Ազգային արժույթի փոխարժեքի և գնաճի կարգավորման սոցիալ-տնտեսական արդյունավետությունը (ՀՀ նյութերով)

История

Աշխատությունը ներկայացնում է 1948-1967 թվականներին Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած կարևոր քաղաքական և դիվանագիտական զարգացումները՝ կենտրոնանալով Երուսաղեմի կարգավիճակի, Իսրայելի պետության ձևավորման ու ամրապնդման, ինչպես նաև Հայոց պատրիարքության գործունեության և դիրքորոշումների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանային հակամարտությունների, միջազգային դերակատարների քաղաքականության և կրոնական հաստատությունների փոխհարաբերությունների ազդեցությունը հայկական ներկայության, իրավունքների և պատմական ժառանգության պահպանման վրա։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եկեղեցադիվանագիտական գործընթացներին, Սուրբ Երկրում հայկական համայնքի առջև ծառացած մարտահրավերներին, սեփականության և սրբավայրերի պահպանության խնդիրներին, ինչպես նաև տարածաշրջանի փոփոխվող քաղաքական միջավայրում Հայոց պատրիարքության ռազմավարական քայլերին։ Փաստաթղթային աղբյուրների, արխիվային նյութերի և պատմական վերլուծության համադրությամբ աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակաշրջանի բազմակողմանի պատկերը՝ բացահայտելով քաղաքական, կրոնական և ազգային շահերի հատման կետերը և դրանց նշանակությունը հայ ժողովրդի ու հայկական եկեղեցու պատմության համար։

Другие предметы

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Աշտարակի տարածաշրջանի կայուն ճարտարապետաքաղաքաշինական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարածաշրջանի տարածական, բնական, պատմամշակութային և սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոխազդեցությունը և դրանց հիման վրա հիմնավորել կայուն ճարտարապետաքաղաքաշինական զարգացման հիմնական սկզբունքներն ու ուղղությունները։ Աշխատանքում տարածաշրջանի կառուցապատված միջավայրը դիտարկվում է որպես բնական լանդշաֆտի, բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների, պատմական ժառանգության և ժամանակակից տնտեսական գործունեության փոխկապակցված համակարգ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Աշտարակի տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքին, ռելիեֆին, կլիմայական պայմաններին, ջրային և հողային ռեսուրսներին, բնական լանդշաֆտներին և դրանց ազդեցությանը բնակավայրերի տարածական կառուցվածքի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնակավայրերի պատմական և ժամանակակից պլանավորման կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են վերլուծվել բնակավայրերի տարածական ընդլայնման օրինաչափությունները, կենտրոնների և հասարակական տարածքների կազմակերպումը, բնակելի և արտադրական գոտիների փոխհարաբերությունները, տրանսպորտային և հետիոտնային կապերը, կանաչ տարածքները և ինժեներական ենթակառուցվածքները։ Կայուն քաղաքաշինության տեսանկյունից կարևոր է գնահատել կառուցապատման ինտենսիվության, հողօգտագործման արդյունավետության և բնական միջավայրի պահպանության միջև հավասարակշռությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգությանը՝ ուսումնասիրելով պատմական բնակավայրերի կառուցվածքը, ավանդական ճարտարապետական ձևերը, հուշարձանները և դրանց ընդգրկումը ժամանակակից տարածական զարգացման համակարգում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս մշակութային ժառանգության պահպանությունը համադրել ժամանակակից քաղաքաշինական պահանջների և համայնքների զարգացման անհրաժեշտությունների հետ։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանը, էներգաարդյունավետ շինարարությանը, տեղական շինանյութերի կիրառմանը, կլիմայական պայմաններին համապատասխան ճարտարապետական լուծումներին և շրջակա միջավայրի վրա կառուցապատման ազդեցության նվազեցմանը։ Տարածաշրջանի կայուն զարգացման կարևոր բաղադրիչ կարող են լինել նաև գյուղատնտեսական տարածքների պահպանումը, զբոսաշրջային ներուժի օգտագործումը, կանաչ ենթակառուցվածքների զարգացումը և բնակավայրերի միջև ֆունկցիոնալ կապերի կատարելագործումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել տարածքային զարգացման սցենարներ և քաղաքաշինական առաջարկություններ, որոնք միաժամանակ հաշվի են առնում բնակչության սոցիալական կարիքները, տնտեսական զարգացման հնարավորությունները, բնապահպանական սահմանափակումները և ճարտարապետական ժառանգության պահպանության պահանջները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել Աշտարակի տարածաշրջանի տարածքային պլանավորման, բնակավայրերի գլխավոր հատակագծերի և զարգացման ծրագրերի մշակման, նոր կառուցապատման կազմակերպման, պատմական միջավայրի պահպանության և բնական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման գործընթացներում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը կարևոր է տարածաշրջանի համար այնպիսի ճարտարապետաքաղաքաշինական զարգացման մոդելի ձևավորման տեսանկյունից, որը կապահովի տարածքի տնտեսական և սոցիալական առաջընթացը՝ միաժամանակ պահպանելով բնական լանդշաֆտը, պատմամշակութային ինքնատիպությունը և բնակավայրերի երկարաժամկետ կենսունակությունը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության եկամուտների և ծախսերի տնտեսամաթեմատիկական գնահատմանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց ձևավորման, փոփոխության և փոխկապակցվածության հիմնական օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են բնակչության դրամական եկամուտների հիմնական աղբյուրները, այդ թվում՝ աշխատավարձերը, ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացվող եկամուտները, սոցիալական տրանսֆերտները, կենսաթոշակները և այլ ֆինանսական մուտքերը, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքն ու դինամիկան։ Զուգահեռաբար դիտարկվում են տնային տնտեսությունների ծախսերը՝ սննդամթերքի, ոչ պարենային ապրանքների, ծառայությունների, բնակարանային և կոմունալ վճարների, առողջապահության, կրթության և այլ անհրաժեշտությունների ուղղությամբ կատարվող հատկացումների համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում եկամուտների և ծախսերի միջև առկա հարաբերակցության, սպառման վարքագծի, խնայողությունների ձևավորման և բնակչության կենսամակարդակի վրա տնտեսական փոփոխությունների ազդեցության գնահատմանը։ Տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմամբ հնարավոր է ուսումնասիրել եկամուտների ու ծախսերի միջև կախվածությունները, կառուցել համապատասխան մոդելներ, գնահատել առանձին գործոնների ազդեցության չափը և կատարել կանխատեսումներ։ Վերլուծության ընթացքում կարող են կիրառվել վիճակագրական տվյալների մշակման, համեմատական վերլուծության, դինամիկ շարքերի, կոռելյացիոն և ռեգրեսիոն մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել հիմնավորված գնահատել բնակչության ֆինանսական վիճակի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի, զբաղվածության, աշխատավարձերի, սոցիալական քաղաքականության և այլ մակրոտնտեսական գործոնների ազդեցությանը տնային տնտեսությունների եկամուտների ու սպառողական ծախսերի վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բնակչության սոցիալ-տնտեսական վիճակի գնահատման, եկամուտների և ծախսերի հետագա փոփոխությունների կանխատեսման, սոցիալական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական կառավարման վերաբերյալ հիմնավորված որոշումների ընդունման համար։

История

Գրքում ներկայացվում է Օսմանյան Կոստանդնուպոլիսի ճարտարապետության զարգացումը և քաղաքի հիմնական ճարտարապետական լուծումների ստեղծման հետևողականությունը, վերլուծվում են հայտնի ճարտարապետների՝ ներառյալ Սինանի և նրա հետևորդների դերը քաղաքային ու կրոնական կառույցների նախագծման մեջ, քննարկվում են մզկիթների, պալատների, հրշեջ-դրամատիկական և քաղաքային կառույցների կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, ուսումնասիրվում են ճարտարապետական ժանրերի, ձևերի, ձևավորման մեթոդների և տեխնոլոգիական լուծումների պատմական զարգացման փուլերը, դիտարկվում է օսմանյան քաղաքաշինության սոցիալ-քաղաքական և մշակութային ազդակների ազդեցությունը, ներկայացվում է ճարտարապետների դերը քաղաքային տեսքի, մշակութային ինքնության և արքայական հեղինակության ձևավորման մեջ, աշխատանքը համադրում է տեսական վերլուծությունը, պատմական փաստաթղթերը և ճարտարապետական վերլուծությունները՝ նպատակ ունենալով պատկերել Օսմանյան Կոստանդնուպոլիսի ճարտարապետության հիմնական դերին և դրա ստեղծագործողներին։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Հերման Հեսսեի գեղարվեստական մտածողության և փիլիսոփայական հայացքների համակարգային ուսումնասիրությանը՝ նրա ուշ շրջանի նշանավոր վեպերից մեկի գաղափարական, կառուցվածքային և խորհրդանշական առանձնահատկությունների հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում անհատի հոգևոր ինքնակատարելագործման, գիտելիքի և կյանքի հարաբերակցության, մշակույթի պահպանման, մտավոր ազատության, կրթության և հասարակության նկատմամբ պատասխանատվության խնդիրներն են։ Քննվում է հեղինակի պատկերացրած մտավոր աշխարհը, որտեղ գիտությունը, արվեստը, երաժշտությունը, փիլիսոփայությունը և մշակութային հիշողությունը միավորվում են համընդհանուր հոգևոր համակարգի մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գլխավոր կերպարի զարգացման ճանապարհին՝ նրա մտավոր ձևավորումից մինչև սեփական միջավայրի արժեքների և սահմանափակումների վերաիմաստավորումը։ Այդ ճանապարհը դիտարկվում է որպես անհատի ներքին որոնման և ինքնաճանաչման արտահայտություն, որի միջոցով բացահայտվում է հեղինակի վերաբերմունքը մեկուսացված մտավոր կյանքի և իրական հասարակական գոյության փոխհարաբերության նկատմամբ։ Ուսումնասիրվում է նաև կրթական ու հոգևոր համայնքի խորհրդանշական նշանակությունը, դրա ներքին կարգապահությունը, ավանդույթների պահպանման սկզբունքները և արտաքին աշխարհի հետ ունեցած հակադրությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում խաղի գաղափարը՝ որպես մարդկության մշակութային փորձը, տարբեր գիտելիքային ոլորտները և ստեղծագործական մտածողությունը համադրող խորհրդանիշ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել արևելյան և արևմտյան փիլիսոփայական ավանդույթների փոխազդեցությունները, երաժշտության գաղափարական նշանակությունը, անհատի և հասարակության հակադրությունը, ինչպես նաև ժամանակի, պատմության և մշակութային շարունակականության խնդիրները։ Վեպի բազմաշերտ կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև կենսագրական պատումի, մտացածին պատմագրության, խորհրդանշական պատկերների և ինտելեկտուալ արձակի փոխհարաբերությունները։ Հեղինակի գրական-փիլիսոփայական աշխարհընկալումը ներկայանում է որպես հակադրությունների միավորման որոնում՝ հոգևորի և առօրյայի, անհատականի և հասարակականի, ազատության և կարգապահության, գիտելիքի և կենսափորձի միջև։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականագիտության, փիլիսոփայական մեկնաբանության և մշակութաբանական վերլուծության մոտեցումները՝ բացահայտելով Հեսսեի ստեղծագործական աշխարհում մարդու հոգևոր զարգացման և մշակույթի նշանակության վերաբերյալ հիմնարար գաղափարները։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բուսաբուծական մթերքների արտադրության և բաշխման գործընթացների տնտեսավիճակագրական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ոլորտի զարգացման հիմնական միտումները, կառուցվածքային փոփոխությունները, տարածքային տարբերությունները և տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բուսաբուծության արտադրական ցուցանիշների համակարգված վերլուծության, դրանց շարժընթացի գնահատման և արտադրությունից մինչև վերջնական սպառում ձևավորվող տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրության վրա։ Բուսաբուծությունը դիտարկվում է որպես գյուղատնտեսության առանցքային ճյուղ, որի զարգացումը կարևոր նշանակություն ունի պարենային ապահովության, գյուղական բնակչության զբաղվածության, վերամշակող արդյունաբերության հումքային բազայի և երկրի ագրարային տնտեսության կայունության համար։ Քննության են առնվում հացահատիկային, բանջարաբոստանային, կարտոֆիլի, պտղահատապտղային, խաղողի և այլ բուսաբուծական արտադրատեսակների արտադրության ծավալները, ցանքատարածությունների և բազմամյա տնկարկների կառուցվածքը, բերքատվության մակարդակը և այդ ցուցանիշների փոփոխությունները տարբեր ժամանակահատվածներում։ Տնտեսավիճակագրական մեթոդների կիրառմամբ գնահատվում են արտադրության ծավալի վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ մշակվող տարածքների փոփոխությունը, բերքատվությունը, տեխնիկական ապահովվածությունը, ոռոգման հնարավորությունները, բնակլիմայական պայմանները, արտադրական ծախսերը և գյուղացիական տնտեսությունների ռեսուրսային ներուժը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում արտադրության ինտենսիվ և էքստենսիվ աճի գործոնների տարբերակմանը՝ պարզելու համար, թե արտադրանքի ծավալի փոփոխությունը որքանով է պայմանավորված տարածքների ընդլայնմամբ և որքանով՝ մեկ միավոր հողատարածքից ստացվող արտադրանքի ավելացմամբ։ Ուսումնասիրվում է բուսաբուծական արտադրության տարածքային կառուցվածքը՝ մարզերի և գյուղատնտեսական գոտիների միջև առկա տարբերությունների բացահայտման նպատակով։ Տարբեր տարածքների մասնագիտացումը դիտարկվում է բնական պայմանների, հողային և ջրային ռեսուրսների, շուկաների հասանելիության և պատմականորեն ձևավորված արտադրական ուղղությունների հետ փոխկապակցված։ Տարածքային վիճակագրական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել որոշակի արտադրատեսակների արտադրության մեջ առավել մեծ դեր ունեցող շրջանները և գնահատել դրանց ներդրումը հանրապետության ընդհանուր արտադրության մեջ։ Առանձին նշանակություն է տրվում գյուղատնտեսական արտադրողների կառուցվածքի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գյուղացիական տնտեսությունների, գյուղատնտեսական կազմակերպությունների և արտադրության այլ ձևերի մասնաբաժինները, դրանց արտադրողականությունն ու տնտեսական հնարավորությունները։ Փոքրածավալ և մասնատված արտադրության պայմաններում դիտարկվում են արտադրանքի իրացման, տեխնիկայի օգտագործման, ներդրումների ներգրավման և շուկայի պահանջներին համապատասխան արտադրություն կազմակերպելու դժվարությունները։ Բաշխման գործընթացների ուսումնասիրությունը ներառում է արտադրանքի շարժը արտադրողից դեպի սպառող, վերամշակող կազմակերպություն կամ առևտրային ցանց։ Քննության են առնվում իրացման հիմնական ուղիները, մեծածախ և մանրածախ առևտրի դերակատարությունը, միջնորդական օղակները, պահեստավորման ու փոխադրման պայմանները և դրանց ազդեցությունը վերջնական գնի ձևավորման վրա։ Կարևորվում է արտադրողի և վերջնական սպառողի գների միջև տարբերության ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու համար ավելացված արժեքի բաշխումը արտադրության, պահպանման, տեղափոխման, վերամշակման և առևտրի տարբեր փուլերում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գյուղատնտեսական արտադրանքի գների վիճակագրական վերլուծությանը։ Դիտարկվում են սեզոնային տատանումները, տարբեր տարիների գների փոփոխությունները, առաջարկի և պահանջարկի հարաբերակցությունը և շուկայական պայմանների ազդեցությունը արտադրողների եկամուտների վրա։ Բուսաբուծական արտադրանքի սեզոնային բնույթը կարող է առաջացնել առաջարկի զգալի տատանումներ, ինչի պատճառով պահեստավորման և վերամշակման հնարավորությունները կարևոր նշանակություն են ստանում շուկայի հավասարակշռման և արտադրանքի կորուստների նվազեցման համար։ Ուսումնասիրվում են արտադրության և իրացման ծավալների միջև հարաբերությունները՝ գնահատելով ապրանքայնության մակարդակը և սեփական սպառման ու շուկայական իրացման մասնաբաժինները։ Այդ ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել գյուղացիական տնտեսությունների շուկայական ինտեգրվածության աստիճանը և տարբեր արտադրատեսակների տնտեսական նշանակությունը։ Քննության են առնվում նաև բուսաբուծական արտադրանքի ներմուծման և արտահանման ցուցանիշները՝ ներքին արտադրության ու արտաքին առևտրի փոխհարաբերությունների տեսանկյունից։ Արտաքին շուկաների հասանելիությունը կարող է լրացուցիչ հնարավորություններ ստեղծել արտադրության ընդլայնման համար, սակայն պահանջում է արտադրանքի որակի, ստանդարտացման, փաթեթավորման, պահպանման և լոգիստիկ համակարգերի համապատասխան զարգացում։ Տնտեսավիճակագրական վերլուծության կարևոր բաղադրիչ է ժամանակային շարքերի ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել արտադրության, բերքատվության, գների և իրացման ցուցանիշների երկարաժամկետ միտումները։ Կիրառվող վիճակագրական մեթոդները կարող են հնարավորություն տալ գնահատել ցուցանիշների փոփոխության արագությունը, կառուցվածքային տեղաշարժերը, փոխկապվածությունները և առանձին գործոնների ազդեցության աստիճանը։ Կարևորվում է նաև ինդեքսային, խմբավորման, համեմատական և հարաբերական ցուցանիշների կիրառումը՝ գյուղատնտեսական գործընթացների բազմակողմանի գնահատման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վիճակագրական տեղեկատվության հավաստիության և համադրելիության խնդիրներին։ Գյուղատնտեսության ոլորտում բազմաթիվ փոքր տնտեսությունների առկայությունը կարող է բարդացնել արտադրության և իրացման վերաբերյալ ամբողջական տվյալների հավաքագրումը, ուստի կարևորվում են վիճակագրական դիտարկումների, ընտրանքային հետազոտությունների և տեղեկատվության մշակման մեթոդների կատարելագործումը։ Հետազոտության արդյունքները հնարավորություն են տալիս բացահայտել արտադրության և բաշխման համակարգում առկա անհամաչափությունները, գնահատել չօգտագործված ներուժը և որոշել ոլորտի զարգացման առաջնահերթ ուղղությունները։ Արտադրության արդյունավետության բարձրացումը կապվում է բերքատվության աճի, ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման, ոռոգման և նյութատեխնիկական ապահովման բարելավման, արտադրողների համագործակցության և շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացման հետ։ Բաշխման համակարգի կատարելագործման տեսանկյունից կարևորվում են պահեստային տնտեսությունների, սառնարանային կարողությունների, վերամշակման կազմակերպությունների, լոգիստիկ կենտրոնների և արտադրողներին շուկաների հետ անմիջականորեն կապող մեխանիզմների զարգացումը։ Տնտեսավիճակագրական գնահատումների հիման վրա հնարավոր է ձևավորել ավելի հիմնավորված ագրարային քաղաքականություն, կանխատեսել առանձին արտադրատեսակների առաջարկը և պահանջարկը, գնահատել արտադրության տարածքային տեղաբաշխման արդյունավետությունը և մշակել գյուղատնտեսական շուկայի կարգավորմանն ուղղված միջոցառումներ։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է բուսաբուծական արտադրության արդյունավետության բարձրացման, արտադրանքի բաշխման և իրացման համակարգերի կատարելագործման, վիճակագրական տեղեկատվության օգտագործման և կառավարչական որոշումների հիմնավորման համար համապատասխան մոտեցումների մշակման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, տնտեսական վիճակագրության, բուսաբուծության, գյուղատնտեսական շուկաների և ագրարային քաղաքականության ոլորտների տնտեսագետների, վիճակագիրների, հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, գյուղատնտեսական արտադրողների, դասախոսների և ուսանողների համար։