Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1984, Մարտ, թիվ 3)

Տնտեսագիտություն

UNIDO (Միավորված Ազգերի Արդյունաբերական Զարգացման Կազմակերպություն) 2017 թվականի վերաբերյալ այս նյութը կառուցված է որպես վերլուծական աշխատանք, որը ներկայացնում է կազմակերպության դերը համաշխարհային տնտեսական զարգացման համակարգում, դրա գործունեության ուղղությունները և համագործակցությունը Հայաստանի Հանրապետության հետ։ Ներածության մասում տրվում է ընդհանուր պատկերացում UNIDO-ի մասին՝ որպես միջազգային կառույց, որի հիմնական առաքելությունն է զարգացող երկրների արդյունաբերականացման խթանումը, կայուն տնտեսական աճի ապահովումը և տեխնոլոգիական առաջընթացի աջակցությունը։ Առաջին գլխում մանրամասն ներկայացվում են UNIDO-ի նպատակները և խնդիրները, որոնք ներառում են արդյունաբերական զարգացման խթանումը, փոքր և միջին ձեռնարկությունների աջակցությունը, էկոլոգիապես մաքուր արտադրության ներդրումը և զարգացող երկրների մրցունակության բարձրացումը։ Երկրորդ գլխում վերլուծվում է կազմակերպության գործունեությունը 2016 թվականին՝ ընդգծելով իրականացված ծրագրերը, տեխնիկական աջակցության նախաձեռնությունները, ներդրումային նախագծերը և միջազգային համագործակցության հիմնական ուղղությունները։ Երրորդ գլխում ներկայացվում է UNIDO-ի և Հայաստանի Հանրապետության համագործակցությունը՝ ընդգրկելով արդյունաբերության արդիականացման, էներգաարդյունավետության բարձրացման, փոքր բիզնեսի զարգացման և միջազգային ծրագրերին ինտեգրման ոլորտները։ Եզրակացության մեջ ամփոփվում են կազմակերպության գործունեության հիմնական արդյունքները և դրա նշանակությունը գլոբալ ու ազգային մակարդակներում, իսկ օգտագործված գրականության ցանկը ներկայացնում է ուսումնասիրության համար կիրառված աղբյուրները։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության պատմական հիշողության և Ղարաբաղյան շարժման միջև առկա կապերի ու փոխազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է պատմական ողբերգության հիշողության պահպանմանն ու փոխանցմանը, դրա նշանակությանը հայ հասարակական գիտակցության ձևավորման մեջ և այն հանգամանքներին, որոնց պայմաններում անցյալի իրադարձությունների ընկալումը կարող է ազդեցություն ունենալ հետագա հասարակական ու քաղաքական գործընթացների վրա։ Պատմական հիշողությունը դիտարկվում է որպես ազգային ինքնության, հավաքական փորձի և հասարակական համախմբման կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով տարբեր սերունդներ իմաստավորում են անցյալը և դրա կապը ներկայի հետ։ Ղարաբաղյան շարժման ուսումնասիրության համատեքստում կարևոր են շարժման առաջացման ու զարգացման հասարակական միջավայրը, ազգային ինքնագիտակցության դրսևորումները, պատմական արդարության պատկերացումները, հանրային խոսույթի ձևավորումը և անցյալի հիշողության տեղը քաղաքական պահանջների ու հավաքական գործողությունների մեջ։ Աշխատության թեման հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես կարող են պատմական հիշողությունը, ազգային ինքնության ընկալումները և հասարակական շարժումները փոխկապակցվել՝ միաժամանակ ուշադրություն դարձնելով դրանց պատմական առանձնահատկություններին և ժամանակաշրջանի հասարակական պայմաններին։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի նորագույն պատմության, հիշողության ուսումնասիրությունների, հասարակական շարժումների և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացների քննության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, սոցիոլոգներին, մշակութաբաններին, պատմական հիշողության հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության հիշողության և Ղարաբաղյան շարժման պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Կենսաբանություն

Գիրքը նվիրված է խմորասնկերում և ինֆուզորիաներում գլուտամինազ ֆերմենտի ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ազոտային փոխանակության և բջջային կենսագործունեության կարևոր մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գլուտամինի փոխակերպման գործընթացները, ֆերմենտի կենսաբանական նշանակությունը, դրա ակտիվության կարգավորման առանձնահատկությունները և տարբեր օրգանիզմների բջիջներում ընթացող նյութափոխանակային գործընթացների հետ փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը վերլուծում է խմորասնկերի և միաբջիջ օրգանիզմների ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները՝ ներկայացնելով միջավայրային պայմանների, սննդային գործոնների և աճի փուլերի ազդեցությունը ֆերմենտային ակտիվության վրա։ Գրքում ընդգրկված են կենսաքիմիական հետազոտությունների արդյունքներ, փորձարարական մեթոդներ և տեսական ընդհանրացումներ, որոնք նպաստում են միկրոօրգանիզմներում նյութափոխանակության կարգավորման գործընթացների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, մանրէաբանների, բջջային կենսաբանության մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և կենսաբանական գործընթացների ուսումնասիրմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Կենսաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ծիածանափայլ իշխանի տարբեր օրգաններում արգինազի և պրոլինի նյութափոխանակության հետ կապված ֆերմենտային գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ամինաթթուների փոխանակության հիմնական կենսաքիմիական ուղիները, դրանցում ներգրավված ֆերմենտների ակտիվության առանձնահատկությունները և տարբեր հյուսվածքներում նյութափոխանակային գործընթացների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արգինինի ու պրոլինի փոխանակության փոխկապակցվածությանը, ֆերմենտային համակարգերի կարգավորմանը և դրանց օրգանային առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են տարբեր օրգաններում ֆերմենտային ակտիվության հնարավոր տարբերությունները և դրանց նշանակությունը ձկան օրգանիզմի ընդհանուր նյութափոխանակության ու ֆիզիոլոգիական գործառույթների համար։ Քննարկվում են նաև ամինաթթուների կենսասինթեզի և քայքայման գործընթացներում համապատասխան ֆերմենտների մասնակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց կենսաքիմիական փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու պատկերացումները ձկների հյուսվածքային նյութափոխանակության, ֆերմենտային կարգավորման և ամինաթթուների փոխանակության առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիայի, ձկների ֆիզիոլոգիայի, ֆերմենտաբանության և ջրային օրգանիզմների նյութափոխանակության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման տեսական, տնտեսական և կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հարկաբյուջետային քաղաքականության և երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման փոխկապակցվածության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում հարկային համակարգի հիմնական գործառույթներն են՝ պետական եկամուտների ձևավորումը, տնտեսական գործունեության վրա հարկային ազդեցությունը, հարկային բեռի բաշխումը և հարկային վարչարարության կազմակերպումը։ Քննության են առնվում հարկային համակարգի արդյունավետությունը պայմանավորող այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են հարկային օրենսդրության հստակությունն ու կանխատեսելիությունը, հարկման մեխանիզմների պարզությունը, հարկ վճարողների վարչարարական ծախսերը, հարկային պարտավորությունների կատարման մակարդակը և պետական մարմինների կառավարման կարողությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հարկային բեռի հավասարակշռված բաշխման խնդրին՝ դիտարկելով դրա հնարավոր ազդեցությունը ձեռնարկատիրական գործունեության, ներդրումների, զբաղվածության և տնտեսական ակտիվության վրա։ Կարևոր ուղղություն է հարկային վարչարարության կատարելագործումը, որը ներառում է թվային գործիքների կիրառման, ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողության, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և հարկ վճարողների սպասարկման որակի բարձրացման ընդհանուր հարցերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հարկային կարգապահության, ստվերային տնտեսական գործունեության սահմանափակման և հարկային բազայի կայունության խնդիրներին՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն վերահսկողության, այլև հարկային համակարգի նկատմամբ վստահության և կամավոր համապատասխանության տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն ունի հարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի միջև հավասարակշռության ուսումնասիրությունը, քանի որ պետական եկամուտների ապահովման անհրաժեշտությունը պետք է դիտարկել տնտեսության զարգացման և մասնավոր հատվածի գործունեության պայմանների հետ փոխկապակցված։ Արդյունավետության գնահատման շրջանակում կարող են համադրվել հարկային եկամուտների կայունությունը, վարչարարության ծախսերը, հարկային համակարգի արդարության ընկալումը և տնտեսական վարքագծի վրա հարկերի ազդեցությունը։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ տարբեր մոտեցումների կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունների համատեքստում գնահատելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետական ֆինանսների, հարկային քաղաքականության, հանրային կառավարման և տնտեսագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հարկային համակարգի արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է հայրենադարձության երևույթի ազդեցությունը Հայաստանի 1920–1930-ական թվականների քաղաքաշինական և ճարտարապետական գործընթացների վրա՝ դիտարկելով այն որպես սոցիալական, ժողովրդագրական և մշակութային կարևոր գործոն, որը ձևավորել է նոր քաղաքային միջավայրի զարգացման ուղղությունները։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ այդ տարիներին Հայաստան վերադարձած բնակչության տարբեր խմբերը բերել են նոր մասնագիտական փորձ, քաղաքաշինական պատկերացումներ և ճարտարապետական ճաշակ, որոնք որոշակի ազդեցություն են ունեցել քաղաքների կառուցապատման և հանրային շենքերի նախագծման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Երևան քաղաքի ընդլայնման գործընթացին, բնակելի թաղամասերի ձևավորմանը, վարչական և մշակութային նշանակության շենքերի կառուցմանը, ինչպես նաև սոցիալիստական քաղաքաշինության գաղափարախոսական հիմքերի ներդրմանը, որոնք համադրվել են տեղական ավանդույթների և վերադառնալու արդյունքում ձևավորված մշակութային ազդեցությունների հետ։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև ճարտարապետական ոճերի փոխազդեցությունը՝ ավանդական հայկական մոտիվների և նորագույն եվրոպական ու խորհրդային նախագծային մոտեցումների համադրության համատեքստում։ Միաժամանակ ներկայացվում է, թե ինչպես հայրենադարձության գործընթացը նպաստեց քաղաքային ենթակառուցվածքների զարգացմանը և մասնագիտական կադրերի ձևավորմանը, որոնք կարևոր դեր խաղացին Հայաստանի քաղաքաշինության ինստիտուցիոնալացման մեջ։