Биогеохимическая цикличность как функциональный критерий устойчивости экосистем

История

Աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճի ավազանի մ.թ.ա. VIII–VI դարերի մշակույթի հնագիտական ուսումնասիրությանը՝ հիմնական սկզբնաղբյուր դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի դամբարանային համալիրները։ Հետազոտության հիմքում դամբարանների կառուցվածքի, թաղման ծեսերի և դրանցում հայտնաբերված նյութական մշակույթի առարկաների համադրական քննությունն է, որի միջոցով հնարավոր է վերականգնել տարածաշրջանի բնակչության սոցիալ-տնտեսական և մշակութային զարգացման որոշ առանձնահատկություններ։ Թեման ընդգրկում է երկաթի դարաշրջանի կարևոր փուլերից մեկը, երբ Սևանի ավազանի մշակութային միջավայրում տեղի էին ունենում նշանակալի փոփոխություններ և նկատվում էին ինչպես տեղական ավանդույթների շարունակականություն, այնպես էլ հարակից տարածաշրջանների հետ փոխառնչությունների դրսևորումներ։ Դամբարանային համալիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դասակարգել թաղման կառույցների հիմնական տիպերը, ուսումնասիրել դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և համադրել տարբեր հնավայրերից ստացված տվյալները։ Կարևոր նշանակություն ունի դամբարաններում հայտնաբերված խեցեղենի, զարդերի, աշխատանքային գործիքների և այլ հնագիտական նյութերի տիպաբանական ու ժամանակագրական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է ճշգրտել առանձին համալիրների ժամանակագրությունը և բացահայտել նյութական մշակույթի զարգացման օրինաչափությունները։ Լճաշենի և Սևանի ավազանի այլ հնավայրերի ուսումնասիրությունները փաստում են, որ տարածաշրջանի դամբարանային նյութը կարևոր սկզբնաղբյուր է երկաթեդարյան մշակութային գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել թաղման սովորույթների փոփոխություններին, դամբարանային գույքի կազմին և դրանց տարածական բաշխմանը՝ հասարակության կառուցվածքի ու մշակութային ավանդույթների վերաբերյալ պատկերացումներ ձևավորելու նպատակով։ Հնագիտական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նաև Սևանի ավազանի բնակչության կապերը Հայաստանի այլ շրջանների և հարակից մշակութային կենտրոնների հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տեղական մշակութային ավանդույթների և ուրարտական ժամանակաշրջանի ազդեցությունների փոխհարաբերության քննությունը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է հնագիտական, ժամանակագրական, տիպաբանական և համեմատական մեթոդները՝ Սևանի ավազանի մ.թ.ա. VIII–VI դարերի պատմամշակութային պատկերը դամբարանային համալիրների միջոցով վերականգնելու և տարածաշրջանի տեղը Հայաստանի հին մշակույթների զարգացման ընդհանուր գործընթացում գնահատելու նպատակով։

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտահանման խթանման ֆինանսական մեխանիզմների զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում է արտահանման նշանակությունը ազգային տնտեսության զարգացման, տնտեսական աճի, արտաքին առևտրի ընդլայնման և միջազգային շուկաներում երկրի մրցունակության բարձրացման գործընթացներում։ Քննության են առնվում այն ֆինանսական գործիքներն ու մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր է աջակցել արտահանող կազմակերպություններին, բարձրացնել նրանց ֆինանսական հասանելիությունը և նվազեցնել արտաքին շուկաներ մուտք գործելու հետ կապված ռիսկերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտահանման վարկավորմանը, ապահովագրությանը, պետական աջակցության ծրագրերին, ֆինանսական երաշխիքներին և այլ գործիքներին, որոնք կարող են նպաստել արտահանման ծավալների ավելացմանը և արտահանողների գործունեության ընդլայնմանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկությունները, արտահանող ձեռնարկությունների ֆինանսավորման առկա պայմանները և այն հիմնական խոչընդոտները, որոնք սահմանափակում են ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումն ու արտահանման ներուժի լիարժեք իրացումը։ Ուսումնասիրվում է նաև պետական և ֆինանսական կառույցների փոխգործակցության դերը՝ արտահանմանն ուղղված ֆինանսական աջակցության համակարգի ձևավորման և կատարելագործման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և տարբեր երկրների կիրառած ֆինանսական խթանների համադրումը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական պայմանների հետ։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են արտահանման ֆինանսավորման ժամանակակից մոտեցումները, ռիսկերի կառավարման գործիքները և այն հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել հայկական արտադրողների միջազգային շուկաներում դիրքերի ամրապնդմանը։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև ֆինանսական մեխանիզմների արդյունավետության գնահատմանը և դրանց կատարելագործման ուղղությունների մշակմանը՝ հաշվի առնելով տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ձեռնարկությունների կարիքները և արտաքին տնտեսական միջավայրի փոփոխությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, արտահանող ընկերությունների ղեկավարների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների, ուսանողների և արտաքին առևտրի զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է մեծահասակների շրջանում COVID-19-ի կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունների և օրգանիզմի իմունային պատասխանում ցիտոկինների նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վարակը դիտարկվում է որպես տարբեր ծանրությամբ և կլինիկական դրսևորումներով ընթացող հիվանդություն, որի զարգացման վրա կարող են ազդեցություն ունենալ տարիքային առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունները, իմունային համակարգի վիճակը և այլ գործոններ։ Քննության են առնվում հիվանդության կլինիկական պատկերի հիմնական բնութագրերը, ընթացքի տարբերակները և լաբորատոր ցուցանիշների փոփոխությունները՝ դրանք համադրելով բորբոքային ու հակաբորբոքային ցիտոկինների արձագանքի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ցիտոկիններին՝ որպես իմունային համակարգի բջիջների միջև հաղորդակցությունն ապահովող կենսաբանական ազդանշանային մոլեկուլների, որոնք մասնակցում են վարակի նկատմամբ պաշտպանական պատասխանի ձևավորմանն ու բորբոքային գործընթացների կարգավորմանը։ Ուսումնասիրվում է, թե դրանց մակարդակների և փոխհարաբերությունների փոփոխությունները ինչպես կարող են կապված լինել հիվանդության կլինիկական ընթացքի ու ծանրության տարբերությունների հետ՝ միաժամանակ հաշվի առնելով, որ նման կապերը միշտ չէ, որ նշանակում են անմիջական պատճառահետևանքային հարաբերություն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կլինիկական և իմունաբանական տվյալների համադրումը՝ հիվանդության ընթացքի կենսաբանական մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալման նպատակով։ Կարևորվում է նաև տարբեր հիվանդների իմունային պատասխանի անհատական տարբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն վարակը կարող է ուղեկցվել էապես տարբեր բորբոքային արձագանքներով։ Ցիտոկինային պատասխանի գնահատումը կարող է հետազոտական նշանակություն ունենալ հիվանդության ծանրության հետ կապված կենսամարկերների ուսումնասիրման և ռիսկի գնահատման գիտական մոտեցումների զարգացման համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ առանձին իմունաբանական ցուցանիշների մեկնաբանությունը պետք է իրականացվի կլինիկական ընդհանուր պատկերի և այլ լաբորատոր տվյալների համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վարակաբանության, կլինիկական բժշկության և իմունաբանության մոտեցումները՝ նպաստելով SARS-CoV-2 վարակի ժամանակ մեծահասակների օրգանիզմում ձևավորվող կլինիկական և իմունաբանական փոփոխությունների փոխկապակցվածության առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Химия

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ացետիլենային սպիրտների և 1,4-դիոլների հիդրոալյումինացում-հալոգենացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը և դրանց հիման վրա օրգանական միացությունների ստացման հնարավորություններին։ Աշխատանքի կենտրոնում գտնվում են այն քիմիական փոխարկումները, որոնց ընթացքում ալկինային և դիոլային կառուցվածք ունեցող միացությունները ենթարկվում են ալյումինի մասնակցությամբ հիդրոալյումինացման և հետագա հալոգենացման գործընթացների։ Այս տեսակի ռեակցիաները կարևոր նշանակություն ունեն օրգանական սինթեզում, քանի որ թույլ են տալիս սկզբնական նյութերի կառուցվածքը նպատակային կերպով փոփոխել և ստանալ նոր ֆունկցիոնալ խմբեր պարունակող միացություններ։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում ռեակցիաների ընթացքի օրինաչափություններին, օգտագործվող ռեագենտների բնույթին, պայմանների ազդեցությանը, հնարավոր միջանկյալ միացություններին և վերջնական արգասիքների կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Ացետիլենային սպիրտների հետ կապված փոխարկումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են ալկինային կապի և հիդրօքսիլ խմբի փոխադարձ ազդեցությունները դրսևորվում քիմիական ռեակցիաների ժամանակ, մինչդեռ 1,4-դիոլների մասնակցությամբ գործընթացները հնարավորություն են տալիս դիտարկել հարակից ֆունկցիոնալ խմբերի վերափոխման և նոր կապերի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը նաև արժեքավոր է ռեակցիաների ընտրողականության տեսանկյունից, քանի որ նման համակարգերում կարևոր է կանխատեսել, թե որ դիրքերում և ինչ հաջորդականությամբ են տեղի ունենում քիմիական փոխակերպումները։ Ստացված նյութերի կառուցվածքի, հատկությունների և առաջացման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նոր սինթետիկ մեթոդների մշակմանը և հայտնի մեթոդների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը հատկապես հետաքրքիր է օրգանական քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի և օրգանական միացությունների փոխակերպումների մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, այն ներկայացնում է ացետիլենային սպիրտների և 1,4-դիոլների քիմիական վարքի նպատակային ուսումնասիրություն՝ շեշտադրելով հիդրոալյումինացման և հալոգենացման համակցված գործընթացների տեսական ու գործնական նշանակությունը։

Экономика

Սոցիալ-տնտեսական վիճակագրություն. 2007. Մաս 1 աշխատությունը հանդիսանում է սոցիալ-տնտեսական վիճակագրության հիմնարար դասագիրք, որը նպատակ ունի ձևավորել ընթերցողի գիտելիքները վիճակագրական մտածողության, մեթոդների և սոցիալ-տնտեսական երևույթների քանակական ուսումնասիրման վերաբերյալ։ Հեղինակ Հակոբյան Կ.-ն այս գրքում համակարգված կերպով ներկայացնում է վիճակագրության տեսական հիմքերը՝ սկսած հիմնական հասկացություններից, ինչպիսիք են վիճակագրական դիտարկումը, համախմբումը, ցուցանիշների հաշվարկը և տվյալների վերլուծությունը, մինչև ավելի բարդ մեթոդաբանական մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են տնտեսական և սոցիալական գործընթացների գնահատման համար։ Գրքում մանրամասնորեն բացատրվում են վիճակագրական տվյալների հավաքագրման ձևերը, դրանց ճշգրտության և հավաստիության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև ներկայացվում են տվյալների մշակման և ներկայացման տարբեր եղանակներ՝ աղյուսակներ, գրաֆիկներ և ինդեքսներ։ Աշխատության կարևոր բաժիններից մեկը նվիրված է վիճակագրական ցուցանիշների համակարգին, որտեղ բացատրվում է, թե ինչպես են ձևավորվում և կիրառվում հարաբերական և միջին մեծությունները, ինչպես նաև ժամանակային շարքերը՝ սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների դինամիկան ուսումնասիրելու համար։ Գիրքը մեծ ուշադրություն է դարձնում նաև մեթոդաբանական ճշգրտությանը՝ ընդգծելով, որ ճիշտ ընտրված վիճակագրական գործիքները կարևոր նշանակություն ունեն իրականության օբյեկտիվ գնահատման համար։ Բացի տեսական մասից, աշխատությունը պարունակում է գործնական օրինակներ և վարժություններ, որոնք օգնում են ընթերցողին կիրառել ստացած գիտելիքները իրական տվյալների վրա և զարգացնել վերլուծական հմտությունները։ Այս գիրքը հատկապես օգտակար է տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների, ինչպես նաև այն մասնագետների համար, ովքեր զբաղվում են տվյալների վերլուծությամբ և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, այն հանդիսանում է կարևոր հիմք սոցիալ-տնտեսական վիճակագրության հետագա խորացված ուսումնասիրության համար և ապահովում է անհրաժեշտ տեսական ու գործնական գիտելիքներ տվյալ ոլորտում արդյունավետ գործունեություն ծավալելու համար։

Сельское хозяйство

Սույն ձեռնարկը նվիրված է գյուղատնտեսական գրականության պրոպագանդային և դրա կազմակերպմանը գրադարաններում՝ ընդգծելով տեղեկատվության մատչելիության, համակարգվածության և օգտվողի հետաքրքրությունների ապահովման կարևորությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսական գրականության տեսակները, պահպանումն ու դասակարգման առանձնահատկությունները, պրոպագանդայի պատրաստման մեթոդները և դրանց ինտեգրումը գրադարանային ֆոնդերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մետատվյալների կազմմանը, տեղեկատու-կատալոգների, ցուցակների և տեղեկատվական աղյուսակների պատրաստմանը՝ օգտվողներին նյութերի արագ և արդյունավետ հասանելիություն ապահովելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը ընդգրկում է նաև տեղեկատվության պրոպագանդայի մեթոդական մոտեցումները, գրադարանային գիտության և գյուղատնտեսության միջդասակարգային կապերը, ինչպես նաև մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման ուղիները։ Ձեռնարկը կարևոր է գրադարանավարների, տեղեկատվական մասնագետների, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գրականության արդյունավետ մատչելիության ապահովմանը և գիտելիքների փոխանցման օպտիմալացմանը։