Christians and others in the Umayyad state

История

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի սկզբին Ռուսական կայսրության կառավարության կողմից Այսրկովկասում իրականացվող կրոնական քաղաքականության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ վրաց ուղղափառ, հայ առաքելական եկեղեցիների և մուսուլմանական հոգևոր կազմակերպությունների գործունեության համատեքստում։ Քննարկվում են կայսերական իշխանությունների և տարածաշրջանի կրոնական հաստատությունների փոխհարաբերությունները, պետական վերահսկողության մեխանիզմները, կրոնական կազմակերպությունների իրավական կարգավիճակը և դրանց գործունեության նկատմամբ կիրառվող վարչական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1903–1914 թվականների քաղաքական և հասարակական զարգացումներին, ազգային ու կրոնական համայնքների ինքնակազմակերպման գործընթացներին, ինչպես նաև կրոնական հաստատությունների դերին տարածաշրջանի հասարակական կյանքում։ Ուսումնասիրվում են Հայ առաքելական եկեղեցու գույքի և եկեղեցական հաստատությունների նկատմամբ պետական քաղաքականությունը, 1903 թվականի եկեղեցական գույքի բռնագրավման մասին որոշման հետևանքները, դրա շուրջ ձևավորված հասարակական արձագանքները և հետագա փոփոխությունները։ Դիտարկվում են վրաց ուղղափառ եկեղեցական շրջանակների ինքնուրույնության ձգտումները, եկեղեցական կառավարման առանձնահատկությունները և Ռուսական ուղղափառ եկեղեցու կառույցների հետ հարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մուսուլմանական հոգևոր կազմակերպությունների վարչական կարգավորմանը, կրոնական առաջնորդների գործունեությանը, հոգևոր կրթության կազմակերպմանը և պետական իշխանությունների հետ փոխհարաբերություններին։ Կարևորվում են կրոնական քաղաքականության և ազգային հարցի փոխկապակցվածությունը, կայսերական կառավարման կենտրոնացման միտումները, կրոնական ինքնության պահպանման խնդիրները և հասարակական շարժումների վրա եկեղեցական ու հոգևոր կառույցների ազդեցությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պետական հրամանագրերը, վարչական փաստաթղթերը, եկեղեցական արխիվային նյութերը, ժամանակի մամուլը և պատմագիտական աշխատությունները՝ տարբեր կրոնական համայնքների նկատմամբ իրականացված քաղաքականության ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Առանձնացվում են կրոնական ազատությունների, հոգևոր կառավարման ինքնուրույնության, ազգային ինքնագիտակցության և կայսերական իշխանության շահերի միջև առաջացող հակասությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Այսրկովկասի քաղաքական և կրոնական պատմության, Ռուսական կայսրության ազգային քաղաքականության և տարածաշրջանի կրոնական հաստատությունների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, կրոնագետների, եկեղեցագետների, կովկասագետների, քաղաքական պատմության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է հայերի և Միջերկրածովյան աշխարհի միջև ձևավորված պատմական, մշակութային, առևտրային և հասարակական կապերի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հայկական ներկայությունը դիտարկելով միջերկրածովյան տարածքի փոխկապակցված պատմության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն ուղիներն ու միջավայրերն են, որոնց միջոցով հայկական համայնքները, վաճառականները, ճանապարհորդները, հոգևորականները և մշակութային գործիչները ներգրավվել են Միջերկրական ծովի ավազանի տարբեր հասարակությունների տնտեսական ու մշակութային կյանքում։ Քննվում են մարդկանց, ապրանքների, գաղափարների, գրքերի և մշակութային սովորույթների տեղաշարժերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ծովային և ցամաքային հաղորդակցությունները նպաստել տարբեր տարածաշրջանների միջև կապերի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայկական համայնքային կենտրոնների զարգացմանը, առևտրային ցանցերին, նավահանգստային քաղաքների հետ կապերին և սփյուռքյան հաստատությունների դերին հայկական ինքնության պահպանման ու միաժամանակ տեղական հասարակությունների հետ փոխգործակցության գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Կիլիկիայի, Լևանտի, Կոստանդնուպոլսի, իտալական քաղաքների և Միջերկրածովյան այլ կենտրոնների հետ հայկական աշխարհի հարաբերություններին՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց ունեցած նշանակության տեսանկյունից։ Կարևորվում է կրոնական և մշակութային հաստատությունների, կրթության, ձեռագրերի ու տպագիր գրքերի շրջանառության դերը, որոնց միջոցով ձևավորվել են մտավոր և մշակութային կապեր աշխարհագրորեն հեռու հայկական համայնքների միջև։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայկական սփյուռքի պատմության դիտարկումը ոչ միայն առանձին համայնքների պատմությունների հանրագումարի, այլև փոխկապակցված միջտարածաշրջանային ցանցերի համակարգի տեսանկյունից։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են հայերը պահպանել լեզվական, կրոնական և մշակութային առանձնահատկությունները՝ միաժամանակ մասնակցելով բազմազգ քաղաքների տնտեսական ու հասարակական կյանքին։ Առևտրային փաստաթղթերը, ճանապարհորդական նկարագրությունները, նամակագրությունը, եկեղեցական և համայնքային նյութերը կարող են ծառայել որպես նման փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման կարևոր աղբյուրներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայկական սփյուռքի պատմության, միջերկրածովյան ուսումնասիրությունների, տնտեսական ու մշակութային պատմության մոտեցումները՝ հայկական աշխարհի և Միջերկրածովյան տարածաշրջանի միջև դարերի ընթացքում ձևավորված փոխադարձ կապերի ամբողջական պատկեր ստեղծելու նպատակով։

Другие предметы

Այս աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտավայրի հողակլիմայական պայմաններում գլուխ սոխի մշակության արդյունավետության բարձրացմանը՝ քիմիական մոլախոտազերծման տարբերակված տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մոլախոտերի դեմ պայքարի ժամանակակից մեթոդները, տարբեր քիմիական միջոցների արդյունավետությունը, դրանց կիրառման ժամկետներն ու չափաբաժինները՝ գնահատելով ազդեցությունը բերքատվության, արտադրանքի որակի և մշակության տնտեսապես շահավետ կազմակերպման վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փորձարարական արդյունքներ, համեմատական վերլուծություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք նպաստում են մշակաբույսի աճի բարելավմանը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացմանը և բերքի կայունության բարձրացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև շրջակա միջավայրի պահպանության, ագրոտեխնիկական միջոցառումների ճիշտ համադրման և գյուղատնտեսական արտադրության կայուն զարգացման սկզբունքներին՝ աշխատությունը դարձնելով օգտակար աղբյուր գյուղատնտեսության, բուսաբուծության և ագրոնոմիայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Лингвистика

Գիտական աշխատանքը նվիրված է բառիմաստի ներլեզվական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ անգլերենից և հայերենից փոխառված բառերի օրինակների հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են լեզվում արդեն գործածության մեջ մտնող փոխառյալ բառերը ժամանակի ընթացքում ենթարկվում իմաստային փոփոխությունների, ինչպես են ձևավորվում դրանց նոր նշանակությունները և ինչպիսի ներլեզվական ու արտալեզվական գործոններ են պայմանավորում այդ փոփոխությունները։ Փոխառությունը սովորաբար չի սահմանափակվում միայն բառի՝ մեկ լեզվից մյուսը անցնելու գործընթացով․ նոր լեզվական միջավայրում հայտնվելով՝ բառը կարող է աստիճանաբար ձեռք բերել նոր իմաստներ, կորցնել սկզբնական նշանակության որոշ կողմեր, նեղացնել կամ ընդլայնել իր իմաստային ծավալը, ստանալ փոխաբերական կամ դարձվածային կիրառություններ և ներառվել տվյալ լեզվի բառապաշարային համակարգի մեջ։ Աշխատության շրջանակում կարևոր է փոխառյալ բառի սկզբնական նշանակության և ընդունող լեզվում ձևավորված իմաստների համեմատական քննությունը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք փոխառված միավորը պահպանել է սկզբնաղբյուր լեզվի իմաստը, թե ենթարկվել է մասնագիտացման, ընդհանրացման, իմաստային տեղաշարժի կամ այլ փոփոխության։ Անգլերենի և հայերենի նյութի համադրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր լեզվական համակարգերում ընթացող իմաստային զարգացման ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը իմաստային փոփոխությունների դասակարգումն է։ Կարող են ուսումնասիրվել իմաստի ընդլայնման և նեղացման, իմաստի բարելավման կամ վատթարացման, փոխաբերականացման, իմաստային տեղափոխության և այլ գործընթացներ։ Յուրաքանչյուր փոփոխություն կարելի է դիտարկել կոնկրետ բառի պատմական կիրառության օրինակներով՝ պարզելու համար, թե ինչպես է փոխվել դրա իմաստային կառուցվածքը տարբեր ժամանակաշրջաններում և տարբեր հաղորդակցական միջավայրերում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի փոխառությունների հարմարեցումը ընդունող լեզվի բառապաշարային համակարգին։ Փոխառված բառը գործածության մեջ մտնելով՝ կարող է ստանալ նոր բառակապակցություններ, մասնակցել նոր բառակազմական շղթաների ձևավորմանը և փոխհարաբերությունների մեջ մտնել տվյալ լեզվի արդեն գոյություն ունեցող բառերի հետ։ Այդ գործընթացը կարող է հանգեցնել նաև իմաստային նոր կապերի ձևավորմանը, որոնց արդյունքում փոխառությունը աստիճանաբար դառնում է լեզվի բնական և ակտիվ բառապաշարային միավոր։ Աշխատանքի մեջ կարող է կարևորվել նաև համատեքստի դերը։ Բառի իմաստը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն բառարանի սահմանմամբ, այլև այն միջավայրով, որտեղ այն գործածվում է։ Տարբեր ոլորտներում՝ տեխնոլոգիա, տնտեսություն, քաղաքականություն, գիտություն, մշակույթ կամ առօրյա հաղորդակցություն, նույն փոխառյալ բառը կարող է ստանալ տարբեր մասնավոր նշանակություններ։ Այս երևույթը հատկապես նկատելի է ժամանակակից լեզուներում, որտեղ միջազգային հաղորդակցությունը արագացնում է նոր բառերի և հասկացությունների ներթափանցումը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է դիտարկվել նաև լեզվական և հասարակական փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը։ Նոր տեխնոլոգիաների, սոցիալական հարաբերությունների, մշակութային երևույթների և միջազգային շփումների զարգացումը ստեղծում է նոր հասկացությունների անվանման անհրաժեշտություն։ Անգլերենը ժամանակակից միջազգային հաղորդակցության մեջ ունեցած իր մեծ դերակատարության շնորհիվ բազմաթիվ ոլորտների համար դարձել է նոր բառապաշարի կարևոր աղբյուր, և այդ բառերի՝ հայերենում գործածության ընթացքում կարող են առաջանալ իմաստային յուրահատուկ փոփոխություններ։ Միաժամանակ հայերենից այլ լեզուներ անցած բառերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հակառակ ուղղությամբ ընթացող գործընթացները և պարզել, թե ինչպես է սկզբնաղբյուր լեզվի բառային միավորը փոխակերպվում օտար լեզվական միջավայրում։ Համեմատական վերլուծությունը կարող է բացահայտել, որ նույն բառը տարբեր լեզուներում կարող է զարգացնել տարբեր իմաստային շերտեր։ Դա պայմանավորված է տվյալ լեզվի ներքին համակարգով, խոսողների մշակութային փորձով, բառի գործածության հաճախականությամբ և այլ բառերի հետ ունեցած հարաբերություններով։ Հետևաբար փոխառության հետագա իմաստային զարգացումը պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես օտար բառի մեխանիկական ներմուծում, այլ որպես նոր լեզվական միջավայրում դրա վերաիմաստավորման և համակարգայնացման գործընթաց։ Հետազոտության կարևոր աղբյուրներ կարող են լինել տարբեր ժամանակաշրջանների բառարանները, գրական և հրապարակախոսական տեքստերը, մամուլի նյութերը, մասնագիտական գրականությունը և ժամանակակից էլեկտրոնային հաղորդակցության լեզվական օրինակները։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևելու բառի իմաստային փոփոխությանը ժամանակի ընթացքում և տարբերակելու կայուն, անցողիկ ու համատեքստային նշանակությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտակար լինել ինչպես հայերենի և անգլերենի բառապաշարի ուսումնասիրության, այնպես էլ փոխառությունների տեսության և լեզվական շփումների հետազոտության համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը փոխառյալ բառը դիտարկում է որպես լեզվական համակարգում շարունակաբար զարգացող միավոր։ Այն ցույց է տալիս, որ բառի՝ նոր լեզու անցնելուց հետո նրա պատմությունը չի ավարտվում․ հակառակը, նոր լեզվական միջավայրը կարող է առաջացնել իմաստային վերակազմավորումներ, նոր նշանակությունների ձևավորում և գործածական նոր ոլորտների ընդլայնում։ Այդ գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու լեզուների փոխազդեցությունը, բառապաշարի փոփոխության ներքին մեխանիզմները և բառիմաստի պատմական զարգացումը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսանենգության երևույթի կրիմինալոգիական վերլուծությանը՝ ընդգծելով դրա առաջացման պատճառները, տարածման մեխանիզմները և սոցիալ-տնտեսական հետևանքները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մաքսանենգության կառուցվածքը, կազմակերպված հանցավոր խմբերի գործունեության առանձնահատկությունները, հանցագործության կատարման ուղիները և այն գործոնները, որոնք նպաստում են այս երևույթի պահպանմանը և ընդլայնմանը։ Գրքում վերլուծվում են իրավական կարգավորման բացերը, մաքսային վերահսկողության արդյունավետության խնդիրները, սահմանային անվտանգության համակարգի թերությունները և կոռուպցիոն ռիսկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսանենգության սոցիալական արմատներին՝ ներառյալ տնտեսական անհավասարությունը, գործազրկությունը, ստվերային տնտեսության ծավալները և հանցավոր վարքագծի ձևավորման հոգեբանական ու սոցիալական գործոնները։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է կանխարգելման և պայքարի մեխանիզմները՝ առաջարկելով իրավական, կազմակերպչական և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներ, որոնք կարող են բարձրացնել մաքսային համակարգի արդյունավետությունը և նվազեցնել հանցավորության մակարդակը։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է պատմության փիլիսոփայական հայեցակերպերի մեթոդաբանական հիմքերի, կառուցվածքի և ճանաչողական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պատմական գործընթացի բնույթի, զարգացման օրինաչափությունների, պատճառականության, շարունակականության և փոփոխության վերաբերյալ ձևավորված հիմնական փիլիսոփայական մոտեցումները։ Վերլուծվում են պատմության ընթացքի բացատրության տարբեր սկզբունքները, պատմական անհրաժեշտության և պատահականության հարաբերակցությունը, հասարակության զարգացման շարժիչ ուժերի վերաբերյալ պատկերացումները և պատմության մեջ անհատի ու հասարակական խմբերի դերի մեկնաբանությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական ճանաչողության մեթոդաբանական խնդիրներին՝ փաստի և մեկնաբանության, օբյեկտիվության և սուբյեկտիվության, պատմական իրադարձության ու դրա տեսական վերակառուցման փոխհարաբերություններին։ Դիտարկվում են գծային, շրջափուլային, առաջընթացային և բազմակողմ զարգացման հայեցակերպերի մեթոդաբանական առանձնահատկությունները, դրանց բացատրական հնարավորություններն ու սահմանները։ Քննարկվում է պատմական ժամանակի, հասարակական փոփոխությունների, մշակույթի, քաղաքակրթության և արժեքային համակարգերի նշանակությունը պատմության փիլիսոփայական իմաստավորման գործընթացում։ Կարևորվում է տարբեր տեսական մոտեցումների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու դրանց ելակետային սկզբունքները, կիրառվող մեթոդները և պատմական իրականության մեկնաբանման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատմության փիլիսոփայության և պատմագիտության մեթոդաբանության փոխառնչություններին, ինչպես նաև պատմական գիտելիքի ձևավորման ու հիմնավորման խնդիրներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու պատմական գործընթացի փիլիսոփայական մեկնաբանությունների բազմազանության և դրանց մեթոդաբանական նշանակության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության, պատմագիտության, սոցիալական տեսության և գիտության մեթոդաբանության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։