Что такое математика?

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների իմացական մտածողության զարգացման կարևորագույն հիմնախնդրին՝ ինֆորմատիկայի նախագիտելիքների ուսուցման գործընթացի համատեքստում։ Այն ուսումնասիրում է, թե ինչպես կարելի է վաղ դպրոցական տարիքում համակարգված և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան ուսուցման միջոցով նպաստել երեխայի տրամաբանական, վերլուծական, համեմատական, ընդհանրացնող և ստեղծագործական մտածողության ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ ժամանակակից կրթական միջավայրում ինֆորմատիկայի նախագիտելիքները պետք չէ սահմանափակել միայն համակարգչի կամ թվային տեխնոլոգիաների հետ նախնական ծանոթությամբ․ դրանք կարող են դառնալ երեխայի ճանաչողական ակտիվության խթանման, խնդիրների լուծման հմտությունների ձևավորման և մտածողության կառուցվածքային զարգացման արդյունավետ միջոց։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում կրտսեր դպրոցական տարիքի հոգեբանական և մանկավարժական առանձնահատկություններին, քանի որ այս փուլում երեխաների մտածողությունը աստիճանաբար անցում է կատարում առավել կոնկրետ գործողություններից դեպի տրամաբանական կապերի գիտակցում, պատճառահետևանքային հարաբերությունների բացահայտում և վերացականացման տարրերի ձևավորում։ Ինֆորմատիկայի նախագիտելիքների ուսուցումը դիտարկվում է որպես այնպիսի կրթական գործընթաց, որի ընթացքում երեխան կարող է սովորել տեղեկատվություն տարբերակել, դասակարգել, համեմատել, հաջորդականություններ կառուցել, օրինաչափություններ բացահայտել, քայլերի հերթականություն սահմանել և առաջադրված խնդիրների լուծման համար ընտրել համապատասխան գործողություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ալգորիթմական մտածողության նախադրյալների ձևավորմանը, քանի որ գործողությունների հաջորդականությունը հասկանալը, խնդիրը փոքր քայլերի բաժանելը, պայմանների և արդյունքների միջև կապեր տեսնելը կարևոր հիմք են ոչ միայն հետագա ինֆորմատիկայի ուսուցման, այլև ընդհանուր ճանաչողական զարգացման համար։ Նյութը կարևորում է նաև ուսուցման խաղային և գործնական բնույթը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ կրտսեր դպրոցականի համար արդյունավետ են այնպիսի առաջադրանքները, որոնք միավորում են ճանաչողական հետաքրքրությունը, երևակայությունը, փորձարկումը և ինքնուրույն գործունեությունը։ Խնդիրների, տրամաբանական վարժությունների, դասակարգման ու հաջորդականացման առաջադրանքների, պայմանական իրավիճակների և պարզ ալգորիթմական գործողությունների միջոցով երեխան ոչ միայն ձեռք է բերում ինֆորմատիկային առնչվող նախնական պատկերացումներ, այլև զարգացնում է ուշադրությունը, հիշողությունը, ընկալումը, խոսքային և տրամաբանական կարողությունները։ Աշխատանքը կարևոր է նաև նրանով, որ ուսուցման գործընթացը դիտարկում է ոչ թե որպես պատրաստի գիտելիքի փոխանցում, այլ որպես երեխայի ակտիվ մտավոր գործունեության կազմակերպում։ Այս մոտեցման դեպքում մանկավարժի դերը կայանում է համապատասխան խնդրային իրավիճակների ստեղծման, երեխային ինքնուրույն մտածելու ուղղորդման, հարցադրումների միջոցով որոնողական գործունեության խթանման և սովորողի անհատական հնարավորություններին համապատասխան առաջադրանքների ընտրության մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության ոլորտի մասնագետների, ինչպես նաև ինֆորմատիկայի նախնական ուսուցմամբ զբաղվողների համար, քանի որ ներկայացվող մոտեցումները հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարելի է թվային և տեղեկատվական միջավայրին վերաբերող նախնական գիտելիքները վերածել երեխայի համակողմանի մտավոր զարգացման գործիքի։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընդգծում է, որ ինֆորմատիկայի նախագիտելիքների ճիշտ կազմակերպված ուսուցումը կարող է նպաստել ոչ միայն տեխնոլոգիական գրագիտության նախադրյալների ստեղծմանը, այլև սովորողի ինքնուրույնության, տրամաբանական դատողության, խնդիրներ լուծելու կարողության, ճանաչողական հետաքրքրության և նոր իրավիճակներում գիտելիքը կիրառելու հմտության զարգացմանը։

Технология

Սա շինարարական ինժեներիայի ոլորտին պատկանող տեխնիկական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է կաղապարային (օպալուբկայի) համակարգերի կատարելագործման հիմնական խնդիրներին, որտեղ վերլուծվում են բետոնային կոնստրուկցիաների ձևավորման գործընթացում օգտագործվող կաղապարների կառուցվածքային, տեխնոլոգիական և շահագործական պահանջները, աշխատանքը ընդգրկում է կաղապարային համակարգերի ամրության և կոշտության բարձրացման, հավաքման և ապամոնտաժման գործընթացների պարզեցման, բազմակի օգտագործման արդյունավետության ավելացման և նյութական ծախսերի նվազեցման խնդիրները, միաժամանակ դիտարկվում են աշխատանքի անվտանգ պայմանների ապահովման, շինարարական ժամանակի կրճատման և արտադրողականության բարձրացման ինժեներական լուծումները, ինչպես նաև նոր նյութերի և մոդուլային համակարգերի կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս բարելավել բետոնային աշխատանքների որակը և ընդհանուր շինարարական գործընթացի արդյունավետությունը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է տարրական կրթության ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության գործընթացում մաթեմատիկական տրամաբանության հիմնական հասկացությունների ուսուցման տեսական և մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այնպիսի ուսուցման համակարգի ձևավորումն է, որը հնարավորություն է տալիս ուսանողներին ոչ միայն յուրացնել տրամաբանական հիմնական հասկացություններն ու գործողությունները, այլև հասկանալ դրանց նշանակությունը տարրական դասարաններում մաթեմատիկայի արդյունավետ դասավանդման համար։ Մաթեմատիկական տրամաբանությունը դիտարկվում է որպես ապագա ուսուցչի մասնագիտական մտածողության զարգացման կարևոր բաղադրիչ, քանի որ այն նպաստում է դատողությունների հստակ ձևակերպմանը, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը, ապացուցողական մտածողության զարգացմանը և խնդիրների լուծման հաջորդականության գիտակցված կառուցմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ասույթների, տրամաբանական գործողությունների, պայմանների, հետևությունների, բազմությունների և դրանց միջև հարաբերությունների վերաբերյալ գիտելիքների ներկայացման մեթոդական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել վերացական տրամաբանական հասկացությունները մատչելի և գործնական ձևով ներկայացնելու մեթոդներին՝ օգտագործելով օրինակներ, խնդիրներ, սխեմաներ, աղյուսակներ և ուսումնական իրավիճակներ։ Կարևոր ուղղություն է ուսանողների տրամաբանական սխալները ճանաչելու և վերլուծելու կարողության զարգացումը, քանի որ ապագա ուսուցիչը պետք է կարողանա ոչ միայն ինքնուրույն ճիշտ դատողություններ կառուցել, այլև հասկանալ սովորողների մտածողության ընթացքում առաջացող դժվարությունների պատճառները։ Ուսուցման մեթոդիկան կարող է ներառել խնդրահարույց ուսուցման, համագործակցային աշխատանքի, ինքնուրույն առաջադրանքների և հետազոտական բնույթի վարժությունների համադրում՝ նպաստելով գիտելիքների ակտիվ յուրացմանը։ Հետազոտության մեջ կարող է կարևորվել նաև մաթեմատիկական տրամաբանության և տարրական մաթեմատիկայի դասընթացի միջև միջառարկայական կապերի բացահայտումը՝ ցույց տալով, թե տրամաբանական մտածողության տարրերն ինչպես են դրսևորվում թվաբանական խնդիրներում, երկրաչափական նյութում, դասակարգման, համեմատման և ընդհանրացման գործողություններում։ Առանձին ուշադրության առարկա կարող է լինել ապագա ուսուցիչների մեթոդական կարողությունների գնահատումը և ուսուցման արդյունավետության չափանիշների մշակումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի, մանկավարժության և տրամաբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ապագա տարրական դասարանների ուսուցիչների տրամաբանական մտածողությունը և նրանց պատրաստվածությունը երեխաների մաթեմատիկական մտածողության նպատակային ձևավորման համար։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտավայրին բնորոշ կենսաբանական ծագման արժեքավոր գունանյութի առանձնացման և դրա բաղադրության քրոմատոգրաֆիական հետազոտության գիտական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում բնական ներկանյութի քիմիական բնույթի, բաղադրիչային կազմի և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունն է՝ համապատասխան անալիտիկ մեթոդների կիրառմամբ։ Քննվում է կենսաբանական հումքում առկա գունավոր միացությունների առանձնացման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց մաքրության գնահատումը և խառնուրդներից տարբերակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քրոմատոգրաֆիական վերլուծությանը՝ որպես բարդ բնական խառնուրդների բաղադրիչները տարանջատելու, հայտնաբերելու և համեմատականորեն բնութագրելու արդյունավետ անալիտիկ մոտեցման։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ տարբեր գունավոր բաղադրիչների քրոմատոգրաֆիական վարքի գնահատումը, հիմնական և ուղեկցող միացությունների տարբերակումը, ինչպես նաև ստացված տվյալների հիման վրա բնական ներկանյութի բաղադրության վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկերացման ձևավորումը։ Քննարկվում են նաև գունանյութերի կայունության, պահպանման պայմանների նկատմամբ զգայունության և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների հետ կապված հարցեր, որոնք կարևոր են ինչպես գիտական հետազոտությունների, այնպես էլ պատմական նյութերի և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Բնական կարմիր ներկանյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել ժամանակակից անալիտիկ քիմիայի և հայկական ավանդական նյութական մշակույթի միջև, քանի որ նման գունանյութերը պատմականորեն հետաքրքրություն են ներկայացրել ներկարարության, ձեռագրերի, գործվածքների և արվեստի այլ ոլորտների ուսումնասիրության համար։ Քրոմատոգրաֆիական տվյալները կարող են կիրառվել նաև բնական ներկանյութի նույնականացման, տարբեր ծագում ունեցող գունանյութերի համեմատության և պատմական նմուշներում համապատասխան նյութերի հայտնաբերման գիտական խնդիրներում։ Միաժամանակ կենսաբանական աղբյուրի առանձնահատուկ բնույթը կարևորում է բնական պաշարների պահպանության և հետազոտական նյութի պատասխանատու օգտագործման հարցերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բնական միացությունների քիմիայի, անալիտիկ քիմիայի, քրոմատոգրաֆիայի և կենսաբանական ծագման գունանյութերի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպաստելով հայկական բնական ներկանյութերի կազմի և հատկությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական հերոսական էպոսի տարբեր պատումներից համահավաք բնագրերի ձևավորման սկզբունքների, մեթոդաբանության և գիտական նպատակների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում բանավոր ավանդության ընթացքում ձևավորված բազմաթիվ տարբերակների գրառման, հավաքման, դասակարգման, համեմատության և գիտական մշակման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե տարբեր ժամանակներում և տարբեր բանասացներից գրանցված պատումները ինչ սկզբունքներով կարող են համադրվել՝ պահպանելով ժողովրդական ստեղծագործության լեզվական, բովանդակային և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են պատումների միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները, սյուժետային դրվագների տարբերակները, կերպարների նկարագրությունները, իրադարձությունների հաջորդականությունը, տեղական առանձնահատկությունները և բանասացների անհատական ստեղծագործական ներդրումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համահավաք բնագիր կազմելու ընթացքում նյութի ընտրության չափանիշներին և տարբեր պատումներից հատվածների համադրման հիմնավորմանը։ Քննության է առնվում նաև բանավոր ստեղծագործությունը գրավոր ամբողջական տեքստի վերածելու խնդիրը, քանի որ նման աշխատանքում անհրաժեշտ է միաժամանակ պահպանել սկզբնաղբյուրների ինքնատիպությունը և ներկայացնել էպիկական պատումի հնարավորինս ամբողջական կառուցվածքը։ Ուսումնասիրվում են բնագրագիտական խմբագրման սկզբունքները, բարբառային և լեզվական առանձնահատկությունների փոխանցման եղանակները, կրկնվող կամ տարբերակվող հատվածների մշակումը և գիտական մեկնաբանությունների նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համահավաք բնագրերի ստեղծման պատմամշակութային նպատակներին՝ ազգային բանավոր ժառանգության պահպանմանը, համակարգմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը։ Նման բնագրերը կարևոր աղբյուր են էպոսի կառուցվածքի, կերպարային համակարգի, առասպելաբանական շերտերի, ժողովրդական աշխարհընկալման, պատմական հիշողության և գեղարվեստական մտածողության ուսումնասիրման համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է առանձին պատումների ինքնուրույն արժեքը, քանի որ համահավաք տարբերակը չի փոխարինում սկզբնական գրառումներին, այլ դրանց համեմատական ուսումնասիրության և ընդհանրացման արդյունք է։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ բանագիտության, էպոսագիտության, բնագրագիտության և գրականագիտության համար՝ նպաստելով ազգային էպիկական ժառանգության գիտական ուսումնասիրման մեթոդների ու դրա պահպանման սկզբունքների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է կառավարման գործընթացներում դեստրուկտիվ մոտիվացիայի ձևավորման և դրսևորման սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հասարակական և կազմակերպական արժեհամակարգերի փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում այն մոտիվացիոն գործոններն են, որոնք կառավարչական գործունեության ընթացքում կարող են նպաստել ոչ արդյունավետ վարքագծի, միջանձնային լարվածության, կազմակերպական նպատակների և անհատական շահերի հակասության, պատասխանատվության նվազման կամ կառավարման հարաբերությունների խաթարման առաջացմանը։ Դեստրուկտիվ մոտիվացիան դիտարկվում է որպես բազմագործոն երևույթ, որի ձևավորման վրա կարող են ազդեցություն ունենալ ինչպես անձնային առանձնահատկությունները, այնպես էլ կազմակերպության կառուցվածքը, կառավարման ոճը, սոցիալական միջավայրը և գերակշռող արժեքային կողմնորոշումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել արժեհամակարգի վերափոխման պայմաններում մասնագիտական, սոցիալական և անձնական արժեքների հարաբերակցության փոփոխությանը և դրա հնարավոր ազդեցությանը աշխատակիցների ու ղեկավարների վարքագծային շարժառիթների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել իշխանության, մասնագիտական հաջողության, նյութական շահագրգռվածության, ինքնաիրացման, պատասխանատվության, համագործակցության և կազմակերպական հավատարմության հետ կապված արժեքային կողմնորոշումները։ Կարևոր ուղղություն է կառուցողական և դեստրուկտիվ մոտիվացիոն միտումների տարբերակումը՝ պարզելու, թե ինչ պայմաններում անձի շարժառիթները նպաստում են կազմակերպության արդյունավետ գործունեությանը, իսկ ինչ իրավիճակներում կարող են հակասել ընդհանուր նպատակներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև կառավարման տարբեր մակարդակներում առաջացող դերային հակասություններին, աշխատակիցների միջև վստահության և համագործակցության խնդիրներին, կազմակերպական մշակույթի ազդեցությանը և սոցիալական փոփոխությունների պայմաններում կառավարչական վարքի վերափոխմանը։ Հոգեբանական և սոցիոլոգիական մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու անհատական արժեքների և կազմակերպական նորմերի փոխազդեցությունը՝ դեստրուկտիվ վարքային միտումները դիտարկելով ավելի լայն սոցիալական միջավայրի շրջանակում։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կարող է կապված լինել կազմակերպություններում մոտիվացիոն համակարգերի կատարելագործման, առողջ կազմակերպական մշակույթի ձևավորման, կառավարման հարաբերություններում հակասությունների նվազեցման և աշխատակիցների կառուցողական ներգրավվածության խթանման հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կառավարման հոգեբանության, կազմակերպական վարքի, մոտիվացիայի տեսությունների և արժեքների սոցիալական հոգեբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով կառավարչական գործունեության մոտիվացիոն հիմքերի փոփոխությունները հասարակական արժեհամակարգերի վերափոխման պայմաններում։