Տնտեսա-մաթեմատիկական մեթոդների դերը սոցիալ-տնտեսական համակար•երի կառավարման մեջ

Экономика

Այս հրատարակությունը գիտա-տեխնիկական առաջընթացի և դրա ազդեցությանն առնչվող գրականության հանձնարարական մատենագիտական ցանկ է՝ նախատեսված Հայաստանի ժողովրդական տնտեսության զարգացման գործընթացները ուսումնասիրող ընթերցողների և մասնագետների համար։ Ցանկում ընդգրկված գրականությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու գիտության և տեխնիկայի զարգացման, արտադրության տեխնիկական վերազինման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման և տնտեսական արդյունավետության բարելավման վերաբերյալ համապատասխան նյութերին։ Հրատարակությունը արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի պատկերացումները, երբ գիտատեխնիկական առաջընթացը դիտարկվում էր որպես արտադրական ներուժի ընդլայնման և տնտեսության տարբեր ճյուղերի զարգացման կարևորագույն գործոն։ Ներկայացված մատենագիտական նյութերը կարող են ընդգրկել արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, շինարարության, տրանսպորտի, էներգետիկայի և ժողովրդական տնտեսության այլ ոլորտներում գիտական նվաճումների ու տեխնիկական նորարարությունների կիրառման վերաբերյալ աշխատություններ։ Գրականության ընտրությունը օգտակար է ինչպես որոշակի թեմայի վերաբերյալ անհրաժեշտ աղբյուրներ գտնելու, այնպես էլ տվյալ ժամանակաշրջանի գիտատեխնիկական և տնտեսական մտքի զարգացման ընդհանուր ուղղությունները հասկանալու համար։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, տնտեսագետներին, ինժեներներին, գիտության և տեխնիկայի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ուսանողներին և այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են Հայաստանի խորհրդային շրջանի տնտեսական ու տեխնոլոգիական զարգացումը։ Այն միաժամանակ հանդես է գալիս որպես կողմնորոշիչ մատենագիտական գործիք, որն օգնում է համակարգված կերպով գտնել գիտա-տեխնիկական առաջընթացին և Հայաստանի ժողովրդական տնտեսության մեջ դրա կիրառությանը վերաբերող գրականությունը։

Другие предметы

Հրատարակությունը մեթոդական բնույթի նյութ է, որը նախատեսված է գրադարանների աշխատակիցների համար և ուղղված է Սուրեն Սպանդարյանի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված մշակութային, կրթական ու տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպմանը։ Այն կարող է ներառել կենսագրական և պատմական համառոտ տեղեկություններ, նրա հասարակական գործունեության հիմնական փուլերի ներկայացում, ինչպես նաև հոբելյանական ծրագրերի նախապատրաստման համար անհրաժեշտ մատենագիտական ու կազմակերպական ցուցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրադարաններում թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրքային ցուցադրությունների, ընթերցողական հանդիպումների, զեկուցումների, քննարկումների և հիշատակի երեկոների կազմակերպման մեթոդներին։ Գրադարանավարներին առաջարկվող հանձնարարականները կարող են օգնել ընտրելու համապատասխան գրականությունը, դասակարգելու նյութերը, ձևավորելու ցուցադրությունների թեմատիկ բաժինները և ներկայացնելու դրանք ընթերցողների տարբեր խմբերին։ Կարևորվում է գրադարանային միջոցառման տեղեկատվական և կրթական բաղադրիչների համադրումը, որպեսզի հոբելյանական տարեթիվը ներկայացվի ժամանակաշրջանի պատմական միջավայրի և հասարակական գործընթացների հետ կապի մեջ։ Հրատարակության մեջ կարող են ընդգրկվել նաև գրքերի, հոդվածների, հուշագրությունների, կենսագրական ուսումնասիրությունների և պարբերական մամուլի նյութերի մատենագիտական ցանկեր, որոնք գրադարանավարին հնարավորություն են տալիս ձևավորելու միջոցառման համար անհրաժեշտ գրականության հավաքածու։ Մեթոդական ցուցումները կարող են վերաբերել ցուցահանդեսի կառուցվածքին, նյութերի հերթականությանը, բանավոր ներկայացումների կազմակերպմանը և ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի ձևերին։ Նման հրատարակությունների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք ոչ միայն տեղեկություններ են հաղորդում ներկայացվող անձի մասին, այլև առաջարկում են այդ տեղեկությունները գրադարանային աշխատանքի մեջ կիրառելու կազմակերպական մեխանիզմներ։ Միաժամանակ նյութը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել որպես իր ժամանակաշրջանի գրադարանային և մշակութային գործունեության պատմությունը բնութագրող աղբյուր՝ ցույց տալով հոբելյանական միջոցառումների կազմակերպման ընդունված ձևերը, ընթերցողների հետ աշխատանքի մեթոդները և գրադարանների հասարակական-կրթական գործառույթների ընկալումը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության, մշակութային աշխատանքի և պատմական հիշողության ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Культура

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բազմազգ պետություններում գրադարանների դերի ուսումնասիրությանը՝ մշակութային ժառանգության պահպանման, փոխանցման և հանրության համար հասանելիության ապահովման գործընթացներում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարն է, որ բազմազգ հասարակություններում մշակութային ժառանգությունը ներառում է տարբեր ժողովուրդների լեզուներով ստեղծված գրավոր և տպագիր աղբյուրներ, ձեռագրեր, հազվագյուտ հրատարակություններ, տեղական պատմության վերաբերյալ նյութեր, բանահյուսական ու ազգագրական տեղեկություններ և այլ փաստաթղթեր, որոնք միասին ձևավորում են երկրի բազմաշերտ պատմամշակութային հիշողությունը։ Գրադարանները այս գործընթացում հանդես են գալիս ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման վայրեր, այլև որպես մշակութային հիշողության պահպանման, գիտելիքի փոխանցման և տարբեր համայնքների միջև մշակութային երկխոսության կարևոր հաստատություններ։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել գրադարանային հավաքածուների ձևավորման և պահպանության կազմակերպումը։ Բազմազգ պետություններում կարևոր է տարբեր լեզուներով և մշակույթներով ստեղծված նյութերի հավասարակշռված հավաքագրումը, կատալոգավորումը, դասակարգումը և պահպանությունը։ Գրադարանային ֆոնդերում կարող են ներառվել ինչպես ազգային և միջազգային նշանակության հրատարակություններ, այնպես էլ տեղական համայնքների պատմությունն ու ինքնությունը ներկայացնող նյութեր։ Դրանց պահպանությունը հնարավորություն է տալիս ապագա սերունդներին ուսումնասիրել տվյալ հասարակության պատմական բազմազանությունը և տարբեր մշակութային խմբերի ներդրումը ընդհանուր մշակութային տարածքի ձևավորման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման տեխնիկական կողմը։ Հին գրքերը, ձեռագրերը, քարտեզները, պարբերականները և այլ փաստաթղթեր ենթակա են ֆիզիկական քայքայման, ուստի գրադարաններից պահանջվում են համապատասխան ջերմաստիճանային և խոնավության պայմաններ, լուսային ազդեցության վերահսկում, պահպանության հատուկ միջոցներ և վերականգնման մասնագիտական աշխատանքներ։ Հատկապես արժեքավոր և հազվագյուտ նյութերի դեպքում պահպանությունը պետք է համատեղի ֆիզիկական պաշտպանությունը և բովանդակության երկարաժամկետ հասանելիությունը։ Այս համատեքստում մեծ նշանակություն ունի թվայնացումը։ Թվային պատճենների ստեղծումը թույլ է տալիս նվազեցնել բնօրինակ փաստաթղթերի օգտագործման հաճախականությունը, միաժամանակ հնարավորություն տալով հետազոտողներին և հանրությանը հեռավար օգտվել մշակութային արժեք ներկայացնող նյութերից։ Թվայնացված հավաքածուները նաև հնարավորություն են տալիս տարբեր երկրներում և տարածաշրջաններում պահպանվող նյութերը միավորել ընդհանուր թվային հարթակներում։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև գրադարանների դերը լեզվական բազմազանության պահպանման գործում։ Բազմազգ պետություններում լեզուն ոչ միայն հաղորդակցության միջոց է, այլև մշակութային ինքնության կարևոր բաղադրիչ։ Տարբեր լեզուներով գրականության հավաքագրումը և մատչելիության ապահովումը նպաստում են փոքրաթիվ կամ սահմանափակ տարածում ունեցող լեզուների պահպանմանը և դրանց գրավոր ժառանգության փոխանցմանը։ Գրադարանները կարող են աջակցել նաև բազմալեզու կատալոգների, թվային հավաքածուների և լեզվական ռեսուրսների ստեղծմանը։ Մշակութային ժառանգության պահպանությունը չի սահմանափակվում միայն նյութերի ֆիզիկական կամ թվային պահպանմամբ։ Կարևոր է նաև դրանց բովանդակության գիտական ուսումնասիրությունը, նկարագրությունը և համատեքստավորումը։ Գրադարանները կարող են համագործակցել պատմաբանների, լեզվաբանների, մշակութաբանների, ազգագրագետների և այլ մասնագետների հետ՝ իրենց հավաքածուներում պահպանվող նյութերը հետազոտական շրջանառության մեջ դնելու նպատակով։ Ցուցահանդեսները, գիտաժողովները, մատենագիտական ցուցակները, թեմատիկ կատալոգները և կրթական ծրագրերը կարող են նպաստել ժառանգության հանրահռչակմանը և նոր սերունդների ներգրավմանը։ Աշխատության մեջ կարող է կարևորվել նաև գրադարանների սոցիալական և միջմշակութային գործառույթը։ Բազմազգ պետություններում գրադարանները կարող են ստեղծել չեզոք և հասանելի հանրային տարածք, որտեղ տարբեր մշակութային խմբերի ներկայացուցիչները հնարավորություն են ստանում ծանոթանալու միմյանց պատմությանը, գրականությանը և ավանդույթներին։ Այս առումով գրադարանը կարող է նպաստել փոխադարձ հարգանքի, մշակութային երկխոսության և հասարակական համախմբման ամրապնդմանը՝ միաժամանակ պահպանելով յուրաքանչյուր համայնքի մշակութային առանձնահատկությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային համագործակցությանը։ Մշակութային ժառանգության բազմաթիվ նյութեր պատմական գործընթացների հետևանքով կարող են գտնվել տարբեր երկրներում և հաստատություններում։ Գրադարանների միջև փոխանակման ծրագրերը, համատեղ թվայնացման նախագծերը, միասնական կատալոգները և մասնագիտական համագործակցությունը հնարավորություն են տալիս մշակութային ժառանգությունը դարձնել ավելի ամբողջական և հասանելի։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել նաև արտակարգ իրավիճակների պայմաններում գրադարանային ֆոնդերի պաշտպանության խնդիրներին՝ հրդեհներից, ջրհեղեղներից, պատերազմներից և այլ վտանգներից նյութերի պահպանության մեխանիզմների մշակմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են կիրառվել բազմազգ պետությունների գրադարանային քաղաքականության մշակման, մշակութային հավաքածուների պահպանության, թվայնացման ռազմավարությունների, բազմալեզու ծառայությունների և միջմշակութային կրթական ծրագրերի կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը գրադարանները դիտարկում է որպես մշակութային հիշողության առանցքային ինստիտուտներ, որոնք ոչ միայն պահպանում են անցյալից ժառանգված փաստաթղթերն ու գիտելիքը, այլև ապահովում են դրանց փոխանցումը նոր սերունդներին, խթանում գիտական հետազոտությունը, պաշտպանում լեզվամշակութային բազմազանությունը և նպաստում բազմազգ հասարակության տարբեր մշակութային խմբերի միջև փոխըմբռնման ու երկխոսության զարգացմանը։

Другие предметы

Սույն աշխատանքը ներկայացնում է 2012 թվականի ընթացքում իրականացված մասնագիտական և կազմակերպչական գործունեության համապարփակ հաշվետվություն, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփված են տարվա ընթացքում կատարված հիմնական աշխատանքները, դրանց ուղղությունները և արդյունքները։ Հեղինակը ներկայացնում է աշխատանքային գործընթացի կազմակերպման սկզբունքները, ընթացիկ և պլանային առաջադրանքների իրականացումը, ինչպես նաև տարբեր ոլորտներում կատարված գործառույթների համադրությունը։ Հաշվետվության մեջ ընդգրկված են փաստաթղթերի մշակման և վարման աշխատանքները, տեղեկատվության հավաքագրման և վերլուծության գործընթացները, ինչպես նաև համապատասխան ստորաբաժանումների հետ համագործակցության ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքային կարգապահության պահպանմանը, ժամանակի արդյունավետ կառավարմանը և առաջադրանքների կատարման որակի ապահովմանը։ Ներկայացված են նաև տարվա ընթացքում իրականացված կազմակերպչական միջոցառումները, մասնակցությունը հանդիպումներին, քննարկումներին և աշխատանքային ծրագրերի մշակմանը, որոնք նպաստել են ընդհանուր գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը արտացոլում է նաև մասնագիտական զարգացման ուղղությամբ կատարված քայլերը, ինքնակրթության և հմտությունների կատարելագործման փորձերը, որոնք ուղղված են եղել աշխատանքային կարողությունների ամրապնդմանը։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է դիմային գանգի շրջանում իրականացվող վիրաբուժական միջամտությունների պայմաններում ծամող մկանների ֆունկցիոնալ վիճակի ուսումնասիրությանը և դրա փոփոխությունների գնահատմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ծամողական ապարատի բնականոն գործունեությունն է, որը կարևոր դեր ունի ոչ միայն սննդի մեխանիկական մշակման, այլև ստորին ծնոտի շարժումների, կծվածքի, խոսքի և դիմածնոտային համակարգի ընդհանուր ֆունկցիոնալ հավասարակշռության ապահովման գործում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել վիրաբուժական միջամտությունների ազդեցությունը ծամող մկանների կծկողական ակտիվության, տոնուսի, համակարգված աշխատանքի և վերականգնման ընթացքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն փոփոխություններին, որոնք կարող են առաջանալ վիրահատությունից հետո՝ ցավի, այտուցի, հյուսվածքների վնասման, նյարդամկանային փոխազդեցությունների փոփոխության կամ ստորին ծնոտի շարժունակության սահմանափակման հետևանքով։ Ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման համար կարող են կիրառվել էլեկտրամիոգրաֆիկ և այլ գործիքային մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս քանակապես գնահատելու տարբեր ծամող մկանների ակտիվությունը հանգստի և ֆունկցիոնալ ծանրաբեռնվածության պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ցուցանիշների համեմատություն վիրահատությունից առաջ և հետո, ինչպես նաև վերականգնման տարբեր փուլերում՝ պարզելու ֆունկցիոնալ խանգարումների տևողությունը և դրանց վերականգնման դինամիկան։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև վիրահատական մեթոդի, միջամտության ծավալի և անատոմիական տեղակայման հնարավոր ազդեցության գնահատումը ծամողական համակարգի ֆունկցիայի վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հետվիրահատական վերականգնման միջոցառումներին, ֆիզիկական և ֆունկցիոնալ վերականգնողական մոտեցումներին և դրանց հնարավոր դերին ծամող մկանների բնականոն գործունեության վերականգնման գործում։ Ստացված տվյալները կարող են նպաստել դիմածնոտային վիրաբուժությունից հետո ֆունկցիոնալ բարդությունների ավելի վաղ հայտնաբերմանը և բուժման արդյունքների օբյեկտիվ գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը գործնական նշանակություն ունի վիրաբույժների, ստոմատոլոգների, ֆիզիոթերապևտների և դիմածնոտային վերականգնմամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական գնահատել վիրաբուժական միջամտությունների ազդեցությունը ծամողական համակարգի աշխատանքի վրա։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերենում դարձվածակազմության զարգացման հիմնական միտումների, ձևավորման օրինաչափությունների և գործածության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է ֆրանսերենի դարձվածային համակարգի կառուցվածքը, դրա պատմական զարգացումը, նոր դարձվածքների առաջացման աղբյուրներն ու լեզվամշակութային նշանակությունը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են դարձվածքների իմաստային, կառուցվածքային և ոճական առանձնահատկությունները, դրանց կապը հասարակական, մշակութային և պատմական գործընթացների հետ, ինչպես նաև լեզվի զարգացման ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից ֆրանսերենում նորաբանությունների, փոխառությունների, խոսակցական արտահայտությունների և մասնագիտական ոլորտներից ներթափանցող դարձվածային միավորների տարածմանը։ Ներկայացվում են դարձվածքների դասակարգման, համեմատական վերլուծության և կիրառության ուսումնասիրության մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել ֆրանսերեն դարձվածաբանության զարգացման ներքին օրինաչափությունները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, ֆրանսերենի մասնագետներին, թարգմանիչներին, բանասիրական ֆակուլտետների դասախոսներին, ուսանողներին և լեզվի պատմական ու ժամանակակից զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։