Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Technology

    Разработка и особенности технологии получения высокоглиноземистого цемента на основе системы CaO-Al₂O₃-SiO₂, содержащей оксифторидные добавки (Fe₂O₃, AlF₃, CaF₂)

    Աշխատությունը նվիրված է բարձր կավահողային ցեմենտի ստացման տեխնոլոգիական գործընթացների մշակմանը և դրանց առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կալցիումի օքսիդ, ալյումինի օքսիդ և սիլիցիումի երկօքսիդ պարունակող համակարգի հիման վրա՝ երկաթի օքսիդի, ալյումինի ֆտորիդի և կալցիումի ֆտորիդի հավելումների կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ելանյութերի բաղադրության, բաղադրիչների հարաբերակցության և հավելանյութերի ազդեցությունը հումքային խառնուրդում ընթացող ֆիզիկաքիմիական փոխակերպումների, հանքաբանական փուլերի ձևավորման և վերջնական կապակցանյութի հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմային մշակման ընթացքում տեղի ունեցող պինդֆազային և հալույթային գործընթացներին, նոր միացությունների առաջացման պայմաններին, կլինկերացման ջերմաստիճանին և տարբեր տեխնոլոգիական պարամետրերի օպտիմալացման հնարավորություններին։ Քննության է առնվում օքսիդային և ֆտորիդային բաղադրիչների ազդեցությունը համակարգի ռեակցիոն ունակության, հալույթի առաջացման, բյուրեղացման գործընթացների և հիմնական ցեմենտային հանքաբանական փուլերի հարաբերակցության վրա։ Վերլուծվում են ստացված կլինկերի կառուցվածքային և ֆազային առանձնահատկությունները, աղացման գործընթացը, ինչպես նաև պատրաստի կապակցանյութի հիդրատացման և կարծրացման օրինաչափությունները։ Կարևորվում է հավելումների քանակի և կազմի ազդեցության գնահատումը ցեմենտի ամրության զարգացման, կապակցման ժամանակի, ջերմակայունության և շահագործողական այլ կարևոր ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության ընթացքում հնարավոր է համեմատել տարբեր բաղադրություններով փորձարարական նմուշներ՝ որոշելու այն տեխնոլոգիական պայմանները, որոնց դեպքում ապահովվում է անհրաժեշտ ֆազային կազմ և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների առավել արդյունավետ համադրություն։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արտադրական գործընթացի էներգատարության նվազեցման, հումքային բաղադրիչների առավել արդյունավետ օգտագործման և տեխնոլոգիական ռեժիմների կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել հատուկ նշանակության կապակցանյութերի արտադրության գիտատեխնիկական հիմքերի զարգացմանը և բարձր ջերմաստիճանների, արագ կարծրացման կամ հատուկ շահագործման պայմանների համար նախատեսված ցեմենտային նյութերի ստացման առավել արդյունավետ տեխնոլոգիաների մշակմանը։

    Updated: 2026-09-29
    Разработка и особенности технологии получения высокоглиноземистого цемента на основе системы CaO-Al₂O₃-SiO₂, содержащей оксифторидные добавки (Fe₂O₃, AlF₃, CaF₂)
    Online

    Literature

    Хачатур Абовян

    Գիրքը նվիրված է հայ մեծ գրող, լուսավորիչ, մանկավարժ և հասարակական գործիչ Խաչատուր Աբովյանի կյանքին, ստեղծագործական ժառանգությանը և հայ գրականության ու հասարակական մտքի զարգացման գործում ունեցած նշանակալի ներդրմանը։ Ներկայացվում են նրա կենսագրության հիմնական փուլերը, կրթական գործունեությունը, աշխարհայացքի ձևավորումը և XIX դարի հայ հասարակության մշակութային ու մտավոր կյանքի հետ ունեցած առնչությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Աբովյանի գրական ստեղծագործություններին, հատկապես «Վերք Հայաստանի» վեպին, դրա պատմական, գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև աշխարհաբար հայերենի զարգացման գործում գրողի ունեցած դերին։ Քննարկվում են նրա լուսավորական գաղափարները, ժողովրդի կրթության և դաստիարակության վերաբերյալ հայացքները, ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման և հասարակական առաջընթացի խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Աբովյանի մանկավարժական գործունեությանը, հայ ժողովրդի պատմության ու մշակույթի նկատմամբ նրա վերաբերմունքին, ինչպես նաև եվրոպական և ռուսական լուսավորական մտքի ազդեցությանը նրա աշխարհայացքի վրա։ Դիտարկվում են գրողի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության և գնահատման առանձնահատկությունները, նրա գաղափարների արդիականությունն ու ազդեցությունը հայ գրականության հետագա զարգացման վրա։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, պատմաբանների, մանկավարժների, հայագետների, ուսանողների և հայ դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-11
    Хачатур Абовян
    Online

    Philosophy

    Հումանիզմը արդի դարաշրջանի հիմնախնդիրների համատեքստում

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հումանիզմի գաղափարի արդի մեկնաբանությանը և դրա տեղին ժամանակակից աշխարհում առաջացող սոցիալական, քաղաքական և մշակութային հիմնախնդիրների համատեքստում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է հումանիզմը որպես մարդակենտրոն արժեքային համակարգ, որը շեշտադրում է մարդու արժանապատվությունը, իրավունքները, ազատությունը և պատասխանատվությունը հասարակության ու բնության նկատմամբ։ Վերլուծվում է, թե ինչպես գլոբալացման, տեխնոլոգիական առաջընթացի, թվային միջավայրի ընդլայնման և սոցիալական անհավասարությունների խորացման պայմաններում փոխվում է հումանիստական արժեքների ընկալումը և կիրառելիությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մարտահրավերներին, որոնք կապված են մարդու և տեխնոլոգիայի հարաբերակցության, էթիկական ընտրությունների բարդացման և մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրների հետ։ Աշխատությունը նաև քննարկում է հումանիզմի դերը որպես համընդհանուր արժեքային հիմք, որը կարող է նպաստել սոցիալական համերաշխության, կրթության զարգացման և կայուն խաղաղության հաստատման գործընթացներին՝ միաժամանակ ենթարկվելով նոր ժամանակների քննադատական վերաիմաստավորման։

    Updated: 2026-09-21
    Հումանիզմը արդի դարաշրջանի հիմնախնդիրների համատեքստում
    Online

    History

    Սիբիրյան օրագիր․ 1949–1954 թվականներ

    Գիրքը ներկայացնում է 1949–1954 թվականներն ընդգրկող օրագրային գրառումներ՝ արտացոլելով Սիբիրի հետ կապված պատմական ժամանակաշրջանի իրադարձությունները, առօրյա կյանքի պայմաններն ու մարդկային փորձառությունները։ Օրագրի ձևաչափը հնարավորություն է տալիս ժամանակագրական հաջորդականությամբ հետևելու դեպքերի ընթացքին և ծանոթանալու պատմական իրողություններին անհատական դիտարկումների ու ապրումների միջոցով։ Նման գրառումները կարևոր սկզբնաղբյուր են ոչ միայն առանձին մարդու կյանքի և կենսափորձի, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական միջավայրի, կենցաղային պայմանների, մարդկանց փոխհարաբերությունների և սոցիալական իրադրության ուսումնասիրության համար։ Հատկապես արժեքավոր է անձնական հիշողության և ժամանակի պատմական համատեքստի համադրությունը, որը թույլ է տալիս պատմական անցյալը դիտարկել ոչ միայն պաշտոնական փաստաթղթերի ու իրադարձությունների, այլև անհատական վկայությունների տեսանկյունից։ Օրագրային նյութերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև խորհրդային ժամանակաշրջանի պատմությամբ, Սիբիրի հասարակական կյանքով, պատմական հիշողության և անձնական վկայությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հուշագրական գրականության ուսումնասիրողներին, ուսանողներին և 20-րդ դարի պատմական իրադարձությունների մարդկային կողմով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-10-31
    Սիբիրյան օրագիր․ 1949–1954 թվականներ
    Online

    History

    Հայաստանի ներմուծած խեցեղենը IX-XIV դարերում

    Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված օտարածին խեցեղենի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես տնտեսական կապերի, առևտրային հարաբերությունների, մշակութային փոխազդեցությունների և առօրյա կյանքի պատմության կարևոր նյութական աղբյուր։ Հետազոտության շրջանակում քննվում են հնագիտական պեղումներից և տարբեր հուշարձաններից հայտնի ներմուծված կերամիկական առարկաները, դրանց ձևաբանական, տեխնոլոգիական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, պատրաստման եղանակները, հարդարանքը, ջնարակումը, զարդանախշային համակարգը և հնարավոր արտադրական կենտրոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խեցեղենի դասակարգման և ժամանակագրության խնդիրներին, քանի որ առանձին տեսակների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ճշտելու դրանց տարածման ժամանակաշրջանը, ծագման աշխարհագրությունը և Հայաստանի տարբեր շրջաններ հասնելու ուղիները։ Քննվում են հարևան և հեռավոր տարածաշրջանների արհեստագործական կենտրոնների հետ հնարավոր կապերը՝ ցույց տալով Հայաստանի մասնակցությունը միջնադարյան միջտարածաշրջանային առևտրային ցանցերին։ Խեցեղենի տարածական բաշխման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու քաղաքային կենտրոնների, ամրոցների, բնակավայրերի և առևտրական ճանապարհների տնտեսական նշանակության մասին։ Կարևորվում է նաև տեղական արտադրության և ներմուծված արտադրանքի համադրական քննությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել տեխնոլոգիական փոխազդեցությունները, ձևերի ու զարդարվեստի փոխառությունները և սպառողական նախասիրությունների փոփոխությունները։ Նյութի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս դիտարկել խեցեղենը ոչ միայն որպես կենցաղային առարկաների ամբողջություն, այլև որպես սոցիալական ու տնտեսական հարաբերությունների ցուցիչ, քանի որ տարբեր որակի և ծագման արտադրանքի տարածումը կարող է տեղեկություններ հաղորդել բնակչության կենսակերպի, առևտրի ինտենսիվության և քաղաքային մշակույթի զարգացման մասին։ Առանձին նշանակություն ունի գտածոների հնագիտական համատեքստի քննությունը՝ շերտագրության, ուղեկցող նյութերի և դրամագիտական տվյալների հետ համադրությամբ, ինչը նպաստում է ժամանակագրական եզրակացությունների ճշգրտմանը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել նաև պատմական ճանապարհների և միջազգային առևտրի զարգացումները՝ բացահայտելու համար այն տնտեսական ու քաղաքական պայմանները, որոնց ազդեցությամբ տարբեր արտադրական կենտրոնների կերամիկական արտադրանքը հասել է Հայաստան։ Հնագիտական, արվեստաբանական և պատմատնտեսական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական ներկայացնելու միջնադարյան Հայաստանի նյութական մշակույթը և նրա կապերը տարածաշրջանային ու միջազգային տնտեսական միջավայրի հետ։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայ միջնադարյան հնագիտության, խեցեգործության պատմության, նյութական մշակույթի, առևտրային կապերի և պատմական տնտեսության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-17
    Հայաստանի ներմուծած խեցեղենը IX-XIV դարերում
    Online

    Economics

    Հարկային քաղաքականության և հարկային համակարգի կառավարման զարգացման ուղղությունները

    Աշխատությունը նվիրված է հարկային քաղաքականության և հարկային համակարգի կառավարման զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից տնտեսական պայմանների և պետական կառավարման պահանջների համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է հարկային համակարգի ձևավորման և կատարելագործման տեսական հիմքերը, դրա դերը պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման, տնտեսական աճի խթանման և սոցիալական քաղաքականության իրականացման գործում։ Գրքում դիտարկվում են հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման մեխանիզմները, հարկային բեռի բաշխման սկզբունքները, հարկային օրենսդրության պարզեցման և արդիականացման խնդիրները, ինչպես նաև ստվերային տնտեսության կրճատման միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային մարմինների կառավարման համակարգի բարեփոխումներին, թվայնացման գործընթացներին, էլեկտրոնային հաշվետվությունների և վերահսկման նոր գործիքների կիրառմանը։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է հարկային քաղաքականության ազդեցությունը ներդրումային միջավայրի, ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական մրցունակության վրա՝ առաջարկելով զարգացման ռազմավարական ուղղություններ և բարեփոխումների արդյունավետության բարձրացման ուղիներ։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է տնտեսագետների, հարկային ծառայության աշխատակիցների, պետական կառավարման մասնագետների և տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-08
    Հարկային քաղաքականության և հարկային համակարգի կառավարման զարգացման ուղղությունները