Ещё в разделе Литература

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Другие предметы

    Описание Кедабекскаого медного рудника и принадлежащих к нему медиплавильных заводов Кедабек и Калакент

    Աշխատությունը պատմատեխնիկական և արդյունաբերական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է Կեդաբեկի պղնձահանքի և դրա հետ կապված Կեդաբեկի ու Կալակենտի պղնձաձուլական ձեռնարկությունների գործունեությունը՝ հանքարդյունաբերության, մետալուրգիական արտադրության և տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնանում է հանքավայրի երկրաբանական և հանքաբանական առանձնահատկությունների, պղնձային հանքաքարի արդյունահանման կազմակերպման, արտադրական ենթակառուցվածքների և արդյունահանված հումքի հետագա վերամշակման ընդհանուր համակարգի վրա։ Ներկայացվում են հանքավայրի շահագործման պայմանները, հանքային մարմինների բնույթը, հանքաքարի արդյունաբերական նշանակությունը և հանքային տնտեսության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պղնձաձուլական արտադրության նկարագրությունը՝ հանքաքարի նախնական մշակման, տեղափոխման, հարստացման և մետալուրգիական վերամշակման հիմնական փուլերի պատմատեխնիկական դիտարկմամբ։ Ձեռնարկությունների գործունեությունը դիտարկվում է որպես միասնական արտադրական համալիր, որտեղ հանքարդյունահանումը, տրանսպորտային հաղորդակցությունները, էներգետիկ ապահովումը և մետալուրգիական արտադրությունը փոխկապակցված էին ընդհանուր տնտեսական նպատակներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել արտադրական սարքավորումներին, տեխնիկական միջոցներին, շինություններին և ձեռնարկությունների նյութական ենթակառուցվածքին՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի արդյունաբերական տեխնոլոգիաների զարգացման մակարդակի մասին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև աշխատուժի կազմակերպմանը, արդյունաբերական բնակավայրերի ձևավորմանը և խոշոր հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների ազդեցությանը շրջակա տարածքների սոցիալ-տնտեսական կյանքի վրա։ Հանքարդյունաբերական համալիրի գործունեությունը կարևոր է նաև տնտեսական աշխարհագրության տեսանկյունից, քանի որ բնական ռեսուրսների շահագործումը նպաստում էր ճանապարհների, արտադրական հաղորդակցությունների և այլ ենթակառուցվածքների զարգացմանը։ Միաժամանակ նման աղբյուրը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել արդյունաբերական ձեռնարկությունների կառավարման և արտադրական գործընթացների կազմակերպման պատմական առանձնահատկությունները։ Տեխնիկական նկարագրությունների և տնտեսական տվյալների համադրումը նյութը դարձնում է արժեքավոր աղբյուր ինչպես գունավոր մետալուրգիայի պատմության, այնպես էլ Կովկասի հանքարդյունաբերական զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը պատկերացում է տալիս պղնձի արդյունահանման և վերամշակման ամբողջական արտադրական համակարգի մասին՝ միավորելով երկրաբանական, տեխնոլոգիական, տնտեսական և արդյունաբերական պատմության խնդիրները։

    Обновлено. 2026-09-23
    Описание Кедабекскаого медного рудника и принадлежащих к нему медиплавильных заводов Кедабек и Калакент
    Онлайн

    Математика

    О некоторых вопросах теории ортогональных рядов и многомерной полиномиальной интерполяции

    Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է օրթոգոնալ շարքերի տեսության և բազմաչափ բազմանդամային ինտերպոլյացիայի որոշ հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ մաթեմատիկական անալիզի և մոտարկումների տեսության համատեքստում։ Քննության են առնվում օրթոգոնալ ֆունկցիաների համակարգերի հիմնական հատկությունները, օրթոգոնալ շարքերի կառուցման սկզբունքները, դրանց զուգամիտության և ֆունկցիաների ներկայացման հետ կապված տեսական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրթոգոնալ շարքերի մասնակի գումարների վարքին, ֆունկցիաների մոտարկման ճշգրտությանը և տարբեր ֆունկցիոնալ տարածություններում զուգամիտության պայմանների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են բազմաչափ բազմանդամային ինտերպոլյացիայի մաթեմատիկական հիմքերը, ինտերպոլյացիոն հանգույցների ընտրության առանձնահատկությունները և մի քանի փոփոխականներից կախված ֆունկցիաների բազմանդամային ներկայացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են ինտերպոլյացիոն բազմանդամների գոյության և միակության պայմանները, ինտերպոլյացիայի սխալի գնահատման մոտեցումները, ինչպես նաև օրթոգոնալ համակարգերի և բազմանդամային մոտարկումների միջև հնարավոր տեսական կապերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մաթեմատիկական ապացուցման, ֆունկցիոնալ անալիզի և մոտարկումների տեսության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ համապատասխան խնդիրների լուծման և տեսական արդյունքների ընդհանրացման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում օրթոգոնալ շարքերի և բազմաչափ ինտերպոլյացիայի նշանակությանը թվային անալիզի, հաշվողական մաթեմատիկայի, մաթեմատիկական մոդելավորման և կիրառական խնդիրների լուծման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկական անալիզի, ֆունկցիաների տեսության, մոտարկումների տեսության, թվային մեթոդների և բազմաչափ ինտերպոլյացիայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ասպիրանտների ու հետազոտողների համար։

    Обновлено. 2026-10-08
    О некоторых вопросах теории ортогональных рядов и многомерной полиномиальной интерполяции
    Онлайн

    Сельское хозяйство

    Ոչխարների բնական բազմապտղությունը և նրանց կենսատնտեսական հատկանիշների ուսումնասիրությունը

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ոչխարների բնական բազմապտղության երևույթի ուսումնասիրությանը և այդ հատկանիշի կապի գնահատմանը կենդանիների կենսաբանական ու տնտեսական կարևոր բնութագրերի հետ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են ոչխարների մոտ զույգ կամ ավելի բարձր թվով սերնդի բնական ստացումը, ինչպես նաև գնահատել բազմապտղության ազդեցությունը մայրական և սերնդի կենսունակության, աճի, զարգացման և արտադրատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել տարբեր ցեղերի, տարիքային խմբերի և ֆիզիոլոգիական վիճակների ոչխարներ՝ համեմատելով դրանց վերարտադրողական ցուցանիշները։ Կարևոր նշանակություն ունի գառների քանակի, ծնելիության հաճախականության, հղիության ընթացքի և ծնելու արդյունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ բազմապտղությունը ոչխարաբուծության արդյունավետության բարձրացման կարևոր գործոններից է։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել նաև բազմապտղության վրա ազդող ժառանգական և միջավայրային գործոնները։ Դրանց թվում են կենդանու ցեղային պատկանելությունը, տարիքը, մարմնի կենդանի զանգվածը, սնուցման մակարդակը, պահվածքի պայմանները, վերարտադրողական վիճակը և տարվա եղանակը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հարցին, թե արդյոք բազմապտղության հակվածությունը կայուն կենսաբանական հատկանիշ է և ինչ չափով կարող է փոխանցվել սերնդին։ Այս տվյալները կարևոր են նպատակային ընտրասերման ծրագրերի մշակման համար։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է բազմապտուղ և միապտուղ մայրերի սերնդի համեմատական գնահատումը։ Կարող են ուսումնասիրվել գառների ծննդյան կենդանի զանգվածը, հետծննդյան աճի արագությունը, զարգացման տեմպերը, կենսունակությունը և պահպանվածության ցուցանիշները։ Բազմապտուղ ծնունդների դեպքում սերնդի թվաքանակի ավելացումը կարող է բարձրացնել տնտեսության ընդհանուր մսային արտադրողականությունը, սակայն միաժամանակ կարող է առաջացնել գառների սնուցման և զարգացման հետ կապված լրացուցիչ խնդիրներ, ուստի անհրաժեշտ է գնահատել ոչ միայն ծնված գառների թիվը, այլև դրանց հետագա կենսունակությունն ու արտադրական արժեքը։ Մայրերի կենսատնտեսական հատկանիշների ուսումնասիրության ժամանակ կարող են դիտարկվել կենդանի զանգվածը, կաթնատվությունը, մսային արտադրողականության ցուցանիշները, բրդի քանակն ու որակը, ինչպես նաև վերարտադրողական արդյունավետությունը։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե բազմապտղությունն ինչ հարաբերակցության մեջ է գտնվում կենդանու ընդհանուր արտադրողականության հետ և արդյոք բարձր բազմապտղությամբ առանձնացող կենդանիները տնտեսապես առավել շահավետ են։ Աշխատության մեջ կարող է գնահատվել նաև ծննդաբերությունների միջև ժամանակահատվածը և վերարտադրողական ցիկլի արդյունավետությունը։ Եթե բազմապտղությունը համակցվում է բավարար կենսունակությամբ և մայրական լավ հատկություններով, այն կարող է նպաստել ոչխարի հոտի թվաքանակի ավելի արագ վերականգնմանը և մսային արտադրության ավելացմանը։ Սակայն բազմապտուղ հղիությունն ու ծննդաբերությունը կարող են ավելի մեծ ֆիզիոլոգիական ծանրաբեռնվածություն ստեղծել մայր կենդանու համար, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել նաև դրա ազդեցությունը հետագա վերարտադրողական ունակության և առողջական վիճակի վրա։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել ոչխարաբուծական տնտեսություններում առավել արժեքավոր մայրերի ընտրության, զուգավորման խմբերի ձևավորման և կերակրման ու պահվածքի պայմանների բարելավման համար։ Բազմապտղության բարձր մակարդակի պահպանման և միաժամանակ սերնդի կենսունակության ապահովման համադրումը կարող է նպաստել տնտեսության արտադրողականության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենդանաբույծներին, անասնաբույժներին, գենետիկներին, գյուղատնտեսական մասնագետներին և ոչխարաբուծության արդյունավետության բարձրացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ոչխարների բնական բազմապտղությունը դիտարկում է որպես կարևոր վերարտադրողական և տնտեսական հատկանիշ՝ գնահատելով դրա ձևավորման գործոնները, կապը մայրերի ու սերնդի կենսաբանական առանձնահատկությունների հետ և գործնական կիրառման հնարավորությունները ոչխարաբուծության արտադրողականության ու տնտեսական արդյունավետության բարձրացման նպատակով։

    Обновлено. 2026-09-18
    Ոչխարների բնական բազմապտղությունը և նրանց կենսատնտեսական հատկանիշների ուսումնասիրությունը
    Онлайн

    Химия

    Влияние межмолекулярных взаимодействий на кинетические закономерности радикальной полимеризации акриламида в эмульсиях

    Աշխատությունը նվիրված է ակրիլամիդի էմուլսիոն միջավայրում ռադիկալային պոլիմերացման կինետիկ օրինաչափությունների վրա միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են պոլիմերացման ընթացքի հիմնական փուլերը՝ նախաձեռնություն, շղթայական աճ և շղթայի ավարտ, ինչպես նաև այդ փուլերի վրա ազդող միջմոլեկուլային ուժերը՝ ներառյալ վան դեր Վալսի փոխազդեցությունները, ջրածնային կապերը և մակերևութային ակտիվ նյութերի դերը։ Հեղինակը քննարկում է էմուլսիոն համակարգերի առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով միցելային կառուցվածքների, մոնոմերի բաշխման և դիֆուզիոն սահմանափակումների ազդեցությունը ռեակցիայի արագության և մոլեկուլային զանգվածի ձևավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կինետիկ մոդելավորմանը և փորձարարական տվյալների համեմատական վերլուծությանը, ինչը թույլ է տալիս բացահայտել պոլիմերացման ընթացքի ոչ գծային վարքագիծը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նաև արդյունաբերական կիրառություններ՝ կապված ջրային լուծույթներում ստացվող պոլիակրիլամիդի հատկությունների և օգտագործման ոլորտների հետ։ Գիրքը նախատեսված է ֆիզիկական քիմիկոսների, պոլիմերների հետազոտողների և քիմիական տեխնոլոգիաների մասնագետների համար։

    Обновлено. 2026-09-23
    Влияние межмолекулярных взаимодействий на кинетические закономерности радикальной полимеризации акриламида в эмульсиях
    Онлайн

    Философия

    Փիլիսոփայություն և աշխարհայացք

    Փիլիսոփայությունը մարդու և աշխարհի մասին ամենաընդհանուր ու հիմնարար հարցերը ուսումնասիրող գիտություն է, որը փորձում է հասկանալ գոյության իմաստը, իրականության բնույթը, գիտելիքի աղբյուրները, բարոյականության սկզբունքները և մարդու տեղը աշխարհում։ Այն հիմնված է տրամաբանական մտածողության, քննադատական վերլուծության և հիմնավորված դատողությունների վրա։ Փիլիսոփայության հիմնական նպատակն է ձևավորել համակարգված պատկերացում աշխարհի մասին և օգնել մարդուն կողմնորոշվել կյանքի բարդ հարցերում։ Աշխարհայացքը մարդու կամ հասարակության ընդհանուր հայացքների, համոզմունքների և պատկերացումների ամբողջությունն է աշխարհի, մարդու և հասարակության մասին։ Այն ձևավորում է մարդու վերաբերմունքը կյանքի, արժեքների, բարոյականության, գիտության և կրոնի նկատմամբ և ուղղորդում է նրա վարքագիծը։ Աշխարհայացքը կարող է լինել կրոնական, գիտական, փիլիսոփայական կամ առօրյա՝ կախված նրանից, թե ինչ հիմքերի վրա է այն ձևավորվել։ Փիլիսոփայությունը մեծ ազդեցություն ունի աշխարհայացքի ձևավորման վրա, քանի որ այն տրամադրում է մտածելու և վերլուծելու գործիքներ, որոնք օգնում են մարդուն ավելի խորքային հասկանալ իրականությունը։ Միևնույն ժամանակ, յուրաքանչյուր մարդու աշխարհայացք կարող է ազդել նրա փիլիսոփայական հայացքների վրա՝ ձևավորելով նրա հետաքրքրությունների և հարցադրումների շրջանակը։ Փիլիսոփայության և աշխարհայացքի կապը կայանում է նրանում, որ փիլիսոփայությունը գիտական և տեսական հիմք է տալիս աշխարհայացքին, իսկ աշխարհայացքը արտահայտում է մարդու գործնական վերաբերմունքը աշխարհի նկատմամբ։

    Обновлено. 2026-09-21
    Փիլիսոփայություն և աշխարհայացք
    Онлайн

    Литература

    Գրիգոր Զոհրապի ժողովածու

    Գիրքը ներկայացնում է Գրիգոր Զոհրապի արձակի բնորոշ նմուշներից կազմված ժողովածու, որտեղ արտահայտվում են հեղինակի իրապաշտական աշխարհընկալումը, հոգեբանական դիտողականությունն ու մարդկային հարաբերությունների խորքային մեկնաբանությունը։ Ստեղծագործությունների կենտրոնում անհատի ներաշխարհն է՝ իր զգացմունքներով, բարոյական ընտրություններով, հակասություններով և հասարակական միջավայրի ազդեցությամբ։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում առօրյա կյանքի այնպիսի իրավիճակների, որոնց միջոցով բացահայտվում են մարդկային բնավորության տարբեր կողմերը, անձնական ցանկությունների և հասարակական ընդունված նորմերի միջև առաջացող հակասությունները։ Պատմվածքներում և նորավեպերում կարևոր տեղ ունեն սիրո, վստահության, խանդի, արժանապատվության, միայնության, սոցիալական անհավասարության և մարդկային ճակատագրի թեմաները։ Կերպարները ներկայացվում են հոգեբանական նուրբ դիտարկումներով, իսկ նրանց գործողություններն ու ապրումները հաճախ բացահայտվում են փոքր, բայց նշանակալի մանրամասների միջոցով։ Արձակին բնորոշ են սեղմ կառուցվածքը, պատկերավոր լեզուն, հեգնանքը, դրամատիկ լարվածությունը և անսպասելի հանգուցալուծումների կիրառումը։ Միաժամանակ ստեղծագործությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի արևմտահայ հասարակական կյանքի, կենցաղի, բարքերի և մարդկային հարաբերությունների մասին։ Հեղինակը հասարակական երևույթները ներկայացնում է անհատական ճակատագրերի միջոցով՝ համադրելով իրապաշտական պատումը և հոգեբանական վերլուծությունը։ Ժողովածուն արժեքավոր է ինչպես Գրիգոր Զոհրապի ստեղծագործական առանձնահատկությունների, այնպես էլ արևմտահայ նորավիպագրության զարգացման ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, արձակի ժանրային առանձնահատկություններով և գրական կերպարների հոգեբանական կառուցմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Обновлено. 2026-10-02
    Գրիգոր Զոհրապի ժողովածու