Ագրոպարենային համակարգը և նրա զարգացման պետական կարգավորման հիմնական ուղղությունները անցումային շրջանում (ՀՀ օրինակով)

История

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի առաջին կեսը հայկական միջավայրում ձիթհանության՝ բուսական յուղի ստացման ավանդական արտադրության պատմամշակութային, տնտեսական և ազգագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ձիթհանների կառուցվածքը, դրանց տարածվածությունը, արտադրական գործընթացների կազմակերպումը, օգտագործվող հումքի տեսակները և տվյալ արհեստի տեղը գյուղական ու քաղաքային տնտեսության համակարգում են։ Ձիթհանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես սննդամթերքի արտադրության առանձին ճյուղ, այլև որպես նյութական մշակույթի բաղադրիչ, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել աշխատանքի կազմակերպման, տեխնիկական գիտելիքների, տնտեսական հարաբերությունների և կենցաղային պահանջմունքների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ավանդական ձիթհանների ճարտարապետական ու տեխնիկական կառուցվածքին, արտադրական տարածքի կազմակերպմանը, հումքի մշակման համար կիրառվող սարքավորումներին և աշխատանքի բաժանման ձևերին։ Քննվում են տարբեր շրջաններում օգտագործվող յուղատու բույսերի և դրանց վերամշակման ավանդույթների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տեղական բնական պայմանների ու գյուղատնտեսական մասնագիտացման ազդեցությունը արտադրության տարածքային տարբերությունների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ձիթհանության տնտեսական նշանակության ուսումնասիրությունը՝ կապված տեղական շուկաների, ապրանքափոխանակության, տնային տնտեսությունների պահանջարկի և արհեստավորական արտադրության հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու նաև XIX–XX դարերի սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությանը ավանդական արտադրության վրա, երբ մեքենայացված տեխնոլոգիաների և արդյունաբերական արտադրանքի տարածումը աստիճանաբար փոխում էր հին արտադրական ձևերի նշանակությունն ու կիրառության շրջանակը։ Ազգագրական տեսանկյունից կարող են ուսումնասիրվել ձիթհանների հետ կապված մասնագիտական բառապաշարը, աշխատանքային սովորույթները, տեղական անվանումները և համայնքային հիշողության մեջ պահպանված տեղեկությունները։ Աղբյուրագիտական հիմք կարող են ծառայել պատմական նկարագրությունները, ազգագրական գրառումները, արխիվային փաստաթղթերը, լուսանկարները, նյութական մշակույթի պահպանված նմուշները և դաշտային հետազոտությունների տվյալները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հայկական ավանդական արտադրական մշակույթի կարևոր բնագավառներից մեկի պատմական պատկերը և բացահայտելու դրա տեխնոլոգիական, սոցիալ-տնտեսական ու մշակութային նշանակությունը հայ ժողովրդի նյութական ժառանգության համատեքստում։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է առևտրաարդյունաբերական ազատ գոտիների՝ որպես տնտեսական զարգացման խթանման գործիքի ուսումնասիրությանը՝ Իրանի «Քիշ» ազատ գոտու օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ազատ տնտեսական գոտիների ստեղծման նպատակները, դրանց գործունեության կազմակերպման սկզբունքները և այն տնտեսական մեխանիզմները, որոնց միջոցով դրանք կարող են նպաստել ներդրումների ներգրավմանը, արտադրության ընդլայնմանը, արտաքին առևտրի ակտիվացմանը և նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում «Քիշ» ազատ գոտու ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկություններին, դրա աշխարհագրական դիրքի, ենթակառուցվածքների, հարկային և մաքսային արտոնությունների, ներդրումային միջավայրի և միջազգային տնտեսական կապերի դերին։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են ազատ գոտիների ազդեցությունը տեղական տնտեսության կառուցվածքի փոփոխության, ձեռնարկատիրական ակտիվության, կապիտալի ներհոսքի, արտահանման և ներմուծման ծավալների, ինչպես նաև ծառայությունների և զբոսաշրջության զարգացման վրա։ Քննարկվում են նաև նման գոտիների արդյունավետության գնահատման չափանիշները և այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում ազատ տնտեսական գոտին կարող է վերածվել երկարաժամկետ տնտեսական աճի և տարածաշրջանային զարգացման կենտրոնի։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է «Քիշ» ազատ գոտու փորձի վերլուծությունը՝ որպես այլ երկրների, այդ թվում՝ զարգացող տնտեսությունների համար կիրառելի փորձի հնարավոր աղբյուր։ Միաժամանակ դիտարկվում են ազատ գոտիների գործունեության հետ կապված հնարավոր սահմանափակումներն ու ռիսկերը՝ ենթակառուցվածքային ծախսերը, արտաքին շուկաների նկատմամբ կախվածությունը, տնտեսական գործունեության տարածքային անհավասարակշռությունը և արտոնությունների արդյունավետության ապահովման խնդիրները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու ազատ առևտրատնտեսական գոտիների նշանակության մասին և գնահատելու դրանց դերը ներդրումային ու արտադրական ներուժի ակտիվացման, միջազգային տնտեսական ինտեգրման և տարածաշրջանային մրցունակության բարձրացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետներին, ներդրումային քաղաքականության և պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, գործարարներին, հետազոտողներին, վերլուծաբաններին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Экономика

Ֆինանսատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական վերահսկողության կազմակերպման հիմնախնդիրների, ապահովագրական շուկայի գործունեության առանձնահատկությունների և դրա զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ապահովագրության տնտեսական էությունը, ապահովագրական համակարգի կառուցվածքը, շուկայի հիմնական մասնակիցների գործառույթները և ապահովագրական գործունեության պետական կարգավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրական կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության ապահովմանը, վճարունակության գնահատմանը, ապահովագրական պահուստների ձևավորմանը և ռիսկերի կառավարման արդյունավետ մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են ապահովագրական վերահսկողության իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, վերահսկողական գործիքների կիրառման առանձնահատկությունները և ապահովագրական ծառայություններից օգտվողների իրավունքների պաշտպանության հարցերը։ Քննարկվում են նաև Հայաստանի ապահովագրական շուկայի զարգացմանը խոչընդոտող գործոնները, ապահովագրական մշակույթի ձևավորման խնդիրները, բնակչության ապահովագրական ծառայությունների հասանելիությունը և շուկայում մրցակցության խթանման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ապահովագրական վերահսկողության միջազգային փորձը, ռիսկահեն վերահսկողության մոտեցումները, ֆինանսական հաշվետվողականության կատարելագործումը և ապահովագրական կազմակերպությունների գործունեության թափանցիկության բարձրացման միջոցները։ Անդրադարձ է կատարվում ապահովագրական նոր ծառայությունների զարգացմանը, թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը, ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնմանը և ապահովագրական համակարգի երկարաժամկետ կայունության ապահովմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ապահովագրական գործի, ֆինանսական վերահսկողության, բանկային և ֆինանսական համակարգերի կարգավորման, ինչպես նաև տնտեսական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Медицина

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է հակահամաճարակային միջոցառումների կազմակերպման առանձնահատկությունները և դրանց արդյունավետության գնահատման մեթոդները ժամանակակից պայմաններում՝ Սյունիքի մարզի օրինակով։ Նյութում վերլուծվում են հանրային առողջապահության համակարգի պատրաստվածությունը, վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման և վերահսկման մեխանիզմները, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների և բժշկական հաստատությունների համագործակցության դերը համաճարակաբանական ռիսկերի նվազեցման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջոցառումների իրականացման գործնական կողմերին՝ վաղ հայտնաբերման համակարգեր, բնակչության իրազեկում, կարանտինային սահմանափակումներ, պատվաստման ծրագրեր և մոնիթորինգի մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև գնահատում է արդյունավետության ցուցանիշները՝ հիվանդացության մակարդակի փոփոխություն, արձագանքման արագություն և ռեսուրսների օգտագործման օպտիմալություն՝ ընդգծելով մարզային առանձնահատկությունների ազդեցությունը ընդհանուր արդյունքների վրա։ Նյութը օգտակար է հանրային առողջապահության մասնագետների, համաճարակաբանների և կառավարման ոլորտի աշխատողների համար՝ առաջարկելով կիրառական մոտեցումներ հակահամաճարակային համակարգերի բարելավման համար։

Другие предметы

Հրատարակությունը ներկայացնում է հանձնարարական մատենագիտական նյութ, որի նպատակն է համակարգված ձևով կողմնորոշել ընթերցողին մարքսիստական և լենինյան տեսության ձևավորմանն ու զարգացմանը վերաբերող սկզբնաղբյուրների, ուսումնասիրությունների և մեկնաբանական գրականության շրջանակում։ Այն կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես գաղափարախոսական բնույթի գրականության ուղեցույց, այլև որպես որոշակի պատմական ժամանակաշրջանի գրադարանային, կրթական և քաղաքական լուսավորության համակարգը բնութագրող աղբյուր։ Նյութում գրականությունը կարող է դասակարգվել ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ փիլիսոփայություն, քաղաքական տնտեսագիտություն, հասարակության և պատմության մեկնաբանություն, դասակարգային հարաբերություններ, պետության ու քաղաքական կազմակերպությունների վերաբերյալ տեսություններ և սոցիալ-տնտեսական զարգացման հարցեր։ Հանձնարարական ցանկի կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե տվյալ ժամանակաշրջանում որ աշխատություններն էին ընտրվում որպես հիմնական ընթերցանության նյութ, ինչ հաջորդականությամբ էր առաջարկվում դրանց ուսումնասիրությունը և ինչ լրացուցիչ մեկնաբանական աղբյուրներ էին ներառվում ընթերցանության շրջանակում։ Մատենագիտական տեսանկյունից կարևոր են գրքերի և հոդվածների ընտրության սկզբունքները, դրանց թեմատիկ խմբավորումը, bibliographic նկարագրությունների կառուցվածքը և ընթերցողական տարբեր խմբերի համար նյութի ներկայացման եղանակները։ Միաժամանակ հրատարակությունը կարող է օգտագործվել խորհրդային ժամանակաշրջանի մտավոր և կրթական միջավայրի ուսումնասիրության համար, քանի որ նման ցանկերը արտացոլում են ժամանակի պաշտոնական ուսումնական ու գաղափարական առաջնահերթությունները։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել նաև գրադարանների դերը քաղաքական և հասարակագիտական գրականության տարածման, ընթերցանության կազմակերպման և կրթական ծրագրերի սպասարկման գործում։ Պատմական աղբյուրի քննության ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել կազմման ժամանակաշրջանի քաղաքական և գաղափարական համատեքստը, քանի որ գրականության ընտրությունը կարող էր պայմանավորված լինել տվյալ ժամանակի հաստատված կրթական չափանիշներով ու պաշտոնական մոտեցումներով։ Հրատարակությունն արժեքավոր է մատենագիտության, գրադարանագիտության, քաղաքական գաղափարների պատմության և խորհրդային կրթամշակութային քաղաքականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալ ոչ միայն առաջարկվող գրականության շրջանակը, այլև այն սկզբունքները, որոնցով հասարակագիտական ու քաղաքական ընթերցանությունը կազմակերպվում և ուղղորդվում էր տվյալ ժամանակաշրջանում։

Медицина

Բժշկագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մակերիկամի կեղևի միներալոկորտիկոիդային ֆունկցիայի առանձնահատկությունների և դրանց հնարավոր փոփոխությունների ուսումնասիրությանը պարբերական հիվանդության զարգացման ու ընթացքի տարբեր փուլերում։ Քննության են առնվում մակերիկամների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, միներալոկորտիկոիդային հորմոնների կենսաբանական նշանակությունը և դրանց մասնակցությունը օրգանիզմի ջրաղային հավասարակշռության, էլեկտրոլիտային փոխանակության ու զարկերակային ճնշման կարգավորման գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ալդոստերոնի արտազատման մեխանիզմներին, ռենին-անգիոտենզին-ալդոստերոնային համակարգի գործունեությանը և հորմոնային կարգավորման հնարավոր խանգարումներին պարբերական հիվանդության պայմաններում։ Վերլուծվում են հիվանդության նոպաների և միջնոպայական շրջանների ընթացքում էնդոկրին համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունները, բորբոքային գործընթացների ու հորմոնային կարգավորման փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են նաև պարբերական հիվանդության կլինիկական դրսևորումները, ժառանգական նախատրամադրվածությունը, հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները և մակերիկամային ֆունկցիայի գնահատման նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հորմոնային ցուցանիշների լաբորատոր հետազոտության, էլեկտրոլիտային հավասարակշռության գնահատման և հիվանդության տարբեր փուլերում ստացված տվյալների համեմատական վերլուծության մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում էնդոկրին փոփոխությունների հնարավոր ախտորոշիչ նշանակությանը, հիվանդության զարգացման մեխանիզմների պարզաբանմանը և կլինիկական դիտարկման կատարելագործման հեռանկարներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էնդոկրինոլոգիայի, ներքին հիվանդությունների, բժշկական ֆիզիոլոգիայի և պարբերական հիվանդության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։