Изучение кинетики восстановления оксидов меди, никеля кобальта и десульфуризации сульфидов меди и молибдена в неизотермических условиях

Գրականություն

Գիրքը նվիրված է հայ պատմավեպերի ռուսերեն թարգմանության առանձնահատկություններին և այն բարդություններին, որոնք առաջանում են բնագրի գեղարվեստական ոճը այլ լեզվով հնարավորինս ամբողջական ու համարժեք վերարտադրելիս։ Աշխատության կենտրոնում հայ պատմավեպի լեզվական, ոճական և գեղարվեստական ինքնատիպության պահպանման խնդիրն է, մասնավորապես՝ այն միջոցների ուսումնասիրությունը, որոնց օգնությամբ թարգմանիչը փորձում է փոխանցել բնագրի հեղինակային խոսքը, պատմողական առանձնահատկությունները, ազգային-մշակութային երանգները, կերպարների խոսքի անհատականությունը և պատմական ժամանակաշրջանին բնորոշ լեզվական միջավայրը։ Հեղինակը դիտարկում է թարգմանական գործընթացում առաջացող տարբեր խնդիրներ՝ կապված բառապաշարի, դարձվածաբանության, շարահյուսական կառուցվածքների, հնաբանությունների, բարբառային և ազգային-մշակութային տարրերի, ինչպես նաև բնագրի արտահայտչական ու հուզական ազդեցության պահպանման հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ պատմավեպի թարգմանության դեպքում անհրաժեշտ է ոչ միայն ճշգրիտ փոխանցել բովանդակությունը, այլև պահպանել ստեղծագործության գեղարվեստական մթնոլորտը և հեղինակի անհատական ոճը։ Ռուսերեն թարգմանությունների համեմատական դիտարկման միջոցով աշխատանքը բացահայտում է այն դեպքերը, երբ թարգմանական լուծումները նպաստում են բնագրի ոճական առանձնահատկությունների պահպանմանը, ինչպես նաև այն իրավիճակները, երբ լեզվական կամ մշակութային տարբերությունները հանգեցնում են որոշակի կորուստների, փոփոխությունների կամ իմաստային ու ոճական տեղաշարժերի։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է ներկայացնում հայ և ռուս գրականությունների փոխառնչությունների, հայ պատմավեպի տարածման ու ընկալման, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, թարգմանագետներին, լեզվաբաններին, հայագետներին, ռուսագետներին, գրական թարգմանիչներին և հայ գրականության ու թարգմանության հարցերով զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է բազմաստիճան և ցիկլային լարվածության փոփոխությունների պայմաններում գրունտների սողքի և հիստերեզիսի երևույթների հետազոտությանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել գրունտների դեֆորմացիոն վարքի օրինաչափությունները այնպիսի բեռնավորման պայմաններում, երբ լարվածությունը չի մնում հաստատուն, այլ փոփոխվում է աստիճանաբար կամ պարբերական ցիկլերով։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են գրունտների սողքի գործընթացները, այսինքն՝ ժամանակի ընթացքում դեֆորմացիայի շարունակական զարգացումը նույնիսկ համեմատաբար կայուն բեռնվածության պայմաններում, ինչպես նաև բեռնավորման և բեռնաթափման փուլերում առաջացող հիստերեզիսային երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրունտի դեֆորմացիայի կախվածությանը լարվածության մեծությունից, դրա փոփոխության արագությունից, ցիկլերի քանակից և բեռնավորման պատմությունից։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տարբեր տեսակի գրունտների լաբորատոր փորձարկումների արդյունքները՝ տարբեր լարվածային ռեժիմների պայմաններում, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատել դրանց մեխանիկական վարքը և որոշել առավել բնորոշ օրինաչափությունները։ Կարևոր խնդիր է նաև գրունտի մնացորդային դեֆորմացիաների, առաձգական և պլաստիկ բաղադրիչների, ինչպես նաև ժամանակից կախված փոփոխությունների գնահատումը։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա մշակվում կամ կատարելագործվում են գրունտների դեֆորմացիոն հատկությունները նկարագրող հաշվարկային մոտեցումներ և մոդելներ, որոնք կարող են հաշվի առնել բազմաստիճան և կրկնվող բեռնավորման ազդեցությունը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն շինարարական կառույցների հիմքերի, հողային պատվարների, ճանապարհային ծածկույթների, թունելների և այլ գեոտեխնիկական օբյեկտների հաշվարկման համար, քանի որ իրական շահագործման պայմաններում գրունտները հաճախ ենթարկվում են փոփոխական և կրկնվող բեռնվածությունների։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել գրունտների երկարաժամկետ կայունությունը, նստվածքները և դեֆորմացիաները՝ բարձրացնելով նախագծային հաշվարկների հուսալիությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գեոտեխնիկական նախագծման, հիմքերի և շինությունների հաշվարկման, գրունտների լաբորատոր հետազոտության և ինժեներական երկրաբանության ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գրունտների մեխանիկայի մասնագետներին, շինարարական ինժեներներին, գեոտեխնիկներին, ինժեներ-երկրաբաններին, գիտահետազոտական աշխատանք կատարողներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գլխավոր գրադարանային հաստատության 2013 թվականի համար նախատեսված աշխատանքների համակարգված ծրագիրը՝ ընդգրկելով գրադարանային գործունեության հիմնական ուղղությունները, կազմակերպական առաջնահերթությունները և տարվա ընթացքում իրականացվելիք միջոցառումները։ Այն կարելի է դիտարկել որպես կառավարչական և մասնագիտական փաստաթուղթ, որի միջոցով նախանշվում են ազգային գրադարանային հավաքածուի համալրման, պահպանման, հաշվառման, մշակման և հանրությանը հասանելի դարձնելու աշխատանքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրադարանային-մատենագիտական սպասարկմանը, ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը, տեղեկատու համակարգերի կատարելագործմանը և ազգային տպագիր ժառանգության վերաբերյալ տեղեկատվության տարածմանը։ Ծրագրային գործունեության շրջանակում նշանակալի ուղղություն է գրադարանային գործընթացներում ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը, էլեկտրոնային պաշարների զարգացումը, նյութերի թվայնացումը և գրադարանային տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնումը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու նաև գրադարանի՝ որպես ազգային գրավոր ժառանգության պահպանման կենտրոնի գործառույթների մասին, որտեղ ավանդական գրադարանային աշխատանքը զուգակցվում է թվային միջավայրի զարգացման հետ։ Ուշադրության կենտրոնում են նաև մատենագիտական աշխատանքները, գրքային և պարբերական հավաքածուների կազմակերպումը, հազվագյուտ ու արժեքավոր հրատարակությունների պահպանումը և դրանց գիտական ու մշակութային շրջանառության ապահովումը։ Ծրագիրը կարող է ներառել գիտամեթոդական, հրատարակչական, մշակութային և հանրային միջոցառումների կազմակերպման ուղղություններ, որոնք նպաստում են գրքի ու ընթերցանության հանրահռչակմանը, մասնագիտական համագործակցությանը և գրադարանի հասարակական դերի ընդլայնմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանի գրադարանների միջև մասնագիտական ու տեղեկատվական համագործակցության զարգացումը, միասնական տեղեկատվական միջավայրի ձևավորումը և գրադարանային ծառայությունների արդիականացումը։ Տարեկան ծրագրի ուսումնասիրությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է նաև հաստատության գործունեության պատմության հետազոտման համար, քանի որ այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարանային ոլորտում սահմանված նպատակները, առաջնահերթությունները և զարգացման ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ներկայացնում է գրադարանի մեկ տարվա գործունեության կազմակերպման ամբողջական շրջանակը՝ համադրելով ազգային գրավոր ժառանգության պահպանումը, մատենագիտական աշխատանքը, ընթերցողական սպասարկումը, թվային տեխնոլոգիաների զարգացումը և մշակութային-կրթական գործունեությունը։

Քաղաքագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է ազգային անվտանգության տեսության զարգացման գործընթացում քաղաքականագիտական և աստվածաբանական մոտեցումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով այն գաղափարական փոփոխության վրա, որի շրջանակում անվտանգության ավանդական քաղաքական կատեգորիաները վերաիմաստավորվում են քաղաքական աստվածաբանության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ազգային անվտանգությունը միայն ռազմական, քաղաքական կամ ինստիտուցիոնալ պաշտպանվածության խնդիր չէ, այլ ներառում է նաև հասարակության հիմնարար արժեքների, ինքնության, լեգիտիմության, իշխանության և հավաքական գոյության վերաբերյալ պատկերացումներ։ Այդ պատճառով աշխատանքի շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են քաղաքական իշխանության, ինքնիշխանության, արտակարգ դրության, սպառնալիքի, թշնամու, զոհաբերության և հասարակական համախմբման հասկացությունները փոխկապակցվում անվտանգության մասին տեսական պատկերացումների հետ։ Հետազոտությունը կարևորում է ազգային անվտանգության հայեցակարգերի պատմական և փիլիսոփայական փոփոխությունը՝ ցույց տալով, որ անվտանգության ընկալումը տարբեր ժամանակաշրջաններում պայմանավորված է ոչ միայն միջազգային հարաբերությունների և ուժային հավասարակշռության փոփոխություններով, այլև հասարակության կողմից ընդունված հիմնարար աշխարհայացքային ու արժեքային համակարգերով։ Քաղաքական աստվածաբանության ներգրավումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու այն խորքային մեխանիզմները, որոնց միջոցով քաղաքական համակարգերը ձևավորում են լեգիտիմության և սպառնալիքի մասին պատկերացումներ, սահմանում ընդունելի և անընդունելի վարքագծի սահմանները և հիմնավորում արտակարգ քաղաքական միջոցների կիրառումը։ Աշխատանքում կարող է առանձնահատուկ ուշադրություն դարձվել ինքնիշխանության գաղափարի զարգացմանը, քանի որ այն միաժամանակ քաղաքական իշխանության կազմակերպման և անվտանգության ապահովման կարևորագույն հասկացություններից է։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս քննության ենթարկել ժամանակակից ազգային անվտանգության բազմաչափ բնույթը, որտեղ ռազմական վտանգներին զուգահեռ նշանակություն են ստանում քաղաքական, սոցիալական, մշակութային, տեղեկատվական և արժեքային սպառնալիքները։ Նման մոտեցումը թույլ է տալիս ազգային անվտանգությունը դիտարկել ոչ միայն որպես արտաքին վտանգներից պաշտպանվելու համակարգ, այլև որպես քաղաքական համայնքի ինքնության, ամբողջականության և շարունակականության պահպանման մեխանիզմ։ Հետազոտության տեսական նշանակությունն այն է, որ այն փորձում է կապ հաստատել քաղաքագիտության, քաղաքական փիլիսոփայության և աստվածաբանական մտածողության միջև՝ բացահայտելով դրանց հատման կետերը անվտանգության տեսության զարգացման գործընթացում։ Այս տեսանկյունից քաղաքական-աստվածաբանական տեղաշարժը կարող է ընկալվել որպես ազգային անվտանգության տեսական հիմքերի ընդլայնում, որի շնորհիվ հնարավոր է ավելի ամբողջական կերպով ուսումնասիրել իշխանության և անվտանգության փոխհարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ձգտում է ցույց տալ, որ ազգային անվտանգության ժամանակակից տեսությունը ձևավորվում է ոչ միայն նյութական ուժի, ինստիտուտների և սպառնալիքների գնահատման հիման վրա, այլև քաղաքական համայնքի ինքնության, արժեքների, լեգիտիմության և գոյության իմաստի վերաբերյալ խորքային պատկերացումների ազդեցությամբ, ինչն այդ թեման դարձնում է կարևոր ինչպես ժամանակակից քաղաքական տեսության, այնպես էլ ազգային անվտանգության ուսումնասիրությունների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում WGS-84 համաշխարհային գեոդեզիական կոորդինատային համակարգի ներդրման և GPS արբանյակային ընդունիչների դիտարկումների միջոցով նոր ազգային գեոդեզիական ցանցի ստեղծման գիտական ու գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել ժամանակակից արբանյակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ բարձր ճշտության միասնական գեոդեզիական հիմքի ձևավորման սկզբունքները և գնահատել դրա նշանակությունը Հայաստանի տարածքում գեոդեզիական, քարտեզագրական, տեղագրական և կադաստրային աշխատանքների իրականացման համար։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են WGS-84 համակարգի առանձնահատկությունները, դրա ներդրման անհրաժեշտությունը և ավանդական գեոդեզիական համակարգից ժամանակակից արբանյակային համակարգի անցման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում GPS ընդունիչներով իրականացվող դիտարկումների կազմակերպմանը, չափումների տևողությանը, դիտարկվող կետերի ընտրությանը, բազային գծերի ձևավորմանը, ստացված տվյալների մշակմանը և կոորդինատների հաշվարկման ու հավասարակշռման մեթոդներին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է Հայաստանի տարածքում ազգային գեոդեզիական ցանցի կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ տարբեր դասերի գեոդեզիական կետերի փոխկապակցման և միասնական կոորդինատային հիմքի ստեղծման տեսանկյունից։ Պաշտոնական ծրագրային փաստաթղթերում նախատեսված էր WGS-84 համակարգում ազգային գեոդեզիական ցանցի ստեղծում, իսկ GPS դիտարկումները պետք է օգտագործվեին ցանցի կետերի բարձր ճշտությամբ կոորդինատների որոշման համար։ Հետագայում ստեղծված ազգային գեոդեզիական ցանցը ներառեց 0-ական դասի 5, 1-ին դասի 41 և 2-րդ դասի 1069 կետեր։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև արբանյակային գեոդեզիական տեխնոլոգիաների առավելությունների վերլուծությունը, քանի որ դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել կոորդինատների որոշման ճշտությունը, նվազեցնել ավանդական չափումների նկատմամբ կախվածությունը և ավելի արդյունավետ կազմակերպել մեծ տարածքների գեոդեզիական ապահովումը։ Ուսումնասիրության արդյունքները նշանակալի են տեղագրական քարտեզների և հատակագծերի կազմման, կադաստրային քարտեզագրման, շինարարական և նախագծային աշխատանքների, նավիգացիոն համակարգերի, օդագնացության, պետական սահմանների ու վարչատարածքային սահմանների որոշման, ինչպես նաև երկրակեղևի շարժումների ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը նաև անդրադառնում է գեոդեզիական ցանցի հետագա պահպանման, թարմացման և մշտական գործող արբանյակային ռեֆերենց կայանների միջոցով դրա արդիական վիճակի ապահովման անհրաժեշտությանը։ Այսպիսով, աշխատանքը ներկայացնում է Հայաստանի գեոդեզիական համակարգի արդիականացման կարևոր փուլը՝ ավանդական ցանցերից դեպի ժամանակակից արբանյակային տեխնոլոգիաների վրա հիմնված միասնական ազգային գեոդեզիական հիմք անցնելու գործընթացը։ Այն կարող է հետաքրքրել գեոդեզիստներին, քարտեզագիրներին, կադաստրի մասնագետներին, տեղագրագետներին, շինարարության և հողաշինության ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Մատենագիտական տվյալներով՝ աշխատանքը 2010 թվականին ներկայացված տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի ատենախոսություն է՝ «Գեոդեզիա, ներառյալ քարտեզագրություն և կադաստր» մասնագիտությամբ։

Գրականություն

Այս նյութը վերաբերում է միջգրադարանային աբոնեմենտի (interlibrary loan) համակարգի կազմակերպման և գործառնական սկզբունքների ներկայացմանը՝ շեշտադրելով գրադարանների միջև համագործակցության կարևորությունը տեղեկատվական ռեսուրսների փոխանակման և ընթերցողների պահանջների արագ բավարարման գործընթացում։ Միջգրադարանային աբոնեմենտը դիտարկվում է որպես գրադարանային սպասարկման արդյունավետ ձև, որը հնարավորություն է տալիս մեկ գրադարանում բացակայող փաստաթղթերը, գրքերը կամ գիտական նյութերը ձեռք բերել այլ գրադարաններից՝ ապահովելով գիտելիքի հասանելիության ընդլայնում և տեղեկատվական հավասարության բարձրացում։ Նյութում առանձնացվում են ծառայության կազմակերպման հիմնական փուլերը՝ հարցման ձևակերպում, աղբյուր գրադարանի ընտրություն, նյութերի փոխանցում, օգտագործման պայմանների վերահսկում և վերադարձի ընթացակարգ։ Միաժամանակ ընդգծվում են ծառայության արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ պայմանները՝ միասնական կատալոգներ, արագ հաղորդակցման միջոցներ, հստակ կանոնակարգ և գրադարանների միջև կայուն համագործակցային ցանց։ Այս համակարգը դիտարկվում է որպես կարևոր գործիք գիտական, կրթական և մշակութային տեղեկատվության շրջանառության ապահովման համար։