Դավթի սաղմոսների գիրք

Право

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու արժանապատվության սահմանադրաիրավական պաշտպանության հիմնախնդիրների, իրավական երաշխիքների և դրանց կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մարդու արժանապատվության հասկացության փիլիսոփայական և իրավական հիմքերը, դրա բովանդակությունը, սահմանադրական արժեքների համակարգում զբաղեցրած տեղը և մարդու հիմնական իրավունքների ու ազատությունների հետ ունեցած փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ ամրագրված արժանապատվության անձեռնմխելիության սկզբունքին, դրա իրավական նշանակությանը և պետական իշխանության մարմինների՝ մարդու արժանապատվությունը հարգելու ու պաշտպանելու պարտավորություններին։ Վերլուծվում են մարդու արժանապատվության պաշտպանության ներպետական իրավական կառուցակարգերը, սահմանադրական արդարադատության դերը և դատական պաշտպանության հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև միջազգային իրավական փաստաթղթերում մարդու արժանապատվության պաշտպանության սկզբունքները, մարդու իրավունքների եվրոպական չափանիշները և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի սահմանադրաիրավական համակարգի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են անձի արժանապատվության պաշտպանության և այլ սահմանադրական իրավունքների փոխհարաբերությունները, իրավաչափ սահմանափակումների հիմնախնդիրները, ինչպես նաև իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող մեկնաբանական դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանադրական օրենսդրության և իրավական պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորություններին՝ մարդու արժանապատվության արդյունավետ պաշտպանության ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, միջազգային իրավունքի, իրավունքի տեսության և Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, իրավաբանների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Социология

Աշխատությունը նվիրված է փոխակերպվող հասարակության պայմաններում սոցիալական քաղաքականության նպատակների ձևավորման, կառավարման խնդիրների և զարգացման ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են սոցիալական քաղաքականության տեսական հիմքերը, դրա դերը հասարակական փոփոխությունների կառավարման գործընթացում և սոցիալական զարգացման առաջնահերթությունների սահմանման մեխանիզմները։ Աշխատությունում վերլուծվում են հասարակության կառուցվածքային փոփոխությունները, սոցիալական անհավասարության, բնակչության տարբեր խմբերի շահերի պաշտպանության, սոցիալական աջակցության համակարգերի և պետական կառավարման քաղաքականության փոխկապակցվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական քաղաքականության նպատակների սահմանման չափանիշներին, արդյունավետության գնահատմանը, երկարաժամկետ ռազմավարությունների մշակմանը և փոփոխվող սոցիալ-տնտեսական պայմաններին համապատասխան կառավարման մոտեցումների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է ժամանակակից հասարակություններում սոցիալական քաղաքականության առջև ծառացած մարտահրավերները և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները՝ ընդգծելով մարդու բարեկեցության, սոցիալական կայունության և հասարակական համերաշխության ապահովման նշանակությունը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգների, քաղաքագետների, պետական կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև սոցիալական քաղաքականության և հասարակական զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է ծանրամարտի՝ որպես մարզաձևի ձևավորման, պատմական զարգացման, էվոլյուցիայի և հետագա զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի օրինակին։ Հետազոտության հիմքում ծանրամարտի՝ որպես ուժի, արագության, տեխնիկական պատրաստվածության, ֆիզիկական և հոգեբանական կայունության համադրություն պահանջող մարզաձևի զարգացման պատմությունն է։ Աշխատանքը կարող է ներկայացնել ծանրամարտի սկզբնական ձևավորման փուլերը, մրցակցային կանոնների աստիճանական կայացումը, մարզական տեխնիկայի կատարելագործումը և այն փոփոխությունները, որոնց արդյունքում ձևավորվել են ժամանակակից ծանրամարտի հիմնական մրցաձևերն ու մարզումային համակարգերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ծանրամարտի զարգացման տարբեր փուլերի վերլուծությանը և մարզիկների ֆիզիկական պատրաստվածության նկատմամբ ներկայացվող պահանջների փոփոխությանը։ Մարզաձևի կատարելագործման ընթացքում փոխվել են մարզումների կազմակերպման մեթոդները, բեռների հաշվարկման սկզբունքները, վերականգնման մոտեցումները, սննդակարգի և բժշկական վերահսկողության կազմակերպումը։ Այս գործընթացները նպաստել են մարզիկների արդյունքների բարձրացմանը և մրցակցային տեխնիկայի զարգացմանը։ Հայաստանի օրինակով աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել ծանրամարտի տարածման և զարգացման պատմությունը, մարզական դպրոցների ձևավորումը և հայ մարզիկների մասնակցությունը տարբեր մակարդակի մրցումներին։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել մարզիչների, մարզական կազմակերպությունների և մասնագիտացված մարզադպրոցների ունեցած դերին՝ ծանրամարտի ազգային համակարգի ձևավորման գործում։ Հայաստանի ծանրամարտի պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են սոցիալական, մարզական և կազմակերպչական պայմաններն ազդել մարզաձևի զարգացման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայ ծանրորդների մարզական նվաճումների ուսումնասիրությունը։ Նրանց հաջողությունները կարող են դիտարկվել ոչ միայն որպես առանձին մարզիկների անհատական ձեռքբերումներ, այլև որպես մարզական դպրոցի, մարզման մեթոդների և մրցակցային փորձի զարգացման արդյունք։ Միջազգային մրցաշարերում արձանագրված հաջողությունները կարող են ծառայել հայկական ծանրամարտի զարգացման մակարդակի գնահատման և դրա առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև ծանրամարտի տեխնիկական կողմերը։ Պոկում և հրում վարժությունները պահանջում են շարժումների բարձր ճշգրտություն, ուժի արագ զարգացում, հավասարակշռություն և ճիշտ տեխնիկական կատարում։ Այդ պատճառով մարզիկի պատրաստվածությունը ներառում է ոչ միայն մաքուր ուժային վարժություններ, այլև շարժումների համակարգման, ճկունության, արագաուժային ունակությունների և հատուկ դիմացկունության զարգացում։ Հետազոտության շրջանակում կարող է քննարկվել մարզումների պլանավորման խնդիրը։ Մարզիկի պատրաստման գործընթացում անհրաժեշտ է համադրել ընդհանուր ֆիզիկական և հատուկ մարզական պատրաստվածությունը, աստիճանաբար ավելացնել ծանրաբեռնվածությունը և նախատեսել վերականգնման բավարար ժամանակ։ Մարզական արդյունքի վրա ազդում են նաև մարզիկի տարիքը, քաշային կարգը, մարզման փորձը, առողջական վիճակը և հոգեբանական պատրաստվածությունը։ Առանձին նշանակություն կարող է ունենալ սպորտային հոգեբանության դերի ուսումնասիրությունը։ Բարձր մակարդակի մրցումներում մարզիկից պահանջվում է ոչ միայն ֆիզիկական պատրաստվածություն, այլև կենտրոնացում, ինքնավստահություն, մրցակցային լարվածությունը կառավարելու և պատասխանատու պահերին ճիշտ որոշումներ կայացնելու ունակություն։ Հետևաբար ժամանակակից ծանրամարտի մարզման համակարգը կարող է ներառել նաև հոգեբանական պատրաստության մեթոդներ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ ծանրամարտի զարգացման ժամանակակից միտումներին՝ գիտականորեն հիմնավորված մարզումային ծրագրերի, սպորտային բժշկության, սննդաբանության, վերականգնողական միջոցների և մարզիկների կատարողականության վերահսկման տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ Այս գործոնները հնարավորություն են տալիս ավելի ճշգրիտ կառավարել մարզական ծանրաբեռնվածությունը և նվազեցնել վնասվածքների առաջացման հավանականությունը։ Հայաստանի համար ծանրամարտի հետագա զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությունը կարող է ներառել մարզական ենթակառուցվածքների կատարելագործումը, մարզադպրոցների նյութատեխնիկական ապահովումը, երիտասարդ մարզիկների հայտնաբերման և պատրաստման համակարգի զարգացումը, մարզիչների մասնագիտական վերապատրաստումը և միջազգային փորձի կիրառումը։ Կարևոր է նաև երեխաների և պատանիների շրջանում մարզաձևի նկատմամբ հետաքրքրության խթանումը՝ պահպանելով տարիքային համապատասխան մարզական բեռնվածության և անվտանգության սկզբունքները։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է հայկական ծանրամարտի զարգացման արդյունավետ ուղղությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել մարզիչներին, մարզական կազմակերպություններին, ֆիզիկական կուլտուրայի մասնագետներին և մարզիկների պատրաստման գործընթացում ներգրավված այլ մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ծանրամարտը դիտարկում է որպես պատմականորեն զարգացող մարզաձև, որի առաջընթացը պայմանավորված է մարզական տեխնիկայի, մարզման մեթոդների, գիտական մոտեցումների և կազմակերպչական համակարգերի շարունակական կատարելագործմամբ, իսկ Հայաստանի օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ձեռքբերումները, առկա խնդիրները և մարզաձևի հետագա զարգացման հնարավորությունները։

Литература

Աշխատությունը ներկայացնում է իր ժամանակի հասարակական միջավայրում ապրող անհատի ներաշխարհը, անձնական ապրումներն ու մտորումները՝ խոստովանանքի ձևով անդրադառնալով մարդու և հասարակության փոխհարաբերություններին։ Վերնագրում ընդգծված «դարուս մեկ զավակ» արտահայտությունը ստեղծագործությունը կապում է որոշակի ժամանակաշրջանի հոգևոր ու հասարակական մթնոլորտի հետ՝ անհատի պատմությունը դարձնելով նաև իր դարաշրջանի բարքերի, մտածողության և արժեքների արտացոլման հնարավորություն։ Խոստովանական պատումի ձևը թույլ է տալիս կենտրոնանալ հերոսի ներքին հակասությունների, ապրումների, համոզմունքների, հիասթափությունների և կյանքի փորձից բխող եզրահանգումների վրա։ Անձնական խոսքի միջոցով կարող են բացահայտվել ոչ միայն անհատի հոգեբանական աշխարհը, այլև այն հասարակական պայմաններն ու բարոյական չափանիշները, որոնք ազդում են նրա ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման վրա։ Առաջին հատորը ներկայացնում է ստեղծագործության սկզբնական մասը՝ հիմք դնելով հետագա պատումի և կերպարի զարգացման համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ գեղարվեստական արձակի, խոստովանական գրականության, անհատի հոգեբանական պատկերման և ժամանակաշրջանի հասարակական մտածողության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Литература

Սուրեն Այվազյանի գեղարվեստական արձակը ձևավորվել է 20-րդ դարի հայ գրականության սոցիալ-պատմական զարգացումների համատեքստում և առանձնանում է իր թեմատիկ բազմազանությամբ ու գաղափարական խորությամբ, որտեղ կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում լեռնաշխարհի մարդկանց կյանքը, գյուղական իրականությունը, մարդու ներաշխարհի բարոյահոգեբանական հակասությունները և պատմական հիշողության վերաիմաստավորումը։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ համադրվում են իրական կյանքի դիտարկումները և գեղարվեստական ընդհանրացումները՝ ստեղծելով կերպարների հարուստ համակարգ, որտեղ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատավոր մարդու, գյուղացու, զինվորի և մտավորականի ճակատագրերին։ Այվազյանի արձակում նկատելի է նաև հայրենի բնաշխարհի՝ հատկապես Հայաստանի լեռնային շրջանների գեղարվեստական պատկերումը, որը ոչ միայն ֆոն է գործողությունների համար, այլև դառնում է ինքնուրույն գաղափարական տարր՝ ձևավորելով ստեղծագործությունների տրամադրությունը և կերպարների հոգեբանական վիճակը։ Նրա վիպակներում և վեպերում ընդգծվում են մարդկային արժանապատվության, խղճի, բարոյական ընտրության և հասարակական պատասխանատվության խնդիրները, որոնք հաճախ ներկայացվում են պատմական իրադարձությունների կամ սոցիալական փոփոխությունների ֆոնի վրա։ Գրողի լեզուն համեմատաբար պարզ է, բայց արտահայտիչ, իսկ պատմողական ոճը՝ ռեալիստական ուղղվածությամբ, երբեմն՝ քնարական շեշտադրումներով, ինչը թույլ է տալիս ավելի խորքային կերպով բացահայտել կերպարների ներաշխարհը և միջավայրի առանձնահատկությունները։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է լեռնային պայմաններում շահագործվող հարկադրական բռնկումով ավտոմոբիլային շարժիչների աշխատանքային բեռնվածքների ուսումնասիրության համար նախատեսված լաբորատոր փորձարարական համակարգի մշակման և դրա հիմնական պարամետրերի գիտական հիմնավորման խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում բարձրության փոփոխությամբ պայմանավորված միջավայրային գործոնների ազդեցությունն է շարժիչի աշխատանքային բնութագրերի վրա, քանի որ մթնոլորտային ճնշման, օդի խտության և ջերմաստիճանային պայմանների փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ շարժիչի հզորության, վառելիքային արդյունավետության և ընդհանուր աշխատանքային ռեժիմների վրա։ Լաբորատոր ստենդը դիտարկվում է որպես վերահսկվող պայմաններում իրական շահագործման որոշ բնութագրեր վերարտադրելու և տարբեր աշխատանքային ռեժիմների համեմատական հետազոտություն իրականացնելու միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն պարամետրերի ընտրությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս համապատասխան կերպով բնութագրել շարժիչի բեռնվածքային վիճակը և գնահատել միջավայրային պայմանների փոփոխության ազդեցությունը դրա աշխատանքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել շարժիչի պտտման հաճախականության, ոլորող մոմենտի, հզորության, վառելիքի ծախսի և այլ ընդհանուր ցուցանիշների փոխկապակցվածությունները՝ տարբեր բեռնվածքային պայմաններում։ Կարևոր խնդիր է փորձարարական համակարգի չափողական և վերահսկողական հնարավորությունների հիմնավորումը, որպեսզի ստացված տվյալները լինեն համադրելի և կիրառելի շարժիչի աշխատանքային բնութագրերի գնահատման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել իրական ճանապարհային պայմանների և լաբորատոր մոդելավորման արդյունքների համեմատական վերլուծություն՝ գնահատելու համար ընտրված նմանակման մոտեցման համապատասխանությունը։ Առանձին նշանակություն ունի լեռնային ճանապարհներին ավտոմոբիլի շարժման ընթացքում փոփոխվող բեռնվածքների բնույթի ուսումնասիրությունը, քանի որ վերելքները, ճանապարհային դիմադրությունները և բարձրության փոփոխությունը կարող են ձևավորել շարժիչի աշխատանքի տարբեր ռեժիմներ։ Ստենդային հետազոտությունների կիրառումը հնարավորություն է տալիս համակարգված ուսումնասիրել այդ ազդեցությունները՝ առանց յուրաքանչյուր գնահատման համար իրական ճանապարհային փորձարկումների անհրաժեշտության։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ավտոմոբիլային շարժիչների տեսության, փորձարարական մեխանիկայի, չափիչ տեխնիկայի և տրանսպորտային ճարտարագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել լեռնային պայմաններում ավտոմոբիլային շարժիչների աշխատանքային բնութագրերի ուսումնասիրման գիտափորձարարական հիմքը։