Եղիշե Չարենց: Մատենագիտություն (1914-2022): Պրակ Ա.

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պետականության երեք ժամանակաշրջաններում նախաքննություն իրականացնող մարմինների ձևավորման, կազմակերպական կառուցվածքի, իրավական կարգավիճակի և գործունեության զարգացման պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում նախաքննության ինստիտուտի զարգացումը դիտարկվում է Առաջին Հանրապետության, Խորհրդային Հայաստանի և Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության պետական ու իրավական համակարգերի փոփոխությունների համատեքստում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր ժամանակաշրջաններում կիրառված կառավարման և քրեական դատավարության մոդելների առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում նախաքննության մարմինների ստեղծման իրավական նախադրյալները, նրանց իրավասությունների շրջանակը, ենթակայության սկզբունքները, կազմակերպական կառուցվածքը և փոխհարաբերությունները դատախազության, ոստիկանության, դատարանների ու իրավապահ համակարգի մյուս կառույցների հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին Հանրապետության տարիներին նորաստեղծ պետական համակարգում քրեական հետապնդման և նախնական քննության կազմակերպման խնդիրներին, համապատասխան իրավական հաստատությունների ձևավորմանը և նախկին իրավակարգից ժառանգված մեխանիզմների վերափոխմանը։ Խորհրդային ժամանակաշրջանի ուսումնասիրության ընթացքում ներկայացվում են պետական և դատավարական համակարգի փոփոխությունները, նախաքննության կենտրոնացված կառավարման առանձնահատկությունները, քննիչների իրավական կարգավիճակի զարգացումը և քրեական դատավարության օրենսդրության ազդեցությունը նախաքննական գործունեության կազմակերպման վրա։ Հետխորհրդային փուլում ուշադրությունը կենտրոնացվում է անկախ պետականության պայմաններում իրավապահ համակարգի վերակազմավորման, նոր օրենսդրական հիմքերի ստեղծման, մասնագիտացված քննչական կառույցների ձևավորման և նախաքննության ինստիտուցիոնալ ինքնուրույնության զարգացման գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են տարբեր տարիներին իրականացված իրավական և կառուցվածքային բարեփոխումները, դրանց նպատակները և ազդեցությունը քրեական գործերի քննության կազմակերպման արդյունավետության վրա։ Կարևորվում են քննիչի դատավարական ինքնուրույնության, օրինականության ապահովման, մարդու իրավունքների պաշտպանության, դատախազական վերահսկողության և դատական վերահսկողության հետ կապված հիմնահարցերը։ Երեք պատմական փուլերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել նախաքննության համակարգում պահպանված իրավական ավանդույթները, էական փոփոխությունները և ժամանակակից համակարգի ձևավորման վրա ազդեցություն ունեցած պատմական գործոնները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Հայաստանի իրավապահ համակարգի ինստիտուցիոնալ պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ նախաքննության մարմինների զարգացումը ներկայացվում է պետական կառավարման, օրենսդրության և քրեական արդարադատության ընդհանուր վերափոխումների հետ փոխկապակցված։ Պատմաիրավական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր ժամանակաշրջանների փորձը, բացահայտել համակարգի զարգացման օրինաչափությունները և առավել ամբողջական պատկերացում կազմել ժամանակակից նախաքննական համակարգի ձևավորման հիմքերի մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քննիչների, քրեական դատավարության և իրավունքի պատմության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է նոր լույս տեսած գրականության համակարգված ինֆորմացիոն ցանկը հասարակական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում՝ ներառյալ լեզվաբանություն, գրականագիտություն, պատմական գիտություններ, պատմություն, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն։ Աշխատության նպատակն է ապահովել գիտական և կրթական համայնքին արդիական տեղեկատվությամբ նոր հրատարակությունների վերաբերյալ՝ հեշտացնելով համապատասխան գրականության որոնումը և ընտրությունը։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը ներկայացված են մատենագիտական հիմնական տվյալներով՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության տարեթիվ, հրատարակչություն և թեմատիկ ուղղվածություն, ինչպես նաև համառոտ բնութագրությամբ, որը օգնում է արագ գնահատել դրանց գիտական և կիրառական արժեքը։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական հենարան գիտնականների, ուսանողների, գրադարանավարների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով հումանիտար գիտությունների ոլորտում գիտելիքի համակարգմանը, նոր աղբյուրների հասանելիությանը և գիտական աշխատանքի արդյունավետությանը։

Другие предметы

Գրքում ներկայացվում են բարձր ճշգրտության չափումների մեթոդները, երկրաչափական և տրիգոնոմետրիկ հաշվարկները, ինչպես նաև գեոդեզիական ցանցերի կառուցման սկզբունքները։ Քննարկվում են նաև ժամանակակից սարքավորումների և տեխնոլոգիաների կիրառությունը՝ տարածքների չափագրման և քարտեզագրման գործընթացներում։ Առանձին բաժիններ նվիրված են ինժեներական գեոդեզիային, որը կարևոր դեր ունի շինարարության, ճանապարհաշինության և այլ ինժեներական նախագծերում։ Ներկայացվում են նաև տվյալների մշակման և վերլուծության մեթոդները, որոնք կիրառվում են ճշգրիտ տեղագրական աշխատանքների ժամանակ։ Գիրքը կարևոր է մասնագիտական պատրաստվածության համար, քանի որ այն համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական կիրառությունները՝ օգնելով ուսանողներին և մասնագետներին զարգացնել գեոդեզիական հմտությունները։

Культура

Ժողովածուն նախատեսված է տղաների համար և ներառում է երգեր ու դրանց կատարման համար նախատեսված երաժշտական եղանակներ՝ միավորելով բանաստեղծական խոսքն ու երաժշտական արտահայտությունը։ Այն առնչվում է երեխաների երաժշտական դաստիարակության ավանդույթին, որի նպատակն է երգեցողության միջոցով զարգացնել երաժշտության ընկալումը, ռիթմի զգացումը, լսողական հիշողությունը և գեղագիտական ճաշակը։ Երգերի և եղանակների համատեղ ներկայացումը կարող է նպաստել նյութի յուրացմանը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ոչ միայն ծանոթանալու երգային խոսքին, այլև պատկերացում կազմելու դրա երաժշտական կատարման մասին։ Նման ժողովածուները կարող էին կիրառվել դպրոցական ուսուցման, խմբային երգեցողության և ինքնուրույն երաժշտական պարապմունքների ընթացքում՝ աջակցելով երեխաների մշակութային կրթությանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի հայ մանկական երգարանների, երաժշտական մանկավարժության և հայալեզու տպագիր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել երաժշտագետներին, մանկավարժներին, հայ մանկական գրականության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին և պատմական երգային ժողովածուներ ուսումնասիրող հետազոտողներին։ Գիրքը նաև արժեքավոր աղբյուր է երեխաների համար նախատեսված երաժշտական նյութերի կազմման, գրավոր տարածման և կրթական նպատակներով կիրառման ավանդույթը դիտարկելու համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է քվանտային նանոշերտերի էլեկտրադինամիկական և սպինային բնութագրերի տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է նանոմասշտաբային համակարգերում քվանտային երևույթների և նյութի էլեկտրամագնիսական ու սպինային հատկությունների փոխազդեցության վերլուծությունը։ Քվանտային նանոշերտերի առանձնահատուկ կառուցվածքը պայմանավորում է էլեկտրոնների շարժման և էներգետիկ վիճակների քվանտային սահմանափակումը, ինչն իր հերթին կարող է էապես փոխել համակարգի էլեկտրական, մագնիսական և օպտիկական հատկությունները։ Աշխատության շրջանակում տեսական մեթոդներով ուսումնասիրվում են նման համակարգերի էլեկտրոնային կառուցվածքը, էներգետիկ սպեկտրը, էլեկտրադինամիկական արձագանքը և սպինային վիճակների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրամագնիսական դաշտերի ազդեցությանը, լիցքակիրների վարքագծին և նանոշերտի կառուցվածքային պարամետրերի ու ֆիզիկական բնութագրերի միջև կապերին։ Սպինային հատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել մասնիկների ներքին անկյունային մոմենտի հետ կապված երևույթները և դրանց ազդեցությունը նյութի ընդհանուր քվանտային վարքագծի վրա։ Քննարկվող մոտեցումները կարևոր են նաև այն պատճառով, որ նանոկառուցվածքներում էլեկտրական և սպինային աստիճանների ազատությունը կարող են փոխկապակցված լինել՝ առաջացնելով նոր տեսակի ֆիզիկական էֆեկտներ և կիրառական հնարավորություններ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քվանտային ֆիզիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, նանոֆիզիկայի, սպինտրոնիկայի և նյութերի էլեկտրադինամիկայի ոլորտներում զբաղվող հետազոտողներին։ Տեսական արդյունքները կարող են օգտագործվել նանոէլեկտրոնային և սպինտրոնային սարքերի, քվանտային համակարգերի և այլ նանոմասշտաբային տեխնոլոգիաների ֆիզիկական հիմքերի ուսումնասիրման համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է քվանտային մեխանիկայի, էլեկտրադինամիկայի և սպինային ֆիզիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով ավելի խորությամբ բացահայտել քվանտային նանոշերտերի ֆիզիկական հատկությունները և դրանց ձևավորման օրինաչափությունները։

История

Այս աշխատությունը միջնադարյան հայկական պատմագրության կարևորագույն աղբյուրներից է, որը վերաբերում է հիմնականում 7-րդ դարի պատմական իրադարձություններին։ Սեբեոսի «Պատմություն»-ը առանձնանում է նրանով, որ ներկայացնում է ոչ միայն Հայաստանի, այլև ողջ տարածաշրջանի՝ Բյուզանդիայի, Պարսկաստանի և արաբական խալիֆայության միջև տեղի ունեցող քաղաքական և ռազմական զարգացումները։ Գրքում մեծ ուշադրություն է դարձվում այն ժամանակաշրջանի կարևոր իրադարձություններին, ինչպիսիք են պատերազմները, դիվանագիտական հարաբերությունները և իշխանական պայքարները։ Սեբեոսը ներկայացնում է, թե ինչպես են այս ուժերը փոխազդում և ինչ ազդեցություն ունեն Հայաստանի վրա՝ որպես ռազմավարական կարևոր տարածք։ Աշխատության կարևոր թեմաներից են․ Հայաստանի քաղաքական դիրքը մեծ տերությունների միջև Բյուզանդական և Սասանյան Պարսկաստանի հակամարտությունները արաբական նվաճումների սկիզբը և դրանց հետևանքները հայ իշխանների և նախարարական տների դերը Սեբեոսի աշխատությունը արժեքավոր է նաև նրանով, որ հեղինակը հաճախ հանդիսանում է իրադարձությունների ժամանակակից կամ մոտ կանգնած վկան, ինչը նրա հաղորդած տեղեկություններին տալիս է պատմական կարևորություն։ Միևնույն ժամանակ, այն պարունակում է նաև ժամանակի մտածողությանը բնորոշ մեկնաբանություններ և աշխարհայացքային մոտեցումներ։