Действие повышенных температур и оптического излучения на первичные процессы фотосинтеза Chlorella pyrenoidosa и Spirulina platensis

Биология

Աշխատությունը նվիրված է բջջային ազդանշանային գործընթացներում և սպիտակուցների քայքայման կարգավորման մեջ ներգրավված ֆերմենտների նկատմամբ ազդեցություն ունեցող նոր ցածրամոլեկուլային արգելակիչների հայտնաբերման և կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում p38 միտոգենով ակտիվացվող պրոտեին կինազն է՝ որպես բջջի տարբեր արտաքին և ներքին ազդակներին արձագանքող ազդանշանային համակարգերի կարևոր բաղադրիչ, ինչպես նաև պրոտեինազները, որոնք մասնակցում են սպիտակուցների սահմանափակ ճեղքմանը, վերափոխմանը և բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական գործընթացների կարգավորմանը։ Քննվում է փոքր մոլեկուլների և թիրախային ֆերմենտների փոխազդեցության ընտրողականության նշանակությունը, քանի որ արդյունավետ արգելակիչների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է տարբերակել նպատակային ազդեցությունը այլ ֆերմենտների նկատմամբ հնարավոր ոչ ընտրողական ազդեցություններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում թեկնածու միացությունների կենսաբանական ակտիվության համեմատական գնահատմանը, կառուցվածքի և ակտիվության միջև հնարավոր կապերի բացահայտմանը և առավել հեռանկարային նյութերի ընտրության ընդհանուր սկզբունքներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կենսաքիմիական, բջջային և հաշվարկային մոտեցումներ՝ գնահատելու ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները, բջջային ազդանշանային պատասխանները և ուսումնասիրվող միացությունների ազդեցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում p38-ով պայմանավորված ազդանշանային ուղիների դերի ուսումնասիրությունը բջջային սթրեսային և բորբոքային պատասխաններում, ինչպես նաև պրոտեինազների գործունեության փոփոխությունների կենսաբանական նշանակության պարզաբանումը։ Դիտարկվում են նաև ցածրամոլեկուլային արգելակիչների ընտրողականության, կենսաբանական հասանելիության և հնարավոր անցանկալի ազդեցությունների հետ կապված ընդհանուր գիտական խնդիրները, որոնք կարևոր են հետագա նախակլինիկական ուսումնասիրությունների հեռանկարները գնահատելու համար։ Նման հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու ֆերմենտային կարգավորման մեխանիզմները և բացահայտելու կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նոր միացությունների ուսումնասիրման ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, ֆերմենտաբանության և դեղաբանական հետազոտությունների մոտեցումները՝ կենտրոնանալով թիրախային ֆերմենտների ակտիվության ընտրողական կարգավորման գիտական հիմքերի վրա։

Культура

Աշխատությունը ներկայացնում է նշանավոր ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու (Այվազեան) կյանքի, ստեղծագործական ուղու և արվեստագիտական ժառանգության համակողմանի կենսամատենագիտական ուսումնասիրությունը։ Գրքում համակարգված կերպով ամփոփված են նկարչի կենսագրական տվյալները, ստեղծագործական փուլերը, հիմնական գործերի նկարագրությունները, ցուցահանդեսներին մասնակցությունները և արվեստի ոլորտում ունեցած ազդեցությունը։ Հեղինակը վերլուծում է Այվազովսկու գեղարվեստական ոճի առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով ծովի թեմատիկայի յուրօրինակ մեկնաբանությունը, լուսաստվերային լուծումները և կոմպոզիցիոն վարպետությունը, որոնք նրան դարձրել են համաշխարհային ծովանկարչության դասական ներկայացուցիչներից մեկը։ Աշխատության մեջ ներառված են նաև արվեստաբանական գնահատականներ, ժամանակակիցների վկայություններ, արխիվային նյութեր և ստեղծագործությունների կատալոգային տվյալներ՝ ապահովելով նրա ստեղծագործական ժառանգության հնարավորինս ամբողջական պատկեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Այվազովսկու կապերին հայկական մշակույթի հետ, նրա ինքնության ընկալմանը և արվեստում ազգային տարրերի դրսևորմանը։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է արվեստաբանների, պատմաբանների, մշակութաբանների և լայն ընթերցողական շրջանակի համար՝ նպաստելով հայ և համաշխարհային կերպարվեստի պատմության ավելի խոր ըմբռնմանը։

Литература

Աշխատանքը նվիրված է հայ սիմվոլիստ գրականության մեջ միստիցիզմի դրսևորումների, գաղափարական հիմքերի և գեղարվեստական արտահայտության ձևերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես են հայ սիմվոլիստ հեղինակները միստիկական աշխարհընկալումը վերածում գրական պատկերների, խորհրդանիշների, կերպարների և փիլիսոփայական մտորումների։ Միստիցիզմը այստեղ ներկայացվում է ոչ միայն որպես կրոնական կամ հոգևոր երևույթ, այլև որպես իրականության ճանաչման առանձնահատուկ եղանակ, որի շրջանակում տեսանելի աշխարհը ձեռք է բերում թաքնված, խորհրդավոր և բազմաշերտ իմաստներ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հայ սիմվոլիզմի այն առանձնահատկությունները, որոնց միջոցով արտաքին իրականությունը հաճախ հակադրվում կամ զուգադրվում է ներքին հոգևոր աշխարհի հետ, իսկ սովորական երևույթները վերածվում են ավելի բարձր կամ անտեսանելի իրականության նշանների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդանիշի դերին, քանի որ սիմվոլիստական գեղագիտության մեջ այն պարզապես պատկերավոր արտահայտչամիջոց չէ, այլ իմաստների խորքային համակարգ, որը ընթերցողին հնարավորություն է տալիս անցում կատարել տեսանելիից դեպի անտեսանելին, նյութականից դեպի հոգևորն ու առօրյայից դեպի վերացականը։ Հեղինակների ստեղծագործությունների ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են միստիկական որոնման տարբեր դրսևորումներ՝ հոգևոր կատարելության ձգտում, անհայտի և բացարձակի որոնում, կյանքի ու մահվան սահմանային վիճակների ընկալում, երազի և իրականության փոխներթափանցում, լույսի և խավարի հակադրություն, խորհրդավոր ուժերի ներկայություն և մարդու ներաշխարհի նկատմամբ խոր հետաքրքրություն։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայ գրականության եվրոպական սիմվոլիզմի հետ ունեցած առնչությունները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս տեսնել, թե ինչպես են համընդհանուր սիմվոլիստական գաղափարներն ու գեղագիտական սկզբունքները յուրացվել և վերաիմաստավորվել հայկական գրական ու մշակութային միջավայրում։ Միաժամանակ հետազոտությունը կարող է բացահայտել ազգային մտածողության, քրիստոնեական ավանդույթի, բանահյուսական պատկերացումների և փիլիսոփայական գաղափարների ազդեցությունը հայ հեղինակների միստիկական աշխարհընկալման ձևավորման վրա։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն միստիկական տարրերը դիտարկում է ոչ թե առանձին և մեկուսացված երևույթների տեսքով, այլ որպես սիմվոլիստական գեղագիտության, կերպարային համակարգի և հեղինակների աշխարհայացքի հետ փոխկապակցված ամբողջություն։ Արդյունքում ուսումնասիրությունը նպաստում է հայ սիմվոլիստական գրականության ավելի խոր ընկալմանը՝ ցույց տալով, որ խորհրդավորության, հոգևոր որոնումների և անտեսանելի իրականության թեմաները կարևոր դեր են ունեցել մարդու, աշխարհի և գոյության իմաստի վերաբերյալ գրական հարցադրումների ձևավորման մեջ։

Философия

Այս աշխատանքը նվիրված է արդի տեղեկատվական հասարակության սոցիոմշակութային գործառույթների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվային միջավայրի ազդեցությունը հասարակության մշակութային, կրթական և հաղորդակցական համակարգերի վրա։ Տեղեկատվական հասարակությունը բնութագրվում է գիտելիքի, տեղեկատվության և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների գերակշռող դերով, որոնք ձևափոխում են սոցիալական հարաբերությունները, արժեքային համակարգերը և մշակութային փոխազդեցությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն հիմնական սոցիոմշակութային գործառույթները, որոնք ներառում են տեղեկատվության տարածման և հասանելիության ապահովումը, կրթական գործընթացների թվայնացումը, մշակութային փոխանակման ընդլայնումը, հասարակական կարծիքի ձևավորումը և սոցիալական ինտեգրման նոր ձևերի առաջացումը։ Միևնույն ժամանակ վերլուծվում են նաև տեղեկատվական հասարակությանը բնորոշ մարտահրավերները՝ տեղեկատվական անհավասարություն, թվային բևեռացում, մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրներ և մեդիաազդեցության աճող դերը։ Աշխատությունը նպատակ ունի բացահայտել, թե ինչպես են տեղեկատվական տեխնոլոգիաները վերափոխում հասարակության մշակութային կյանքը և ձևավորում նոր սոցիալական իրականություն, որտեղ տեղեկատվությունը դառնում է հիմնական ռեսուրս և զարգացման շարժիչ ուժ։

Медицина

Ուսումնասիրությունը նվիրված է պրոբորբոքային ցիտոկինների և ազոտի օքսիդի դերին սուր պանկրեատիտի պաթոգենեզում։ Աշխատության կենտրոնում սուր պանկրեատիտի զարգացման ընթացքում առաջացող բորբոքային և կենսաքիմիական գործընթացներն են, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են պրոբորբոքային ցիտոկինների՝ որպես իմունաբորբոքային պատասխանի կարևոր միջնորդների, առաջացման և ազդեցության մեխանիզմները, դրանց մասնակցությունը ենթաստամոքսային գեղձի տեղային ախտահարմանը և համակարգային բորբոքային արձագանքի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազոտի օքսիդի կենսաբանական դերին, դրա սինթեզի և փոխանակության փոփոխություններին ու բորբոքային գործընթացների վրա ունեցած ազդեցությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ցիտոկինների և ազոտի օքսիդի փոխազդեցությունը որպես սուր պանկրեատիտի ախտաբանական մեխանիզմների կարևոր բաղադրիչ և բացահայտել դրանց հնարավոր կապը հիվանդության ծանրության ու ընթացքի հետ։ Քննարկվում են նաև բորբոքային միջնորդների հավասարակշռության խանգարումները, անոթային և հյուսվածքային փոփոխությունները, օքսիդատիվ գործընթացները և համակարգային բարդությունների ձևավորման հնարավոր մեխանիզմները։ Նման մոտեցումը կարևոր է հիվանդության պաթոգենեզի առավել ամբողջական ընկալման, վաղ ախտորոշիչ և կանխատեսիչ ցուցանիշների որոնման, ինչպես նաև ապագայում թիրախային բուժական մոտեցումների մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գաստրոէնտերոլոգներին, վիրաբույժներին, պաթոֆիզիոլոգներին, կլինիկական կենսաքիմիկոսներին, իմունոլոգներին և բժշկական հետազոտողներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես սուր պանկրեատիտի բորբոքային մեխանիզմների, ցիտոկինային պատասխանի և ազոտի օքսիդի մասնակցության համակցված ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ռուսերեն խոսքում հայախոսների կողմից արտասանվող բաղաձայնների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանցում մայրենի լեզվի ազդեցության դրսևորումների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում լեզվական ինտերֆերենցիայի երևույթն է, որը հատկապես նկատելի է այն իրավիճակներում, երբ անձը ռուսերենը կիրառում է որպես երկրորդ լեզու, սակայն նրա արտասանական համակարգի վրա շարունակում են ազդել հայերենի հնչյունաբանական և հնչյունածին առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության առանցքային հարցերից է այն, թե ինչպես կարող է հայերենի բաղաձայնական համակարգը ներգործել ռուսերեն խոսքի հնչյունական իրականացման վրա՝ առաջացնելով ռուսերեն գրական արտասանությունից որոշակի շեղումներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բաղաձայնների արտաբերման ձևերը, ձայնեղության և խլության հակադրության իրականացումը, հնչյունների դիրքային փոփոխությունները, արտասանական լարվածության տարբերությունները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ հայերենի համար բնորոշ հնչյունաբանական առանձնահատկությունները փոխանցվում են ռուսերեն խոսքին։ Այսպիսի երևույթները կարևոր են ոչ միայն տեսական լեզվաբանության, այլև կիրառական տեսանկյունից, քանի որ մայրենի լեզվի ազդեցության բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ երկրորդ լեզվի յուրացման ընթացքում առաջացող արտասանական դժվարությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ռուսերենի՝ որպես օտար կամ երկրորդ լեզվի ուսուցման մեթոդաբանության մշակման համար, քանի որ հայախոս սովորողների բնորոշ հնչյունական սխալների ճանաչումը թույլ է տալիս մշակել նպատակային վարժություններ և ուղղիչ մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև արժեքավոր է համեմատական հնչյունաբանության տեսանկյունից, քանի որ ռուսերենի և հայերենի բաղաձայնական համակարգերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց կառուցվածքային տարբերությունները և հասկանալ, թե ինչու են որոշ ռուսերեն հնչյուններ կամ հնչյունական հակադրություններ հայախոսների համար ավելի բարդ յուրացվում, քան մյուսները։ Նյութը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հնչյունաբաններին, ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, թարգմանիչներին, լեզվական ինտերֆերենցիայի երևույթն ուսումնասիրող հետազոտողներին, ինչպես նաև ռուսերենը որպես երկրորդ լեզու սովորող հայախոսների կրթական գործընթացով զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հայախոսների ռուսերեն խոսքի հնչյունական առանձնահատկությունները որպես երկու լեզվական համակարգերի փոխազդեցության արդյունք և ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպես է մայրենի լեզվի հնչյունաբանական կառուցվածքը շարունակում ազդել երկրորդ լեզվի արտասանության վրա։