Ավետարան ըստ Ղուկասի

Философия

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում ձևավորված հնագույն հավատալիքների, առասպելաբանական պատկերացումների և կրոնական աշխարհընկալման զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության կենտրոնում են մարդու և բնության փոխհարաբերությունների վերաբերյալ վաղ պատկերացումները, բնության ուժերի պաշտամունքը, ծիսական ավանդույթները, սրբազան վայրերի նշանակությունը և աստվածությունների ու առասպելական կերպարների մասին պատկերացումների ձևավորումը։ Հետազոտվում են արևի, լուսնի, կրակի, ջրի, լեռների, ծառերի, կենդանիների և բնական այլ երևույթների հետ կապված պաշտամունքային դրսևորումները՝ դրանք դիտարկելով հին հասարակությունների աշխարհընկալման և առօրյա կյանքի համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տոտեմական, բնապաշտական և նախնիների պաշտամունքի հետ կապված պատկերացումներին, ինչպես նաև պտղաբերության, կյանքի ու մահվան, բնության վերածննդի և տիեզերական կարգի մասին առասպելական ընկալումներին։ Քննության են առնվում հայկական դիցարանի ձևավորման առանձնահատկությունները, աստվածությունների գործառույթները, նրանց միջև հարաբերությունները և տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում կրոնական պատկերացումների կրած փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության համար կարևոր աղբյուրներ կարող են հանդիսանալ հնագիտական գտածոները, ժայռապատկերները, պաշտամունքային կառույցները, հին հեղինակների հաղորդած տեղեկությունները, միջնադարյան գրավոր աղբյուրները, բանահյուսական նյութերը, ժողովրդական ավանդությունները և ծիսական սովորույթները։ Համեմատական-պատմական մեթոդի միջոցով հնարավոր է հայկական նյութը համադրել հարևան և հինարևելյան մշակույթների կրոնական ու դիցաբանական համակարգերի հետ՝ բացահայտելով ինչպես ընդհանրությունները, այնպես էլ տեղական առանձնահատկությունները։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում հին հավատալիքների տարրերի հետագա գոյատևումը ժողովրդական մշակույթում, տոներում, ծեսերում, հեքիաթներում, ավանդազրույցներում և խորհրդանշական պատկերացումներում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու նաև կրոնական պատկերացումների պատմական փոխակերպումներին և հասկանալու, թե ինչպես են ավելի վաղ հավատալիքների որոշ տարրեր նոր պայմաններում վերաիմաստավորվել կամ ստացել այլ գործառույթներ։ Աշխատությունն ունի կարևոր նշանակություն հայագիտության, կրոնագիտության, ազգագրության, բանագիտության և մշակույթի պատմության համար՝ նպաստելով Հայաստանի հնագույն բնակչության հոգևոր աշխարհի, առասպելական մտածողության և մշակութային ժառանգության ձևավորման գործընթացների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Математика

Вводный курс математической логики աշխատությունը մաթեմատիկական տրամաբանության հիմունքներին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆորմալ տրամաբանության հիմնական հասկացությունները և մեթոդները, այն բացատրում է նախադասությունների տրամաբանությունը, պրեդիկատների տրամաբանությունը, տրամաբանական կապիչները և ճշմարտության աղյուսակները, ինչպես նաև ապացուցման համակարգերի հիմունքները, գիրքը անդրադառնում է ֆորմալ լեզուների կառուցմանը, դեդուկտիվ համակարգերին և տրամաբանական բանաձևերի փոխակերպման կանոններին, միաժամանակ ընդգրկելով որոշելիության և ապացուցելիության հիմնական գաղափարները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, տեսական ինֆորմատիկայի և փիլիսոփայության ուսանողների համար։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է պայմանագրերի կառավարման հիմունքներին, դրանց իրավական կարգավորմանը և գործնական կիրառությանը ժամանակակից կազմակերպություններում։ Գրքում ներկայացվում է պայմանագրի էությունը որպես իրավական պարտավորությունների սահմանման և կարգավորման հիմնական գործիք, ինչպես նաև դրա դերը բիզնես հարաբերություններում ռիսկերի նվազեցման և վստահության ձևավորման գործում։ Հեղինակը անդրադառնում է պայմանագրերի կազմման փուլերին՝ նախնական բանակցություններից մինչև ստորագրում, իրականացում, վերահսկում և հնարավոր փոփոխություններ կամ դադարեցում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պայմանագրային ռիսկերի կառավարմանը, կողմերի իրավունքների և պարտականությունների հստակ սահմանմանը, ինչպես նաև խախտումների դեպքում իրավական հետևանքներին։ Գրքում քննարկվում են տարբեր տեսակի պայմանագրեր՝ առևտրային, աշխատանքային, ծառայությունների մատուցման և պետական գնումների պայմանագրեր՝ բացատրելով դրանց առանձնահատկությունները և կիրառման ոլորտները։ Վերլուծվում է նաև պայմանագրերի կառավարման դերը կազմակերպության արդյունավետության, ֆինանսական կայունության և իրավական անվտանգության ապահովման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական մոտեցումները՝ օգտակար լինելով իրավաբանների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի և տնտեսագիտության ուսանողների համար։

Химия

Այս աշխատությունը վերաբերում է չհագեցած γ-լակտոնների նոր ածանցյալների սինթեզին և γ- ու δ-լակտոնային օղակներ պարունակող ցիկլիկ համակարգերի կառուցման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ օրգանական քիմիայի և մոլեկուլային նախագծման ոլորտում։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են լակտոնային կառուցվածքներ ունեցող միացությունների ստացման նոր ուղիները, որոնցում չհագեցվածության առկայությունը հնարավորություն է տալիս կատարել հետագա քիմիական ձևափոխություններ և ստանալ ֆունկցիոնալ բազմազան ածանցյալներ։ γ-լակտոնները և δ-լակտոնները հանդիսանում են կենսաբանական ակտիվություն ունեցող միացությունների կարևոր դաս, որոնք հաճախ հանդիպում են բնական նյութերում և ունեն նշանակալի դեր դեղագործական քիմիայի, կենսաօրգանական սինթեզի և նյութագիտության մեջ։ Աշխատության մեջ սովորաբար ուսումնասիրվում են օղակագոյացման ռեակցիաները, հիդրօքսի և կարբոնիլ խմբերի ներմոլեկուլային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև կատալիզատորների ազդեցությունը սինթեզի ելքի և ընտրողականության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չհագեցած կապերի դիրքային առանձնահատկություններին, որոնք թույլ են տալիս ստանալ տարբեր կառուցվածքային իզոմերներ և բազմաֆունկցիոնալ համակարգեր։ Նման միացությունների սինթեզը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրանք կարող են ծառայել որպես միջանկյալ նյութեր ավելի բարդ բնական միացությունների և կենսաակտիվ մոլեկուլների ստացման համար։ Այսպիսով, աշխատանքը ունի ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով օրգանական սինթեզի մեթոդների զարգացմանը և նոր դեղագործական պոտենցիալ ունեցող միացությունների հայտնաբերմանը։

Биология

Գիրքը նվիրված է էկոտուրիզմի զարգացման ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը Հայաստանի առանձնահատուկ պահպանվող բնական տարածքների կենսաբազմազանության վրա՝ դիտարկելով այն որպես և՛ զարգացման հնարավորություն, և՛ բնապահպանական ռիսկի գործոն։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են էկոտուրիզմի հիմնական սկզբունքները, դրա կազմակերպման առանձնահատկությունները և ազդեցությունը բնական էկոհամակարգերի վրա, ներառյալ բուսական և կենդանական աշխարհի պահպանման խնդիրները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մարդկային գործունեության աճող ճնշումը բնության վրա, զբոսաշրջային հոսքերի կառավարման մեխանիզմները, էկոլոգիական բեռնվածության գնահատման մոտեցումները և պահպանվող տարածքների կառավարման արդյունավետ ռազմավարությունները։ Գրքում ներկայացվում են Հայաստանի բնության պահպանվող տարածքների օրինակներ, դրանց էկոլոգիական նշանակությունը և այն մարտահրավերները, որոնք առաջանում են զբոսաշրջության զարգացման պայմաններում՝ հատկապես կենսաբազմազանության պահպանման և բնական հավասարակշռության խախտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը նաև առաջարկում է կայուն էկոտուրիզմի զարգացման մոդելներ, վերահսկման և մոնիթորինգի մեթոդներ, ինչպես նաև բնապահպանական քաղաքականության բարելավման ուղիներ՝ նպատակ ունենալով համատեղել տնտեսական զարգացումը և բնության պահպանությունը։ Գիրքը նախատեսված է էկոլոգների, բնապահպանների, զբոսաշրջության ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, գիտահետազոտողների և կայուն զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Психология

Երազները ըստ Carl Jung-ի ընկալվում են որպես մարդու անգիտակցական աշխարհի կարևոր արտահայտություն, որը բացահայտում է անհատի ներքին հոգեկան վիճակը, խորքային մտքերը և այն բովանդակությունները, որոնք գիտակցական մակարդակում հաճախ չեն գիտակցվում։ Յունգի տեսության մեջ երազները չեն դիտվում միայն որպես պատահական պատկերների կամ ճնշված ցանկությունների արտահայտություն, այլ որպես իմաստալից խորհրդանիշների համակարգ, որը կապված է մարդու անձնական փորձի, ինչպես նաև կոլեկտիվ անգիտակցականի հետ։ Նրա կարծիքով անգիտակցականը բաժանվում է երկու հիմնական մասի՝ անձնական անգիտակցական, որը ձևավորվում է մարդու սեփական կյանքի փորձից, և կոլեկտիվ անգիտակցական, որը պարունակում է մարդկության ընդհանուր հոգեբանական փորձառությունները և արխետիպերը։ Երազներում հայտնվող պատկերները, ըստ Յունգի, հաճախ կրում են արխետիպային նշանակություն, օրինակ՝ հերոսը, ստվերը, մայրը կամ իմաստուն ծերունին, որոնք արտահայտում են մարդու հոգու տարբեր կողմերը և ներքին հակասությունները։ Յունգը կարևորում էր երազների մեկնաբանությունը որպես ինքնաճանաչման ճանապարհ, քանի որ դրանք օգնում են մարդուն հասկանալ իր ներքին հակամարտությունները, վախերը, ցանկությունները և զարգացման հնարավոր ուղիները։ Նրա մոտեցմամբ երազները նաև հոգեկան հավասարակշռության վերականգնման միջոց են, քանի որ անգիտակցականը երազների միջոցով փորձում է փոխհատուցել գիտակցական կյանքի միակողմանիությունը և բերել ամբողջականության զգացում։ Յունգը նաև կարծում էր, որ երազների խորհրդանիշները պետք է դիտարկվեն ոչ թե մեկ ընդհանուր իմաստով, այլ յուրաքանչյուր մարդու համար առանձին, քանի որ դրանք կապված են անձի կյանքի փորձի և հոգեբանական առանձնահատկությունների հետ։ Նրա տեսությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել հոգեբանության, հոգեթերապիայի, արվեստի և մշակութաբանության զարգացման վրա՝ բացելով նոր մոտեցումներ մարդու ներաշխարհի ուսումնասիրության համար։