Դվինի նյութական մշակույթը IV-VIII դդ.

Другие предметы

Այս հրատարակությունը պատկանում է հայերեն օրացուցային գրականության այն ավանդույթին, որի նպատակն էր ընթերցողին տրամադրել տարվա ժամանակային կառուցվածքի վերաբերյալ հստակ և գործնական տեղեկություններ։ Օրացույցը կարող էր ծառայել որպես առօրյա օգտագործման ուղեցույց՝ ամիսների, ամսաթվերի և շաբաթվա օրերի հերթականությանը հետևելու, անձնական ու հասարակական գործերը կազմակերպելու և տարվա ընթացքում կարևոր օրերը նշելու համար։ Այդ շրջանի հայերեն օրացույցները հաճախ ունեին ոչ միայն գործնական, այլև մշակութային ու հոգևոր նշանակություն․ դրանք նպաստում էին ժամանակի հաշվարկման սովորույթների պահպանմանը և կարող էին կապել առօրյա կյանքը եկեղեցական տոնացույցի ու քրիստոնեական ժամանակագրության հետ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկություններից է նաև հայերեն տպագիր օրացույցի տարածման պատմության մեջ ունեցած տեղը։ Այն վկայում է, որ տպագրական արտադրանքը ներառում էր ոչ միայն գեղարվեստական, կրոնական կամ ուսումնական գրքեր, այլև ընթերցողի ամենօրյա կարիքներին ուղղված տեղեկատու նյութեր։ Այս գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրքի պատմությամբ, տպագրության զարգացմամբ, ժամանակագրական համակարգերով և 19-րդ դարի հայ հասարակության կենցաղային ու մշակութային կյանքով զբաղվողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Կասպից ծովի հարավարևելյան հատվածում՝ Իրանի առափնյա ջրերում, կիլկայի երեք տեսակների՝ սովորական կիլկայի (Clupeonella cultriventris), անչոուսանման կիլկայի (Clupeonella engrauliformis) և խոշորաչք կիլկայի (Clupeonella grimmi) պոպուլյացիոն ցուցանիշների փոփոխությունների և դրանց վրա ազդող էկոլոգիական ու կենսաբանական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են նշված ձկնատեսակների տարածման, թվաքանակի, կենսազանգվածի, տարիքային և չափային կառուցվածքի, աճի տեմպերի, բազմացման առանձնահատկությունների և բնական մահացության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պոպուլյացիաների դինամիկայի վրա ջրային միջավայրի պայմանների, ջերմաստիճանի, աղիության, սննդային ռեսուրսների հասանելիության և էկոհամակարգային փոփոխությունների ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են տեսակների կենսաբանական առանձնահատկությունների համեմատական գնահատման, պոպուլյացիոն կառուցվածքի փոփոխությունների բացահայտման և ձկնային պաշարների վիճակի որոշման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում արդյունագործական ձկնորսության ազդեցությանը, բնական վերարտադրության պայմաններին, տեսակների միջև էկոլոգիական փոխհարաբերություններին և պոպուլյացիաների կայունության պահպանման խնդիրներին։ Կարևորվում են երկարաժամկետ դիտարկումների, կենսաբանական տվյալների վիճակագրական մշակման և ձկնային պաշարների գիտականորեն հիմնավորված կառավարման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ձկնաբանների, ջրակենսաբանների, էկոլոգների, ծովային կենսաբանության մասնագետների, ձկնային տնտեսության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է ուռուցքային հիվանդացության ուսումնասիրմանը որպես հանրային առողջության և սոցիալ-հիգիենիկ նշանակություն ունեցող համալիր խնդրի՝ ուշադրություն դարձնելով հիվանդացության տարածվածության, բնակչության տարբեր խմբերում դրա բաշխման և առողջապահական համակարգի վրա ունեցած ազդեցության գնահատման մոտեցումներին։ Հետազոտության առանցքում համաճարակաբանական, ժողովրդագրական և սոցիալական տվյալների համակցված վերլուծությունն է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հիվանդացության կառուցվածքը, ժամանակային փոփոխությունները և տարածքային տարբերությունները։ Քննվում է տարիքային, սեռային, սոցիալ-տնտեսական, մասնագիտական և բնակության միջավայրի հետ կապված գործոնների նշանակությունը՝ առանց հիվանդացության պատճառները որևէ առանձին գործոնով սահմանափակելու։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առողջապահական վիճակագրության որակին, հիվանդությունների գրանցման ամբողջականությանը և տարբեր ժամանակահատվածների տվյալների համադրելիությանը, քանի որ դրանց հուսալիությունը էական նշանակություն ունի հիվանդացության իրական պատկերը գնահատելու համար։ Ուսումնասիրվում են հիվանդացության, տարածվածության և մահացության ցուցանիշների կիրառման հնարավորությունները, ինչպես նաև բնակչության կառուցվածքային տարբերությունները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը։ Սոցիալ-հիգիենիկ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուռուցքային հիվանդությունները դիտարկել ոչ միայն բժշկական, այլև հասարակական տեսանկյունից՝ ներառելով կանխարգելման, առողջապահական ծառայությունների հասանելիության, վաղ հայտնաբերման կազմակերպման և բնակչության առողջապահական իրազեկվածության հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բուժօգնության կազմակերպման գնահատումը՝ հիվանդների բժշկական ծառայություններից օգտվելու հնարավորությունների, առողջապահական հաստատությունների ծանրաբեռնվածության և համապատասխան ռեսուրսների պլանավորման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև բնակչության առողջության վրա շրջակա միջավայրի և աշխատանքային պայմանների հնարավոր ազդեցությունների ուսումնասիրման մեթոդաբանական հարցերը։ Ստացված տվյալների համակարգված վերլուծությունը կարևոր է ռիսկային խմբերի բացահայտման, հանրային առողջապահական ծրագրերի պլանավորման և առողջապահական ռեսուրսների նպատակային բաշխման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հանրային առողջության, սոցիալական հիգիենայի, համաճարակաբանության և առողջապահական վիճակագրության մոտեցումները՝ ուռուցքային հիվանդացության ուսումնասիրությունը ներկայացնելով որպես բնակչության առողջության պահպանման և առողջապահական քաղաքականության պլանավորման կարևոր ուղղություն։

Журналистика

Նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններից հետո ստեղծված քաղաքական և հումանիտար իրավիճակին՝ կենտրոնանալով տեղի հայ բնակչության հնարավոր տեղափոխման և Հայաստանի կողմից նրանց ընդունելու նախապատրաստական աշխատանքների վրա։ Հոդվածի հրապարակման պահին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտնել էր, որ հնարավոր տարհանման կամ բնակչության տեղափոխման անհրաժեշտության դեպքում Հայաստանում նախապատրաստվել էր շուրջ 40 հազար տեղ՝ միաժամանակ նշելով, որ նախընտրելի տարբերակը մարդկանց իրենց բնակավայրերում անվտանգ ապրելու հնարավորության պահպանումն էր։ Նյութում իրադարձությունները ներկայացվում են Ադրբեջանի սեպտեմբերյան ռազմական գործողության և դրան հաջորդած հրադադարի ու բանակցությունների համատեքստում։ Ուշադրություն է դարձվում բնակչության անվտանգության, բնակության վայրերը լքելու հնարավորության, մարդասիրական պայմանների և տարածաշրջանում քաղաքական վերահսկողության փոփոխության հետ կապված խնդիրներին։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև հակամարտող կողմերի տարբեր դիրքորոշումները․ հայկական կողմի ներկայացուցիչները միջազգային հարթակներում բարձրացնում էին բնակչության անվտանգության և հարկադիր տեղահանման վտանգի հարցը, մինչդեռ Ադրբեջանի պաշտոնական ներկայացուցիչները ներկայացնում էին ռազմական գործողությունների և տարածաշրջանի հետագա կառավարման վերաբերյալ իրենց հիմնավորումները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հետևելու ճգնաժամի այն փուլին, երբ դեռ ամբողջությամբ պարզ չէր, թե տեղի հայ բնակչության ինչ մասն է մնալու տարածաշրջանում և ինչ ծավալ կարող էր ունենալ մարդկանց տեղափոխությունը Հայաստան։ Հետագա իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ բնակչության լայնածավալ արտահոսքը կարճ ժամանակ անց իրականություն դարձավ, և ավելի քան 100 հազար մարդ տեղափոխվեց Հայաստան։ Այսպիսով, հրապարակումը կարևոր է որպես տվյալ ժամանակահատվածի լրատվական վկայություն՝ արտացոլելով ռազմական գործողություններից անմիջապես հետո ստեղծված անորոշությունը, բնակչության անվտանգության վերաբերյալ մտահոգությունները, Հայաստանի իշխանությունների նախապատրաստական քայլերը և տարածաշրջանում արագ փոփոխվող քաղաքական ու մարդասիրական իրավիճակը։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ժամանակակից Հարավային Կովկասի պատմության, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության, հարկադիր տեղահանության, միջազգային հարաբերությունների և ճգնաժամային իրավիճակների լրատվական լուսաբանման ուսումնասիրության համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է լիսեռների կոռոզիոն հոգնածության նկատմամբ դիմադրության ցուցանիշների գնահատման նոր մեթոդի մշակմանը և դրանց հավանականային բնութագրերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մեքենաների և մեխանիզմների լիսեռների շահագործման ընթացքում առաջացող մեխանիկական լարումները, փոփոխական բեռնվածությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև ագրեսիվ միջավայրի պայմաններում նյութերի հոգնածային դիմադրության նվազման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոռոզիոն և հոգնածային գործընթացների փոխազդեցությանը, մետաղների մակերևութային վիճակի փոփոխություններին, նյութի կառուցվածքային առանձնահատկություններին և դրանց ազդեցությանը մեքենամասերի ամրության ու երկարակեցության վրա։ Ուսումնասիրվում են լիսեռների կոռոզիոն հոգնածության դիմադրությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշները, դրանց որոշման փորձարարական և հաշվարկային եղանակները, ինչպես նաև ստացված արդյունքների վիճակագրական մշակման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում փոփոխական մեխանիկական բեռնվածությունների, կոռոզիոն միջավայրի հատկությունների, լարվածությունների կենտրոնացման և նյութի ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի ազդեցությանը մեքենամասերի հուսալիության վրա։ Կարևորվում են հավանականության տեսության և մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդների կիրառումը, փորձարարական տվյալների ցրվածության գնահատումը, հոգնածային դիմադրության ցուցանիշների բաշխման օրինաչափությունների բացահայտումը և շահագործման հուսալիության կանխատեսումը։ Դիտարկվում են նաև հաշվարկային մոդելների կատարելագործման, փորձարկումների արդյունքների համեմատական վերլուծության և լիսեռների նախագծման ընթացքում ամրության պաշարի հիմնավորման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել նյութերի դիմադրության, մետաղագիտության, կոռոզիայի տեսության և հուսալիության հաշվարկների մեթոդները՝ մեքենամասերի աշխատանքային հատկությունների առավել ճշգրիտ գնահատման նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մեքենաշինական կառուցվածքների անվտանգության բարձրացման, լիսեռների ծառայության ժամկետի կանխատեսման, տեխնիկական խափանումների ռիսկի նվազեցման և շահագործման արդյունավետության ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության ճարտարագետների, նյութագետների, մետաղագետների, մեխանիկայի մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Культура

Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու Այս աշխատությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ ժամանակաշրջանի (Հայկական ՍՍՀ) մշակույթի և արվեստի ոլորտում նոր հրատարակված գրականությունը և նյութերը՝ մատենագիտական ու տեղեկատվական ուղեցույցի ձևով։ Նյութում համառոտ ներկայացվում են արվեստի տարբեր ճյուղերի՝ գրականություն, թատրոն, նկարչություն, երաժշտություն և կինո ստեղծագործությունների վերջին հրատարակությունները, հետազոտական հոդվածներ և վերանայումներ, ընդգծվում են հրապարակումների թեմատիկ առանձնահատկությունները և կարևորությունը մշակութային զարգացումն ու ազգային ինքնության պահպանման տեսանկյունից։ Աշխատությունը նախատեսված է որպես տեղեկատվական ռեսուրս մատենագետների, գիտնականների, ուսուցիչների և արվեստի ոլորտի մասնագետների համար՝ ապահովելով դրանցից աշխատանքում, դասավանդման գործընթացում և հետազոտական գործունեության համար անհրաժեշտ ակնարկ և հղումներ։ Նշվում են հրատարակությունների բնութագրական տվյալները՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակման տարեթիվ, հրատարակչություն և թեմատիկ ուղղվածություն, ինչը թույլ է տալիս արագ կողմնորոշվել ոլորտի նոր տեղեկատվության մեջ և պլանավորել հետագա ուսումնասիրությունները։