Ձեռնարկատիրական ռիսկերի կառավարման կատարելագործման ուղիները ՀՀ Արարատի մարզի ագրարային ոլորտում

Медицина

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է փորձարարական պայմաններում առաջացվող գլխուղեղի կեղևի տրավմատիկ վնասման բարդությունների պաթոգենեզում տեղային իմունային, մորֆոլոգիական և մետաբոլիկ փոփոխությունների դերին՝ ընդգծելով նյարդաբիոլոգիայի և նեյրոպաթոլոգիայի փոխկապակցված մեխանիզմները։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են վնասվածքից անմիջապես հետո զարգացող բորբոքային պատասխանները, միկրոգլիայի ակտիվացումը և ցիտոկինային կասկադները նպաստում երկրորդային նեյրոնային վնասմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հյուսվածքային մակարդակում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխություններին՝ նեյրոնների դեգեներացիա, սինապտիկ կապերի խանգարում և արյուն-ուղեղային պատնեշի թափանցելիության բարձրացում, որոնք միասին ձևավորում են պաթոլոգիական գործընթացի ընթացքը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է էներգետիկ մետաբոլիզմի խանգարումները՝ գլյուկոզայի օգտագործման նվազում, օքսիդատիվ սթրեսի աճ և միտոքոնդրիալ դիսֆունկցիա, որոնք խորացնում են նյարդային հյուսվածքի վնասումը։ Միաժամանակ դիտարկվում են հնարավոր նեյրոպրոտեկտիվ ռազմավարությունները, որոնք ուղղված են բորբոքային արձագանքի մոդուլացմանը և հյուսվածքային վերականգնման խթանմանը։

История

Այս աշխատությունը պատմաքաղաքական ուսումնասիրություն է, որը վերաբերում է «Հայկական հարցի» ձևավորմանը, զարգացման փուլերին և միջազգային հարաբերությունների համատեքստում դրա տեղին։ Այն ընդգրկում է հիմնականում 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի սկիզբ ընկած ժամանակահատվածը, երբ հայկական բնակչության իրավունքների, անվտանգության և պետականության վերականգնման հարցը դարձավ միջազգային դիվանագիտության կարևոր թեմաներից մեկը։ Գրքում հեղինակը վերլուծում է այն քաղաքական, սոցիալական և միջազգային գործոնները, որոնք նպաստեցին Հայկական հարցի առաջացմանը Օսմանյան կայսրությունում և դրա հետագա զարգացումներին եվրոպական մեծ տերությունների քաղաքականության շրջանակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական բնակչության վիճակին, բարեփոխումների ծրագրերին և դրանց ձախողման պատճառներին։ Աշխատության հիմնական թեմաներից են․ Հայկական հարցի ձևավորման պատմական նախադրյալները Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականությունը և հայկական բնակչությունը մեծ տերությունների (Անգլիա, Ռուսաստան, Ֆրանսիա և այլն) դերը բարեփոխումների փորձերը և դրանց հետևանքները ազգային-ազատագրական շարժումների ազդեցությունը Հեղինակը փորձում է ներկայացնել Հայկական հարցը որպես միջազգային հարաբերությունների բարդ խնդիր, որտեղ հատվում էին տարբեր պետությունների շահերը, իսկ հայկական պահանջները հաճախ ենթարկվում էին արտաքին քաղաքական հաշվարկների ազդեցությանը։

Экономика

Հրատարակությունը ֆինանսատնտեսական և պատմական սկզբնաղբյուր է, որն արտացոլում է Խորհրդային Հայաստանի պետական ֆինանսների կազմակերպման սկզբնական շրջանի բյուջետային համակարգը, եկամուտների ձևավորման աղբյուրները և պետական ծախսերի հիմնական ուղղությունները։ Փաստաթղթում համակարգված կերպով ներկայացվում են պետական ֆինանսական միջոցների մուտքերն ու նախատեսվող հատկացումները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի տնտեսական կառավարման կառուցվածքը և պետական առաջնահերթությունները։ Եկամուտների բաժնում կարող էին ընդգրկվել հարկային և ոչ հարկային մուտքերը, պետական տնտեսությունից ստացվող միջոցները, տարբեր վճարները և ֆինանսավորման այլ աղբյուրներ, իսկ ծախսային հատվածը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու պետական կառավարման, տնտեսության, սոցիալական ոլորտի, կրթության, առողջապահության և այլ հանրային գործառույթների ֆինանսավորման տրամաբանության մասին։ Առանձնահատուկ արժեք ունի ֆինանսական կառավարման մարմնի բացատրական գրությունը, քանի որ թվային տվյալները լրացվում են դրանց կազմավորման սկզբունքների, հաշվարկների և բյուջետային քաղաքականության վերաբերյալ պարզաբանումներով։ Դրա շնորհիվ նյութը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես հաշվապահական կամ վիճակագրական փաստաթուղթ, այլև որպես պետական տնտեսական քաղաքականության ուսումնասիրության սկզբնաղբյուր։ Այն արտացոլում է մի ժամանակաշրջան, երբ նորաստեղծ խորհրդային կառավարման համակարգում ձևավորվում էին պետական ֆինանսների կենտրոնացված կառավարման մեխանիզմները և տնտեսական հաստատությունների գործունեության նոր սկզբունքները։ Փաստաթղթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու պետական եկամուտների և ծախսերի դասակարգման ձևերին, ֆինանսական պլանավորման առանձնահատկություններին, պետական մարմինների միջև միջոցների բաշխմանը և բյուջետային վերահսկողության կազմակերպմանը։ Միաժամանակ այն արժեքավոր նյութ է սոցիալ-տնտեսական պատմության համար, քանի որ ֆինանսական ցուցանիշներն անուղղակիորեն արտացոլում են տնտեսության վիճակը, պետական կառավարման կարողությունները և հանրային ոլորտների ֆինանսավորման հարաբերակցությունը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև խորհրդային շրջանի վաղ բյուջետային տերմինաբանության, ֆինանսական փաստաթղթաշրջանառության և պետական հաշվետվողականության ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ այն կարևոր փաստագրական աղբյուր է Հայաստանի տնտեսական, ֆինանսական և պետական կառավարման պատմության ուսումնասիրման համար։

Литература

Հենրիկ Բակունցը (1885–1937) հայ դասական արձակ գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ է, որի ստեղծագործություններում ընդգծված են ազգային ինքնության, հայրենիքի, մարդկային բարոյական արժեքների և սոցիալական խնդիրների թեմաները։ Նրա պիեսներն ու նովելները հաճախ ներկայացնում են հասարակության և անհատի միջև առկա հակասությունները, բարոյական դժվարությունները և մարդու ներքին հոգևոր պայքարը։ Բակունցի ստեղծագործական ոճը աչքի է ընկնում սուղ, կարճ ու ազդեցիկ խոսքի կառուցվածքով, վառ կերպարներով և խորը հոգեբանական դրսևորումներով։ Նրա հեղինակած գործերից են «Աշխարհի վերջը», «Ճշմարտության ճանապարհը» և այլ ստեղծագործություններ, որոնք առանձնանում են սիմվոլիզմով, առօրեական կյանքի մանրամասների միջոցով բարձր գաղափարների արտահայտմամբ և ազգային արժեքների պահպանմամբ։ Բակունցի գրականությունը նաև մեծ ազդեցություն ունի հայ գրականության զարգացման վրա, քանի որ նա ստեղծել է հայ ժողովրդի պատմական ու հոգևոր փորձի գեղարվեստական պատկերներ, խորապես արտացոլել է ժամանակակից հասարակական խնդիրները և մարդու ներքին աշխարհը։ Նրա ստեղծագործությունները ուսուցողական ու դաստիարակչական նշանակություն ունեն, քանի որ ընթերցողին փոխանցում են մարդկային բարոյական սկզբունքների և ազգային արժեհամակարգի կարևորությունը։ Այսպիսով, Հենրիկ Բակունցը համարվում է հայ գրականության մեծ դասականներից մեկը, որի գործերն այսօր էլ պահպանել են իրենց ստեղծագործական ու գաղափարական արժեքը։

Право

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրային սեփականության քաղաքացիաիրավական կարգավորման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով պետական և համայնքային սեփականության իրավական ռեժիմի առանձնահատկությունները և դրանց կիրառման գործնական խնդիրները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հանրային սեփականության հասկացությունը, դրա տեսակները, ձևավորման և տնօրինման իրավական հիմքերը, ինչպես նաև սեփականության իրավունքի սահմանադրական և քաղաքացիաիրավական երաշխիքները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է պետական և համայնքային գույքի կառավարման մեխանիզմները, օտարման, վարձակալության, օգտագործման և հավատարմագրային կառավարման իրավական կարգավորումները՝ ընդգծելով դրանց արդյունավետության և թափանցիկության ապահովման խնդիրները։ Գրքում քննարկվում են նաև հանրային սեփականության պաշտպանության իրավական միջոցները, դատական և վարչական պաշտպանական մեխանիզմները, ինչպես նաև միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրային շահի, տնտեսական արդյունավետության և իրավական կարգավորման հավասարակշռության ապահովման հարցերին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական և գործնական մոտեցումները՝ առաջարկելով իրավական կարգավորման կատարելագործման ուղղություններ։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, քաղաքացիական իրավունքի հետազոտողների, դատավորների, ուսանողների և հանրային սեփականության հարցերով հետաքրքրվողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է երկրատեղեկատվական համակարգերում տարածական տեղեկատվության կազմակերպման, մշակման, պահպանման և փոխանակման տեխնոլոգիական ու տեղեկատվական հիմքերի կատարելագործմանը՝ Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում դրանց կիրառման առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում աշխարհագրական դիրք ունեցող տվյալների միասնական կառավարման մեխանիզմների ձևավորումն է, որոնք հնարավորություն են տալիս տարբեր աղբյուրներից ստացված քարտեզագրական, գեոդեզիական, բնապահպանական, վարչատարածքային, ենթակառուցվածքային և այլ տեղեկություններ ներառել փոխկապակցված տեղեկատվական միջավայրում։ Քննվում են տարածական տվյալների կառուցվածքի, դասակարգման, թվայնացման, համակարգման և տվյալների բազաներում պահպանման սկզբունքները, ինչպես նաև տարբեր տեղեկատվական համակարգերի միջև տվյալների համատեղելիության ապահովման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մետատվյալներին՝ որպես տարածական տվյալների բովանդակությունը, ծագումը, ժամանակային արդիականությունը, ճշգրտությունը, կոորդինատային համակարգը, հասանելիության պայմանները և այլ կարևոր բնութագրեր նկարագրող տեղեկատվական շերտի։ Մետատվյալների բազաների նախագծումը դիտարկվում է որպես տարածական ռեսուրսների արդյունավետ որոնման, գնահատման, փոխանակման և կրկնակի օգտագործման կարևոր նախապայման։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տվյալների մոդելավորման, բազաների կառուցվածքի նախագծման, դասակարգիչների և միասնական նկարագրական դաշտերի ձևավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել տարբեր կազմակերպությունների կողմից օգտագործելի համակարգված տեղեկատվական միջավայր։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարածական տվյալների ստանդարտացման և փոխգործունակության խնդիրը, քանի որ տարբեր պետական ու մասնագիտական կառույցներում ստեղծվող տեղեկատվության համադրումը պահանջում է ընդհանուր տեխնիկական և կազմակերպական սկզբունքներ։ Հայաստանի պայմաններում նման համակարգերի զարգացումը կարող է դիտարկվել տարածքային կառավարման, քաղաքաշինության, հողային ռեսուրսների հաշվառման, բնապահպանական մոնիթորինգի, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և այլ ոլորտների տեղեկատվական ապահովման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տվյալների արդիականացման, որակի վերահսկման, հասանելիության և տեղեկատվական անվտանգության խնդիրներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երկրատեղեկատվական տեխնոլոգիաների, տարածական տվյալների ենթակառուցվածքների, տվյալների բազաների նախագծման և թվային քարտեզագրության մոտեցումները՝ ուղղված տարածական տեղեկատվության միասնական, հուսալի և արդյունավետ կառավարման համակարգերի ձևավորմանը։