Բարեգործական ընկերությունների և բարերարների գործունեությունը Շուշիում XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին

Лингвистика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Թալիշերենի անբարանի բարբառի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով դրա հնչյունական, բառապաշարային, քերականական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել տվյալ բարբառի լեզվական համակարգը, բացահայտել դրա յուրահատկությունները և այն դիտարկել Թալիշերենի ընդհանուր լեզվական տարածքի և հարակից բարբառների համատեքստում։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում հնչյունաբանությանը և հնչյունական համակարգին․ ուսումնասիրվում են ձայնավորների և բաղաձայնների կազմը, դրանց արտասանական առանձնահատկությունները, հնչյունափոխական երևույթները, շեշտադրությունը և խոսքային հնչերանգը։ Բարբառային խոսքի հնչյունական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն հատկանիշները, որոնցով տվյալ խոսվածքը տարբերվում է գրական լեզվից և այլ տարածքային տարբերակներից։ Ուսումնասիրության կարևոր բաժիններից մեկը բառապաշարն է, որտեղ կարող են ներկայացվել տեղական բառեր ու արտահայտություններ, հին լեզվական շերտեր, կենցաղային և մասնագիտական անվանումներ, ինչպես նաև այլ լեզուների հետ շփումների արդյունքում ձևավորված փոխառություններ։ Բառապաշարի ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է բարբառի պատմական զարգացման, տվյալ համայնքի մշակույթի և ավանդական կենցաղի վերաբերյալ տեղեկություններ ստանալու տեսանկյունից։ Քերականական համակարգի վերլուծության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում անվանական և բայական ձևերին, հոլովմանը, հոգնակիի կազմությանը, դերանուններին, ժամանակների և եղանակների արտահայտմանը, ինչպես նաև նախադասության կառուցվածքին։ Բարբառային նյութի միջոցով հնարավոր է բացահայտել այն քերականական ձևերը, որոնք պահպանվել են տեղական խոսքում և կարող են կարևոր տեղեկություններ հաղորդել լեզվի պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Աշխատության նշանակալի կողմերից է կենդանի խոսքի փաստացի նյութի օգտագործումը, քանի որ բարբառի առանձնահատկությունները առավել ամբողջական կերպով բացահայտվում են բնական հաղորդակցության ընթացքում գրանցված օրինակների միջոցով։ Այդպիսի նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն լեզվական ձևերը, այլև դրանց գործածության համատեքստը, խոսքի ոճական տարբերությունները և ավանդական արտահայտչամիջոցները։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև պատմական բարբառագիտության համար, քանի որ տարածքային խոսվածքների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել լեզվական փոփոխությունների ընթացքը, տարբեր բնակավայրերի միջև եղած կապերը և լեզվական հնագույն շերտերի պահպանման աստիճանը։ Բարբառի ուսումնասիրությունը միաժամանակ կարևոր նշանակություն ունի մշակութային ժառանգության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ տեղական խոսվածքները համայնքի պատմական հիշողության, ինքնության և բանավոր մշակույթի կարևոր բաղադրիչներից են։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայերենագիտությամբ, բարբառագիտությամբ, լեզվի պատմությամբ, համեմատական լեզվաբանությամբ և տարածաշրջանային մշակույթով զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արժեքավոր աղբյուր է Թալիշերենի տվյալ տարածքային տարբերակի լեզվական կառուցվածքի և զարգացման առանձնահատկությունների ճանաչման համար՝ միաժամանակ նպաստելով հայկական բարբառային բազմազանության փաստագրմանն ու պահպանմանը։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է ազինային միացությունների հիմքի վրա նոր չկոնդենսված բի- և տրիցիկլիկ հետերոցիկլային համակարգերի սինթեզին, կառուցվածքային ուսումնասիրությանը և դրանց ածանցյալների կենսաբանական ակտիվության գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են նոր օրգանական միացությունների ստացման եղանակները, քիմիական փոխակերպումների օրինաչափությունները և ստացված նյութերի կառուցվածք-հատկություն կապերը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են սինթեզված միացությունների ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը, կառուցվածքի հաստատման մեթոդները և դրանց հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունների հետազոտման արդյունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հետերոցիկլային համակարգերի նշանակությանը դեղանյութերի ստեղծման, կենսաակտիվ նյութերի որոնման և օրգանական քիմիայի զարգացման գործում։ Հետազոտությունը կարևոր ներդրում է նոր միացությունների ստացման և դրանց կիրառական հնարավորությունների բացահայտման ոլորտում՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով օրգանական քիմիայի, կենսաքիմիայի, դեղագործական քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիաների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Медицина

Վերջույթների հրազենային օստեոմիելիտների կանխարգելումը և բուժումը տեղային պատերազմների պայմաններում, այդ թվում՝ ղարաբաղյան հակամարտության օրինակով, հանդիսանում է ռազմական դաշտային բժշկության և բարդ ինֆեկցիոն վիրաբուժության կարևոր խնդիրներից մեկը, քանի որ նման վնասվածքները հաճախ ուղեկցվում են ոսկրային հյուսվածքի լայնածավալ աղտոտմամբ, փափուկ հյուսվածքների վնասումով և միկրոօրգանիզմների ներթափանցմամբ, ինչը նպաստում է քրոնիկական բորբոքային գործընթացների զարգացմանը։ Հրազենային վնասվածքների դեպքում օստեոմիելիտի զարգացման ռիսկը բարձր է հատկապես ուշ կամ ոչ բավարար առաջնային վիրաբուժական մշակման, անբավարար հակաբիոտիկային պրոֆիլակտիկայի և տարհանման ուշացման պայմաններում, ինչը բնորոշ է ռազմական գործողությունների ժամանակ ստեղծվող բարդ լոգիստիկ իրավիճակներին։ Կանխարգելման հիմնական ուղղությունները ներառում են վաղ և լիարժեք առաջնային վիրաբուժական մշակում՝ դեբրիդման, օտար մարմինների հեռացում, ոսկրային բեկորների կայունացում, ինչպես նաև լայն սպեկտրի հակաբակտերիալ թերապիայի վաղ սկիզբ՝ հաշվի առնելով ինչպես աերոբ, այնպես էլ անաերոբ ֆլորան։ Կարևոր է նաև վնասվածքի ճիշտ իմոբիլիզացիան և ժամանակին տարհանումը բարձր մակարդակի բժշկական հաստատություններ, որտեղ հնարավոր է կատարել երկրորդային վիրաբուժական միջամտություններ և երկարաժամկետ վերականգնողական բուժում։ Բուժման փուլում կիրառվում են կրկնակի վիրահատական մաքրումներ, երկարատև հակաբիոտիկային թերապիա՝ ըստ մանրէաբանական հետազոտությունների, ինչպես նաև ոսկրային դեֆեկտների վերականգնման մեթոդներ՝ ներառյալ օստեոսինթեզ, արտաքին ֆիքսացիա և ռեկոնստրուկտիվ վիրաբուժություն։ Քրոնիկական ձևերի դեպքում կարող է անհրաժեշտ լինել մեռուկացած ոսկրային հատվածների հեռացում և բարդ վերականգնողական միջամտություններ՝ երբեմն նաև միկրովիրաբուժական տեխնիկայի կիրառմամբ։ Ղարաբաղյան հակամարտության պայմաններում նման վնասվածքների կառավարումը առանձնահատուկ մարտահրավեր է եղել՝ կապված մարտական գործողությունների ինտենսիվության, տարհանման սահմանափակումների և ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիության հետ, ինչը ընդգծում է կազմակերպված դաշտային բժշկական օգնության, արագ տրիաժի և բազմաստիճան բուժման համակարգի կարևորությունը։

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 15-20-րդ դարերում հայատառ թուրքերեն գրականության ձևավորման, զարգացման և պատմամշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են հայատառ թուրքերենով ստեղծված գրական և գրավոր ժառանգության աղբյուրները, դրանց ծագման պայմանները, լեզվական առանձնահատկությունները և դերը հայ ու թուրքախոս համայնքների մշակութային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր հուշարձաններ, դրանց հեղինակային, թեմատիկ և ժանրային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրում է այդ նյութերի արժեքը որպես պատմական, լեզվաբանական և գրականագիտական աղբյուրներ։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում հայատառ թուրքերենի կիրառության ոլորտներին, գրական ավանդույթների ձևավորմանը, տպագրական գործունեությանը և այդ ժառանգության պահպանման ու գիտական ուսումնասիրման խնդիրներին։ Ներկայացված հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Օսմանյան կայսրության և Մերձավոր Արևելքի հայ համայնքների մշակութային պատմության, լեզվական շփումների և գրական բազմազանության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը նախատեսված է հայագետների, լեզվաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, աղբյուրագետների, հետազոտողների, ուսանողների և հայ գրավոր ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Другие предметы

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է բաժնետիրական ընկերություններում շահույթի բաշխման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով կորպորատիվ կառավարման, ֆինանսական քաղաքականության և բաժնետերերի շահերի հավասարակշռման դերը ընկերությունների կայուն զարգացման գործում։ Աշխատությունը վերլուծում է շահույթի բաշխման գործող մեխանիզմները՝ ներառյալ դիվիդենտային քաղաքականությունը, պահուստային ֆոնդերի ձևավորումը և վերաներդրման ռազմավարությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ընկերության շուկայական արժեքի և ներդրումային գրավչության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման թափանցիկության բարձրացմանը, բաժնետերերի իրավունքների պաշտպանությանն ու շահերի կոնֆլիկտների նվազեցմանը, ինչպես նաև երկարաժամկետ և կարճաժամկետ ֆինանսական նպատակների համադրմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև համադրում է միջազգային փորձը և առաջարկում կատարելագործման ուղիներ՝ ուղղված շահույթի բաշխման արդյունավետության բարձրացմանը, ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը և կորպորատիվ կառավարման համակարգի զարգացմանը Հայաստանի և համաշխարհային պրակտիկայի համատեքստում։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ գրականության մեջ Արցախի պատմական, մշակութային և գեղարվեստական կերպավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրական ստեղծագործություններն ու հեղինակային մոտեցումներն են, որոնց միջոցով տարածաշրջանը ներկայացվել է որպես պատմական հիշողության, ազգային մշակույթի, բնաշխարհի և հասարակական կյանքի նշանակալի տարածք։ Քննվում է, թե արձակ, չափածո, հրապարակախոսական և հուշագրական բնույթի տարբեր գործերում ինչպես են արտացոլվել տեղական բնակավայրերը, բնությունը, պատմական հուշարձանները, ավանդությունները, հասարակական հարաբերությունները և մարդկանց կենցաղը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական կերպարի ձևավորման միջոցներին՝ բնապատկերային նկարագրություններին, պատմական հիշողության վերաիմաստավորմանը, ժողովրդական բանահյուսության տարրերի կիրառմանը և հեղինակների գաղափարագեղագիտական դիրքորոշումների դրսևորմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե դարի տարբեր փուլերում ինչպես է փոփոխվել տարածաշրջանի ընկալումն ու ներկայացումը և ինչպիսի կապեր են ձևավորվել պատմական իրականության ու գեղարվեստական մեկնաբանության միջև։ Կարևորվում է նաև գրականության և բանահյուսության փոխազդեցությունը, քանի որ ժողովրդական ավանդությունները, պատմական զրույցները, երգերն ու տեղական մշակութային հիշողությունը կարող էին դառնալ գրական ստեղծագործությունների պատկերային և թեմատիկ աղբյուր։ Հետազոտության մեջ տարածաշրջանային թեմատիկան դիտարկվում է XIX դարի հայ գրականության ընդհանուր զարգացման համատեքստում՝ այն կապելով պատմական վեպի, ճանապարհորդական գրականության, հայրենագիտական արձակի և ազգային թեմատիկայով պոեզիայի զարգացման հետ։ Գրական նյութի համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու կրկնվող կերպարները, խորհրդանշական պատկերները և տարածության գեղարվեստական ընկալման առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ գրական ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել որպես ժամանակաշրջանի մշակութային պատկերացումները պահպանող աղբյուրներ՝ անհրաժեշտ տարբերակմամբ գեղարվեստական պատկերման և պատմական փաստի միջև։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է XIX դարի հայ գրականության տարածական ու պատմամշակութային շերտերի առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը և բացահայտում է Արցախի թեմայի տեղը տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական գրական ու մշակութային մտածողության մեջ։