Ազգային կենտրոնական վարչության հաշվետվությունը՝ 1872–1873 թվականների գործունեության մասին, ներկայացված Ազգային ընդհանուր ժողովին

Другие предметы

Հրատարակությունը նախատեսված է 1849 թվականի օրերի, ամիսների և շաբաթների հերթականությունը ներկայացնելու, ինչպես նաև ժամանակի հաշվարկման գործնական կարիքները բավարարելու համար։ Քրիստոնեական և Հայոց թվականությունների զուգահեռ կիրառությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու երկու ժամանակագրական համակարգերը և արտացոլում է հայկական տոմարային ավանդույթի շարունակական գործածությունը։ Նման օրացույցներում սովորաբար ընդգրկվում էին ամսաթվերի և շաբաթվա օրերի համապատասխանությունը, եկեղեցական տոների ու պահքերի ժամանակացույցը, սրբերի հիշատակության օրերը և տարվա ընթացքում նշվող կարևոր կրոնական իրադարձությունները։ Դրանք օգտակար տեղեկատու նյութ էին հոգևորականների, կրթական հաստատությունների, ընտանիքների և համայնքային կառույցների համար՝ օգնելով կազմակերպելու առօրյա աշխատանքները, եկեղեցական արարողությունները և հասարակական կյանքը։ Օրացույցները նաև նպաստում էին տոմարային գիտելիքների տարածմանը՝ պահպանելով ամսաթվերի հաշվարկման և ժամանակագրական կողմնորոշման ավանդույթները։ Լազարյան ճեմարանի տպագրական գործունեության շրջանակում նման հրատարակության ստեղծումը կարելի է դիտարկել նաև որպես կրթական ու գիտական միջավայրում գործնական տեղեկատու գրականության տարածման դրսևորում։ Այն արժեքավոր է 19-րդ դարի հայկական օրացույցների պատմության, հայոց թվականության կիրառության, եկեղեցական ժամանակացույցի և հայկական տպագրության մշակութային նշանակության ուսումնասիրության համար։

Культура

Ուսումնական հրատարակությունը նվիրված է վայելչագրության՝ գեղեցիկ, հստակ և կանոնավոր ձեռագրի ձևավորման արվեստին։ Այն նախատեսված է գրելու հմտությունները զարգացնելու և սովորողներին գրավոր խոսքի տեսանելի ու գեղագիտական կողմին ծանոթացնելու համար։ Վայելչագրությունը կրթական գործընթացում կարևոր տեղ է զբաղեցրել, քանի որ գրի գեղեցկությունն ու ընթեռնելիությունը դիտարկվել են որպես գրագիտության և ընդհանուր կրթվածության կարևոր հատկանիշներ։ Նման ձեռնարկներում սովորաբար ներկայացվում են տառերի ճիշտ ձևավորման, չափերի ու համամասնությունների պահպանման, տողերի հավասարության, տառերի միջև համապատասխան հեռավորության և գրելու շարժումների կանոնները։ Վարժությունների միջոցով սովորողները կարող են կատարելագործել ձեռքի շարժումների ճշգրտությունը, զարգացնել ուշադրությունը, համբերությունը և գրելու ընթացքում կարգապահություն պահպանելու կարողությունը։ Վայելչագրական ուսուցումը նպաստում է նաև տառաձևերի ճանաչմանը, գրավոր նյութի կոկիկ ներկայացմանը և ձեռագրային մշակույթի պահպանմանը։ Երկրորդ հատվածի առկայությունը ենթադրում է ուսումնական նյութի աստիճանական շարունակություն՝ սովորողին հնարավորություն տալով ամրապնդելու նախապես ձեռք բերած հմտություններն ու կատարելագործելու գրելու տեխնիկան։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայկական կրթական գրականության և գրչարվեստի պատմության ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով, թե ինչ նշանակություն է տրվել գեղեցիկ ձեռագրին, գրավոր հաղորդակցության մշակույթին և դպրոցական գործնական ուսուցմանը։

Право

Նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բյուջետային համակարգում բյուջեի կատարման փուլերի, մեխանիզմների և վերահսկողական գործընթացների համակողմանի վերլուծությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, պետական կառավարման և հանրային քաղաքականության ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում մանրամասն ներկայացվում է բյուջեի կատարման գործընթացի էությունը՝ սկսած հաստատված բյուջեի միջոցների հատկացումից մինչև դրանց փաստացի ծախսում և արդյունքների գնահատում, բացատրվում են պետական գանձապետական համակարգի դերակատարությունը, եկամուտների հավաքագրման և ծախսերի իրականացման մեխանիզմները, ինչպես նաև բյուջետային հոսքերի կառավարման սկզբունքները, աշխատությունը անդրադառնում է բյուջեի կատարման վերահսկողության համակարգին՝ ներառյալ ներքին ֆինանսական հսկողությունը, արտաքին աուդիտը և հաշվետվողականության ապահովումը, ներկայացվում են նաև բյուջետային կարգապահության պահպանման, շեղումների հայտնաբերման և ռիսկերի կառավարման մեթոդները, քննարկվում են պետական ֆինանսների արդյունավետության բարձրացման գործիքները և բյուջետային գործընթացի թափանցիկության ապահովման միջոցները, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ շրջանակների ազդեցությունը բյուջեի կատարման որակի վրա, աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական պետական ֆինանսների կառավարման փորձը՝ նպաստելով բյուջետային համակարգի աշխատանքի խորքային և կիրառական ըմբռնմանը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է ստամոքսի և տասներկումատնյա աղու պերֆորացված խոցերի առաջնային վիրահատական բուժումից հետո կրկնակի օպերատիվ միջամտությունների անհրաժեշտության, պատճառների, կլինիկական դրսևորումների և բուժական մարտավարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բարդություններն են, որոնք կարող են առաջանալ խոցային պերֆորացիայի վիրահատական փակման և հետվիրահատական շրջանի ընթացքում և որոնց դեպքում անհրաժեշտ է կրկին դիմել վիրաբուժական միջամտության։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել կրկնակի վիրահատությունների հիմնական պատճառները, այդ թվում՝ կարերի անբավարարությունը, պերֆորացիայի կրկնակի բացվելը, որովայնի խոռոչում շարունակվող կամ զարգացող վարակային գործընթացները, պերիտոնիտը, աբսցեսների առաջացումը, ինչպես նաև այլ տեղային և ընդհանուր հետվիրահատական բարդություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդների վիճակի վաղ գնահատմանը, քանի որ կրկնակի միջամտության ժամանակին որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ բարդությունների հետագա զարգացման և բուժման արդյունքների համար։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել հիվանդների նախավիրահատական և հետվիրահատական կլինիկական տվյալները, պերֆորացիայի տեղակայումը և չափերը, պերիտոնիտի տարածվածությունը, առաջնային վիրահատության մեթոդը, հիվանդության տևողությունը և ուղեկցող հիվանդությունները։ Կարևոր ուղղություն է նաև հետվիրահատական շրջանում հիվանդի վիճակի դինամիկ հսկողությունը՝ որովայնային ցավի, ջերմության, հեմոդինամիկ փոփոխությունների, լաբորատոր ցուցանիշների և այլ կլինիկական նշանների գնահատմամբ։ Անհրաժեշտության դեպքում կարող են ուսումնասիրվել նաև պատկերային ախտորոշման մեթոդների հնարավորությունները՝ որովայնի խոռոչում բարդությունների հայտնաբերման և կրկնակի վիրահատության ցուցումների հստակեցման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր կրկնակի վիրահատական մոտեցումների ընտրությանը՝ կախված առաջացած բարդության բնույթից, հիվանդի ընդհանուր վիճակից և որովայնի խոռոչում առկա փոփոխությունների տարածվածությունից։ Միաժամանակ քննարկվում են հետվիրահատական ինտենսիվ թերապիայի, հակամանրէային բուժման, սնուցման, ջրա-էլեկտրոլիտային հավասարակշռության վերականգնման և այլ համալիր միջոցառումների նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև կրկնակի վիրահատությունների ռիսկի գործոնների բացահայտումը, ինչը կարող է նպաստել առաջնային բուժման արդյունքների բարելավմանը և ծանր բարդությունների կանխարգելմանը։ Տվյալների վերլուծությունը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու կրկնակի միջամտությունների հաճախականությունը, դրանց արդյունքները, հետվիրահատական մահացության և բարդությունների ցուցանիշները, ինչպես նաև տարբեր բուժական մարտավարությունների արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ընդհանուր և որովայնային վիրաբույժներին, շտապ բժշկության մասնագետներին, անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգներին, գաստրոէնտերոլոգներին և բժշկական բուհերի ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել պերֆորացված ստամոքսի և տասներկումատնյա աղու խոցերի առաջնային կարումից հետո կրկնակի վիրահատական միջամտությունների պատճառները, ախտորոշման և բուժման առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով բարդությունների վաղ հայտնաբերման, ճիշտ վիրաբուժական մարտավարության և համալիր հետվիրահատական հսկողության նշանակությունը բուժման բարենպաստ արդյունքների ապահովման գործում։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի ժողովրդական բանավոր ստեղծագործությանը՝ ներկայացնելով այն որպես ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, մշակութային ավանդույթների և համայնքային կյանքի պահպանման կարևոր միջոց։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Նոր Նախիջևանի հայության բանահյուսական ժառանգությունն է, որը ձևավորվել և զարգացել է պատմական հայրենիքից դուրս՝ պահպանելով հայ ժողովրդի ընդհանուր մշակութային արժեքներն ու միաժամանակ ձեռք բերելով տեղական առանձնահատկություններ։ Հավաքված բանահյուսական նյութերը հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու համայնքում տարածված ժողովրդական պատումներին, ավանդազրույցներին, հեքիաթներին, երգերին, ասացվածքներին, առածներին, հանելուկներին և բանավոր ստեղծագործության այլ ձևերին։ Դրանց բովանդակության միջոցով արտահայտվում են ժողովրդի աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները, կյանքի փորձը, կենցաղային հարաբերությունները, պատմական իրադարձությունների մասին հիշողություններն ու հասարակական միջավայրի ընկալումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ժողովրդական երգերն ու պատմողական ստեղծագործությունները, որոնցում արտացոլվում են մարդկանց առօրյա կյանքը, աշխատանքը, ընտանեկան հարաբերությունները, սիրո, կարոտի, ուրախության և կորստի ապրումները, ինչպես նաև հայրենիքի ու համայնքի նկատմամբ կապվածությունը։ Բանահյուսական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են Նոր Նախիջևանի հայերը պահպանել իրենց լեզուն, ազգային սովորույթները և մշակութային հիշողությունը՝ գտնվելով այլ ժողովուրդների ու մշակույթների հետ շարունակական շփման մեջ։ Այդ փոխազդեցությունների հետևանքով ձևավորված տեղական տարբերակները կարևոր են հայ ժողովրդական ստեղծագործության տարածքային բազմազանությունն ուսումնասիրելու համար։ Աշխատության մեջ ներկայացվող նյութերը արժեքավոր են նաև լեզվական տեսանկյունից, քանի որ բանավոր ստեղծագործություններում պահպանվում են տեղական խոսքի առանձնահատկությունները, բառապաշարը, դարձվածքները, ժողովրդական արտահայտչամիջոցներն ու պատմողական ոճը։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն համայնքի գեղարվեստական մտածողությունը, այլև առօրյա հաղորդակցության և մշակութային փոխանցման ձևերը։ Բանահյուսական ստեղծագործությունների թեմատիկ ու ժանրային բազմազանությունը բացահայտում է համայնքի հոգևոր կյանքի տարբեր կողմերը՝ ժողովրդական հավատալիքներից ու ավանդական պատկերացումներից մինչև հասարակական վարքականոններ, ընտանեկան արժեքներ և սերունդների միջև փոխանցվող կենսափորձ։ Նյութերի գիտական հավաքումն ու ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունեն նաև այն մշակութային ժառանգության պահպանման համար, որը երկար ժամանակ գոյատևել է բանավոր փոխանցման միջոցով և կարող էր աստիճանաբար մոռացության մատնվել համայնքի պատմական ու սոցիալական փոփոխությունների հետևանքով։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է Նոր Նախիջևանի հայության պատմամշակութային ինքնատիպության ճանաչմանը և հնարավորություն տալիս համադրելու այդ համայնքի բանահյուսական ավանդույթները հայ ժողովրդական ստեղծագործության ընդհանուր ժառանգության հետ։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է հայ բանահյուսության, ազգագրության, բարբառագիտության և հայկական սփյուռքի մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև օգտակար է այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրվում են հայկական գաղթօջախների հոգևոր կյանքով, ժողովրդական ստեղծագործության պահպանման ձևերով և ազգային մշակույթի շարունակականությամբ։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցականների տարիքային, հոգեբանական և սոցիալ-մանկավարժական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ժամանակակից պայմաններում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով աղետի գոտու դպրոցներում ձևավորված դաստիարակության համակարգի փորձին։ Հետազոտության կենտրոնում ավագ դպրոցական տարիքի սովորողների անձնային զարգացման, արժեքային կողմնորոշումների, սոցիալականացման, հուզական վիճակի, ինքնագիտակցության և վարքային դրսևորումների ուսումնասիրությունն է՝ հաշվի առնելով այն առանձնահատուկ միջավայրը, որտեղ տեղի է ունենում նրանց կրթությունն ու դաստիարակությունը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ավագ դպրոցական տարիքի անցումային առանձնահատկությունները, ինքնուրույնության ձգտումը, աշխարհայացքի ձևավորումը, մասնագիտական կողմնորոշման գործընթացը, հասակակիցների և մեծահասակների հետ հարաբերությունների փոփոխությունը, ինչպես նաև հասարակական և անձնական պատասխանատվության զգացման զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղետի հետևանքով խաթարված սոցիալական և կրթական միջավայրի ազդեցությանը սովորողների զարգացման վրա։ Նման պայմաններում դպրոցի դաստիարակչական համակարգը կարող է ձեռք բերել ոչ միայն կրթական և սոցիալականացման, այլև հոգեբանական աջակցության, համայնքային համախմբման և սովորողների կայունության պահպանման գործառույթներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է աղետի գոտու դպրոցներում կիրառված դաստիարակության մեթոդների, կազմակերպչական ձևերի և մանկավարժական փորձի վերլուծությունը։ Կարող են ուսումնասիրվել ուսուցիչ-աշակերտ փոխհարաբերությունները, դասղեկական աշխատանքը, արտադասարանային գործունեությունը, կոլեկտիվի ձևավորման մեխանիզմները, հասարակական նախաձեռնություններին սովորողների մասնակցությունը և դպրոցի համագործակցությունը ընտանիքի ու համայնքի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն մանկավարժական պայմանների բացահայտմանը, որոնք նպաստում են սովորողների ինքնավստահության, փոխօգնության, պատասխանատվության, հայրենասիրական և բարոյական արժեքների ձևավորմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև տարբեր տարիքային և սոցիալական խմբերի սովորողների առանձնահատկությունների համեմատություն՝ պարզելու համար, թե արդի պայմաններն ինչ փոփոխություններ են առաջացնում ավագ դպրոցականների պահանջմունքների, հետաքրքրությունների և վարքային դրսևորումների մեջ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անհատական մոտեցման անհրաժեշտությանը, քանի որ աղետային կամ ճգնաժամային միջավայրում սովորողների փորձառությունները կարող են էապես տարբերվել միմյանցից։ Դպրոցի դաստիարակության համակարգի արդյունավետությունը դիտարկվում է սովորողների սոցիալական հարմարվողականության, կրթական ակտիվության, հաղորդակցական կարողությունների և անձնային զարգացման վրա դրա ազդեցության տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարող են մշակվել մանկավարժական առաջարկություններ՝ ավագ դպրոցականների համար առավել նպաստավոր կրթադաստիարակչական միջավայր ստեղծելու, նրանց սոցիալական և անձնային ներուժը զարգացնելու և ժամանակակից մարտահրավերներին արդյունավետ արձագանքելու նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել հանրակրթական դպրոցներում դաստիարակության ծրագրերի կատարելագործման, ուսուցիչների մեթոդական աշխատանքի կազմակերպման և սովորողների սոցիալականացմանն ուղղված միջոցառումների մշակման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, դպրոցի ղեկավարներին, կրթության կազմակերպիչներին, կրթության հոգեբաններին, սոցիալական մանկավարժներին, դասղեկներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։