Ազգային ընդհանուր ժողովի ատենագրություններ, քսաներկրորդ նիստ

Биология

Աշխատությունը նվիրված է գլուտամինի ընտանիքին պատկանող նյարդատրանսմիտերային ամինաթթուների դերի ուսումնասիրությանը նյարդային համակարգում զարգացող ախտաբանական գործընթացների պայմաններում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով նյարդատոքսիկ ազդեցությունների և վարակային գործոնների հետ կապված կենսաքիմիական ու բջջային փոփոխություններին։ Հետազոտության առանցքում նյարդային հյուսվածքում ամինաթթվային փոխանակության, նյարդային ազդակների հաղորդման և բջիջների նյութափոխանակային հավասարակշռության միջև փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում է գլուտամատի, գլուտամինի և դրանց նյութափոխանակության հետ կապված այլ միացությունների նշանակությունը կենտրոնական նյարդային համակարգի բնականոն գործունեության համար, ինչպես նաև դրանց հարաբերակցության փոփոխությունները տարբեր ախտաբանական պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գլուտամատային նյարդահաղորդման խանգարումներին, քանի որ այս համակարգի չափազանց ակտիվացումը կարող է կապված լինել նեյրոնների ֆունկցիոնալ ծանրաբեռնվածության, բջջային հոմեոստազի խախտման և նյարդային հյուսվածքի վնասման գործընթացների հետ։ Դիտարկվում են նեյրոնների և գլիալ բջիջների փոխհարաբերությունները՝ հատկապես ամինաթթուների փոխանակման և նյարդային միջավայրում դրանց հավասարակշռության պահպանման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վարակային գործընթացների ընթացքում առաջացող բորբոքային և նյութափոխանակային փոփոխությունների կապը նյարդատրանսմիտերային համակարգերի գործունեության հետ։ Քննվում է, թե իմունային պատասխանի ակտիվացումը և բորբոքային միջնորդանյութերի փոփոխությունները ինչպես կարող են անդրադառնալ նյարդային բջիջների կենսաքիմիական վիճակի և նյարդահաղորդման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև օքսիդատիվ սթրեսի, էներգետիկ նյութափոխանակության խանգարումների և բջջային պաշտպանական մեխանիզմների փոխազդեցությանը։ Նյարդատոքսիկացիայի համատեքստում դիտարկվում են այն ընդհանուր կենսաբանական մեխանիզմները, որոնց միջոցով վնասակար գործոնները կարող են փոփոխել նյարդային հյուսվածքի նյութափոխանակությունը և ազդել ամինաթթվային նյարդահաղորդման հավասարակշռության վրա։ Այս գործընթացների համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես կարող են տարբեր ծագման ախտաբանական ազդեցությունները հանգեցնել ընդհանուր կենսաքիմիական և նեյրոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է նեյրոքիմիայի, կենսաքիմիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի և ախտաֆիզիոլոգիայի մոտեցումները՝ նպաստելով նյարդային համակարգի ախտաբանական վիճակներում ամինաթթվային նյարդահաղորդման դերի և դրա կարգավորման մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։

География

Սա գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Արագածի լեռնազանգվածում բնական և տեխնածին ռադիոնուկլիդների տարածաբաշխման առանձնահատկությունների, դրանց առաջացման աղբյուրների և շրջակա միջավայրի վրա ունեցած ազդեցության գնահատմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հողի, ջրի, ապարների և բուսականության մեջ ռադիոնուկլիդների պարունակության մակարդակները, դրանց տարածական բաշխման օրինաչափությունները և բնական երկրաբանական պայմանների, ինչպես նաև մարդու գործունեության ազդեցությամբ ձևավորված փոփոխությունները։ Վերլուծվում են ռադիոէկոլոգիական մոնիթորինգի մեթոդները, գամմա-սպեկտրաչափական չափումների արդյունքները և ռադիացիոն ֆոնի գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հնարավոր էկոլոգիական և առողջապահական ռիսկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական ռադիոակտիվ տարրերի և տեխնածին ծագման ռադիոնուկլիդների փոխհարաբերությանը, դրանց միգրացիայի առանձնահատկություններին և կուտակման գործոններին տարբեր բնական միջավայրերում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ռադիոէկոլոգիայի, շրջակա միջավայրի պահպանության, երկրաբանության և բնապահպանական մոնիթորինգի ոլորտներում՝ նպաստելով ռադիացիոն անվտանգության ապահովմանը և լեռնային էկոհամակարգերի գիտական ուսումնասիրությանը։

Биология

Գիրքը նվիրված է կենտրոնական նյարդային համակարգում շնչառության կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ թթվածնաքաղցի պայմաններում նշահամալիրի և միջնորմի դերի վերլուծությամբ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ուղեղի տարբեր կառուցվածքների փոխազդեցությունները, դրանց մասնակցությունը երկարավուն ուղեղի շնչառական կենտրոնի գործունեության վերահսկման գործընթացում և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքները թթվածնի պակասի պայմաններում։ Հեղինակը ներկայացնում է նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմներ, որոնք ապահովում են շնչառական համակարգի կարգավորումը, ինչպես նաև վերլուծում է կենտրոնական կարգավորման խանգարումների հնարավոր դրսևորումները։ Ներկայացված հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հիպօքսիայի նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքների, շնչառության նյարդային կառավարման և ուղեղային համակարգերի ֆունկցիոնալ կապերի խորացված ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է ֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, բժշկական ոլորտի հետազոտողների, կենսաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես գիտական ուսումնասիրության արժեքավոր աղբյուր։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ամրանային պողպատի և թեթև լիթոիդապեմզաբետոնի համատեղ աշխատանքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սուպերպլաստիֆիկացնող հավելանյութերի ազդեցությանը ամրան–բետոն շփման գոտու մեխանիկական հատկությունների վրա։ Հետազոտության առանցքում ամրանի և բետոնային միջավայրի միջև կապակցման ամրությունն է, որը երկաթբետոնե տարրերի կրողունակության, ճաքակայունության և դեֆորմացիոն աշխատանքի կարևոր պայմաններից է։ Քննվում են թեթև լցանյութի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, բետոնի կառուցվածքի ձևավորումը և դրանց ազդեցությունը ամրանային ձողերի հետ կապակցման բնույթի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սուպերպլաստիֆիկացնող հավելանյութի կիրառմամբ բետոնային խառնուրդի շարժունակության, համասեռության և կառուցվածքային խտության փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ազդեցությանը ամրանի շուրջ ձևավորվող կոնտակտային գոտու որակի վրա։ Ուսումնասիրվում են կապակցումն ապահովող հիմնական մեխանիզմները՝ բետոնի և պողպատի մակերևույթների կպչուն փոխազդեցությունը, շփումը և պարբերական պրոֆիլ ունեցող ամրանի դեպքում մեխանիկական փոխկապակցումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բետոնի ամրության, խտության, ամրանի տրամագծի և մակերևույթի բնույթի, ամրացման երկարության ու այլ կառուցվածքային գործոնների ազդեցության համեմատական գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ամրանի տեղաշարժի և կապակցման լարումների միջև հարաբերությունները, ինչպես նաև բեռնավորման ընթացքում կոնտակտային գոտում զարգացող փոփոխությունները։ Առանձին նշանակություն ունի թեթև բետոնի առանձնահատկությունների համեմատումը սովորական ծանր բետոնի վարքագծի հետ, քանի որ ծակոտկեն լցանյութի կիրառումը կարող է փոփոխել ինչպես նյութի ընդհանուր մեխանիկական հատկությունները, այնպես էլ ամրան–բետոն փոխազդեցությունը։ Ստացված օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգտագործվել թեթև երկաթբետոնե կառուցվածքների հաշվարկային մոտեցումների ճշգրտման, ամրանի խարսխման պայմանների գնահատման և կառուցվածքային լուծումների արդյունավետության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարական նյութագիտության, երկաթբետոնե կառուցվածքների տեսության և շինարարական մեխանիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել թեթև բետոնի և ամրանի հուսալի համատեղ աշխատանքը ժամանակակից քիմիական հավելանյութերի կիրառման պայմաններում։

Социология

Այս գիրքը ուսումնասիրում է սոցիալական դիցաբանության երևույթը՝ բացատրելով, թե ինչպես են հասարակություններում ձևավորվում և գործում առասպելական պատկերացումները, խորհրդանիշները և պատմությունները որպես սոցիալական իրականության կազմակերպման միջոցներ։ Այն վերլուծում է, թե ինչպես են դիցաբանությունները ազդում հասարակական գիտակցության, արժեքային համակարգերի և քաղաքական գաղափարախոսությունների ձևավորման վրա՝ հաճախ ծառայելով որպես համախմբող կամ արդարացնող մեխանիզմներ տարբեր սոցիալական խմբերի համար։ Գրքում քննարկվում է նաև դիցաբանության և կրոնի, գաղափարախոսության ու մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ առասպելները ոչ միայն հին մշակույթների մաս են, այլ նաև ժամանակակից հասարակությունների մտածողության կառուցվածքային բաղադրիչ։ Հեղինակը անդրադառնում է սոցիալական առասպելների ստեղծման և տարածման մեխանիզմներին՝ ներառյալ մեդիայի, կրթության և քաղաքական խոսքի դերը։ Նյութը համադրում է մարդաբանական, սոցիոլոգիական և մշակութաբանական մոտեցումներ՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչպես է դիցաբանական մտածողությունը շարունակաբար ձևավորում հասարակական իրականությունը։

Биология

Գիրքը ներկայացնում է միջատների հիմնական խմբերի ուսումնասիրության մեթոդները՝ ընդգրկելով դրանց մորֆոլոգիական կառուցվածքի վերլուծությունը, արտաքին և ներքին անատոմիայի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դասակարգման հիմնական սկզբունքները։ Հեղինակը մանրամասն նկարագրում է միջատների նույնականացման համար կիրառվող գործիքներն ու մեթոդները՝ ներառյալ հավաքման, պահպանման և միկրոսկոպիկ ուսումնասիրության տեխնիկաները։ Աշխատությունում ընդգծվում է նաև միջատների էկոլոգիական դերակատարությունը՝ նրանց նշանակությունը գյուղատնտեսության, անտառային էկոհամակարգերի և մարդու գործունեության տարբեր ոլորտներում՝ ինչպես օգտակար, այնպես էլ վնասակար տեսակների առումով։ Ներառված են գործնական առաջադրանքներ, աղյուսակներ և ուղեցույցներ, որոնք նպաստում են տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և փորձարարական հմտությունների զարգացմանը։ Գիրքը նախատեսված է կենսաբանության, էկոլոգիայի, գյուղատնտեսության և հարակից մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր ուսումնական և լաբորատոր ուղեցույց ընդհանուր էնտոմոլոգիայի ուսումնասիրության մեջ։