Բնական պայմաններ ու ռեսուրսներ

История

Աշխատությունը նվիրված է հայ և իրանական ժողովուրդների միջև պատմականորեն ձևավորված մշակութային փոխառնչությունների շարունակականության և ժամանակակից փուլում դրանց դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երկու հարևան ժողովուրդների բազմադարյա շփումների արդյունքում ձևավորված պատմական հիշողությունը, մշակութային փոխազդեցությունը, լեզվական ու գրական առնչությունները, արվեստի տարբեր ոլորտներում նկատվող ընդհանրություններն ու փոխազդեցությունները, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրներն են։ Քննվում են հայ-իրանական հարաբերությունների պատմական նախադրյալները՝ դրանք դիտարկելով որպես արդի մշակութային համագործակցության ձևավորման կարևոր հիմք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական կապերին, թարգմանական գործունեությանը, գիտական ու կրթական շփումներին, մշակութային միջոցառումներին և երկու ժողովուրդների մշակութային արժեքների փոխադարձ ճանաչման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում է նաև Իրանի հայկական համայնքի նշանակությունը՝ որպես հայկական և իրանական մշակութային միջավայրերի միջև պատմականորեն ձևավորված կապող օղակ։ Հայկական եկեղեցիները, պատմաճարտարապետական հուշարձանները, ձեռագրային և տպագիր ժառանգությունը, համայնքային կրթական ու մշակութային հաստատությունները դիտարկվում են մշակութային հիշողության պահպանման և փոխանցման համատեքստում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական փոխազդեցությունների և փոխառությունների ուսումնասիրությունը, որոնք արտացոլում են ժողովուրդների երկարատև շփումների տարբեր ժամանակաշրջանները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական ավանդույթների և կենցաղային մշակույթի ոլորտներում առկա պատմամշակութային առնչություններին։ Ժամանակակից փուլում փոխհարաբերությունները դիտարկվում են գիտաժողովների, ցուցահանդեսների, հրատարակությունների, թարգմանությունների, կրթական ծրագրերի և մշակութային երկխոսության այլ ձևերի տեսանկյունից՝ առանց դրանք մեկուսացնելու պատմական զարգացման ընդհանուր ընթացքից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են անցյալի մշակութային շփումները վերաիմաստավորվում նոր պայմաններում և ինչ դեր ունեն պատմական ժառանգությունն ու փոխադարձ մշակութային ճանաչողությունը երկու հասարակությունների միջև կապերի պահպանման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմագիտության, մշակութաբանության, իրանագիտության և հայագիտության մոտեցումները՝ հայ-իրանական մշակութային փոխհարաբերությունների պատմական հիմքերն ու ժամանակակից դրսևորումները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում էլեկտրոնային առևտրի ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է թվային տնտեսության պայմաններում առևտրային հարաբերությունների վերափոխման գործընթացները՝ անդրադառնալով առցանց վաճառքի մեխանիզմներին, տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքներին, իրավական կարգավորմանը և բիզնես միջավայրի զարգացման հնարավորություններին։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են էլեկտրոնային առևտրի ներդրման առավելությունները, առկա խոչընդոտները և այն գործոնները, որոնք ազդում են ոլորտի մրցունակության ու կայուն աճի վրա։ Ներկայացվում են Հայաստանի շուկայի առանձնահատկությունները, սպառողների վարքագծի փոփոխությունները, վճարային համակարգերի զարգացումը, լոգիստիկ հնարավորությունները և թվային գործիքների կիրառման նշանակությունը ժամանակակից ձեռնարկատիրության մեջ։ Հեղինակը դիտարկում է նաև միջազգային փորձը և դրա կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում՝ առաջարկելով ռազմավարական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել առցանց առևտրի ընդլայնմանը, փոքր և միջին բիզնեսի ակտիվացմանը և արտահանման նոր հնարավորությունների ստեղծմանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է տնտեսագիտության, կառավարման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներով հետաքրքրվողների համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալու թվային առևտրի զարգացման ուղղությունները և դրա ազդեցությունը երկրի տնտեսական առաջընթացի վրա։

История

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարում Օսմանյան կայսրությունում իրականացված բարենորոգումների վերաբերյալ հայ հասարակական մտքի ձևավորման, զարգացման և գաղափարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Թանզիմաթի բարենորոգումների պատմաքաղաքական նախադրյալները, Օսմանյան կայսրության պետական և հասարակական կառավարման վերափոխման փորձերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արևմտահայության հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ մտավորականների, հասարակական գործիչների, հրապարակախոսների և ազգային-քաղաքական շրջանակների վերաբերմունքին բարենորոգումների նկատմամբ, նրանց արտահայտած ակնկալիքներին, քննադատական գնահատականներին և առաջարկություններին։ Ուսումնասիրվում են իրավահավասարության, քաղաքացիական ազատությունների, ազգային ինքնության պահպանման, կրթության զարգացման և համայնքային ինքնակառավարման հարցերի արտացոլումները հայ հասարակական-քաղաքական մտքում։ Անդրադարձ է կատարվում հայ պարբերական մամուլի, հրապարակախոսության և հասարակական քննարկումների նշանակությանը բարենորոգչական գաղափարների տարածման ու մեկնաբանման գործընթացում։ Կարևորվում են օսմանյան պետական քաղաքականության և հայ հասարակական պահանջների փոխհարաբերությունները, բարենորոգումների իրականացման ընթացքում առաջացած հակասությունները և արևմտահայ քաղաքական մտածողության զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, հասարակական մտքի պատմության հետազոտողների, արևելագետների, քաղաքագետների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրոնային թանձրուկներում տեղի ունեցող մոդուլացման երևույթների էլեկտրադինամիկական օրինաչափությունների տեսական ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով լիցքավորված մասնիկների կոլեկտիվ շարժման, էլեկտրամագնիսական դաշտերի և միջավայրի ներքին փոխազդեցությունների միջև ձևավորվող կապերը։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրոնային համակարգի տարածաժամանակային վարքն է արտաքին կամ ներքին խ perturbations-ի ազդեցությամբ, երբ էլեկտրոնների խտությունը, արագությունը, հոսանքի ուժը կամ էլեկտրամագնիսական դաշտի բնութագրերը կարող են ենթարկվել պարբերական փոփոխությունների։ Քննվում են այդ փոփոխությունների առաջացման և տարածման պայմանները, դրանց կայունությունը, ինչպես նաև համակարգում ձևավորվող ալիքային և տատանողական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էլեկտրոնային թանձրուկի ինքնահամաձայնեցված էլեկտրամագնիսական դաշտի դերին, քանի որ լիցքերի շարժումն առաջացնում է դաշտեր, որոնք իրենց հերթին ազդում են մասնիկների հետագա դինամիկայի վրա։ Նման փոխադարձ կապը կարող է պայմանավորել ոչ գծային երևույթների, տարածական կառուցվածքների և տարբեր տեսակի անկայունությունների առաջացումը։ Հետազոտության ընթացքում դիտարկվում են էլեկտրոնների շարժումը նկարագրող հավասարումների և էլեկտրամագնիսական դաշտի հավասարումների համատեղ կիրառման տեսական մոտեցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է կառուցել համակարգի դինամիկական մոդելներ և ուսումնասիրել տարբեր պարամետրերի ազդեցությունը մոդուլացման գործընթացի վրա։ Կարևորվում են մասնիկների խտության, արագության բաշխման, դաշտի ինտենսիվության, հաճախականության և տարածական բնութագրերի միջև հարաբերությունները։ Քննվում են նաև գծային և ոչ գծային ռեժիմները, ռեզոնանսային փոխազդեցությունների հնարավորությունները և էներգիայի փոխանցման առանձնահատկությունները էլեկտրոնային համակարգի ու էլեկտրամագնիսական ալիքների միջև։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում մոդուլացված էլեկտրոնային հոսքերի կայունության խնդիրը, քանի որ փոքր շեղումների զարգացումը կարող է էապես փոխել համակարգի ընդհանուր վարքը և ազդել էլեկտրոնային սարքերի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Տեսական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս սահմանել այն պայմանները, որոնց դեպքում մոդուլացումը պահպանվում, ուժեղանում կամ թուլանում է, ինչպես նաև ուսումնասիրել առաջացող տատանումների սպեկտրային հատկությունները։ Այս խնդիրների ուսումնասիրությունը կիրառական նշանակություն ունի բարձր հաճախականությունների էլեկտրոնիկայի, վակուումային էլեկտրոնիկայի, պլազմային ֆիզիկայի և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման գեներացման ու ուժեղացման համակարգերի համար։ Աշխատությունը նպաստում է լիցքավորված մասնիկների կոլեկտիվ դինամիկայի և էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների վերաբերյալ տեսական պատկերացումների զարգացմանը՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական նկարագրել մոդուլացված էլեկտրոնային համակարգերում ընթացող բարդ ֆիզիկական գործընթացները։

Литература

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Շահան Շահնուրի և Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական ու գրական առնչությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով սփյուռքահայ գրականության ձևավորման, գաղափարական որոնումների և 1920–1930-ական թվականների գրական միջավայրի համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու հեղինակների ստեղծագործությունների, գրական հայացքների, թեմատիկ ընդհանրությունների և տարբերությունների, ինչպես նաև նրանց միջև առկա ստեղծագործական երկխոսության ու բանավեճերի բացահայտումն է։ Երկուսն էլ պատկանում են արևմտահայ գրական ավանդույթից հետո ձևավորված սփյուռքահայ նոր սերնդին, որի համար առանցքային խնդիրներ էին ազգային ինքնության պահպանումը, օտար միջավայրում հայի գոյությունը, ձուլման վտանգը, հայրենիքի հիշողությունը և ցեղասպանության հետևանքների հոգեբանական ու մշակութային վերապրումը։ Սփյուռքահայ նոր գրական սերնդի ձևավորման գործում կարևոր դեր է ունեցել հատկապես Փարիզի գրական միջավայրը, որտեղ Շահնուրի, Շուշանյանի, Նիկողոս Սարաֆյանի, Զարեհ Որբունու, Նշան Պեշիկթաշլյանի և այլ երիտասարդ հեղինակների գործունեությունը նպաստեց նոր գրական մտածողության ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ «Մենք» գրական շարժման և դրա շուրջ ձևավորված գաղափարական մթնոլորտի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ շրջանակը միավորում էր տարբեր գրական ու քաղաքական հայացքներ ունեցող երիտասարդ հեղինակների, որոնց ընդհանուր մտահոգություններից էր սփյուռքում հայ ինքնության և մշակութային դիմագծի պահպանումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ երկու հեղինակների կապը միայն գաղափարական ընդհանրություններով չի սահմանափակվել․ նրանց միջև առկա են եղել նաև էական ստեղծագործական տարաձայնություններ և քննադատական բախումներ։ Մասնավորապես, գրականագիտական աղբյուրները հիշատակում են Շահնուրի և Շուշանյանի միջև 1939 թվականին սրված հակադրությունը, որը կապված էր Շուշանյանի՝ Շահնուրի հասցեին ուղղված քննադատական գրության հրապարակման հետ։ Այս հանգամանքը աշխատության թեման դարձնում է հատկապես հետաքրքիր, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս երկու գրողներին դիտարկել ոչ միայն որպես նույն գրական սերնդի ներկայացուցիչներ, այլև որպես միմյանց գաղափարներին և գեղագիտական դիրքորոշումներին արձագանքող հեղինակներ։ Նրանց ստեղծագործություններում առկա են ընդհանուր պատմական փորձառությունից բխող թեմաներ, սակայն այդ թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությունները կարող են զգալիորեն տարբեր լինել։ Շահնուրի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում օտար միջավայրում հայի ինքնության պահպանման և ազգային ուծացման վտանգը, մինչդեռ Շուշանյանի գրական ժառանգության մեջ կարևոր են նաև հայրենիքի հիշողությունը, կարոտը, անցյալի վերակերտումը և անձնական ապրումների միջոցով պատմական հիշողության փոխանցումը։ Սփյուռքահայ գրականության ուսումնասիրություններում Շահնուրին հաճախ կապում են «նահանջի» գրականության, իսկ Շուշանյանին՝ նաև «կարոտի» և գյուղագրության ուղղությունների հետ, թեև նրանց ստեղծագործական աշխարհները զգալիորեն ավելի լայն են։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն երկու հեղինակների գրական ժառանգությունը դիտարկում է փոխհարաբերության մեջ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ոչ միայն նրանց անհատական ստեղծագործական առանձնահատկությունները, այլև այն գրական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել է սփյուռքահայ նոր գրականությունը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը արժեքավոր է հայ գրականության պատմության համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին ցեղասպանությունից հետո ձևավորված նոր սերնդի գրողները փորձում վերաիմաստավորել ազգային ինքնությունը, հայրենիքի կորստի փորձառությունը և օտար հասարակության մեջ ապրելու հակասությունները։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն Լիլիթ Վարդանի Տոնոյանի 2014 թվականի գրականագիտական ատենախոսական ուսումնասիրությունն է, որը ներկայացվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, ունի 24 էջ և ներառում է ինչպես մատենագիտական աղբյուրներ, այնպես էլ ծանոթագրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հետաքրքիր և արժեքավոր աղբյուր է Շահան Շահնուրի ու Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական փոխառնչությունների, սփյուռքահայ գրականության ձևավորման ընթացքի, գրական բանավեճերի և երկու հեղինակների գաղափարագեղագիտական դիրքորոշումների ավելի խորքային ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, արևմտահայ և սփյուռքահայ գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև 20-րդ դարի հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Право

На современном этапе развития общества и экономики Республики Армения стремительно растет роль результатов интеллектуальной деятельности, в том числе объектов авторских прав / Հայաստանի Հանրապետության հասարակության և տնտեսության զարգացման ներկա փուլում արագորեն աճում է մտավոր գործունեության արդյունքների, այդ թվում՝ երաժշտական ստեղծագործությունների որպես հեղինակային իրավունքի յուրահատուկ օբյեկտների դերը / At the current stage of the society and economy development in the Republic of Armenia rapidly increases the role of results of intellectual activity, including the role of musical works as unique copyright objects Հրատ.՝ Հայ-ռուսական (Սլավոնական) hամալսարան, Երևան, 2018, 2019, Ատենախոսություն՝ 148 էջ, սեղմագիր՝ 20 էջ [src=123456789/887] [dspace.nla.am]