Բարոյական աստվածաբանություն, հատոր 2

Технология

Գիտական աշխատանքը նվիրված է պղնձաձուլական արտադրության խարամներից և պղնձատար թափոններից երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ որպես մետալուրգիական թափոնների արդյունավետ վերամշակման և օգտակար բաղադրիչների երկրորդային օգտագործման միջոց։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, որ պղնձի արտադրության ընթացքում առաջացող խարամներն ու տարբեր պղնձատար թափոնները կարող են պարունակել զգալի քանակությամբ մետաղական և մետաղակիր բաղադրիչներ, որոնց կորուստը ոչ միայն նվազեցնում է հումքի օգտագործման արդյունավետությունը, այլև ստեղծում է թափոնների պահպանման և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության խնդիրներ։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է մշակել տեխնոլոգիական գործընթաց, որը հնարավորություն կտա այդ երկրորդային հումքից ստանալ պահանջվող բաղադրությամբ և հատկություններով երկաթ-պղնձային լիգատուրաներ։ Ուսումնասիրության կարևոր փուլ է ելանյութերի քիմիական և միներալոգիական կազմի որոշումը։ Խարամների և պղնձատար թափոնների բաղադրության մեջ կարող են առկա լինել պղինձ, երկաթ, սիլիցիում, կալցիում, ալյումին և այլ տարրեր, որոնց քանակական հարաբերակցությունը որոշում է վերականգնման գործընթացի ընթացքը և վերջնական արտադրանքի որակը։ Հումքի նախնական բնութագրումը հնարավորություն է տալիս ընտրել տեխնոլոգիական համապատասխան ռեժիմ և որոշել վերամշակման առավել նպատակահարմար պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալյումինաթերմային վերականգնման մեթոդին։ Այս գործընթացի հիմքում ընկած է մետաղների օքսիդներից դրանց վերականգնումը ալյումինի միջոցով, որի արդյունքում առաջանում են մետաղական բաղադրիչներ և ալյումինի օքսիդային միացություններ։ Գործընթացի ջերմային էֆեկտը և բարձր ջերմաստիճանային պայմանները կարող են ապահովել վերականգնման անհրաժեշտ աստիճանը և նպաստել մետաղական փուլի ձևավորմանը։ Տեխնոլոգիայի մշակման ընթացքում անհրաժեշտ է որոշել ալյումինի և վերամշակվող հումքի օպտիմալ հարաբերակցությունը, խառնուրդի բաղադրությունը, ջերմաստիճանային պայմանները, ռեակցիայի ընթացքը և ստացված մետաղական փուլի առանձնացման հնարավորությունները։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև խարամի և թափոնների տարբեր բաղադրիչների ազդեցությունը վերականգնման գործընթացի արդյունավետության վրա։ Հումքի նախնական մանրացումը, տեսակավորումը կամ հարստացումը կարող են փոխել վերականգնման պայմանները և բարձրացնել օգտակար մետաղների կորզման աստիճանը։ Այդ պատճառով տեխնոլոգիական սխեմայի մշակումը պետք է ներառի ոչ միայն բուն վերականգնման փուլը, այլև հումքի նախապատրաստման և վերջնական արտադրանքի առանձնացման գործընթացները։ Ստացված երկաթ-պղնձային լիգատուրաների կարևոր բնութագրերից են քիմիական բաղադրությունը, պղնձի և երկաթի պարունակությունը, մետաղական փուլի համասեռությունը, խառնուրդների քանակը և հետագա մետալուրգիական օգտագործման համար համապատասխանությունը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մշակված տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը և որոշելու ստացված արտադրանքի հնարավոր կիրառության ոլորտները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև նյութական հաշվեկշռի և մետաղների կորզման աստիճանի որոշումը։ Պղնձի և երկաթի առավելագույն հնարավոր վերականգնումը թույլ է տալիս նվազեցնել արժեքավոր մետաղների կորուստները և բարձրացնել երկրորդային հումքի օգտագործման տնտեսական արդյունավետությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գործընթացում առաջացող երկրորդային խարամի կամ այլ մնացորդների կազմն ու հատկությունները՝ դրանց հետագա օգտահանման կամ անվտանգ կառավարման հնարավորությունները գնահատելու համար։ Տեխնոլոգիայի տնտեսական արդյունավետության գնահատումը կարող է ներառել հումքի արժեքը, վերականգնիչի ծախսը, էներգետիկ պահանջները, մետաղների կորզման աստիճանը, ստացված լիգատուրայի արժեքը և արտադրական գործընթացի կազմակերպման ծախսերը։ Եթե թափոններից արժեքավոր մետաղների վերականգնումը տեխնիկապես և տնտեսապես հիմնավորված է, ապա նման մոտեցումը կարող է նպաստել մետալուրգիական արտադրության ռեսուրսաարդյունավետության բարձրացմանը։ Բնապահպանական տեսանկյունից տեխնոլոգիայի կիրառումը կարող է նպաստել կուտակված պղնձատար թափոնների ծավալի նվազեցմանը և դրանցում պարունակվող արժեքավոր բաղադրիչների վերադարձին արտադրական շրջանառության մեջ։ Սա համապատասխանում է շրջանաձև տնտեսության այն սկզբունքին, որի համաձայն արդյունաբերական մնացորդները հնարավորության դեպքում պետք է դիտարկվեն որպես երկրորդային հումքի աղբյուր։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է մետալուրգիական հումքի բնութագրման, բարձր ջերմաստիճանային վերականգնման, լիգատուրաների ստացման և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման խնդիրները։ Մշակվող տեխնոլոգիայի հիմնական նշանակությունը պղնձաձուլական արտադրության խարամների և պղնձատար թափոնների արժեքավոր բաղադրիչների առավել արդյունավետ օգտագործումն է՝ երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման միջոցով, ինչը կարող է միաժամանակ ապահովել մետաղների կորզման բարձրացում, երկրորդային հումքի օգտահանում և արտադրական գործընթացների տնտեսական ու բնապահպանական արդյունավետության բարելավում։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլների տրանսմիսիայի հիմնական ագրեգատների տեխնիկական վիճակի, հուսալիության, երկարակեցության և շահագործման ռեսուրսի վրա արտաքին ու ներքին գործոնների ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են ավտոմոբիլային տրանսպորտի արդյունավետ շահագործման ապահովումը, տրանսմիսիայի հանգույցների մաշվածության օրինաչափությունների բացահայտումը, դրանց աշխատանքային ռեսուրսի գնահատման մեթոդների կատարելագործումը և տեխնիկական սպասարկման ու վերանորոգման գործընթացների օպտիմալացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխանցման տուփերի, կցորդիչների, կարդանային փոխանցումների, գլխավոր փոխանցումների, դիֆերենցիալների և շարժահաղորդման համակարգի այլ բաղադրիչների աշխատանքային պայմաններին, դրանց վրա ազդող մեխանիկական, ջերմային և դինամիկական բեռնվածքներին, ինչպես նաև շահագործման ընթացքում առաջացող մաշվածության և խափանումների պատճառներին։ Ուսումնասիրվում են ճանապարհային ծածկույթի վիճակի, տեղանքի ռելիեֆի, երթևեկության ինտենսիվության, տրանսպորտային միջոցների բեռնվածության, շարժման արագության, արագացման և արգելակման ռեժիմների ազդեցությունները տրանսմիսիայի ագրեգատների տեխնիկական բնութագրերի և ծառայության տևողության վրա։ Կարևորվում են կլիմայական պայմանների, շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանի, փոշոտվածության, խոնավության և շահագործման սեզոնային առանձնահատկությունների ազդեցության գնահատման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վարորդի վարելու ոճին, փոխանցումների փոփոխման հաճախականությանը, շարժիչի և տրանսմիսիայի աշխատանքային ռեժիմների համապատասխանությանը, ինչպես նաև տեխնիկական սպասարկման կանոնների պահպանման նշանակությանը։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում շփման, մաշվածության, հոգնածային վնասվածքների, թրթռումների, հարվածային բեռնվածքների և քսանյութերի հատկությունների փոփոխության հետ կապված գործընթացները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ տրանսմիսիայի ագրեգատների աշխատունակության վրա։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են տեխնիկական ռեսուրսի բնութագրման հիմնական ցուցանիշները, մասնավորապես՝ մինչև սահմանային վիճակի հասնելը կատարվող վազքը, անխափան աշխատանքի տևողությունը, խափանումների հաճախականությունը, վերանորոգումների պարբերականությունը և ագրեգատների մնացորդային ռեսուրսը։ Քննարկվում են շահագործական տվյալների հավաքագրման, տեխնիկական վիճակի ախտորոշման, մաշվածության չափումների, փորձարարական հետազոտությունների և վիճակագրական վերլուծության մեթոդները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հավանականությունների տեսության, մաթեմատիկական վիճակագրության և հուսալիության տեսության կիրառմանը՝ տրանսմիսիայի ագրեգատների ծառայության տևողության կանխատեսման և շահագործական գործոնների ազդեցության քանակական գնահատման նպատակով։ Ուսումնասիրվում են տարբեր աշխատանքային պայմաններում ագրեգատների ռեսուրսային ցուցանիշների փոփոխության օրինաչափությունները, դրանց միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները և տեխնիկական վիճակի վատթարացման հիմնական պատճառները։ Կարևորվում է շահագործական պայմանների ծանրության գնահատման չափանիշների մշակումը, որոնց միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր ճանապարհային, կլիմայական և բեռնվածքային միջավայրերում աշխատող ավտոմոբիլների տեխնիկական ռեսուրսները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ագրեգատների մնացորդային աշխատունակության գնահատման և խափանումների կանխատեսման մեթոդների ուսումնասիրությունը, ինչը կարող է նպաստել անսպասելի տեխնիկական անսարքությունների նվազեցմանը և տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգության բարձրացմանը։ Անդրադարձ է կատարվում պլանային և կանխարգելիչ տեխնիկական սպասարկման կազմակերպմանը, քսանյութերի ընտրությանը, ախտորոշման պարբերականության սահմանմանը և վերանորոգման աշխատանքների արդյունավետ իրականացմանը։ Քննարկվում են նաև ավտոմոբիլային տրանսպորտի շահագործման տնտեսական ցուցանիշները, մասնավորապես՝ պահեստամասերի ծախսը, տեխնիկական սպասարկման և վերանորոգման արժեքը, տրանսպորտային միջոցների պարապուրդները և ագրեգատների վաղաժամ փոխարինման հետևանքով առաջացող կորուստները։ Հետազոտության արդյունքների գործնական կիրառությունը կարող է նպաստել ավտոտրանսպորտային կազմակերպություններում տեխնիկական սպասարկման համակարգերի կատարելագործմանը, մեքենաների շահագործման ռեժիմների հիմնավորված ընտրությանը և տրանսմիսիայի ագրեգատների աշխատանքային ռեսուրսի առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի ավտոմոբիլների շահագործման իրական պայմանների և արտադրողների կողմից սահմանված նորմատիվային ցուցանիշների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեխնիկական ռեսուրսի փոփոխությունները տարբեր շահագործական միջավայրերում։ Աշխատությունն ունի գիտական, տեխնիկական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ավտոմոբիլների հուսալիության տեսության, տեխնիկական ախտորոշման, տրանսպորտային միջոցների շահագործման և մեքենաների երկարակեցության գնահատման մեթոդաբանության զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլային ինժեներների, մեխանիկների, տրանսպորտային միջոցների շահագործման մասնագետների, ավտոտրանսպորտային կազմակերպությունների տեխնիկական ղեկավարների, մեքենաշինության ոլորտի հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ավտոմոբիլային տեխնիկայի հուսալիության ու շահագործման արդյունավետության բարձրացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Биология

Բուսաբանական և էկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի պայմաններում վայրի աճող կորնգանի (Onobrychis Mill.) տեսակների կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունների և քիմիական կազմի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր տեսակների տարածվածությունը, աճելավայրերի պայմանները, զարգացման փուլերը և շրջակա միջավայրի գործոնների նկատմամբ հարմարվողական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բույսերի ձևաբանական ու կենսաբանական հատկանիշներին, աճի և զարգացման ընթացքին, ինչպես նաև հողակլիմայական պայմանների ազդեցությանը դրանց կենսագործունեության վրա։ Վերլուծվում է բուսական հումքի քիմիական բաղադրությունը՝ գնահատելով տարբեր միացությունների և սննդային նշանակություն ունեցող բաղադրիչների պարունակության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են տեսակների միջև առկա տարբերությունները, բնական պոպուլյացիաների կենսաբանական ներուժը և դրանց հնարավոր կիրառական նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համալիր պատկերացում կազմելու Հայաստանում տարածված վայրի կորնգանների կենսաբանական, էկոլոգիական և կենսաքիմիական հատկանիշների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաբանության, բույսերի էկոլոգիայի, բուսաքիմիայի, կերարտադրության և բուսական ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Литература

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր գրող Կոստան Զարյանի գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությանը՝ «Անցորդը և իր ճամփան», «Բանկոոպը և մամութի ոսկորները» և «Նավը լեռան վրա» վեպերի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Քննության են առնվում գրողի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման առանձնահատկությունները, նրա արձակի գաղափարագեղարվեստական ուղղվածությունը և տեղը XX դարի հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեպերի թեմատիկ կառուցվածքին, փիլիսոփայական ենթաշերտերին, մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների արտացոլմանը, ինչպես նաև ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և անհատական ազատության խնդիրներին։ Վերլուծվում են ստեղծագործությունների սյուժետային և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կերպարների հոգեբանական նկարագրերը, խորհրդանշական պատկերները և գեղարվեստական ժամանակի ու տարածության կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են Կոստան Զարյանի արձակին բնորոշ լեզվաոճական միջոցները, պատկերավոր մտածողությունը, պատմողական եղանակները և եվրոպական գրական ու փիլիսոփայական ավանդույթների հետ հնարավոր առնչությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են երեք վեպերի գաղափարական և գեղարվեստական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հեղինակի աշխարհընկալման դրսևորումները և ստեղծագործական զարգացման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրողի արձակի արդիականության, հայ գրականության մեջ նրա ինքնատիպության և ազգային ու համաշխարհային գրական գործընթացների հետ ունեցած կապերի գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականության տեսության, համեմատական գրականագիտության և Կոստան Զարյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է առողջության առաջնային պահպանման համակարգում բուժօգնության որակի գնահատմանը՝ Կոտայքի մարզի բուժհաստատությունների գործունեության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են առաջնային օղակում բժշկական օգնության կազմակերպման և մատուցման առանձնահատկությունները, ծառայությունների հասանելիությունը, արդյունավետությունը, շարունակականությունը և պացիենտների կարիքներին համապատասխանությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժօգնության որակը բնութագրող չափանիշների և ցուցանիշների վերլուծությանը, այդ թվում՝ բժշկական ծառայությունների կազմակերպման մակարդակին, ախտորոշման և բուժման գործընթացների համապատասխանությանը, կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացմանը, բժշկական փաստաթղթավորման որակին և բուժաշխատողների գործունեության արդյունավետությանը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև բուժհաստատությունների աշխատանքի գնահատումը պացիենտների բավարարվածության և նրանց կողմից ստացված ծառայությունների ընկալման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու առաջնային բուժօգնության համակարգում առկա կազմակերպական և մասնագիտական խնդիրները, գնահատելու դրանց ազդեցությունը ծառայությունների որակի վրա և ներկայացնելու հնարավոր բարելավման ուղղությունները։ Կոտայքի մարզի բուժհաստատությունների տվյալների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս առանձնացնել տարածաշրջանային առանձնահատկությունները և գնահատել, թե որքանով են առաջնային օղակի ծառայությունները համապատասխանում բնակչության առողջապահական պահանջներին։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բուժօգնության որակի կառավարման, առողջապահական ծառայությունների կազմակերպման և առաջնային պահպանման համակարգի արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել առողջապահության կազմակերպիչներին, բժիշկներին, բուժհաստատությունների ղեկավարներին, առողջապահական կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Религия

Գիրքը նախատեսված է հայկական դպրոցներում աղոթքների կիրառման և աշակերտների հոգևոր դաստիարակության համար։ Վերնագիրը ցույց է տալիս, որ այն կազմվել է դպրոցական կարիքներին համապատասխան՝ որպես աղոթքների հավաքածու, որը կարող էր օգտագործվել ուսումնական օրվա ընթացքում և կրոնական կրթության կազմակերպման ժամանակ։ Հայկական կրթական ավանդույթում աղոթքը կարևոր դեր է ունեցել երեխաներին քրիստոնեական հավատքի, եկեղեցական սովորույթների և հոգևոր կյանքի հիմնական սկզբունքների ծանոթացնելու գործում։ Աղոթքների միջոցով աշակերտները սովորում էին արտահայտել երախտագիտություն, խնդրանք և ապաշխարություն, ինչպես նաև յուրացնում էին խոնարհության, բարության, պատասխանատվության ու մերձավորի հանդեպ հոգատարության գաղափարները։ Դպրոցական աղոթագրքերը կարող էին կիրառվել դասերի սկզբում կամ ավարտին, ընդհանուր հավաքների ժամանակ և կրթական կյանքի այլ առիթներով՝ նպաստելով միասնական հոգևոր միջավայրի ձևավորմանը։ Նման հրատարակությունները վկայում են, որ 19-րդ դարի հայկական դպրոցներում կրթությունը հաճախ համադրվում էր կրոնական և բարոյական դաստիարակության հետ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական մշակույթի, աղոթագրական գրականության և դպրոցական կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև կարևոր նյութ է հայերեն կրոնական ուսումնական գրքերի տարածման, դպրոցական առօրյայում աղոթքի կիրառության և ազգային կրթական ավանդույթների ձևավորման պատմական ընթացքը դիտարկելու տեսանկյունից։