Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Literature

    Դրվագներ արևելյան գրականության պատմությունից

    Աշխատությունը նվիրված է արևելյան գրականության պատմական զարգացման, գեղարվեստական ավանդույթների, գաղափարական ուղղությունների և մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ընթերցողին ներկայացնում է Արևելքի ժողովուրդների գրական ժառանգության բազմազանությունը՝ ընդգծելով գրականության ձևավորման և զարգացման պատմական պայմանները, հասարակական կյանքի, կրոնական պատկերացումների, փիլիսոփայական հայացքների ու ազգային մշակույթների ազդեցությունը գեղարվեստական մտածողության վրա։ Գրքում արևելյան գրականությունը դիտարկվում է որպես մարդկության համաշխարհային մշակութային ժառանգության կարևորագույն բաղադրիչ, որի մեջ արտացոլվել են տարբեր ժողովուրդների պատմական փորձը, աշխարհընկալումը, բարոյական արժեքները, հասարակական հարաբերությունները և գեղագիտական իդեալները։ Աշխատության ուսումնասիրության շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու արևելյան գրական ավանդույթների ձևավորման ակունքներին, դրանց պատմական շարունակականությանը, գրական ժանրերի ու ստեղծագործական ձևերի զարգացմանը, ինչպես նաև տարբեր մշակութային միջավայրերի փոխազդեցություններին։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի գրականության և պատմության փոխկապակցվածության բացահայտումը, քանի որ արևելյան գեղարվեստական ստեղծագործությունները ոչ միայն արտահայտում են իրենց ժամանակաշրջանի հասարակական ու մտավոր կյանքը, այլև պահպանել են ժողովուրդների պատմական հիշողությունը, աշխարհայացքային պատկերացումները և մշակութային ինքնության կարևոր դրսևորումները։ Արևելքի գրական ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև տարբեր քաղաքակրթությունների միջև ձևավորված մշակութային կապերի, գրական ազդեցությունների և գաղափարների փոխանակման տեսանկյունից։ Այս համատեքստում գրականությունը ներկայանում է որպես պատմական գործընթացների ճանաչման, հասարակական մտածողության զարգացման և ժողովուրդների հոգևոր կյանքի ուսումնասիրության արժեքավոր աղբյուր։ Աշխատության գիտաճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է արևելյան գրականության պատմական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակարգված ուսումնասիրության կարևորությամբ, ինչպես նաև արևելագիտական հետազոտությունների շրջանակում գրականագիտական մոտեցումների կիրառմամբ։ Այն նպաստում է Արևելքի մշակութային ժառանգության առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ընթերցողին ուղղորդելով գրական երևույթները դիտարկել ոչ թե մեկուսացված ստեղծագործությունների կամ հեղինակների մակարդակում, այլ դրանց ձևավորման պատմական, հասարակական և մշակութային միջավայրի համատեքստում։ Գիրքը արժեքավոր է արևելյան գրականության պատմությամբ, համաշխարհային գրականության զարգացման օրինաչափություններով և ժողովուրդների մշակութային փոխառնչություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար։ Այն կարող է ծառայել որպես ուսումնական և գիտաճանաչողական նյութ՝ նպաստելով գրական պատմության, արևելագիտության և մշակութաբանության փոխկապակցված ոլորտների ուսումնասիրմանը, ինչպես նաև Արևելքի ժողովուրդների հարուստ գրական ժառանգության նկատմամբ գիտական հետաքրքրության խորացմանը։

    Updated: 2026-11-18
    Դրվագներ արևելյան գրականության պատմությունից
    Online

    Religion

    Ավետարան՝ ըստ տարվա յուրաքանչյուր օրվա և ամիսների, ինչպես նաև Սուրբ Պատարագի ընթացքում ամեն օր ընթերցվող Ավետարանների ցանկ

    Գիրքը նախատեսված է Հայ եկեղեցու պատարագային և ծիսական ընթերցումների կազմակերպման ու իրականացման համար։ Այն ներկայացնում է տարվա օրերի և ամիսների համապատասխանությամբ սահմանված ավետարանական ընթերցումների համակարգը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով պարզելու, թե եկեղեցական տարվա յուրաքանչյուր օրը Սուրբ Պատարագի ընթացքում Ավետարանի որ հատվածն է ընթերցվում։ Հատուկ տեղ է հատկացված նաև պատարագի ժամանակ ընթերցվող ավետարանական հատվածների ցանկին, որը ծառայում է որպես գործնական ուղեցույց հոգևորականների և եկեղեցական սպասավորների համար։ Նման հրատարակությունները կարևոր նշանակություն ունեն Հայ եկեղեցու պաշտամունքային կյանքի կանոնակարգման, եկեղեցական տարվա տոնական ու հիշատակային օրերի առանձնացման և աստվածաշնչյան ընթերցումների հաջորդականության պահպանման գործում։ Դրանք արտացոլում են եկեղեցու ծիսական ավանդույթը, ըստ որի Ավետարանի ընթերցումները համապատասխանեցվում են տոներին, սրբերի հիշատակություններին և տարվա տարբեր ժամանակաշրջաններին։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես տեղեկատու նյութ պատարագային կարգի, եկեղեցական օրացույցի և աստվածաշնչյան ընթերցումների բաշխման ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է նաև հայ եկեղեցական գրականության, ծիսագիտության և 19-րդ դարի հայ հոգևոր հրատարակչական ժառանգության հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-31
    Ավետարան՝ ըստ տարվա յուրաքանչյուր օրվա և ամիսների, ինչպես նաև Սուրբ Պատարագի ընթացքում ամեն օր ընթերցվող Ավետարանների ցանկ
    Online

    Linguistics

    Ռուբեն Սևակի խոսքարվեստը

    Ռուբեն Սևակի խոսքարվեստը առանձնանում է քնարականության բարձր աստիճանով, ներքին լարվածությամբ և զգացմունքային խորությամբ, որտեղ լեզուն ծառայում է ոչ միայն պատկեր ստեղծելուն, այլև հոգեբանական վիճակների նուրբ բացահայտմանը։ Նրա ստեղծագործական խոսքը կառուցված է երաժշտական ռիթմի, պատկերային խտության և արտահայտչական համարձակության վրա, ինչը բնորոշ է վաղ 20-րդ դարի արևմտահայ պոեզիայի նորարարական ուղղություններին։ Սևակի լեզվամտածողության մեջ կարևոր տեղ ունեն հակադրությունները՝ կյանք և մահ, գեղեցկություն և կործանում, սեր և տառապանք, որոնք հաճախ արտահայտվում են հակիրճ, բայց հզոր պատկերներով։ Նրա խոսքարվեստը միաժամանակ միավորում է դասական գրական հայերենին բնորոշ հղկվածությունը և ժամանակի խոսակցական շերտերից եկող կենդանի արտահայտչաձևերը՝ ստեղծելով ոճական բազմաշերտություն։ Բնորոշ է նաև խորհրդանշական մտածողությունը, որտեղ առարկաներն ու երևույթները հաճախ ունենում են երկրորդական, խորքային իմաստներ՝ վերածվելով հոգևոր կամ գոյաբանական խորհրդանիշների։ Ռուբեն Սևակի լեզուն հագեցած է ներքին դրամատիզմով, որը ուժեղացնում է նրա բանաստեղծությունների էմոցիոնալ ազդեցությունը և ընթերցողի վրա թողնում տևական տպավորություն՝ համադրելով քնարական նրբությունը և ողբերգական աշխարհընկալումը։

    Updated: 2026-09-19
    Ռուբեն Սևակի խոսքարվեստը
    Online

    Religion

    Իսմայիլականություն․ ինքնության զարգացումն ու ձևավորման ընթացքը

    Աշխատությունը նվիրված է իսլամական կրոնաքաղաքական և գաղափարական մտքի կարևոր ուղղություններից մեկի՝ իսմայիլականության ծագման, պատմական զարգացման, ինքնության ձևավորման և կայացման գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում իսմայիլականության՝ որպես շիական իսլամի առանձնահատուկ կրոնական ուղղության ձևավորման պատմությունն է, դրա գաղափարական հիմքերի զարգացումը և այն պատմական, քաղաքական, սոցիալական ու մշակութային գործոնները, որոնք պայմանավորել են իսմայիլական համայնքների ինքնուրույն կրոնական ու համայնքային ինքնության ձևավորումը։ Ուշադրություն է դարձվում վաղ իսլամական շրջանում շիականության ներսում առաջացած գաղափարական տարբերակումներին, իմամության սկզբունքի առանձնահատուկ մեկնաբանությանը, հոգևոր առաջնորդության նշանակությանը և կրոնական հեղինակության փոխանցման ավանդույթներին, որոնք կարևոր դեր են ունեցել իսմայիլական ինքնագիտակցության կայացման գործում։ Աշխատության ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է իսմայիլական աստվածաբանական և փիլիսոփայական մտքի զարգացումը, կրոնական ուսմունքի մեկնաբանական առանձնահատկությունները, ներքին և արտաքին գիտելիքի փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև կրոնական խորհրդանիշների, ավանդույթների և համայնքային հիշողության նշանակությունը հավատացյալների ինքնության պահպանման ու ամրապնդման գործում։ Առանձնահատուկ պատմական նշանակություն ունի Ֆաթիմյան խալիֆայության ժամանակաշրջանը, որի ընթացքում իսմայիլականությունը ձեռք է բերել քաղաքական և ինստիտուցիոնալ նոր հնարավորություններ՝ նպաստելով կրոնական ուսմունքի համակարգմանը, կրթական ու գիտական կենտրոնների զարգացմանը, փիլիսոփայական մտքի տարածմանը և համայնքային կառույցների ամրապնդմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հետագա պատմական զարգացումների դիտարկումը՝ կապված իսմայիլականության տարբեր ճյուղերի ձևավորման, գաղափարական առանձնահատկությունների, աշխարհագրական տարածման և համայնքային կազմակերպման տարբեր ձևերի առաջացման հետ։ Իսմայիլական համայնքների պատմական ընթացքը ներկայացվում է Մերձավոր Արևելքի, Կենտրոնական և Հարավային Ասիայի ու այլ տարածաշրջանների քաղաքական և մշակութային միջավայրերի հետ ունեցած փոխառնչությունների համատեքստում։ Կարևորվում են նաև կրոնական առաջնորդության, համայնքային հաստատությունների, կրթության, ավանդույթների և սերնդեսերունդ փոխանցվող պատմական հիշողության դերերը, որոնց միջոցով պահպանվել է համայնքի շարունակականությունն ու ինքնատիպությունը՝ իշխանությունների փոփոխության, քաղաքական վերափոխումների, միգրացիոն գործընթացների և մշակութային ազդեցությունների պայմաններում։ Աշխատության կարևոր գաղափարական առանցքներից է կրոնական ինքնության դիտարկումը ոչ թե որպես անփոփոխ և միատարր համակարգ, այլ որպես պատմականորեն զարգացող, բազմաշերտ և ներքին բազմազանություն ունեցող երևույթ, որի ձևավորումը պայմանավորված է կրոնական համոզմունքների, աստվածաբանական մեկնաբանությունների, սոցիալական հարաբերությունների, քաղաքական հանգամանքների և մշակութային փոխազդեցությունների շարունակական ներգործությամբ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իսմայիլականության պատմական կայացման առանձնահատկությունները, համայնքային ինքնագիտակցության պահպանման մեխանիզմները և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած գաղափարական ու կազմակերպական փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունն ունի կարևոր պատմագիտական, կրոնագիտական և արևելագիտական նշանակություն, քանի որ ներկայացնում է իսլամական աշխարհի ներքին բազմազանության և շիական ավանդույթի զարգացման առանձնահատուկ դրսևորումներից մեկը՝ միաժամանակ նպաստելով Մերձավոր և Միջին Արևելքի կրոնական ու հասարակական պատմության ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն արժեքավոր է իսլամագիտությամբ, կրոնական շարժումների պատմությամբ, ինքնության տեսությամբ, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և մշակութային գործընթացներով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար՝ հնարավորություն ընձեռելով խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են կրոնական գաղափարները, պատմական փորձը և համայնքային կառույցները փոխկապակցվում՝ ձևավորելով ինքնուրույն և պատմականորեն շարունակական կրոնական ինքնություն։

    Updated: 2026-11-19
    Իսմայիլականություն․ ինքնության զարգացումն ու ձևավորման ընթացքը
    Online

    Biology

    Փորձագիտական մարտավարությունների ադեկվատ ներկայացման մոդելների մշակում և ծրագրային իրականացում

    Աշխատությունը նվիրված է փորձագիտական գիտելիքների և մասնագետների կողմից կիրառվող որոշումների ընդունման մարտավարությունների ձևական ներկայացման մոդելների մշակմանը, ինչպես նաև դրանց ծրագրային իրականացման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի տեղեկատվական և տրամաբանական կառուցվածքների ստեղծման վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս համակարգչային միջավայրում հնարավորինս համարժեք ներկայացնել փորձագետի դատողությունների հաջորդականությունը, ընտրության սկզբունքները, իրավիճակների գնահատման չափանիշները և որոշումների ընդունման գործընթացը։ Քննության են առնվում փորձագիտական համակարգերի գիտելիքների բազայի ձևավորման, գիտելիքների ներկայացման, կանոնների և տրամաբանական կապերի նկարագրման, ինչպես նաև տարբեր իրավիճակներում համապատասխան ռազմավարության ընտրության խնդիրները։ Կարևորվում է իրական փորձագիտական գործունեության առանձնահատկությունների ձևականացումը, քանի որ մասնագետի որոշումները հաճախ հիմնված են ոչ միայն հստակ սահմանված տվյալների, այլև կուտակված փորձի, մասնագիտական գնահատականների և փոխկապակցված պայմանների վրա։ Ուսումնասիրվում են փորձագիտական մարտավարությունների ներկայացման տարբեր մոդելների կառուցման սկզբունքները, դրանց ճկունությունը, ամբողջականությունը և կիրառելիությունը տարբեր խնդիրների լուծման ժամանակ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մոդելների ծրագրային իրականացմանը, տվյալների և գիտելիքների կազմակերպմանը, տրամաբանական եզրահանգումների իրականացման մեխանիզմներին և օգտագործողի ու համակարգի միջև փոխգործակցության կազմակերպմանը։ Ծրագրային բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս ստուգել առաջարկվող մոդելների գործնական կիրառելիությունը, իրականացնել տարբեր իրավիճակների համակարգչային մշակում և համեմատել համակարգի ստացած արդյունքները փորձագիտական գնահատականների հետ։ Կարևորվում են նաև ծրագրային համակարգի ընդլայնելիության և նոր գիտելիքների ավելացման հնարավորությունները, որոնք անհրաժեշտ են կիրառական միջավայրի փոփոխություններին համապատասխան համակարգը զարգացնելու համար։ Մոդելավորման և ծրագրային իրականացման համադրումը նպաստում է մարդկային մասնագիտական փորձի համակարգմանն ու մեքենայական մշակման համար հասանելի ձևով ներկայացմանը։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ որոշումների աջակցման համակարգերի, գիտելիքահեն ծրագրային միջոցների և ինտելեկտուալ տեղեկատվական համակարգերի նախագծման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արհեստական բանականության, համակարգչային գիտության, փորձագիտական համակարգերի, գիտելիքների ներկայացման և որոշումների ընդունման ավտոմատացման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ծրագրավորողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-22
    Փորձագիտական մարտավարությունների ադեկվատ ներկայացման մոդելների մշակում և ծրագրային իրականացում
    Online

    History

    Մերձավոր Արևելք․ պատմություն, քաղաքականություն և մշակույթ, հատոր 5

    Գիտական ժողովածուի հինգերորդ հատորը նվիրված է Մերձավոր Արևելքի պատմական, քաղաքական և մշակութային բազմաշերտ իրականության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով տարածաշրջանի զարգացման տարբեր ժամանակաշրջանները, հասարակական ու քաղաքական գործընթացները, միջազգային հարաբերությունները և քաղաքակրթական ժառանգությունը։ Ժողովածուն ներկայացնում է Մերձավոր Արևելքը որպես պատմականորեն ձևավորված և աշխարհաքաղաքական կարևոր նշանակություն ունեցող տարածաշրջան, որտեղ դարերի ընթացքում փոխազդել են տարբեր ժողովուրդներ, կրոններ, լեզուներ, մշակույթներ և քաղաքական համակարգեր։ Տարածաշրջանի պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու հին քաղաքակրթությունների ձևավորման ու զարգացման ընթացքը, կայսրությունների վերելքն ու անկումը, պետական կազմավորումների փոփոխությունները, կրոնական կենտրոնների առաջացումը և հասարակական հարաբերությունների պատմական զարգացումը։ Քաղաքական թեմատիկայի շրջանակում կարևորվում են պետական կառավարման համակարգերի ձևավորումը, իշխանության կառուցվածքը, քաղաքական հաստատությունների զարգացումը, ազգային և կրոնական համայնքների հարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանային և միջազգային ուժերի փոխազդեցությունը։ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմությունը սերտորեն կապված է աշխարհագրական դիրքի, բնական պաշարների, տնտեսական շահերի, առևտրական ուղիների և արտաքին քաղաքական ազդեցությունների հետ, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում պայմանավորել են տարածաշրջանի երկրների ներքին ու արտաքին քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Ժողովածուի թեմատիկ ուղղվածության կարևոր բաղադրիչ է նաև մշակութային կյանքը՝ իր բազմազան դրսևորումներով։ Մերձավոր Արևելքը համաշխարհային քաղաքակրթության կարևորագույն բնօրրաններից է, որտեղ ձևավորվել և զարգացել են գրավոր մշակույթի, գիտության, փիլիսոփայության, ճարտարապետության, գրականության և կրոնական մտածողության նշանակալի ավանդույթներ։ Տարածաշրջանի մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը բացահայտում է տարբեր ժողովուրդների փոխազդեցության, մշակութային փոխառությունների, ավանդույթների պահպանման և հասարակական փոփոխությունների ազդեցության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունեն իսլամական քաղաքակրթության, քրիստոնեական համայնքների, հուդայական մշակույթի և տարածաշրջանում գոյակցող այլ կրոնական ու էթնոմշակութային ավանդույթների պատմական փոխհարաբերությունները։ Մերձավոր Արևելքի հասարակությունների զարգացման ուսումնասիրությունը ներառում է նաև արդիականացման գործընթացները, կրթության և գիտության տարածումը, հասարակական կառուցվածքի փոփոխությունները, ազգային ինքնության ձևավորումը և ավանդական արժեքների ու ժամանակակից իրողությունների փոխհարաբերությունը։ Ժողովածուի միջգիտակարգային բնույթը հնարավորություն է տալիս տարածաշրջանային իրադարձություններն ու երևույթները դիտարկել պատմության, քաղաքագիտության, միջազգային հարաբերությունների, մշակութաբանության և արևելագիտության փոխկապակցված տեսանկյուններից։ Այս մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական ու մշակութային գործընթացները հաճախ ունեն պատմական խոր արմատներ, և դրանց ամբողջական ըմբռնումը պահանջում է ուսումնասիրել ոչ միայն առանձին իրադարձությունները, այլև դրանց ձևավորման հասարակական, կրոնական, տնտեսական ու աշխարհաքաղաքական նախադրյալները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է տարածաշրջանի վերաբերյալ հայ արևելագիտական ուսումնասիրությունների զարգացմանն ուղղված ներդրմամբ։ Հայկական գիտական միջավայրի համար Մերձավոր Արևելքի պատմության և քաղաքականության ուսումնասիրությունն առանձնահատուկ կարևորություն ունի՝ հաշվի առնելով հայ ժողովրդի պատմական կապերը տարածաշրջանի ժողովուրդների, պետությունների և մշակութային կենտրոնների հետ։ Հայկական համայնքների պատմությունը, հայ-արաբական, հայ-իրանական և հայ-թուրքական հարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանի պատմական զարգացումների ազդեցությունը հայկական հասարակական ու մշակութային կյանքի վրա արևելագիտության կարևոր հետազոտական ուղղություններից են։ Ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև տարածաշրջանի ժամանակակից խնդիրների պատմական նախադրյալներն ուսումնասիրելու տեսանկյունից՝ նպաստելով քաղաքական գործընթացների, միջպետական հարաբերությունների և մշակութային փոփոխությունների ավելի լայն համատեքստում ընկալմանը։ Այն արժեքավոր է արևելագետների, պատմաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, մշակութաբանների, ուսանողների և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ ու հասարակական կյանքով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Հատորը կարող է ծառայել որպես գիտական և ուսումնական նյութ՝ նպաստելով տարածաշրջանի քաղաքակրթական ժառանգության, պատմական զարգացումների, քաղաքական համակարգերի և մշակութային բազմազանության վերաբերյալ ամբողջական գիտելիքների ձևավորմանը։

    Updated: 2026-11-17
    Մերձավոր Արևելք․ պատմություն, քաղաքականություն և մշակույթ, հատոր 5