Ազգային ընդհանուր ժողովի արձանագրություններ․ չորրորդ նիստ

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Օսկար Ուայլդի արձակի լեզվաբանաստեղծական առանձնահատկությունների և դրանց հայերեն թարգմանություններում արտացոլման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է Ուայլդի ստեղծագործական լեզվի ոճական բազմաշերտությունը՝ ընդգծելով նրա էսթետիկ մտածողությունը, աֆորիստիկ կառուցվածքները, սարկազմի և հումորի կիրառումը, ինչպես նաև պատկերավորման նուրբ համակարգը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է, թե ինչպես են այս լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները ձևավորում Ուայլդի արձակի գեղարվեստական ինքնատիպությունը և իմաստային խորությունը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանական գործընթացի խնդիրներին՝ բառապաշարային համարժեքության, ոճական հավասարակշռության և մշակութային հղումների փոխանցման դժվարություններին։ Վերլուծվում են հայերեն տարբեր թարգմանություններ՝ բացահայտելով, թե ինչպես են պահպանվում կամ փոփոխվում բնագրի լեզվական-գեղարվեստական առանձնահատկությունները թարգմանության ընթացքում։ Ներկայացվում են թարգմանական ռազմավարություններ և մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են Ուայլդի բարդ ոճի փոխանցման ժամանակ, ինչպես նաև գնահատվում է դրանց արդյունավետությունը։ Գիրքը համադրում է լեզվաբանական և գրականագիտական մոտեցումները՝ նպաստելով թարգմանության տեսության և գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրության զարգացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է լեզվաբանների, թարգմանիչների, գրականագետների, ուսանողների և անգլիական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Հայագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Գեղամա երկրում VIII–XIX դարերի ընթացքում ձևավորված ու գործած գրչության կենտրոնների պատմության, գործունեության և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում ձեռագրերի ընդօրինակման, ստեղծման, պահպանման և տարածման հետ կապված գործընթացները, ինչպես նաև այդ գործում եկեղեցական ու կրթական հաստատությունների ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրչության կենտրոնների տեղադրությանը, գրիչների, ծաղկողների և ձեռագրաստեղծ այլ վարպետների գործունեությանը, ձեռագրերի հիշատակարաններին ու դրանց հաղորդած պատմական տեղեկություններին։ Վերլուծվում են ձեռագրերի բովանդակային, գրչագրական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի հոգևոր ու մշակութային կյանքի համատեքստում։ Քննարկվում են նաև տարբեր կենտրոնների միջև մշակութային կապերը, ձեռագրական ավանդույթների շարունակականությունը և դրանց զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի դերի մասին հայ ձեռագրական մշակույթի պահպանման և զարգացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագիտության, ձեռագրագիտության, միջնադարագիտության, պատմության և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Политология

Աշխատությունը վերլուծում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտության պատմական, քաղաքական և աշխարհաքաղաքական պատճառները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Լեռնային Ղարաբաղի (Նագոռնո-Ղարաբաղի) շուրջ ձևավորված հակամարտության զարգացմանը և դրա ազդեցությանը տարածաշրջանային անվտանգության վրա։ Քննարկվում են հակամարտության ծագման պատմական նախադրյալները, խորհրդային ժամանակաշրջանի վարչատարածքային քաղաքականությունը, անկախությունից հետո ռազմական բախումները և բանակցային գործընթացների առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը գնահատում է նաև հակամարտության հետևանքները՝ ներառյալ հումանիտար խնդիրները, տեղահանությունը, տնտեսական և քաղաքական ազդեցությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների ներգրավվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այսպես կոչված «սառեցված հակամարտությունների» բնույթին, դրանց ապակայունացման գործոններին և Եվրոպայի ու Հարավային Կովկասի անվտանգության համակարգի վրա ունեցած ազդեցությանը։ Աշխատությունը ներկայացնում է բազմակողմանի վերլուծություն՝ հիմնված պատմական, իրավական և քաղաքական մոտեցումների համադրման վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հակամարտության զարգացման տրամաբանությունը և դրա միջազգային նշանակությունը։

Политология

Գիտական աշխատությունը նվիրված է քաղաքական օտարման երևույթի տեսական, սոցիալ-փիլիսոփայական և քաղաքագիտական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի հասարակության քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոխակերպումների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում քաղաքական օտարման էությունը, դրա առաջացման պատմական և հասարակական նախադրյալները, անհատի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև քաղաքական գործընթացներից քաղաքացիների հեռացման և հանրային կյանքում նրանց մասնակցության սահմանափակման հնարավոր պատճառները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական օտարման հասկացության ձևավորմանը հասարակագիտական մտքի պատմության մեջ, դրա փիլիսոփայական և սոցիոլոգիական մեկնաբանություններին, ինչպես նաև ժամանակակից քաղաքագիտության շրջանակներում մշակված տեսական մոտեցումներին։ Ուսումնասիրվում են քաղաքական օտարման տարբեր դրսևորումները, մասնավորապես՝ քաղաքական անզորության զգացումը, քաղաքական ինստիտուտների նկատմամբ անվստահությունը, քաղաքական գործընթացների իմաստի ընկալման դժվարությունները, հասարակական մեկուսացումը և քաղաքական մասնակցության նկատմամբ հետաքրքրության նվազումը։ Քննության են առնվում անհատի քաղաքական գիտակցության, արժեքային կողմնորոշումների, սոցիալական փորձառության և քաղաքական վարքագծի փոխկապակցվածությունները՝ հասարակական վերափոխումների պայմաններում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի անկախ պետականության ձևավորման և հետխորհրդային հասարակական փոփոխությունների համատեքստում քաղաքական օտարման առաջացման հնարավոր գործոնների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են քաղաքական համակարգի ինստիտուցիոնալ վերափոխումները, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները, սոցիալ-տնտեսական անհավասարության ազդեցությունը, քաղաքական ներկայացուցչության հիմնախնդիրները և պետական կառավարման մարմինների նկատմամբ հանրային վստահության ձևավորման պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում քաղաքական սոցիալականացման գործընթացներին, ընտանիքի, կրթական հաստատությունների, զանգվածային լրատվության միջոցների և հասարակական կազմակերպությունների դերին քաղաքացիների քաղաքական պատկերացումների ու մասնակցության ձևավորման գործում։ Քննարկվում են քաղաքական մշակույթի առանձնահատկությունները, ժողովրդավարական արժեքների ընկալումը, քաղաքացիական պատասխանատվության գիտակցումը և քաղաքական իրավունքների իրացման հնարավորությունները։ Կարևորվում է քաղաքական օտարման և քաղաքացիական պասիվության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ քաղաքական գործընթացներից հեռացումը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն անհատական դիրքորոշումներով, այլև սոցիալական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ տարբեր գործոններով։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական վստահության, իշխանության լեգիտիմության, հասարակական համերաշխության և պետական կառավարման արդյունավետության վերաբերյալ տեսական մոտեցումներին՝ առանց քաղաքական օտարման պատճառները որևէ առանձին գործոնով սահմանափակելու։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են քաղաքական օտարման ուսումնասիրման սոցիոլոգիական մեթոդները, հանրային կարծիքի հետազոտության հնարավորությունները, քաղաքական մասնակցության ցուցանիշները և քաղաքացիների քաղաքական դիրքորոշումների գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հասարակության տարբեր սոցիալական, տարիքային և մասնագիտական խմբերում քաղաքական օտարման հնարավոր առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրթական մակարդակի, սոցիալական կարգավիճակի և հասարակական ներգրավվածության ազդեցությունը քաղաքական վարքագծի վրա։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է քաղաքական օտարման հաղթահարման հնարավոր ուղիների տեսական քննարկումը՝ քաղաքացիական կրթության զարգացման, քաղաքական գործընթացների թափանցիկության բարձրացման, հանրային հաշվետվողականության ամրապնդման և հասարակական մասնակցության ինստիտուցիոնալ հնարավորությունների ընդլայնման համատեքստում։ Քննության են առնվում քաղաքացիների և պետական կառույցների միջև հաղորդակցության բարելավման, հանրային քննարկումների կազմակերպման, տեղական ինքնակառավարման գործընթացներում բնակչության մասնակցության և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների գործունեության հնարավոր նշանակությունները։ Դիտարկվում են նաև քաղաքական տեղեկատվության հասանելիության, մեդիագրագիտության, քննադատական մտածողության և իրավական գիտակցության զարգացման դերը քաղաքական գործընթացների վերաբերյալ տեղեկացվածության բարձրացման գործում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս քաղաքական օտարումը դիտարկելու որպես բազմագործոն հասարակական երևույթ, որի ուսումնասիրությունը պահանջում է քաղաքական, սոցիոլոգիական, հոգեբանական և մշակութային մոտեցումների համադրում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել փոխակերպվող հասարակություններում անհատի և պետության հարաբերությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, քաղաքական մասնակցության խոչընդոտների բացահայտմանը և հասարակական վստահության ու քաղաքացիական ներգրավվածության զարգացման պայմանների ուսումնասիրմանը։ Այն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, սոցիոլոգների, փիլիսոփաների, պետական կառավարման մասնագետների, քաղաքական մշակույթի և քաղաքացիական հասարակության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հասարակագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է վոլֆրամ, մոլիբդեն կամ քրոմ պարունակող մետաղ–սիլիցիում–ածխածին համակարգերում ընթացող այրման գործընթացների օրինաչափությունների ուսումնասիրմանը և սիլիցիդային ու սիլիցիումի կարբիդային բաղադրիչներ պարունակող կոմպոզիտային նյութերի ստացման գիտական հիմքերի բացահայտմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է մեխանաքիմիական ակտիվացման ազդեցության վրա, որի միջոցով հնարավոր է փոփոխել սկզբնական փոշենյութերի կառուցվածքային վիճակը, մասնիկների փոխազդեցության մակերեսը և հետագա քիմիական փոխակերպումների ընթացքը։ Քննության են առնվում ակտիվացման պայմանների և նյութերի բաղադրության ազդեցությունը այրման գործընթացի սկզբնավորման, տարածման կայունության, ջերմային բնութագրերի, ռեակցիաների արագության և վերջնական արտադրանքի փուլային կազմի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վոլֆրամի, մոլիբդենի և քրոմի մասնակցությամբ համակարգերի համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելու համար տարբեր մետաղների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցությունը սիլիցիդների և կարբիդային բաղադրիչների առաջացման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են սկզբնական նյութերի հարաբերակցության, մասնիկների չափերի, մեխանաքիմիական մշակման աստիճանի և կառուցվածքային փոփոխությունների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Կարևորվում է այրման ընթացքում տեղի ունեցող փուլային և կառուցվածքային փոխակերպումների վերլուծությունը, քանի որ դրանք պայմանավորում են ստացվող կոմպոզիտների վերջնական կառուցվածքը և շահագործական հատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նաև ինքնատարածվող բարձրաջերմաստիճանային սինթեզի կիրառման հնարավորությունը՝ որպես բարձր ջերմակայունություն և մեխանիկական հատկություններ ունեցող նյութերի ստացման արդյունավետ ուղղություն։ Ստացված կոմպոզիտներում մետաղական դիսիլիցիդային և սիլիցիումի կարբիդային փուլերի համադրությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում բարձր ջերմաստիճաններում աշխատող կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման տեսանկյունից։ Վերլուծվում են սինթեզված նյութերի փուլային կազմը, միկրոկառուցվածքը և հիմնական ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերը՝ դրանց ձևավորման պայմանների հետ փոխկապակցվածության բացահայտման նպատակով։ Մեխանաքիմիական նախնական մշակումը դիտարկվում է որպես սինթեզի գործընթացը կառավարելու և նպատակային կառուցվածքով նյութերի ձևավորումը բարելավելու կարևոր գործոն։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է բազմաբաղադրիչ համակարգերում այրման մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմամբ և տարբեր տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցության օրինաչափությունների բացահայտմամբ։ Կիրառական տեսանկյունից ստացված արդյունքները կարող են նպաստել ջերմակայուն, մաշակայուն և բարձր ջերմաստիճանային պայմանների համար նախատեսված կոմպոզիտային նյութերի ստացման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, փոշեմետալուրգիայի, անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի, այրման սինթեզի և բարձրաջերմաստիճանային կոմպոզիտների ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտնականների, ինժեներների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է մաշակայուն բետոնե ծածկույթների ստացման տեխնոլոգիական և նյութագիտական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված մոդիֆիկացված ցեմենտային կոմպոզիցիաների կիրառության վրա։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են բետոնի կառուցվածքի ձևավորման գործընթացները, կապակցող նյութերի մոդիֆիկացիայի մեթոդները և հավելանյութերի ազդեցությունը վերջնական նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է մաշակայունության բարձրացման ուղիները՝ ներառյալ հանքային և քիմիական հավելումների կիրառումը, ջր-ցեմենտ հարաբերակցության օպտիմալացումը, ինչպես նաև կարծրացման ռեժիմների կարգավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոկառուցվածքային փոփոխություններին, ծակոտկենության նվազեցմանը, ամրության և դիմացկունության բարձրացման մեխանիզմներին՝ տարբեր շահագործման պայմաններում։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև արդյունաբերական և ինժեներական կիրառությունների օրինակներ՝ ճանապարհաշինություն, արդյունաբերական հատակներ և ենթակառուցվածքային օբյեկտներ, որտեղ մաշակայուն բետոնները ունեն առանձնահատուկ նշանակություն։ Քննարկվում են նաև արտադրության տեխնոլոգիական լուծումները, տնտեսական արդյունավետությունը և նյութերի երկարաժամկետ շահագործման առավելությունները։ Գիրքը նախատեսված է շինարարական ինժեներների, նյութագիտության մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր զբաղվում են նոր սերնդի բետոնային կոմպոզիցիաների մշակմամբ և կիրառական տեխնոլոգիաներով։