Աշխարհի կենդանիները

Технология

Աշխատությունը նվիրված է կարկասային շենքերի կախովի պատերի հետազոտությանը՝ շենքերի էներգաարդյունավետության և սեյսմակայունության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գնահատել կախովի պատերի կառուցվածքային, ջերմատեխնիկական և շահագործական հատկությունները և պարզել, թե դրանց նախագծային ու կառուցվածքային լուծումներն ինչպես կարող են ազդել շենքի ընդհանուր աշխատանքի վրա։ Կարկասային շենքերում արտաքին պատերը սովորաբար չեն հանդիսանում հիմնական կրող համակարգի բաղադրիչ, սակայն դրանք կարևոր դեր են կատարում շենքի ջերմային պաշտպանության, արտաքին միջավայրից մեկուսացման, խոնավության վերահսկման և ընդհանուր շահագործական հուսալիության ապահովման գործում։ Միաժամանակ սեյսմիկ ակտիվ տարածաշրջաններում անհրաժեշտ է հաշվի առնել պատերի և կրող կարկասի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև երկրաշարժի ժամանակ կախովի պատերի հնարավոր տեղաշարժերը, վնասումները և կցման հանգույցների վարքը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կախովի պատերի տարբեր կառուցվածքային սխեմաները, դրանց բաղադրիչները, ամրացման և կարկասին միացման հանգույցները, օգտագործվող ջերմամեկուսիչ նյութերը և արտաքին պաշտպանիչ շերտերը։ Էներգաարդյունավետության տեսանկյունից կարևոր խնդիր է պատի ջերմափոխանցման նվազեցումը՝ միաժամանակ կանխելով ջերմային կամուրջների առաջացումը հատկապես պատերի և կարկասի միացման հատվածներում։ Կարող են ուսումնասիրվել ջերմային դիմադրությունը, ջերմության կորուստները, պատի բազմաշերտ կառուցվածքի աշխատանքը, խոնավության ազդեցությունը և տարբեր ջերմամեկուսիչ լուծումների արդյունավետությունը։ Այս ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս ընտրել այնպիսի պատային համակարգեր, որոնք կարող են նվազեցնել շենքի ջեռուցման և հովացման համար անհրաժեշտ էներգիայի ծախսերը՝ պահպանելով ներքին միջավայրի հարմարավետ պայմանները։ Սեյսմակայունության տեսանկյունից հետազոտության առանցքային խնդիրներից է կախովի պատերի վարքի գնահատումը երկրաշարժային ազդեցության պայմաններում։ Թեև նման պատերը սովորաբար նախատեսված չեն հիմնական սեյսմիկ հորիզոնական բեռները կրելու համար, դրանց զանգվածը, կցման հանգույցների ամրությունը և կարկասի հետ համատեղ կամ հարաբերական տեղաշարժերը կարող են էապես ազդել շենքի անվտանգ շահագործման վրա։ Կարող են ուսումնասիրվել պատերի թեքումները, տեղաշարժերը, ճաքերի առաջացումը, միացումների խափանումները, պատերի մասնակի կամ ամբողջական անջատման վտանգը և հարակից կոնստրուկցիաների վրա դրանց ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կարկասի և կախովի պատերի միջև անհրաժեշտ շարժունակության ապահովմանը, քանի որ երկրաշարժի ժամանակ շենքի հարկերը կարող են ունենալ տարբեր հարաբերական տեղաշարժեր։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել հաշվարկային մոդելավորում, փորձարարական փորձարկումներ և կառուցվածքային հանգույցների լաբորատոր ուսումնասիրություններ՝ տարբեր սեյսմիկ ու շահագործական ազդեցությունների պայմաններում համակարգի վարքը գնահատելու համար։ Կարող է իրականացվել նաև տարբեր պատային համակարգերի համեմատական վերլուծություն՝ ըստ զանգվածի, ջերմատեխնիկական արդյունավետության, սեյսմիկ հուսալիության, կառուցման տեխնոլոգիականության և տնտեսական արժեքի։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է էներգաարդյունավետության և սեյսմակայունության պահանջների համատեղ դիտարկումը։ Միայն լավ ջերմամեկուսացում ապահովող պատային համակարգը բավարար չէ, եթե դրա ամրացման հանգույցները չեն ապահովում անհրաժեշտ հուսալիություն երկրաշարժի ժամանակ, ինչպես նաև բարձր սեյսմակայունությունը չպետք է ձեռք բերվի էներգետիկ արդյունավետության անհարկի նվազեցման հաշվին։ Այդ պատճառով աշխատանքը կարող է նպաստել բազմակողմանի օպտիմալացված պատային լուծումների ընտրությանը, որոնցում կառուցվածքային անվտանգությունը, ջերմատեխնիկական արդյունավետությունը, երկարակեցությունը և տնտեսական նպատակահարմարությունը դիտարկվում են միասնական համակարգում։ Հատկապես կարևոր է թեման Հայաստանի պայմաններում, քանի որ երկրաշարժային վտանգի առկայությունը շինարարական նախագծերում պահանջում է ոչ կրող արտաքին տարրերի ամրացման և սեյսմիկ վարքի նկատմամբ հատուկ ուշադրություն։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել կարկասային շենքերի արտաքին պատերի նախագծման, վերակառուցման և տեխնիկական կատարելագործման ժամանակ՝ նպաստելով ինչպես էներգիայի սպառման նվազեցմանը, այնպես էլ երկրաշարժերի դեպքում շենքի և դրա արտաքին տարրերի անվտանգությանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել շինարար-ինժեներներին, ճարտարապետներին, կոնստրուկտորներին, սեյսմակայուն շինարարության մասնագետներին, էներգաարդյունավետ շենքերի նախագծողներին, շինարարական կազմակերպություններին, ինչպես նաև ճարտարագիտական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։

Культура

Այս աշխատությունը վերաբերում է Թեհրանի հայ համայնքի ճարտարապետական ժառանգության գնահատմանը և դրա օգտագործման հնարավորություններին՝ ընդգծելով մշակութային ժառանգության պահպանության, քաղաքային պատմական միջավայրի և հայկական սփյուռքի ինքնության պահպանման փոխկապակցված խնդիրները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել Թեհրանում ձևավորված հայկական ճարտարապետական միջավայրի առանձնահատկությունները, գնահատել դրա պատմամշակութային արժեքը և առաջարկել ժամանակակից օգտագործման ու վերակենդանացման հնարավոր ուղիներ։ Ուսումնասիրվում են հայկական համայնքի կողմից կառուցված եկեղեցիները, դպրոցները, հասարակական շենքերը և բնակելի կառույցները՝ դրանց ճարտարապետական ոճերի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և պատմական զարգացման համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական ճարտարապետական ավանդույթների և իրանական քաղաքային միջավայրի փոխազդեցությանը, ինչպես նաև այդ ժառանգության պահպանման ներկա վիճակին՝ ներառյալ ֆիզիկական քայքայումը, վերափոխումները և քաղաքաշինական ճնշումները։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է մշակութային ժառանգության վերօգտագործման (adaptive reuse) հնարավորությունները՝ առաջարկելով այդ կառույցների ինտեգրումը ժամանակակից քաղաքային կյանքին որպես մշակութային, կրթական կամ զբոսաշրջային կենտրոններ։ Միաժամանակ վերլուծվում են միջազգային փորձը և ժառանգության պահպանման լավագույն մոտեցումները, որոնք կարող են կիրառվել Թեհրանի հայկական ժառանգության պաշտպանության և արժևորման համար։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ճարտարապետության և մշակութային ժառանգության պահպանության ոլորտում՝ նպաստելով Թեհրանի հայ համայնքի պատմական միջավայրի գիտական գնահատմանը և արդյունավետ օգտագործման ռազմավարությունների մշակմանը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է հիպոկինեզիայի՝ շարժողական ակտիվության սահմանափակման պայմաններում գլխուղեղի արյան շրջանառության վրա վինպոցետինի, նիմոդիպինի և ցիննարիզինի ազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են գլխուղեղի արյան շրջանառության ֆիզիոլոգիական կարգավորման մեխանիզմները, ուղեղային անոթների ֆունկցիոնալ վիճակը և շարժողական ակտիվության նվազման հետևանքով առաջացող հեմոդինամիկական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նշված դեղանյութերի դեղաբանական հատկություններին, անոթային տոնուսի կարգավորման վրա դրանց ազդեցությանը և ուղեղային արյունամատակարարման փոփոխությունների հնարավոր մեխանիզմներին։ Քննարկվում են վինպոցետինի, նիմոդիպինի և ցիննարիզինի ազդեցությունների տարբերությունները, դրանց կապը անոթների հարթ մկանների գործունեության, կալցիումական փոխանակության և գլխուղեղի միկրոշրջանառության կարգավորման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում հիպոկինեզիայի պայմաններում օրգանիզմի հարմարվողական ռեակցիաներին, կենտրոնական նյարդային համակարգի արյունամատակարարման առանձնահատկություններին և դեղաբանական միջամտությունների նկատմամբ ուղեղային անոթների արձագանքներին։ Կարևորվում են ուղեղային հեմոդինամիկայի ցուցանիշների համեմատական գնահատումը, դեղանյութերի ազդեցության բնույթի ուսումնասիրությունը և դրանց հնարավոր նշանակությունը գլխուղեղի արյան շրջանառության խանգարումների հետազոտման համար։ Աշխատությունը կարող է նպաստել շարժողական ակտիվության սահմանափակման և ուղեղային արյան շրջանառության փոխկապակցվածության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը, ինչպես նաև անոթաակտիվ դեղանյութերի ազդեցության մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել դեղաբանների, ֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, բժշկական գիտությունների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Պատմագիտական և մամուլագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի կովկասյան մամուլի նյութերում հայկական հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի ներկայացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հայ բնակչությանը, Հայաստանի պատմական տարածքներին, հասարակական հարաբերություններին, կրթությանը, մշակույթին, տնտեսական կյանքին և ազգային խնդիրներին վերաբերող հրապարակումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե պարբերական մամուլն ինչպես է ներկայացրել ժամանակաշրջանի հայ հասարակության առօրյան, կարևոր իրադարձությունները, մտավոր և մշակութային զարգացումները, ինչպես նաև տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են հրապարակումների թեմատիկ ուղղությունները, տեղեկատվության մատուցման առանձնահատկությունները և տարբեր ժամանակահատվածներում հայկական խնդիրների լուսաբանման փոփոխությունները։ Մամուլի նյութերը դիտարկվում են նաև որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս լրացնել տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և մշակութային կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունները։ Աշխատանքում կարևորվում է պարբերական մամուլի աղբյուրագիտական նշանակությունը և դրա օգտագործման հնարավորությունը XIX դարի հայոց պատմության տարբեր հարցերի ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մամուլի պատմության մասնագետների, կովկասագետների, աղբյուրագետների, ուսանողների և XIX դարի հայ հասարակական ու մշակութային կյանքով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Անատոլիայի (Փոքր Ասիա) տարածաշրջանի պատմական, աշխարհագրական և քաղաքակրթական զարգացման համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա դերը որպես Արևելքի և Արևմուտքի միջև ձևավորված կարևորագույն խաչմերուկային տարածք։ Գրքում վերլուծվում են տարածաշրջանի հնագույն քաղաքակրթությունները՝ սկսած նեոլիթյան բնակավայրերից մինչև խեթական, հելլենիստական, հռոմեական, բյուզանդական և օսմանյան ժամանակաշրջանները՝ ցույց տալով մշակութային շերտերի բազմազանությունն ու շարունակականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Անատոլիայի աշխարհագրական դիրքի ազդեցությանը պատմական գործընթացների վրա՝ առևտրային ճանապարհների, ռազմական արշավների և բնակչության տեղաշարժերի համատեքստում, որոնք ձևավորել են տարածաշրջանի բազմէթնիկ և բազմամշակութային բնույթը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կրոնական և մշակութային փոխազդեցությունները, որոնք արտահայտվել են տարբեր դարաշրջաններում՝ ներառյալ քրիստոնեության տարածումը, իսլամական քաղաքակրթության ձևավորումը և դրանց համակեցությունը նույն տարածքում։ Վերլուծվում են նաև Անատոլիայի տնտեսական նշանակությունը, բնական ռեսուրսները և ռազմավարական կարևորությունը ժամանակակից աշխարհաքաղաքական համակարգում՝ ընդգծելով նրա շարունակական ազդեցությունը տարածաշրջանային և գլոբալ գործընթացների վրա։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է ստորին ծնոտի ալվեոլային ելունի ատրոֆիկ փոփոխությունների պայմաններում դենտալ իմպլանտացիայի կիրառման հնարավորությունների փորձարարական և կլինիկական հիմնավորմանը՝ ոսկրամատրիքսային փոխպատվաստանյութերի համակցված օգտագործմամբ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն դեպքերի վրա, երբ ոսկրային հյուսվածքի ծավալի նվազումը սահմանափակում է իմպլանտների տեղադրման հնարավորությունները և պահանջում է ոսկրային հիմքի վերականգնման կամ լրացման համապատասխան մոտեցումների կիրառում։ Քննության են առնվում ալվեոլային ոսկրի կառուցվածքային և ձևաբանական փոփոխությունները, ատրոֆիայի աստիճանի գնահատման սկզբունքները, ինչպես նաև իմպլանտացիայի արդյունավետության վրա ազդող անատոմիական և կենսաբանական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ոսկրամատրիքսային փոխպատվաստանյութերի հատկություններին, դրանց ինտեգրմանը շրջակա հյուսվածքների հետ և նոր ոսկրային հյուսվածքի ձևավորման գործընթացում ունեցած հնարավոր նշանակությանը։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով գնահատվում են փոխպատվաստված նյութի և բնական ոսկրի փոխազդեցությունը, վերականգնողական գործընթացների ընթացքը և ձևավորվող հյուսվածքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Կլինիկական մասում դիտարկվում են հիվանդների հետազոտման, ոսկրային հյուսվածքի վիճակի գնահատման, իմպլանտացիայի արդյունքների և հետագա դիտարկման տվյալները՝ առաջարկվող մոտեցման արդյունավետությունն ու կիրառելիությունը գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում են իմպլանտի կայունության, ոսկրային հյուսվածքի վերականգնման և օսեոինտեգրման գործընթացների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև բուժման արդյունքների վրա ազդող տեղային և ընդհանուր գործոնները։ Հետազոտությունը համադրում է փորձարարական տվյալները և կլինիկական դիտարկումները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ոսկրային անբավարարության պայմաններում իմպլանտաբանական վերականգնման կենսաբանական հիմքերի մասին։ Առանձին նշանակություն ունի ոսկրային ծավալի վերականգնման և իմպլանտային բուժման փուլերի փոխհամաձայնեցումը, որը դիտարկվում է երկարաժամկետ ֆունկցիոնալ արդյունքների ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատությունը նպաստում է ատրոֆիկ փոփոխությունների դեպքում վերականգնողական ստոմատոլոգիայի և իմպլանտոլոգիայի մոտեցումների գիտական գնահատմանը՝ ներկայացնելով ոսկրային փոխպատվաստման և դենտալ իմպլանտացիայի համակցված կիրառման հնարավորությունները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ստոմատոլոգիայի, դենտալ իմպլանտոլոգիայի, բերանի և դիմածնոտային վիրաբուժության, ոսկրային հյուսվածքի վերականգնման և կլինիկական մորֆոլոգիայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, բժիշկների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։