Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1986, Մարտ, թիվ 3)

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

    Updated: 2026-09-21
    Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1986, Մարտ, թիվ 3)
    Online

    Culture

    Рукопись Шаракана XV века, открытая в Одессе

    Աշխատությունը նվիրված է Օդեսայում հայտնաբերված XV դարի հայկական ձեռագիր Շարակնոցի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես միջնադարյան հայ հոգևոր, գրական, երաժշտական և ձեռագրական մշակույթի արժեքավոր հուշարձան։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում ձեռագրի ծագմանը, ժամանակագրությանը, պահպանվածությանը, գրության առանձնահատկություններին և հնարավոր ստեղծման միջավայրին՝ նպատակ ունենալով որոշել դրա տեղը հայկական ձեռագրական ժառանգության մեջ։ Քննվում է ձեռագրի բովանդակային կառուցվածքը, եկեղեցական շարականների դասավորությունը, ծիսական նշանակությունը և դրանց առնչությունը հայ եկեղեցական ավանդույթի հետ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում գրչության և հնագրագիտական հատկանիշները՝ տառաձևերը, գրատեսակը, գրության տեխնիկան, էջերի կազմակերպումը, խորագրերը, լուսանցքային նշումները և ձեռագրում պահպանված այլ գրառումները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել գրչի, պատվիրատուի, օգտագործման միջավայրի կամ ձեռագրի հետագա պատմության վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև գեղարվեստական ձևավորման քննությունը, եթե ձեռագրում առկա են զարդագրեր, գլխազարդեր, լուսանցազարդեր կամ մանրանկարչական տարրեր։ Դրանց ոճական առանձնահատկությունների համեմատությունը նույն ժամանակաշրջանի այլ հայկական ձեռագրերի հետ կարող է նպաստել ստեղծման ժամանակի և մշակութային կենտրոնի առավել ճշգրիտ բնութագրմանը։ Երաժշտագիտական տեսանկյունից նյութը կարևոր է հայկական հոգևոր երգարվեստի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ շարականների ձեռագիր փոխանցումը կապված է ոչ միայն բանաստեղծական տեքստերի պահպանման, այլև եկեղեցական երգեցողության բազմադարյան ավանդույթի հետ։ Աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն նաև հիշատակարանները և հետագա սեփականատերերի հնարավոր գրառումները, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ձեռագրի պատմական ճանապարհը, դրա տեղափոխությունները և տարբեր միջավայրերում պահպանվելու հանգամանքները։ Օդեսայում դրա հայտնաբերումը հետաքրքիր հարցեր է առաջադրում նաև հայկական ձեռագրերի տարածման և Հայաստանի սահմաններից դուրս հայկական մշակութային արժեքների պահպանության պատմության վերաբերյալ։ Ձեռագրի լեզվական առանձնահատկությունների քննությունը կարող է լրացուցիչ նյութ տրամադրել միջնադարյան հայերենի, ուղղագրական ավանդույթների և եկեղեցական գրականության լեզվի ուսումնասիրության համար։ Այսպիսով, նյութը միաժամանակ կարևոր աղբյուր է ձեռագրագիտության, հայ եկեղեցու պատմության, միջնադարյան գրականության, երաժշտագիտության և արվեստի պատմության համար՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել XV դարի հայկական հոգևոր ու գրավոր մշակույթի մասին։

    Updated: 2026-09-21
    Рукопись Шаракана XV века, открытая в Одессе
    Online

    Economics

    Արժութային կարգավորման ռեժիմի հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արժութային հարաբերությունների կարգավորման համակարգի ձևավորման, գործունեության և կատարելագործման տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ազգային արժույթի կայունության, արտարժույթի պահանջարկի և առաջարկի, փոխարժեքի ձևավորման, կապիտալի ու ֆինանսական հոսքերի և դրամավարկային քաղաքականության միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում են արժութային կարգավորման հիմնական նպատակներն ու տնտեսական նշանակությունը, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել ներքին արժութային շուկայի հավասարակշռության և փոխարժեքային գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխարժեքի ռեժիմի ընտրության տեսական մոտեցումներին և տարբեր մեխանիզմների առավելությունների ու սահմանափակումների վերլուծությանը՝ փոքր և արտաքին տնտեսական կապերից զգալիորեն կախված տնտեսության պայմաններում։ Դիտարկվում են արտաքին առևտրի կառուցվածքի, արտահանման և ներմուծման հարաբերակցության, միջազգային ֆինանսական հոսքերի, դրամական փոխանցումների, գնաճային գործընթացների և տնտեսության արտարժութայնացման հնարավոր ազդեցությունները արժութային շուկայի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կենտրոնական բանկի դերի ուսումնասիրությունը՝ արժութային քաղաքականության, միջազգային պահուստների կառավարման, ֆինանսական կայունության և դրամավարկային քաղաքականության փոխազդեցության համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև փոխարժեքային տատանումների ազդեցությանը տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության, արտաքին առևտրային գործարքների, արտարժույթով արտահայտված պարտավորությունների և ֆինանսական ռիսկերի վրա։ Հետազոտության շրջանակում արժութային կարգավորումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես փոխարժեքի հետ կապված քաղաքականություն, այլև որպես մակրոտնտեսական կառավարման ավելի լայն համակարգի բաղադրիչ, որի արդյունավետությունը կապված է հարկաբյուջետային, դրամավարկային և ֆինանսական քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցման հետ։ Քննվում են նաև արժութային շուկայի թափանցիկության, ֆինանսական միջնորդության, փոխարժեքային ռիսկերի կառավարման և կարգավորող ինստիտուտների գործունեության արդյունավետության հարցերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային ֆինանսների, մակրոտնտեսագիտության և դրամավարկային կարգավորման տեսական ու կիրառական մոտեցումները՝ ներկայացնելով արժութային համակարգի կայունության ապահովման հիմնական մարտահրավերներն ու դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

    Updated: 2026-09-22
    Արժութային կարգավորման ռեժիմի հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում
    Online

    Biology

    Влияние РНК вирусов и дериватов их репликации на ядерный аппарат клеток перевивных культур с различным уровнем трансформации

    Կենսաբանական և վիրուսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ՌՆԹ պարունակող վիրուսների և դրանց բազմացման ընթացքում առաջացող ածանցյալների ազդեցության ուսումնասիրությանը տարբեր աստիճանի փոխակերպված փոխպատվաստվող բջջային կուլտուրաների կորիզային ապարատի վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են վիրուսային վարակի պայմաններում բջջի կորիզում տեղի ունեցող կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց կապը բջիջների փոխակերպման մակարդակի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրուսային ՌՆԹ-ի, դրա վերարտադրության միջանկյալ ձևերի և այլ ածանցյալների հնարավոր ազդեցությանը կորիզային բաղադրիչների, գենետիկական նյութի կազմակերպման և բջջային գործընթացների վրա։ Համեմատվում են տարբեր կենսաբանական հատկություններ և փոխակերպման աստիճան ունեցող բջջային կուլտուրաների արձագանքները՝ պարզելու համար դրանց զգայունության և վիրուս-բջիջ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև վիրուսների բազմացման, բջջային նյութափոխանակության փոփոխությունների և կորիզային ապարատի ֆունկցիոնալ վիճակի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն վիրուսային վարակների բջջային և մոլեկուլային մեխանիզմների, ինչպես նաև տարբեր վիճակում գտնվող բջիջների վրա վիրուսների ազդեցության առանձնահատկությունների ըմբռնման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել վիրուսաբանների, բջջաբանների, մոլեկուլային կենսաբանների, կենսաբժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-03
    Влияние РНК вирусов и дериватов их репликации на ядерный аппарат клеток перевивных культур с различным уровнем трансформации
    Online

    Agriculture

    Գյուղատնտեսության վերաբերյալ նոր գյուտերի հեղինակային վկայագրություններ ու պատենտներ

    Հրատարակությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին առնչվող նոր տեխնիկական լուծումների, գյուտերի և նորարարական մշակումների վերաբերյալ համակարգված արտոնագրային ու մատենագիտական տեղեկատվություն։ Նյութերը կարող են ընդգրկել բուսաբուծության, անասնաբուծության, գյուղատնտեսական մեքենայացման, ոռոգման և ջրային տնտեսության, հողերի մշակման, բերքահավաքի, գյուղատնտեսական հումքի պահպանման ու վերամշակման և հարակից բնագավառներում ստեղծված տեխնիկական նորույթներ։ Հեղինակային վկայագրերի և պատենտների մասին տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում գյուղատնտեսական գիտության և տեխնիկայի զարգացման հիմնական ուղղություններին, բացահայտելու կիրառական նշանակություն ունեցող նոր գաղափարներ և գնահատելու գյուտարարական գործունեության ակտիվությունը։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գյուտի անվանումը, հեղինակի կամ հեղինակների վերաբերյալ տվյալները, դասակարգման ցուցիչները, հայտի կամ պահպանական փաստաթղթի տվյալները և նոր տեխնիկական լուծման բովանդակությունը բնութագրող համառոտ տեղեկությունները։ Նման տեղեկատվական նյութը կարևոր գործիք է գիտահետազոտական կազմակերպությունների, ինժեներների, գյուղատնտեսության մասնագետների, գյուտարարների և տեղեկատվական ծառայությունների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել արդեն գրանցված տեխնիկական լուծումների շրջանակում և խուսափել նախկինում մշակված գաղափարների անհարկի կրկնությունից։ Հրատարակության տեղեկատվական նշանակությունը կապված է նաև արտոնագրային փաստաթղթերի՝ որպես գիտատեխնիկական տեղեկատվության առանձնահատուկ աղբյուրի հետ, քանի որ դրանցում արտացոլվում են ոչ միայն տեսական գաղափարներ, այլև արտադրական խնդիրների լուծմանն ուղղված տեխնիկական մոտեցումներ։ Նյութերի թեմատիկ և դասակարգային կազմակերպումը կարող է նպաստել անհրաժեշտ փաստաթղթերի որոնմանը, տեխնոլոգիական զարգացման ուղղությունների համեմատմանը և որոշակի ոլորտում նորարարությունների պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը։ Միաժամանակ նման հավաքածուները արժեքավոր աղբյուր են գյուղատնտեսական տեխնիկայի ու տեխնոլոգիաների պատմության ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչ խնդիրներ են համարվել առաջնային և ինչ ուղղություններով է զարգացել գյուտարարական գործունեությունը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է արտոնագրային, գիտատեխնիկական և մատենագիտական տեղեկատվությունը՝ ծառայելով գյուղատնտեսական նորարարությունների որոնման, ուսումնասիրության և համակարգման նպատակներին։

    Updated: 2026-11-02
    Գյուղատնտեսության վերաբերյալ նոր գյուտերի հեղինակային վկայագրություններ ու պատենտներ
    Online

    Biology

    Միկրոջրիմուռների և ցիանոբակտերիաների կենսաբազմազանության ուսումնասիրությունն ու Parachlorella kessleri միկրոջրիմուռի կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատումը

    Այս աշխատությունը նվիրված է միկրոջրիմուռների և ցիանոբակտերիաների կենսաբազմազանության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև Parachlorella kessleri միկրոջրիմուռի կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատմանը։ Հետազոտության առաջին ուղղությունը վերաբերում է ջրային էկոհամակարգերում տարածված միկրոջրիմուռների և ցիանոբակտերիաների տեսակային բազմազանության, տարածման առանձնահատկությունների և էկոլոգիական նշանակության բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարբեր ջրային միջավայրերից հավաքված նմուշները, դրանց տեսակային կազմը, կենսաբանական առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի պայմանների ազդեցությունը միկրոօրգանիզմների տարածման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, ինչպիսիք են ջրի ջերմաստիճանը, լուսավորությունը, սննդանյութերի պարունակությունը, թթվայնությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներ, որոնք կարող են պայմանավորել միկրոջրիմուռների և ցիանոբակտերիաների աճն ու բազմազանությունը։ Աշխատանքի երկրորդ կարևոր ուղղությունը Parachlorella kessleri տեսակի կենսաբանական և կենսատեխնոլոգիական հատկությունների ուսումնասիրությունն է։ Այս միկրոջրիմուռը կարող է դիտարկվել որպես արժեքավոր կենսաբանական հումք՝ շնորհիվ իր կենսազանգվածում սպիտակուցների, լիպիդների, ածխաջրերի, պիգմենտների և այլ կենսաակտիվ միացությունների կուտակման հնարավորության։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել դրա աճի արագությունը, կենսազանգվածի արտադրողականությունը, տարբեր աճեցման պայմանների նկատմամբ արձագանքը և կենսաքիմիական կազմը։ Կարևոր ուղղություն է նաև այն պայմանների բացահայտումը, որոնք նպաստում են առավել բարձր կենսազանգվածի կամ նպատակային արժեքավոր նյութերի ստացմանը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այս միկրոջրիմուռի հնարավոր կիրառությունները սննդի և կերերի արտադրության, կենսաակտիվ նյութերի ստացման, կենսավառելիքի, ջրերի կենսաբանական մաքրման և այլ կենսատեխնոլոգիական ուղղություններում։ Միկրոջրիմուռների կենսաբազմազանության ուսումնասիրությունը միաժամանակ կարևոր է էկոհամակարգերի վիճակի գնահատման և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից, քանի որ այս օրգանիզմները կարևոր դեր ունեն ջրային միջավայրերի նյութափոխանակության, թթվածնարտադրության և սննդային շղթաների պահպանման գործընթացներում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համադրել էկոլոգիական և կիրառական կենսաբանական մոտեցումները՝ մի կողմից բացահայտելով միկրոջրիմուռների ու ցիանոբակտերիաների բազմազանությունը, իսկ մյուս կողմից գնահատելով ընտրված տեսակի՝ կենսատեխնոլոգիական արտադրություններում կիրառվելու հեռանկարները։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ տեղական միկրոջրիմուռային ռեսուրսների հետագա ուսումնասիրության, արժեքավոր կենսանյութերի ստացման տեխնոլոգիաների զարգացման և կայուն կենսատեխնոլոգիական գործընթացների մշակման համար։

    Updated: 2026-09-19
    Միկրոջրիմուռների և ցիանոբակտերիաների կենսաբազմազանության ուսումնասիրությունն ու Parachlorella kessleri միկրոջրիմուռի կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատումը