Շինանյութերի արտադրության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է երկարմատ կամ միարմատ բառերի ներկայացմանն ու բառարանագիտական մշակմանը երկլեզու բառարաններում՝ հայերեն-ռուսերեն և ռուսերեն-հայերեն բառարանների նյութի հիման վրա։ Աշխատության կենտրոնում արմատակից բառերի բառարանային ներկայացման առանձնահատկություններն են, դրանց փոխկապակցվածության բացահայտումը և այն մեթոդների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է նման բառերը համակարգված ու օգտակար ձևով ներկայացնել երկլեզու բառարաններում։ Թեման միավորում է ընդհանուր լեզվաբանության, բառարանագիտության և թարգմանական լեզվաբանության խնդիրները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հայերենի և ռուսերենի միջև բառային համապատասխանությունների ու տարբերությունների բացահայտմանը։ Արմատակից բառերը բառապաշարի այն միավորներն են, որոնք կապված են ընդհանուր արմատով կամ ընդհանուր բառաստեղծական հիմքով և ձևավորում են բառային ընտանիքներ։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր է բառապաշարի կառուցվածքը հասկանալու համար, քանի որ առանձին բառերը հաճախ գոյություն ունեն ոչ թե մեկուսացված, այլ իմաստային, ձևաբանական և բառակազմական կապերի ամբողջ համակարգում։ Երկլեզու բառարանում այդ հարաբերությունների ճիշտ ներկայացումը կարող է էապես բարձրացնել բառարանի տեղեկատվական արժեքը և օգտվողին հնարավորություն տալ ավելի լավ հասկանալու բառերի միջև առկա կապերը։ Հայերեն և ռուսերեն լեզուների համեմատական դիտարկումն այս առումով առանձնահատուկ հետաքրքրություն ունի։ Երկու լեզուները տարբեր են իրենց քերականական կառուցվածքով, բառակազմական միջոցներով և բառապաշարի կազմակերպման առանձնահատկություններով, ուստի նույն արմատային կամ իմաստային կապը երկու լեզուներում կարող է արտահայտվել տարբեր ձևերով։ Որոշ դեպքերում հնարավոր է գտնել ուղղակի արմատակից համապատասխանություններ, իսկ այլ դեպքերում նույն իմաստային դաշտը ձևավորվում է տարբեր արմատներով կամ տարբեր բառակազմական մոդելներով։ Այս հանգամանքը երկլեզու բառարանագրության մեջ պահանջում է ոչ միայն բառերի թարգմանական համարժեքների մեխանիկական ներկայացում, այլև դրանց կառուցվածքային ու իմաստային հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե ինչպես են արմատակից բառերը ներկայացված գործող հայերեն-ռուսերեն և ռուսերեն-հայերեն բառարաններում։ Դրա համար կարող են ուսումնասիրվել բառարանային հոդվածների կառուցվածքը, գլխաբառերի ընտրությունը, ածանցյալների և բարդությունների ներկայացման եղանակները, հղումային համակարգերը, թարգմանական համարժեքների դասավորությունը և բառերի միջև ներքին կապերի արտահայտման միջոցները։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես բառարանների առավելությունները, այնպես էլ այն դեպքերը, երբ բառային ընտանիքի անդամները ներկայացված են միմյանցից առանձնացված և օգտագործողը դժվարությամբ կարող է վերականգնել դրանց ընդհանուր բառակազմական կամ արմատային կապը։ Երկլեզու բառարանի հիմնական նպատակը սովորաբար մեկ լեզվի բառային միավորները մյուս լեզվով համարժեքներով ներկայացնելն է, սակայն ժամանակակից բառարանագրական մոտեցումները պահանջում են ավելի լայն տեղեկատվություն։ Օգտվողի համար կարևոր է ոչ միայն իմանալ բառի թարգմանությունը, այլև հասկանալ դրա իմաստային տարբերությունները, ոճական կիրառությունը, բառակազմական հնարավորությունները և կապը նույն ընտանիքի այլ բառերի հետ։ Այդ տեսանկյունից արմատակից բառերի համակարգված ներկայացումը կարող է բառարանը դարձնել ոչ միայն թարգմանական, այլև լեզվի ուսուցման և բառապաշարի յուրացման արդյունավետ գործիք։ Հատուկ նշանակություն ունի բառային ընտանիքի հասկացությունը։ Միևնույն արմատից կազմված բառերը կարող են ունենալ տարբեր քերականական կարգեր, տարբեր իմաստային նրբերանգներ և տարբեր գործածական սահմաններ։ Դրանց միջև կապը կարող է լինել անմիջական կամ ավելի հեռավոր, իսկ որոշ դեպքերում պատմականորեն ընդհանուր ծագում ունեցող բառերը ժամանակի ընթացքում կարող են իմաստային զգալի տարբերություններ ձեռք բերել։ Հետևաբար բառարանագիրը պետք է տարբերակի զուտ ձևական արմատային ընդհանրությունը և իրական բառային-իմաստային կապը։ Այս խնդիրը հատկապես կարևոր է երկլեզու բառարաններում, որտեղ մեկ լեզվի բառային ընտանիքի կառուցվածքը կարող է ամբողջությամբ չհամընկնել մյուս լեզվի համապատասխան ընտանիքի հետ։ Ռուսերենում բառաստեղծական հարաբերությունները հաճախ արտահայտվում են արմատի և ածանցների միջոցով, մինչդեռ հայերենում կարող են գործել այլ բառակազմական մոդելներ և ձևաբանական միջոցներ։ Այդ պատճառով նույն բառային ընտանիքի անդամների թարգմանական համապատասխանությունները կարող են ունենալ տարբեր կառուցվածքներ։ Որոշ հայերեն բառերի համար ռուսերենում կարող են լինել միարմատ համարժեքներ, մինչդեռ այլ դեպքերում համապատասխան իմաստը կարող է արտահայտվել նկարագրական ձևով, այլ արմատով կամ այլ բառակազմական կառուցվածքով։ Այսպիսի տարբերությունների բացահայտումը կարևոր է ինչպես բառարանագրության տեսության, այնպես էլ գործնական բառարանների կազմման համար։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև բառարանային հոդվածի ներսում արմատակից բառերի փոխկապակցման խնդիրը։ Հնարավոր մեթոդներից են հղումները, բառային ընտանիքների խմբավորումը, ածանցյալների ներկայացումը հիմնական բառի ներքո կամ համապատասխան նշումների կիրառումը։ Յուրաքանչյուր մեթոդ ունի իր առավելություններն ու սահմանափակումները։ Լավ մշակված համակարգը պետք է միաժամանակ ապահովի տեղեկատվության ամբողջականությունը և բառարանի օգտագործման հարմարավետությունը՝ չծանրաբեռնելով բառարանային հոդվածը ավելորդ նյութով։ Աշխատությունը կարևոր է նաև թարգմանական պրակտիկայի տեսանկյունից։ Արմատակից բառերի ճիշտ տարբերակումը կարող է օգնել թարգմանչին խուսափել կեղծ կամ մասնակի համարժեքներից, ինչպես նաև ճիշտ ընտրել տվյալ համատեքստին համապատասխան բառը։ Հատկապես կարևոր է այն դեպքը, երբ երկու լեզուներում արմատային ընդհանրությունը կարող է ստեղծել իմաստային սխալ նույնացման վտանգ։ Բառարանի կառուցվածքային և իմաստային հստակ ներկայացումը կարող է նվազեցնել նման սխալների հավանականությունը։ Լեզու սովորողների համար նույնպես արմատակից բառերի համակարգային ներկայացումը կարող է զգալի առավելություն ունենալ։ Եթե սովորողը տեսնում է, թե ինչպես են մեկ արմատից կազմվում տարբեր բառեր և ինչպես են դրանք համապատասխանեցվում մյուս լեզվի բառապաշարին, նա կարող է ավելի հեշտ ընդլայնել իր բառապաշարը և հասկանալ բառակազմական օրինաչափությունները։ Այսպիսով, բառարանը վերածվում է ոչ միայն բառի թարգմանությունը գտնելու միջոցի, այլև լեզվի կառուցվածքն ինքնուրույն ուսումնասիրելու գործիքի։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արմատակից բառերի խնդիրը երկլեզու բառարանագրության մեջ ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն։ Հայերեն-ռուսերեն և ռուսերեն-հայերեն բառարանների նյութի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր լեզուների բառային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պարզել բառային ընտանիքների ներկայացման արդյունավետ եղանակները և կատարելագործել երկլեզու բառարանների կազմման սկզբունքները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բառարանագիրներին, թարգմանիչներին, հայերեն և ռուսերեն լեզուների մասնագետներին, ինչպես նաև լեզվաբանական և թարգմանական ֆակուլտետների ուսանողներին՝ հատկապես երկլեզու բառարանների կառուցվածքի, բառային-բառակազմական կապերի և հայերեն-ռուսերեն լեզվական համապատասխանությունների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Другие предметы

Հաշվապահական հաշվառման նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն հանդիսանում է տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսատնտեսական գործունեության համակարգված գրանցման, դասակարգման, ամփոփման և վերլուծության հիմնական գործիք, որը հնարավորություն է տալիս ստանալ ճշգրիտ և ամբողջական տեղեկատվություն կազմակերպության գույքի, պարտավորությունների, եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ։ Հաշվապահական հաշվառումը ապահովում է կառավարման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական բազա, որի հիման վրա ղեկավարությունը կարող է ընդունել հիմնավորված տնտեսական որոշումներ, գնահատել ձեռնարկության ֆինանսական վիճակը, պլանավորել գործունեությունը և վերահսկել ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Բացի ներքին կառավարչական նշանակությունից, հաշվապահական հաշվառումը ունի նաև արտաքին կարևորություն, քանի որ այն ծառայում է պետության հարկային մարմիններին, ներդրողներին, վարկատուներին և այլ շահառուներին՝ ապահովելով թափանցիկություն և հաշվետվողականություն։ Դրա միջոցով հնարավոր է գնահատել կազմակերպության շահութաբերությունը, վճարունակությունը և ֆինանսական կայունությունը, ինչպես նաև կանխել ֆինանսական խախտումները և ապահովել օրենսդրական պահանջների կատարումը։ Հաշվապահական հաշվառման ճիշտ կազմակերպումը նպաստում է տնտեսական գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը, ռիսկերի նվազեցմանը և կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացմանը։

Финансы

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության հարկային քաղաքականության կատարելագործման ուղիներին ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի պայմաններում՝ այն դիտարկելով որպես պետական ֆինանսների կայունության, տնտեսական ակտիվության պահպանման և բյուջետային եկամուտների ապահովման առանցքային գործիք։ Նյութում վերլուծվում են ճգնաժամային իրավիճակներում հարկային համակարգի հիմնական խնդիրները՝ հարկային բազայի կրճատում, ձեռնարկությունների վճարունակության նվազում, ստվերային տնտեսության ընդլայնման ռիսկ և հարկային եկամուտների անկայունություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային քաղաքականության հակաճգնաժամային գործիքներին՝ հարկային արտոնություններ և հետաձգումներ, հարկային բեռի օպտիմալացում, վարչարարության պարզեցում և էլեկտրոնային հարկային համակարգերի զարգացում։ Քննարկվում են նաև կառուցվածքային բարեփոխումները՝ հարկային համակարգի արդարության բարձրացում, ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողության մեխանիզմներ և հարկային կարգապահության խթանում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ ճգնաժամային պայմաններում արդյունավետ հարկային քաղաքականությունը պահանջում է հավասարակշռություն պետական եկամուտների ապահովման և տնտեսական ակտիվության խթանման միջև՝ միաժամանակ ապահովելով բիզնես միջավայրի կայունություն և երկարաժամկետ տնտեսական վերականգնում Հայաստանի Հանրապետությունում։

Право

Գրքում ուսումնասիրվում է քրեական գործով վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման խնդիրները նախնական քննության փուլում, վերլուծվում են քրեական դատավարության օրենսդրական հիմքերը, քննության ընթացակարգային պահանջները և քննիչի պարտականությունները, ներկայացվում են կարճման և դադարեցման հիմքերի տեսակները՝ անփոփոխ նյութերի բացակայություն, ապացույցների բավարարություն, իրավական և факտիկական պատճառների համադրություն, դիտարկվում է փաստական հանգամանքների, նյութերի վերլուծության և իրավական գնահատականի ճիշտ կիրառումի կարևորությունը, քննարկվում են դատական վերահսկողության, մեղադրյալի իրավունքների պաշտպանության և հակակոռուպցիոն մեխանիզմների դերակատարությունը, աշխատանքում համադրվում է տեսական իրավական վերլուծությունը և գործնական դատավարական փորձը՝ նպատակ ունենալով ապահովել նախնական քննության փուլում վարույթի օրինականության և հիմնավորվածության բարձր մակարդակ և պաշտպանել քրեական գործընթացի արդյունավետությունը և արդարությունը։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ուսանողների, գիտաշխատողների, դասախոսների և մասնագետների համար։ Ցանկում ներառված են մեքենաշինությանը, էլեկտրատեխնիկային, էլեկտրոնիկային, շինարարությանը, էներգետիկային, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական գիտությունների այլ ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման արդի ուղղությունները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է աշնանացան ցորենի համաշխարհային գենետիկական հավաքածուի ուսումնասիրմանը Շիրակի գոտու հողակլիմայական պայմաններում՝ նպատակ ունենալով գնահատել տարբեր նմուշների հարմարվողականությունը, արտադրողականությունը և սելեկցիոն արժեքը։ Վերլուծվում են սորտերի և գենոտիպերի աճի ու զարգացման առանձնահատկությունները, ձմեռադիմացկունությունը, երաշտադիմացկունությունը, հիվանդությունների նկատմամբ կայունությունը, ինչպես նաև բերքատվության և հատիկի որակի հիմնական ցուցանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական բնական պայմաններին առավել համապատասխան գենետիկական նյութի հայտնաբերմանը և արժեքավոր տնտեսապես օգտակար հատկանիշների կրող ձևերի ընտրությանը՝ հետագա սելեկցիոն աշխատանքներում օգտագործելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը ուսումնասիրվող նմուշների կենսաբանական և տնտեսական հատկանիշների վրա՝ ներկայացնելով համեմատական փորձարարական տվյալներ։ Աշխատությունը նպաստում է աշնանացան ցորենի գենոֆոնդի արդյունավետ օգտագործմանը, նոր բարձր բերքատու և կայուն սորտերի ստեղծմանը, ինչպես նաև Շիրակի գոտու պայմաններում հացահատիկային մշակաբույսերի արտադրության զարգացմանը։