Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները անցման շրջանի տնտեսական համակարգում (ՀՀ տնտեսության օրինակով)

Литература

Պատմավավերագրական և իրավաքաղաքական բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված ցեղասպանության հետևանքով ծագած արդարության, պատասխանատվության և միջազգային իրավունքի խնդիրները՝ կենտրոնանալով Փարիզի երդվյալների դատարանում քննված գործերի ու քաղաքական միջավայրի վրա։ Գրքում լուսաբանվում են այն պատմական իրադարձությունները, որոնք ձևավորվեցին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային կոտորածներից հետո և շարունակվեցին եվրոպական քաղաքական ու իրավական հարթակներում։ Հեղինակը ներկայացնում է հայ ազգային պահանջատիրության գաղափարը, միջազգային հանրության արձագանքը, ինչպես նաև այն իրավական ու բարոյական հարցերը, որոնք բարձրացվում էին հայ ժողովրդի իրավունքների պաշտպանության շուրջ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում ցեղասպանությունից փրկվածների վկայությունների, դատական փաստաթղթերի, քաղաքական գործիչների ելույթների և մամուլի արձագանքների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով ընթերցողը պատկերացում է ստանում ժամանակի հասարակական մթնոլորտի և եվրոպական դատաիրավական համակարգի վերաբերմունքի մասին։ Գիրքը ոչ միայն պատմական փաստերի ներկայացում է, այլ նաև փորձ՝ հասկանալու արդարության որոնման, ազգային հիշողության պահպանման և միջազգային իրավական պայքարի նշանակությունը հայ ժողովրդի համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է պատմաբանների, իրավաբանների, քաղաքական գիտությամբ զբաղվողների և Հայոց ցեղասպանության թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Педагогика

Вторая международная научно-практическая конференция բաժինը ներառում է գիտաժողովի մասնակիցներին տրամադրված հավաստագրերը, որոնք հաստատում են նրանց մասնակցությունը, զեկույցների ներկայացումը կամ գիտական նյութերի հրապարակումը տվյալ միջազգային գիտաժողովի շրջանակում, այդ փաստաթղթերը սովորաբար արտացոլում են մասնակցի անունը, աշխատանքի վերնագիրը և գիտաժողովի թեմատիկ ուղղվածությունը, ինչպես նաև կազմակերպող հաստատության տվյալները, նման սերտիֆիկատները ծառայում են որպես մասնագիտական գործունեության և գիտական ակտիվության պաշտոնական ճանաչում, որոնք կարող են օգտագործվել ակադեմիական առաջխաղացման, հաշվետվությունների և պորտֆոլիոյի ձևավորման համար, միաժամանակ ընդգծելով միջազգային գիտական համագործակցության և գիտելիքի փոխանակման կարևորությունը։

Биология

Աշխատանքը նվիրված է Macrovipera lebetina obtusa տեսակի օձի թույնի պրոտեկտորային, այսինքն՝ պաշտպանիչ և կենսաբանական կարգավորիչ ազդեցությունների ուսումնասիրմանը Կրոկերի սարկոմայի և Ալցհեյմերի հիվանդության կենդանական մոդելներում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել թույնի կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչների ազդեցության հնարավոր մեխանիզմները տարբեր ախտաբանական գործընթացների ժամանակ և գնահատել, թե ինչպես կարող են դրանք փոփոխել ուռուցքային և նեյրոդեգեներատիվ հիվանդություններին բնորոշ բջջային ու մոլեկուլային երևույթները։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ օձի թույնը բարդ կենսաբանական համակարգ է, որը պարունակում է բազմաթիվ սպիտակուցային և պեպտիդային բաղադրիչներ՝ տարբեր ֆիզիոլոգիական թիրախների վրա ազդեցության ներուժով։ Դրանցից որոշները կարող են ազդել բջջային ազդանշանային ուղիների, բորբոքային արձագանքի, օքսիդատիվ գործընթացների, արյան մակարդման համակարգի, բջջային մահվան և հյուսվածքային փոխազդեցությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ուռուցքային գործընթացի վրա ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Կրոկերի սարկոմայի կենդանական մոդելը հնարավորություն է տալիս գնահատելու փորձարարական ուռուցքի աճի, բջջային կազմի և հյուսվածքային փոփոխությունների նկատմամբ ուսումնասիրվող կենսաբանական գործոնի ազդեցությունը։ Կարող են վերլուծվել ուռուցքի աճի դինամիկան, բջիջների բազմացման ակտիվությունը, ապոպտոզի դրսևորումները, ուռուցքային հյուսվածքի կառուցվածքային փոփոխությունները և օրգանիզմի ընդհանուր պատասխանները։ Այս տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք թույնի ազդեցությունը կապված է ուռուցքային բջիջների կենսունակության փոփոխության, բջջային մահվան ակտիվացման կամ ուռուցքային միկրոմիջավայրի փոփոխությունների հետ։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել օքսիդատիվ սթրեսի և հակաօքսիդանտային համակարգի վիճակին։ Ուռուցքային և նեյրոդեգեներատիվ գործընթացներում ռեակտիվ թթվածնային տեսակների առաջացման և հակաօքսիդանտային պաշտպանության միջև հավասարակշռության խախտումը կարող է նպաստել բջջային վնասմանը։ Հետևաբար լիպիդների, սպիտակուցների կամ այլ կենսամոլեկուլների օքսիդացման ցուցանիշների, ինչպես նաև հակաօքսիդանտային ֆերմենտների ակտիվության ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել թույնի ազդեցության որոշ կենսաքիմիական մեխանիզմներ։ Հետազոտության մյուս հիմնական ուղղությունը Ալցհեյմերի հիվանդության կենդանական մոդելի ուսումնասիրությունն է։ Այս դեպքում ուշադրությունը կարող է կենտրոնանալ հիշողության և ճանաչողական վարքի փոփոխությունների, նյարդային հյուսվածքի կառուցվածքային վիճակի, բորբոքային գործընթացների և նեյրոնների վնասման հետ կապված կենսաքիմիական ցուցանիշների վրա։ Ալցհեյմերի հիվանդության պաթոգենեզը բազմագործոն գործընթաց է, որում կարևոր դեր ունեն ամիլոիդային կուտակումները, տաու-սպիտակուցի պաթոլոգիական փոփոխությունները, նեյրոբորբոքումը, օքսիդատիվ սթրեսը և սինապտիկ ֆունկցիայի խանգարումները։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվող ազդեցության գնահատումը կարող է ներառել այս գործընթացների տարբեր բաղադրիչների ուսումնասիրություն։ Կենդանիների վարքային թեստերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ուսումնասիրվող նյութի ազդեցությունը հիշողության, ուսուցման և տարածական կողմնորոշման վրա։ Վարքային արդյունքները կարող են համադրվել ուղեղի հյուսվածքի կենսաքիմիական և հյուսվածաբանական ցուցանիշների հետ՝ պարզելու համար, թե վարքային փոփոխությունները ինչպիսի նեյրոկենսաբանական հիմք ունեն։ Հատուկ նշանակություն ունի նեյրոբորբոքային գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Գլիալ բջիջների ակտիվացումը և բորբոքային միջնորդների փոփոխությունները կարող են նպաստել նեյրոնների վնասմանը և նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների առաջընթացին։ Եթե ուսումնասիրվող ազդեցությունը փոխում է այդ գործընթացների ինտենսիվությունը, ապա դա կարող է վկայել ուղեղի հյուսվածքի վրա դրա կարգավորիչ կամ պաշտպանիչ ազդեցության հնարավոր մեխանիզմների մասին։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև բջջային մահվան և գոյատևման ազդանշանային ուղիները։ Ապոպտոզի ակտիվացումը, միտոքոնդրիալ ֆունկցիայի խանգարումը և բջջային սթրեսի տարբեր ձևերը կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես ուռուցքային, այնպես էլ նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների դեպքում, սակայն դրանց դերը տարբեր հիվանդություններում կարող է լինել հակադիր։ Այդ պատճառով տարբեր կենդանական մոդելների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու կենսաբանական ակտիվ նյութի բազմազան ազդեցությունները և դրանց պայմանավորող մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև թույնի ազդեցության դոզա-կախյալ և ժամանակային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Տարբեր դոզաներով և տարբեր ժամանակահատվածներում ստացված տվյալների համեմատությունը թույլ է տալիս գնահատել ազդեցության ուժգնությունը, կայունությունը և հնարավոր օպտիմալ պայմանները։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է գնահատել կենդանիների ընդհանուր վիճակը և հնարավոր անցանկալի ազդեցությունները, քանի որ թույնի բաղադրիչներն ունեն բազմազան կենսաբանական ակտիվություն։ Մոլեկուլային և կենսաքիմիական ցուցանիշների համադրումը վարքային ու հյուսվածաբանական տվյալների հետ կարող է հնարավորություն տալ կառուցելու ազդեցության հնարավոր մեխանիստական պատկերը։ Այս մոտեցումը կարևոր է, քանի որ միայն մեկ կենսաքիմիական ցուցանիշի փոփոխությունը բավարար չէ պաշտպանիչ ազդեցության մեխանիզմը հիմնավորելու համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է նաև նպաստել օձի թույնի առանձին բաղադրիչների կենսաբժշկական ներուժի հետագա գնահատմանը։ Եթե բացահայտվում են այնպիսի մոլեկուլային թիրախներ կամ ազդանշանային ուղիներ, որոնց վրա ազդեցությունը կապված է բարենպաստ կենսաբանական փոփոխությունների հետ, դրանք կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նոր դեղաբանական միջոցների որոնման համար։ Միաժամանակ կենդանական մոդելներում ստացված արդյունքները պետք է դիտարկել որպես նախակլինիկական գիտական տվյալներ, որոնք ինքնին չեն նշանակում մարդկանց մոտ բուժական արդյունավետության ապացույց։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է կենսաքիմիայի, դեղաբանության, փորձարարական ուռուցքաբանության և նեյրոկենսաբանության մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով օձի թույնի ազդեցությունը երկու էապես տարբեր, սակայն բարդ պաթոգենետիկ մեխանիզմներ ունեցող հիվանդությունների կենդանական մոդելներում։ Թեման ունի գիտական նշանակություն, քանի որ կարող է նպաստել թույնի կենսաբանական ակտիվության, բջջային պաշտպանության և հիվանդաբանական գործընթացների կարգավորման միջև փոխհարաբերությունների ավելի խոր ըմբռնմանը և նոր կենսաակտիվ միացությունների հետագա հետազոտության հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է պղնձի, նիկելի և կոբալտի օքսիդների վերականգնման կինետիկայի, ինչպես նաև պղնձի և մոլիբդենի սուլֆիդների դեսուլֆուրացման գործընթացների ուսումնասիրությանը ոչ իզոթերմային պայմաններում՝ ընդգծելով բարձր ջերմաստիճանային քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմները և արդյունաբերական կիրառելիությունը։ Հեղինակը վերլուծում է օքսիդների և սուլֆիդների վերափոխման հիմնական փուլերը՝ մակերեսային ռեակցիաներ, դիֆուզիոն գործընթացներ և միջանկյալ միացությունների առաջացում։ Գրքում դիտարկվում են կինետիկ մոդելավորման մոտեցումները՝ Արենիուսի հավասարման ընդհանրացումներ, ակտիվացման էներգիայի գնահատում և ռեակցիայի արագության կախվածությունը ջերմաստիճանի փոփոխական ռեժիմներից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ իզոթերմային փորձարարական մեթոդներին՝ ջերմագրավիմետրիա և դիֆերենցիալ ջերմային անալիզ, որոնք թույլ են տալիս ուսումնասիրել գործընթացների դինամիկան իրական ժամանակում։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև արդյունքների կիրառությունը մետալուրգիական տեխնոլոգիաներում՝ մետաղների ստացման, մաքրման և վերամշակման գործընթացների օպտիմալացման նպատակով։ Աշխատությունը ընդգծում է քիմիական կինետիկայի նշանակությունը արդյունաբերական նյութերի մշակման և էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաների զարգացման գործում։

Культура

Այս աշխատությունը վերաբերում է մասսայական գրադարանների տարեկան աշխատանքի գնահատման նորմաների մշակման և կիրառման հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով գրադարանագիտության, տեղեկատվական ծառայությունների կազմակերպման և մշակութային կառավարման փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել գրադարանների գործունեության արդյունավետության գնահատման չափորոշիչների համակարգ, որը հնարավորություն կտա օբյեկտիվորեն գնահատել գրադարանների աշխատանքը տարեկան հաշվետվությունների և վիճակագրական ցուցանիշների հիման վրա։ Ուսումնասիրվում են գրադարանների հիմնական գործառույթները՝ գրքային ֆոնդի համալրում և պահպանում, ընթերցողների սպասարկում, տեղեկատվական ծառայությունների մատուցում, մշակութային և կրթական միջոցառումների կազմակերպում, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության չափման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քանակական և որակական ցուցանիշների համադրությանը՝ այցելությունների թիվ, ընթերցողների ակտիվություն, գրքային շրջանառություն, միջոցառումների ազդեցություն և տեղեկատվական ծառայությունների որակ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է գնահատման նորմաների դերը գրադարանային կառավարման համակարգի կատարելագործման, ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և ծառայությունների որակի բարձրացման գործընթացում։ Միաժամանակ վերլուծվում են միջազգային փորձը և գրադարանային վիճակագրության ստանդարտացման մոտեցումները, որոնք կարող են կիրառվել տեղական համակարգի զարգացման համար։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է գրադարանագիտության և մշակութային կառավարման ոլորտում՝ նպաստելով մասսայական գրադարանների աշխատանքի գնահատման ավելի համակարգված և արդյունավետ մեթոդաբանության ձևավորմանը։

Педагогика

Այս գիրքը նվիրված է ֆիզիկական կուլտուրայի և կենսաբանության դասավանդման գործընթացում միջառարկայական կապերի նշանակության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով կրթական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման կարևոր մոտեցումներից մեկը։ Աշխատանքում քննարկվում են տարբեր առարկաների միջև գիտելիքների փոխկապակցման հնարավորությունները, դրանց դերը սովորողների գիտական աշխարհայացքի ձևավորման, առողջության վերաբերյալ պատկերացումների զարգացման և ֆիզիկական ակտիվության գիտակցված կիրառման գործում։ Գրքում ներկայացվում են ուսուցման մեթոդներ, մանկավարժական սկզբունքներ և գործնական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են կենսաբանական գիտելիքների կիրառմանը ֆիզիկական դաստիարակության ոլորտում և հակառակը։ Այն կարող է օգտակար լինել ուսուցիչների, մանկավարժների, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետների, ուսանողների և կրթական գործընթացի կատարելագործմամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։