ՀՀ ապահովագրական համակարգի զարգացման ուղիները շուկայական տնտեսության անցման պայմաններում

Технология

Աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի գնահատման համար միկրոկոնտրոլերային կառավարմամբ ռադիոմետրիկ համակարգի մշակմանը և ստեղծմանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական հումքի և պատրաստի արտադրանքի որակի վերահսկման ժամանակակից մեթոդները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ոչ քայքայիչ չափումների և ռադիոմետրիկ տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորություններին։ Ներկայացվում են ռադիոմետրիկ չափումների տեսական հիմքերը, չափվող ազդանշանների ձևավորման և գրանցման սկզբունքները, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի բնութագրերի գնահատման համար համապատասխան չափման պարամետրերի ընտրության հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ կազմակերպմանը՝ ներառյալ տվիչները, ազդանշանի ընդունման և մշակման հանգույցները, միկրոկոնտրոլերը, կառավարման և տվյալների գրանցման ենթահամակարգերը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են միկրոկոնտրոլերային կառավարման կիրառման առավելությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս ավտոմատացնել չափման գործընթացը, իրականացնել տվյալների նախնական մշակում, վերահսկել սարքի աշխատանքային ռեժիմները և ապահովել ստացված արդյունքների օպերատիվ վերլուծությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է համակարգի նախագծման և տեխնիկական իրականացման փուլերին՝ սկսած պահանջների ձևակերպումից և կառուցվածքային սխեմայի ընտրությունից մինչև սարքի հավաքում, ծրագրային ապահովման մշակում, չափաբերման և փորձարկման իրականացում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում չափումների ճշգրտության, կայունության և կրկնելիության գնահատմանը, ինչպես նաև հնարավոր սխալների և արտաքին գործոնների ազդեցության նվազեցմանը։ Ստացված մոտեցումները կարող են կիրառվել գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի արագ և օբյեկտիվ վերահսկման, արտադրական գործընթացների ավտոմատացման և լաբորատոր կամ դաշտային չափումների արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Աշխատությունը համադրում է գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի վերահսկման խնդիրները, ռադիոմետրիայի, էլեկտրոնիկայի և ներկառուցված կառավարման համակարգերի հնարավորությունները՝ առաջարկելով գործնական ուղղություններ չափիչ սարքավորումների ստեղծման և կատարելագործման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագիտության, էլեկտրոնիկայի, ավտոմատացման, չափագիտության և միկրոկոնտրոլերային համակարգերի մասնագետներին, ինժեներներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի վերահսկման տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Информатика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բարձր արտադրողական հաշվարկային համակարգերում սիստոլիկ ալգորիթմների իրականացման համար ծրագրային և գործիքային միջավայրի մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են զուգահեռ հաշվարկների կազմակերպման սկզբունքները, տվյալների հոսքային մշակման մոդելները և սիստոլիկ ճարտարապետությունների կիրառությունը բարդ հաշվարկային խնդիրների արագացման նպատակով։ Աշխատությունում վերլուծվում են հաշվարկային կլաստերների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հանգույցների միջև հաղորդակցության մեխանիզմները և բեռի բաշխման ռազմավարությունները՝ նպատակ ունենալով ապահովել բարձր արդյունավետություն և մասշտաբայնություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրային գործիքների նախագծմանը, որոնք թույլ են տալիս իրականացնել ալգորիթմների ավտոմատ քարտեզագրում կլաստերային միջավայրի վրա, ինչպես նաև օպտիմալացնել հիշողության և հաշվարկային ռեսուրսների օգտագործումը։ Քննարկվում են նաև համակարգի արդյունավետության գնահատման մեթոդները և կիրառական ոլորտները՝ ներառյալ գիտական մոդելավորում, մեծածավալ տվյալների մշակում և ինժեներական հաշվարկներ։

Финансы

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի զարգացման հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը՝ ընդգրկելով բանկային համակարգի, կապիտալի շուկաների, պետական ֆինանսների և ֆինանսական միջնորդության ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի հիմնական առանձնահատկությունները և զարգացման հեռանկարները։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է ֆինանսական համակարգի դերը որպես տնտեսության կայունության, ներդրումային ակտիվության և տնտեսական աճի ապահովման հիմնական գործոններից մեկը, ինչպես նաև վերլուծվում են այն կառուցվածքային և մակրոտնտեսական խնդիրները, որոնք սահմանափակում են համակարգի արդյունավետ գործունեությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային հատվածի գերիշխող դերին ֆինանսական միջնորդության մեջ, վարկավորման հասանելիության սահմանափակումներին, տոկոսադրույքների բարձր մակարդակին և փոքր ու միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման խնդիրներին։ Միաժամանակ քննարկվում է կապիտալի շուկայի թերզարգացածությունը, արժեթղթերի շուկայի ցածր իրացվելիությունը և ներդրումային գործիքների սահմանափակ բազմազանությունը, ինչը խոչընդոտում է երկարաժամկետ ֆինանսավորման աղբյուրների ձևավորմանը։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է պետական ֆինանսական քաղաքականության արդյունավետությանը, հարկաբյուջետային կայունության պահպանման խնդիրներին, պետական պարտքի կառավարմանը և ֆինանսական կարգավորման ինստիտուտների դերին՝ ներառյալ կենտրոնական բանկի քաղաքականությունը և վերահսկողության մեխանիզմները։ Քննարկվում են նաև արտաքին գործոնների ազդեցությունները՝ գլոբալ ֆինանսական շուկաների տատանումները, դրամական փոխանցումների հոսքերը և արտարժութային ռիսկերը, որոնք զգալի ազդեցություն ունեն Հայաստանի տնտեսության վրա։ Գիտագործնական մասում ընդգծվում է ֆինանսական համակարգի արդիականացման անհրաժեշտությունը՝ ուղղված ֆինանսական ինկլյուզիայի ընդլայնմանը, թվայնացման զարգացմանը, ֆինանսական տեխնոլոգիաների ներդրմանը և ներդրումային միջավայրի բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ֆինանսական համակարգի զարգացումը ներկայացնում է որպես բազմաբաղադրիչ գործընթաց, որի հաջողությունը կախված է ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներից, մակրոտնտեսական կայունությունից և շուկայի խորացման մակարդակից։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմության ընդարձակ պատմագրական շարադրանք՝ ընդգրկելով հնագույն ժամանակներից մինչև այն շրջանը, երբ հայկական տարածքների մի մասը հայտնվեց Ռուսական կայսրության կազմում և տարածաշրջանում ձևավորվեց նոր վարչաքաղաքական իրադրություն։ Նյութը կառուցված է պատմական շարունակականության սկզբունքով և նպատակ ունի ընդհանուր պատկերացում տալ հայկական պետականության, հասարակության, մշակույթի և արտաքին հարաբերությունների զարգացման հիմնական փուլերի մասին։ Վաղ ժամանակաշրջանների նկարագրության մեջ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքին, բնակչությանը, քաղաքական կազմավորումներին, արքայական իշխանության զարգացմանը և հարևան պետությունների հետ հարաբերություններին։ Հետագա բաժիններում դիտարկվում են հայկական թագավորությունների պատմությունը, քրիստոնեության տարածումն ու հաստատումը, եկեղեցու դերը հասարակական և մշակութային կյանքում, գրավոր մշակույթի զարգացումը և միջնադարյան պետական կազմավորումների գործունեությունը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում օտար տերությունների գերիշխանության պայմաններում հայ բնակչության դրության, քաղաքական իշխանության փոփոխությունների, պատերազմների և բնակչության տեղաշարժերի վերաբերյալ հարցերը։ Քննվում են նաև հայկական իշխանական տների, եկեղեցական կառույցների և համայնքների դերը պատմական հիշողության ու ինքնության պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ուշ միջնադարի և նոր ժամանակների իրադարձություններին, երբ հայկական տարածքները գտնվում էին տարածաշրջանային խոշոր տերությունների մրցակցության և հակամարտությունների ազդեցության ներքո։ Ներկայացվում են հայ բնակչության սոցիալական և տնտեսական կյանքի որոշ կողմեր, առևտրական կապերը, գաղթականության գործընթացները և հայկական համայնքների ձևավորումը տարբեր երկրներում։ Պատմական շարադրանքի վերջին հատվածները կենտրոնանում են Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական փոփոխությունների և հայկական տարածքների մի մասի Ռուսական կայսրությանը միացման գործընթացի վրա՝ այն դիտարկելով հայ ժողովրդի պատմության նոր փուլի սկզբնավորման համատեքստում։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն արտացոլում է իր ստեղծման ժամանակաշրջանին բնորոշ պատմագիտական պատկերացումները, աղբյուրների օգտագործման եղանակները և Հայաստանի անցյալի մեկնաբանման մոտեցումները։ Հետևաբար այն կարող է ուսումնասիրվել ոչ միայն որպես հայ ժողովրդի պատմության վերաբերյալ շարադրանք, այլև որպես պատմագրական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե տվյալ ժամանակաշրջանի հեղինակներն ինչպես էին կառուցում Հայաստանի պատմական անցյալի ամբողջական պատկերը։ Հին և միջնադարյան հեղինակների հաղորդումների, պատմական ավանդությունների և ավելի ուշ շրջանի տեղեկությունների համադրումը նյութին տալիս է նաև աղբյուրագիտական հետաքրքրություն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, հայագիտության, պատմագրության և ռուս-հայկական պատմական հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Биология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է օլեանդրի (Nerium oleander L.) կալուսային հյուսվածքի ցիտոտոքսիկ և հակամուտագեն ազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բույսի կալուսային հյուսվածքի կենսաբանական ակտիվության առանձնահատկությունները և դրա հնարավոր ազդեցությունը բջիջների կենսունակության, բաժանման գործընթացների և գենետիկական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցիտոտոքսիկ ակտիվության գնահատմանը, որի միջոցով հնարավոր է պարզել ուսումնասիրվող նյութերի կամ կենսաբանական բաղադրիչների ազդեցությունը բջջային գործընթացների վրա և բացահայտել դրանց հնարավոր արգելակող կամ վնասող ազդեցությունները։ Միաժամանակ քննության է առնվում հակամուտագեն ազդեցությունը՝ գնահատելով, թե ինչպիսի հնարավոր պաշտպանիչ դեր կարող է ունենալ կալուսային հյուսվածքը մուտագեն գործոնների ազդեցության պայմաններում և որքանով կարող է նպաստել գենետիկական վնասումների նվազեցմանը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են կիրառվել բջջաբանական և գենետիկական մեթոդներ՝ բջիջների բաժանման, քրոմոսոմային փոփոխությունների և այլ ցիտոգենետիկական ցուցանիշների գնահատման համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու բույսերի հյուսվածքային կուլտուրաների, բջջաբանության և մուտագենեզի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ բացահայտելու կենսաբանական ակտիվության հնարավոր մեխանիզմները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև կալուսային հյուսվածքի կիրառումը որպես փորձարարական կենսաբանական համակարգ, որը հնարավորություն է տալիս վերահսկվող պայմաններում ուսումնասիրել բջջային և գենետիկական արձագանքները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ բուսական կենսատեխնոլոգիայի, փորձարարական բջջաբանության, գենետիկայի և բույսերի կենսաբանական ակտիվ միացությունների հետազոտության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, բջջաբանների, գենետիկների, կենսատեխնոլոգների, մոլեկուլային կենսաբանների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բույսերի բջջային մշակույթների ու հակամուտագեն ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշի տարբեր ձևերի դեպքում ինսուլինառեզիստենտության և հիպերինսուլինեմիայի առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը, դրանց փոխկապակցվածությանը հորմոնալ և նյութափոխանակային խանգարումների հետ, ինչպես նաև շտկման հնարավոր մեթոդների գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ինսուլինային ազդանշանների նկատմամբ օրգանիզմի զգայունության նվազման ազդեցությունը գլյուկոզայի նյութափոխանակության, ինսուլինի արտադրության, ձվարանների ֆունկցիայի և վերարտադրողական համակարգի հորմոնալ հավասարակշռության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համախտանիշի տարբեր կլինիկական և կենսաքիմիական ձևերի համեմատական գնահատմանը, ինսուլինառեզիստենտության տարածվածությանը, արտահայտվածության աստիճանին և դրա հնարավոր կապին մարմնի զանգվածի, նյութափոխանակային ցուցանիշների և անդրոգենային խանգարումների հետ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են ինսուլինային դիմադրության և հիպերինսուլինեմիայի ախտորոշման ու գնահատման լաբորատոր և կլինիկական մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց հայտնաբերման նշանակությունը հիվանդության ընթացքի և հնարավոր բարդությունների կանխատեսման տեսանկյունից։ Առանձին բաժին կարող է նվիրված լինել բուժական և կանխարգելիչ միջոցառումներին՝ կենսակերպի փոփոխությանը, սննդակարգի և ֆիզիկական ակտիվության կարգավորմանը, նյութափոխանակային խանգարումների դեղորայքային շտկմանը և վերարտադրողական ֆունկցիայի պահպանմանն ուղղված համալիր մոտեցումներին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է այն պատճառով, որ պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշը հաճախ ուղեկցվում է ոչ միայն վերարտադրողական, այլև նյութափոխանակային խնդիրներով, ուստի հիվանդի վիճակի գնահատումը պահանջում է բազմակողմանի մոտեցում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել տարբեր կլինիկական ձևերի դեպքում անհատականացված մոտեցումների մշակմանը, նյութափոխանակային ռիսկերի վաղ հայտնաբերմանը և բուժման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գինեկոլոգներին, էնդոկրինոլոգներին, վերարտադրողական բժշկության մասնագետներին, ընտանեկան բժիշկներին, բժշկական հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։