Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
Հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1950 (Մայիս)
Սա տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակություն է, որը նախատեսված է 1950 թվականի ընթացքում հիշատակվող կարևոր տարեթվերի և հոբելյանների համակարգված ներկայացման համար, որտեղ ըստ օրացուցային հաջորդականության ընդգրկված են պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձություններ, ինչպես նաև նշանավոր անձանց ծննդյան և մահվան տարելիցներ, աշխատանքը նպատակ ունի ապահովել տեղեկատվության մատչելի և հարմար կառուցվածք ընթերցողների լայն շրջանակի համար՝ ներառյալ ուսուցիչներ, ուսանողներ և մշակութային ոլորտի աշխատողներ, միաժամանակ ծառայելով որպես կրթական և հանրահռչակող աղբյուր, որը նպաստում է պատմական հիշողության պահպանմանը և հասարակական գիտակցության զարգացմանը՝ ներկայացնելով տարբեր ոլորտների զարգացման կարևոր հանգրվանները մեկ միասնական համակարգված ձևաչափով։
Обновлено. 2026-09-10История
Մեծ եղեռնը և Ֆրանսիան (1915-191 8)թթ.
Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության տարիներին Ֆրանսիայի դիրքորոշման, քաղաքականության և հայ ժողովրդի հետ ունեցած հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ 1915–1918 թվականների պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված զանգվածային տեղահանությունների, կոտորածների և բնաջնջման մասին տեղեկությունների տարածումը Ֆրանսիայում, ինչպես նաև ֆրանսիական պետական ու հասարակական շրջանակների արձագանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն քաղաքական, դիվանագիտական և մարդասիրական գործոններին, որոնք պայմանավորել են Ֆրանսիայի վերաբերմունքը տեղի ունեցող ողբերգական իրադարձությունների նկատմամբ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ֆրանսիական մամուլի հրապարակումները, քաղաքական գործիչների հայտարարությունները, դիվանագիտական հաղորդագրությունները և հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը, որոնց միջոցով Ֆրանսիայում ձևավորվում էր տեղեկացվածություն հայերի նկատմամբ իրականացվող բռնությունների վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ֆրանսիական մարդասիրական նախաձեռնություններին և այն օգնությանը, որը ցուցաբերվել է ցեղասպանությունից փրկված հայերին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև Ֆրանսիայի և դաշնակից մյուս պետությունների դիրքորոշումների փոխհարաբերությանը, քանի որ պատերազմի տարիներին Հայկական հարցը կապված էր ոչ միայն մարդասիրական, այլև միջազգային քաղաքականության և Մերձավոր Արևելքի ապագա կարգավորման խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրվում է նաև ֆրանսիական քաղաքական շրջանակների վերաբերմունքի փոփոխությունը պատերազմի տարբեր փուլերում և այն հանգամանքները, որոնք ազդել են այդ քաղաքականության վրա։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է 1915–1918 թվականներին հայերի վիճակի և նրանց նկատմամբ իրականացված բռնությունների վերաբերյալ ֆրանսիական հասարակության տեղեկացվածության ուսումնասիրությունը։ Այս տեսանկյունից Ֆրանսիայի պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն պետական քաղաքականության, այլև հասարակական կարծիքի, մամուլի, մտավորականների և մարդասիրական կառույցների գործունեության միջոցով։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայոց ցեղասպանության միջազգային արձագանքի մասին և հասկանալու, թե ինչպիսի տեղ է զբաղեցրել հայկական ողբերգությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների ֆրանսիական քաղաքական և հասարակական օրակարգում։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուրագիտական և պատմագիտական նշանակություն ունի Հայոց ցեղասպանության միջազգային արձագանքի, հայ-ֆրանսիական հարաբերությունների և Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, հայագետներին և Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-09-23История
Сирийское происхождение hайского դամբարան dambaran [оссуарiй;] могила; склеп
Նյութը նվիրված է հայ դամբարանների (dambaran) ծագման, կառուցվածքի և ծիսական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց հնարավոր կապերը սուրիական հնագիտական ու մշակութային ավանդույթների հետ։ Գրքում ներկայացվում են դամբարանների տարբեր տեսակները, այդ թվում՝ ոսսուարիումների, քարափների և այլ տեսակի գերեզմանոցների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը մահացածների հուշարձանների ձևավորման և հասարակական ծիսակարգերի մեջ։ Հեղինակը վերլուծում է դամբարանների ճարտարապետական, սիմվոլիկ և կրոնական տարրերը, դրանց տարածքային ու ժամանակագրական տարբերությունները, պարզաբանելով սուրիական և հայկական մշակութային փոխազդեցության հնարավոր ուղիները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև դամբարանների ուսումնասիրման մեթոդներին, հնագիտական նյութերի վերլուծությանը և ծիսական գործընթացների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ նպաստելով գերեզմանագիտական ավանդույթի, համայնքային մշակութային հիշողության և պատմական ինքնության ավելի ամբողջական պատկերացմանը։
Обновлено. 2026-09-20История
Колонизация армян в Юго-западной России
Աշխատանքը նվիրված է Հարավարևմտյան Ռուսաստանի տարածքներում հայերի բնակեցման և համայնքային հաստատման պատմական գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով դրա ձևավորման պատճառներին, հիմնական փուլերին և սոցիալ-տնտեսական հետևանքներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հայ բնակչության տեղաշարժերի պատմական նախադրյալները, Ռուսաստանի հարավարևմտյան շրջաններում հայկական բնակավայրերի ձևավորման պայմանները և այդ գործընթացի վրա ազդած քաղաքական, տնտեսական ու վարչական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր ժամանակաշրջաններում հայերի ներգաղթի ուղղություններին, բնակության վայրերի ընտրությանը և նոր միջավայրում համայնքային կյանքի կազմակերպմանը։ Քննարկվում է հայերի մասնակցությունը տարածաշրջանի տնտեսական կյանքին՝ մասնավորապես առևտրի, արհեստների, գյուղատնտեսության և այլ ոլորտներում նրանց գործունեությունը, ինչպես նաև տեղական բնակչության և վարչական կառույցների հետ ձևավորված հարաբերությունները։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում հայկական համայնքների ներքին կազմակերպմանը, եկեղեցական և հասարակական կառույցների ձևավորմանը, կրթական ու մշակութային կյանքի զարգացմանը և ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է հայկական բնակչությունը նոր տարածքներում աստիճանաբար ձևավորել կայուն համայնքային միջավայր և ներգրավվել տվյալ տարածաշրջանի հասարակական ու տնտեսական կյանքում՝ միաժամանակ պահպանելով իր լեզվական, կրոնական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Քննարկվող գործընթացները դիտարկվում են նաև Ռուսական կայսրության տարածքային և ժողովրդագրական փոփոխությունների ավելի լայն համատեքստում՝ ընդգծելով հայկական գաղթօջախների և Ռուսաստանի հարավային շրջանների միջև ձևավորված կապերի նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել հայերի միգրացիայի և սփյուռքի պատմության, Ռուսաստանի տարածաշրջանային պատմության, ինչպես նաև հայ-ռուսական պատմական ու մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, տարածաշրջանագետներին, սփյուռքագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Обновлено. 2026-09-20Медицина
Клинико-функциональное обоснование ортопедического лечения жевательных зубов у лиц молодого возраста
Այս աշխատությունը նվիրված է երիտասարդ տարիքի անձանց ծամիչ ատամների օրթոպեդիկ բուժման կլինիկական և ֆունկցիոնալ հիմնավորման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել ծամիչ ատամների վնասվածքների կամ կորստի դեպքում կիրառվող օրթոպեդիկ բուժման տարբեր մոտեցումների արդյունավետությունը և հիմնավորել այնպիսի բուժական լուծումների ընտրությունը, որոնք առավելագույնս համապատասխանում են երիտասարդ պացիենտների ատամնածնոտային համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններին։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ծամիչ ատամների վիճակի գնահատման կլինիկական չափանիշները, դրանց մասնակցությունը ծամելու գործընթացին և ամբողջ ատամնածնոտային համակարգի հավասարակշռության պահպանմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ատամների և հարակից հյուսվածքների վիճակին, օկլյուզիոն հարաբերություններին, ծամողական արդյունավետությանը և ստորին ծնոտի շարժումների առանձնահատկություններին։ Երիտասարդ պացիենտների դեպքում բուժման պլանավորումը պահանջում է առանձնահատուկ մոտեցում, քանի որ անհրաժեշտ է ոչ միայն վերականգնել կորցրած կամ խախտված ֆունկցիան, այլև հնարավորինս պահպանել բնական ատամների, պարոդոնտի և ատամնածնոտային համակարգի հետագա առողջ զարգացումն ու կայունությունը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համեմատվել օրթոպեդիկ բուժման տարբեր մեթոդներ և կոնստրուկցիաներ՝ գնահատելով դրանց կլինիկական արդյունքները, ֆունկցիոնալ արդյունավետությունը, հարմարավետությունը և երկարաժամկետ կիրառելիությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բուժման արդյունքների օբյեկտիվ գնահատմանը՝ հաշվի առնելով ծամելու ֆունկցիայի վերականգնումը, օկլյուզիայի կայունությունը, հյուսվածքների վիճակը և պացիենտի սուբյեկտիվ գոհունակությունը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև ախտորոշման և բուժման պլանավորման ժամանակակից մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ճշգրիտ որոշել օրթոպեդիկ միջամտության անհրաժեշտությունը և ընտրել կոնկրետ պացիենտի համար առավել նպատակահարմար տարբերակը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել երիտասարդների շրջանում ծամիչ ատամների վերականգնման բուժական մեթոդների կատարելագործմանը, հնարավոր բարդությունների կանխարգելմանը և օրթոպեդիկ բուժման երկարաժամկետ արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է ինչպես կլինիկական ստոմատոլոգիայի, այնպես էլ ատամնաբուժական վերականգնողական մոտեցումների զարգացման տեսանկյունից և կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ բուժման անհատական պլանավորման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել օրթոպեդ-ստոմատոլոգներին, ատամնաբույժներին, վերականգնողական բժշկության մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ստոմատոլոգիական մասնագիտությունների ուսանողներին։
Обновлено. 2026-09-15История
Հայոց ազգակցական համակարգը : (XIX դ. երկրորդ կես – XX դ. սկիզբ)
Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես էին կազմակերպված հայերի ազգակցական կապերը, ընտանիքի ձևերը և համայնքային հարաբերությունները XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբը՝ հատկապես ավանդական գյուղական միջավայրում։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգակցական համակարգի կառուցվածքը Ընտանիք, տոհմ, գերդաստան և նրանց փոխհարաբերությունները։ Ընտանիքի տեսակները Մեծ ընտանիք, նուկլեար ընտանիք և դրանց անցումային ձևերը։ Ավանդական հարաբերություններ Ամուսնություն, խնամիական կապեր, կնքահայրություն և սոցիալական պարտավորություններ։ Հասարակական դերեր և հեղինակություն Տան ավագների, տղամարդկանց և կանանց սոցիալական դիրքը։ Սոցիալական վերահսկողություն Համայնքի ներսում վարքի կարգավորում ավանդույթների և նորմերի միջոցով։ Փոփոխություններ ժամանակի ընթացքում Արդիականացման ազդեցությունը ավանդական ազգակցական համակարգի վրա։
Обновлено. 2026-09-18