Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1984, Մարտ, թիվ 3)

Математика

Աշխատությունը նվիրված է առաձգական շերտում և ամրանավորված թիթեղում նորմալ ալիքների տարածման տեսական և մաթեմատիկական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական խնդիրը տարբեր կառուցվածք ունեցող առաձգական միջավայրերում ալիքային գործընթացների օրինաչափությունների բացահայտումն է՝ հաշվի առնելով նյութի մեխանիկական հատկությունները, շերտի հաստությունը, սահմանային պայմանները և ամրանավորման ազդեցությունը։ Նորմալ ալիքների ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում առաձգականության և պինդ մարմնի մեխանիկայի տեսության մեջ, քանի որ սահմանափակ չափերով միջավայրում ալիքների տարածումը էապես տարբերվում է անսահման միջավայրում տարածվող պարզ հարթ ալիքների վարքից։ Աշխատության առաջին կարևոր ուղղությունը առաձգական շերտի ուսումնասիրությունն է։ Շերտում ալիքը տարածվելիս փոխազդում է նրա սահմանների հետ, ինչի հետևանքով կարող են առաջանալ անդրադարձումներ և տարբեր ալիքային ռեժիմներ։ Սահմանային պայմանների համադրումը հանգեցնում է դիսպերսիոն հավասարումների, որոնք կապում են ալիքի հաճախականությունը, տարածման արագությունը և ալիքային թիվը։ Այդ հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել նորմալ ալիքների գոյության պայմանները, դրանց փուլային և խմբային արագությունները և տարբեր ռեժիմների բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել երկայնական և լայնական դեֆորմացիաների փոխազդեցությանը, քանի որ սահմանափակված երկրաչափության պայմաններում դրանք կարող են առաջացնել միմյանց հետ կապված բարդ ալիքային ձևեր։ Հետազոտության մյուս առանցքային օբյեկտը ամրանավորված թիթեղն է, որտեղ հիմնական առաձգական նյութի հատկություններին ավելանում է ամրանների կամ ամրացնող տարրերի ազդեցությունը։ Ամրանավորումը փոխում է թիթեղի արդյունավետ կոշտությունը, զանգվածի բաշխումը և դեֆորմացիոն հատկությունները, ինչի հետևանքով փոխվում են նաև ալիքների տարածման պայմանները։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել ամրանների դասավորության, ուղղության, քանակի, չափերի և մեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը նորմալ ալիքների դիսպերսիոն բնութագրերի վրա։ Այսպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ինչ պայմաններում է հնարավոր կառավարել ալիքների արագությունը, ռեժիմների կառուցվածքը կամ որոշակի հաճախականությունների տարածումը։ Մաթեմատիկական մոդելավորումը, որպես կանոն, հիմնվում է առաձգականության հավասարումների և տվյալ համակարգի սահմանային պայմանների համատեղ լուծման վրա։ Ստացված դիսպերսիոն հարաբերությունները կարող են օգտագործվել տարբեր ալիքային ռեժիմների առանձնացման և դրանց ֆիզիկական հատկությունների վերլուծության համար։ Թվային մեթոդների կիրառումը թույլ է տալիս կառուցել դիսպերսիոն կորեր և ուսումնասիրել դրանց փոփոխությունը նյութական կամ երկրաչափական պարամետրերի փոփոխության դեպքում։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև դրա կիրառական հնարավորություններով։ Առաձգական ալիքների տարածման օրինաչափությունների իմացությունը կարևոր է շինարարական և մեքենաշինական կոնստրուկցիաների, կոմպոզիտային նյութերի, բարակ թիթեղների, սենսորային համակարգերի և ոչ քայքայիչ վերահսկման մեթոդների մշակման համար։ Մասնավորապես, ալիքների տարածման բնութագրերի փոփոխությունը կարող է օգտագործվել կառուցվածքի ներսում ճաքերի, շերտազատումների կամ այլ արատների հայտնաբերման նպատակով։ Ամրանավորված կառուցվածքների դեպքում ալիքային հատկությունների ուսումնասիրությունը կարող է նաև նպաստել նյութի օպտիմալ նախագծմանը՝ անհրաժեշտ կոշտության և դինամիկ բնութագրերի ապահովմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է առաձգականության տեսությունը, սահմանափակ միջավայրերում ալիքների տարածման մաթեմատիկական նկարագրությունը և կոմպոզիտային կամ ամրանավորված կառուցվածքների մեխանիկան։ Այն կարող է հետաքրքրել տեսական և կիրառական մեխանիկայի, ֆիզիկայի, նյութագիտության, շինարարական մեխանիկայի և կոմպոզիտային նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին ու ուսանողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է խաղողագործության զարգացման տնտեսական, կազմակերպական, ագրոտնտեսական և տարածքային հիմնախնդիրների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի և Գերմանիայի Բադեն-Վյուրտեմբերգ երկրամասի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում խաղողագործական տնտեսությունների արդյունավետ գործունեության վրա ազդող բնական, արտադրական և շուկայական գործոններն են, ինչպես նաև տարբեր տարածաշրջաններում ձևավորված փորձի համադրման միջոցով ոլորտի զարգացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտումը։ Ուսումնասիրվում են հողակլիմայական պայմանների, հողային ռեսուրսների, խաղողի այգիների կառուցվածքի, արտադրության կազմակերպման, աշխատանքի և նյութական ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խաղողագործության տարածքային մասնագիտացմանը, տնտեսությունների արտադրողականությանը, արտադրական ծախսերին, բերքի իրացման հնարավորություններին և արտադրողի ու վերամշակող կազմակերպությունների միջև տնտեսական հարաբերություններին։ Երկու տարածաշրջանների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու խաղողագործության կազմակերպման տարբեր մոդելներ, գյուղատնտեսական տնտեսությունների կառավարման առանձնահատկություններ և տեղական պայմաններով պայմանավորված զարգացման սահմանափակումներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև խաղողի տնկարկների արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացմանը, որակի կառավարմանը, մասնագիտացված աշխատուժի նշանակությանը և գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների զարգացմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում շուկայավարման և իրացման համակարգերի ուսումնասիրությունը, քանի որ ոլորտի տնտեսական կայունությունը կախված է ոչ միայն արտադրության ծավալից, այլև արտադրանքի որակից, պահանջարկից, շուկայական դիրքավորումից և արտադրական շղթայի տարբեր մասնակիցների համագործակցությունից։ Դիտարկվում են նաև գյուղատնտեսական քաղաքականության, խորհրդատվական համակարգերի, մասնագիտական կրթության և արտադրողների համագործակցության հնարավոր ազդեցությունները խաղողագործության մրցունակության վրա։ Բադեն-Վյուրտեմբերգի փորձի ուսումնասիրությունը կարող է ծառայել որպես համեմատական նյութ՝ Հայաստանի պայմաններում կիրառելի մոտեցումների առանձնացման համար՝ հաշվի առնելով երկու տարածաշրջանների տնտեսական, բնական և ինստիտուցիոնալ տարբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, խաղողագործության, տարածաշրջանային զարգացման և գյուղատնտեսական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ոլորտի արդյունավետության, կայունության և մրցունակության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ցածր էներգասպառմամբ ստատիկ օպերատիվ հիշողության սարքերի հիմնական տարրերի մշակման, սխեմատեխնիկական նախագծման և համակարգչային մոդելավորման խնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում հիշողության բջիջների, ընթերցման և գրանցման հանգույցների, հասցեավորման ու կառավարման շղթաների այնպիսի կառուցվածքների ձևավորումն է, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել էներգիայի սպառումը՝ պահպանելով տեղեկատվության հուսալի պահպանումը և համակարգի պահանջվող արագագործությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստատիկ հիշողության բջիջների աշխատանքի ֆիզիկական և սխեմատեխնիկական սկզբունքներին, տրանզիստորային կառուցվածքների փոխազդեցությանը և տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում դրանց էլեկտրական բնութագրերի փոփոխությանը։ Քննվում են տեղեկատվության պահպանման, ընթերցման և գրանցման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց ընթացքում առաջացող էներգետիկ կորուստների հիմնական աղբյուրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստատիկ և դինամիկ էներգասպառման հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ինտեգրալ սխեմաների մասշտաբների փոքրացման պայմաններում արտահոսքի հոսանքները և այլ պարազիտային երևույթները կարող են էական ազդեցություն ունենալ հիշողության ընդհանուր էներգաարդյունավետության վրա։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր սխեմատեխնիկական լուծումների աշխատանքը՝ համեմատելով դրանց արագագործությունը, կայունությունը, սպառվող հզորությունը և տեխնոլոգիական պարամետրերի փոփոխությունների նկատմամբ զգայունությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սնուցման լարման նվազեցման հնարավորություններին և դրա ազդեցությանը հիշողության բջջի կայունության ու տվյալների հուսալի պահպանման վրա։ Հետազոտվում են նաև ընթերցման և գրանցման գործողությունների ընթացքում առաջացող ժամանակային ուշացումները, ազդանշանների մակարդակները և հիշողության հանգույցների փոխազդեցությունը։ Կարևորվում է սխեմաների աշխատանքի գնահատումը տեխնոլոգիական շեղումների և աշխատանքային պայմանների փոփոխության դեպքում, քանի որ ժամանակակից միկրոէլեկտրոնային համակարգերում նախագծված տարրերի հուսալիությունը պետք է պահպանվի հնարավոր պարամետրային տատանումների պայմաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ շարժական, ներկառուցված և այլ էներգախնայող թվային համակարգերում կիրառվող հիշողության ենթահամակարգերի կատարելագործման համար։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է միկրոէլեկտրոնիկայի, թվային սխեմատեխնիկայի, կիսահաղորդչային սարքերի և ավտոմատացված նախագծման մոտեցումները՝ նպաստելով ինտեգրալ հիշողության տարրերի էներգասպառման նվազեցման, աշխատանքի կայունության բարձրացման և նախագծման արդյունավետ մեթոդների զարգացմանը։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական և հումանիտար գիտությունների տարբեր բնագավառներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին և ուսանողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են հասարակական գիտություններին, բանասիրական գիտություններին, լեզվաբանությանը, գրականագիտությանը, պատմական գիտություններին, պատմությանը, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը և ազգագրությանը վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ոլորտներում իրականացվող ժամանակակից հետազոտությունները, գիտական քննարկումները և տեսական զարգացումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ գիտահետազոտական, ուսումնական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գիտելիքների տարածմանը, միջգիտակարգային համագործակցության զարգացմանը և հասարակագիտական ու հումանիտար գիտությունների ոլորտներում արդի գրականության հասանելիության ապահովմանը։

Сельское хозяйство

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ավանդական արտադրական կառույցների՝ հնձանների, ձիթհանների և ջրաղացների ճարտարապետական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց ժամանակակից օգտագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այդ կառույցների ձևավորման պատմական նախադրյալները, տարածական կազմակերպումը, կառուցվածքային լուծումները, օգտագործվող շինանյութերը, տեղական ճարտարապետական ավանդույթները և բնական միջավայրի հետ դրանց փոխհարաբերությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում յուրաքանչյուր կառույցի գործառնական նշանակությանը և այն բանին, թե ինչպես է արտադրական գործընթացը պայմանավորել շենքի հատակագծային ու ծավալատարածական կառուցվածքը։ Հնձանների ուսումնասիրության դեպքում կարող են դիտարկվել խաղողի վերամշակման և գինու պատրաստման համար նախատեսված տարածքները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններն ու ավանդական տեխնոլոգիական լուծումները, իսկ ձիթհանների և ջրաղացների դեպքում՝ համապատասխանաբար ձիթապտղի կամ այլ հումքի վերամշակման և ջրի էներգիայի օգտագործման հետ կապված ճարտարապետական ու ինժեներական համակարգերը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ նման կառույցները ոչ միայն արտադրական նշանակություն ունեցող շինություններ են, այլև Հայաստանի գյուղական մշակույթի, տնտեսական կյանքի և տեղական շինարարական ավանդույթների նյութական վկայություններ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դրանց պահպանության, վերականգնման և վերաօգտագործման հնարավորությունների գնահատումը՝ հաշվի առնելով պատմական արժեքը, շենքերի տեխնիկական վիճակը, տեղական համայնքների կարիքները և ժամանակակից գործառույթների պահանջները։ Կարող են առաջարկվել կառույցների նոր կիրառության տարբերակներ՝ որպես մշակութային, կրթական, զբոսաշրջային, թանգարանային, հանրային կամ փոքրածավալ արտադրական տարածքներ՝ պահպանելով դրանց պատմաճարտարապետական ինքնատիպությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նաև ժառանգության պահպանության և ժամանակակից միջամտությունների հավասարակշռությանը, որպեսզի նոր գործառույթների ներդրումը չվնասի կառույցների ավանդական կերպարին և պատմական արժեքներին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի ավանդական արտադրական ճարտարապետության գիտական ուսումնասիրությանը, դրա պահպանության և վերականգնման ռազմավարությունների մշակմանը, ինչպես նաև պատմական շինությունների կայուն և նպատակային վերաօգտագործմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, վերականգնող մասնագետներին, արվեստաբաններին, պատմաբաններին, մշակութային ժառանգության պահպանության ոլորտի մասնագետներին, համայնքային կառույցներին և Հայաստանի ավանդական ճարտարապետությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին ու ուսանողներին։