Դիլիջանի քաղաքային գրադարանը : (Աշխատանքի փորձից)

История

Աշխատությունը նվիրված է Մոնղոլական կայսրության ձևավորման, վերելքի, տարածքային ընդարձակման և պատմական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են մոնղոլական ցեղերի քաղաքական և հասարակական միավորման նախադրյալները, Չինգիզ խանի իշխանության հաստատումը և այն գործընթացները, որոնց արդյունքում ստեղծվեց իր ժամանակի ամենամեծ ցամաքային կայսրություններից մեկը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական կազմակերպվածությանը, կառավարման համակարգին, նվաճումների ռազմավարությանը և այն գործոններին, որոնք նպաստեցին կայսրության արագ ընդարձակմանը Կենտրոնական և Արևելյան Ասիայից մինչև Մերձավոր Արևելք և Եվրոպայի արևելյան հատվածներ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև մոնղոլական տիրապետության ազդեցությունը տարբեր ժողովուրդների և տարածաշրջանների քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային զարգացման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում առևտրային ճանապարհների, հատկապես Արևելքն ու Արևմուտքը կապող ցամաքային հաղորդակցությունների աշխուժացմանը, ինչպես նաև մարդկանց, ապրանքների, տեխնոլոգիաների, գիտելիքի և մշակութային ազդեցությունների տեղաշարժին։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է կայսրության կառավարման բազմազան ձևերին, տեղական վարչական ավանդույթների օգտագործմանը և տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների հետ փոխգործակցությանը։ Միաժամանակ քննարկվում են կայսրության մասնատման գործընթացները, առանձին խանությունների ձևավորումը և այն պատճառները, որոնք աստիճանաբար թուլացրին միասնական կայսերական կառույցը։ Պատմական ժառանգության տեսանկյունից աշխատությունը ցույց է տալիս, որ մոնղոլական նվաճումների հետևանքները միանշանակ չէին․ դրանք մի կողմից ուղեկցվում էին ավերածություններով և մարդկային ծանր կորուստներով, իսկ մյուս կողմից նպաստում էին տարածաշրջանների միջև կապերի ընդլայնմանը և քաղաքական ու տնտեսական նոր հարաբերությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համաշխարհային և միջնադարյան պատմության մասնագետներին, արևելագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև Մոնղոլական կայսրության և Եվրասիայի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Педагогика

Այս աշխատությունը նվիրված է ֆիզիկական կուլտուրայի արտադասարանական պարապմունքների կազմակերպման և անցկացման մեթոդիկային՝ ուսումնասիրելով դպրոցականների ֆիզիկական ակտիվության արդյունավետ կազմակերպման, շարժողական կարողությունների զարգացման և առողջ ապրելակերպի ձևավորման հիմնական մոտեցումները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են արտադասարանական ֆիզիկական գործունեության նպատակներն ու խնդիրները, դրա կազմակերպման ձևերը, բովանդակությունը և մանկավարժական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների տարիքային և ֆիզիկական առանձնահատկությունների հաշվառմանը, քանի որ պարապմունքների բովանդակությունն ու ծանրաբեռնվածությունը պետք է համապատասխանեն երեխաների զարգացման մակարդակին և ֆիզիկական հնարավորություններին։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել սպորտային խմբակները, շարժական խաղերը, մարզական միջոցառումները, մրցումները, զբոսաշրջային և առողջարարական միջոցառումները, ինչպես նաև ֆիզիկական վարժությունների այլ կազմակերպված ձևերը։ Աշխատությունը ներկայացնում է ֆիզիկական վարժությունների ընտրության, դրանց հաջորդականության, ծանրաբեռնվածության չափավորման և պարապմունքների կառուցվածքի կազմակերպման մեթոդական սկզբունքները։ Կարևորվում է նաև սովորողների հետաքրքրությունների և անհատական նախասիրությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ արտադասարանական գործունեության արդյունավետությունը մեծապես կախված է երեխաների ակտիվ մասնակցությունից և դրական մոտիվացիայից։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ֆիզիկական դաստիարակության և կրթական գործընթացի փոխկապակցվածությունը․ ճիշտ կազմակերպված արտադասարանական պարապմունքները կարող են նպաստել ոչ միայն ուժի, արագության, դիմացկունության, ճկունության և ճարպկության զարգացմանը, այլև կարգապահության, համագործակցության, պատասխանատվության և թիմային աշխատանքի հմտությունների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև անվտանգության կանոններին, վնասվածքների կանխարգելմանը, պարապմունքների հիգիենիկ պայմաններին և մանկավարժական վերահսկողության մեթոդներին։ Կարևոր է նաև ֆիզիկական պատրաստվածության արդյունքների պարբերական գնահատումը, որի միջոցով հնարավոր է հետևել սովորողների առաջընթացին և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխել պարապմունքների բովանդակությունն ու ծանրաբեռնվածությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչների, մարզիչների, մանկավարժների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և դպրոցական ֆիզիկական դաստիարակության կազմակերպմամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես դպրոցականների ազատ ժամանակի նպատակային օգտագործման, նրանց շարժողական ակտիվության բարձրացման և ֆիզիկական դաստիարակության շարունակականությունն ապահովելու տեսանկյունից։

Журналистика

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում համացանցային լրատվամիջոցներում կարգավորման և ինքնակարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը 2010–2016 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով մեդիաազատության, լրագրողական էթիկայի և պետական վերահսկողության փոխհարաբերությունների բարդ համակարգը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն իրավական, ինստիտուցիոնալ և մասնագիտական մեխանիզմները, որոնք կիրառվել են հայկական առցանց մեդիա դաշտում տեղեկատվության տարածման կարգավորման համար, ինչպես նաև գնահատել ինքնակարգավորման համակարգերի արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրվում են մեդիա օրենսդրության զարգացման փուլերը, խոսքի ազատության սահմանադրական երաշխիքները, տեղեկատվական դաշտի ազատականացման գործընթացները և դրանց ազդեցությունը լրատվամիջոցների վարքագծի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լրագրողական ինքնակարգավորման գործիքներին՝ էթիկայի կոդեքսներ, մամուլի խորհուրդներ, մեդիա օմբուդսմանի ինստիտուտ և մասնագիտական ասոցիացիաների դերը տեղեկատվական որակի ապահովման գործում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է պետական կարգավորման սահմաններն ու հնարավոր ռիսկերը՝ կապված տեղեկատվական ազատության սահմանափակման, քաղաքական ազդեցությունների և մեդիա կենտրոնացման հետ։ Միաժամանակ վերլուծվում է նոր մեդիա միջավայրի ձևավորումը, սոցիալական ցանցերի աճող ազդեցությունը և դրանց ազդեցությունը ավանդական կարգավորման մեխանիզմների արդյունավետության վրա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է մեդիա ուսումնասիրությունների և իրավագիտության ոլորտում՝ նպաստելով Հայաստանի տեղեկատվական դաշտի կարգավորման և ինքնակարգավորման համակարգերի ավելի խորքային հասկացմանը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Լ-ալանինի բարձրակտիվ շտամ-արտադրիչների ստացման և դրանց միջոցով ամինաթթվի կենսասինթեզի արդյունավետ տեխնոլոգիայի մշակման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում միկրոօրգանիզմների կենսասինթետիկ հնարավորությունների նպատակային օգտագործումն է՝ Լ-ալանինի արտադրության արդյունավետությունն ու ելքը բարձրացնելու համար։ Ուսումնասիրվում են արտադրող միկրոօրգանիզմների ընտրության, նրանց ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական հատկությունների գնահատման, ինչպես նաև արտադրողականության բարձրացմանն ուղղված մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձրակտիվ շտամների ստացմանը և ընտրությանը, քանի որ արտադրող շտամի կենսաբանական հատկությունները էականորեն պայմանավորում են կենսասինթեզի արդյունավետությունը, վերջնական արտադրանքի ելքը և տեխնոլոգիական գործընթացի կայունությունը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են միկրոօրգանիզմների աճի և նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, սննդամիջավայրի բաղադրությունը, մշակման պայմանները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել Լ-ալանինի կուտակման ու արտադրության մակարդակի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կենսասինթեզի գործընթացի օպտիմալացումը՝ ներառելով արտադրական միջավայրի, ջերմաստիճանի, թթվայնության, աերացիայի, մշակման տևողության և այլ տեխնոլոգիական պարամետրերի նպատակային ընտրությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև կենսասինթեզի ընթացքում նյութափոխանակային գործընթացների և արտադրանքի առաջացման փոխկապակցվածությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել հիմնավորված մոտեցում մշակել արտադրողականության բարձրացման համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ստացված շտամների արտադրական հատկությունների համեմատական գնահատմանը, դրանց կայունության ուսումնասիրմանը և լաբորատոր պայմաններից տեխնոլոգիական գործընթացի կազմակերպմանն անցնելու խնդիրներին։ Կարևորվում է նաև ստացված Լ-ալանինի որակի և արտադրական գործընթացի արդյունավետության գնահատումը՝ կենսատեխնոլոգիական արտադրության գործնական պահանջներին համապատասխան։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ամինաթթուների կենսատեխնոլոգիական արտադրության զարգացման, արտադրական գործընթացների արդյունավետության բարձրացման և միկրոբիոլոգիական սինթեզի տեխնոլոգիաների կատարելագործման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսատեխնոլոգների, մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, սննդային և դեղագործական կենսատեխնոլոգիայի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների համար։ Ուսումնասիրությունը միավորում է շտամների ընտրության և ստացման, միկրոօրգանիզմների կենսասինթետիկ ներուժի գնահատման և տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալացման խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել Լ-ալանինի արդյունավետ կենսատեխնոլոգիական արտադրության գիտական և գործնական հիմքեր։

Медицина

Այս աշխատանքը նվիրված է արգանդի և նրա հավելումների քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների պաթոլոգիական անատոմիայի և պաթոգենեզի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տվյալ ախտաբանությունների ձևաբանական փոփոխությունները, զարգացման մեխանիզմները և ընթացքի առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հյուսվածքային մակարդակում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունները, բորբոքային պրոցեսների տարածման ուղիները, ինչպես նաև օրգանիզմի պաշտպանական և հարմարվողական ռեակցիաները, որոնք ձևավորում են հիվանդության քրոնիկ ընթացքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էթիոլոգիական գործոններին, միկրոօրգանիզմների դերին, իմունաբանական մեխանիզմներին և այն պայմաններին, որոնք նպաստում են հիվանդության երկարատև պահպանմանը և կրկնմանը։ Աշխատությունը կարևոր է կլինիկական և տեսական բժշկության համար, քանի որ այն օգնում է ավելի խորությամբ հասկանալ կանանց վերարտադրողական համակարգի քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների զարգացման հիմքերը, բարելավել ախտորոշման մոտեցումները և մշակել ավելի արդյունավետ բուժական ռազմավարություններ։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցում սովորողների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երեխայի անձի բարոյական, սոցիալական և մշակութային զարգացման վրա կրթական միջավայրի ազդեցությունը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ տարրական դպրոցը ոչ միայն գիտելիքների և հմտությունների փոխանցման, այլև երեխայի աշխարհայացքի, վարքագծային սկզբունքների և հասարակության մեջ ընդունված արժեքների ձևավորման կարևոր փուլ է։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում է արժեքային կողմնորոշումների էությունը, դրանց կառուցվածքը և տարրական դպրոցական տարիքում ձևավորման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով երեխայի տարիքային, հոգեբանական և սոցիալական զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի արժեքների ձևավորմանը, ինչպիսիք են բարությունը, ազնվությունը, պատասխանատվությունը, փոխադարձ հարգանքը, համագործակցությունը, ընկերասիրությունը, հայրենասիրությունը, աշխատասիրությունը, արդարությունը և հանդուրժողականությունը։ Քննության է առնվում ուսուցման և դաստիարակության միասնական գործընթացը՝ ցույց տալով, որ արժեքների ձևավորումը առավել արդյունավետ է այն դեպքում, երբ դրանք ոչ միայն ներկայացվում են տեսականորեն, այլև ամրապնդվում են երեխայի առօրյա գործունեության, հաղորդակցության և գործնական փորձի միջոցով։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ուսուցչի դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ նրա անձնական օրինակը, հաղորդակցման ոճը, մանկավարժական մոտեցումները և դասարանում ստեղծվող բարոյահոգեբանական միջավայրը էական ազդեցություն ունեն սովորողների արժեքային համակարգի ձևավորման վրա։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ընտանիքի և դպրոցի համագործակցությանը, քանի որ երեխայի արժեքային պատկերացումները ձևավորվում են ոչ միայն դասապրոցեսում, այլև ընտանեկան և սոցիալական միջավայրի ազդեցությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել տարբեր առարկաների, հատկապես մայրենի լեզվի, գրականության, պատմության, արվեստի և շրջակա աշխարհի ուսումնասիրության հնարավորությունները՝ արժեքային դաստիարակության խնդիրները ուսումնական գործընթացում ներառելու համար։ Կարևորվում են նաև խաղային, խմբային, ստեղծագործական, նախագծային և իրավիճակային մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս երեխաներին ինքնուրույն քննարկել բարոյական երկընտրանքները, արտահայտել սեփական տեսակետը, լսել ուրիշներին և գործնականում կիրառել ձեռք բերած արժեքային պատկերացումները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև սովորողների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման մակարդակի գնահատման և զարգացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանների բացահայտման հարցերին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ժամանակակից կրթության համար, քանի որ կրթական համակարգի նպատակը միայն ակադեմիական արդյունքների ապահովումը չէ․ այն նաև ինքնուրույն, պատասխանատու, սոցիալապես ակտիվ և բարոյական արժեքներով առաջնորդվող անհատի ձևավորումն է։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչներին, մանկավարժներին, հոգեբաններին, կրթության կազմակերպիչներին, ծնողներին, ինչպես նաև մանկավարժական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է տարրական դպրոցը որպես երեխայի արժեքային աշխարհընկալման ձևավորման կարևորագույն միջավայր և բացահայտում է այն մանկավարժական միջոցներն ու պայմանները, որոնք կարող են նպաստել սովորողների կայուն արժեքային կողմնորոշումների զարգացմանը։