Էկոլոգիական անվտանգության հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

Медицина

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կովերի մաստիտների ախտածնության որոշ հիմնահարցերի և հիվանդության կանխարգելման արդյունավետ միջոցների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կաթնագեղձի բորբոքային հիվանդության առաջացման և զարգացման մեխանիզմներն են, դրա նպաստող գործոնները, կլինիկական և ախտաբանական դրսևորումները, ինչպես նաև անասնապահական տնտեսություններում հիվանդության տարածումը սահմանափակելու հնարավորությունները։ Մաստիտը կաթնատու անասնապահության կարևոր խնդիրներից է, քանի որ այն կարող է բացասաբար անդրադառնալ կաթնատվության, կաթի որակի, կենդանիների առողջության և տնտեսության արտադրական արդյունավետության վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդության առաջացման պատճառները՝ առանձնացնելով վարակիչ և ոչ վարակիչ գործոնների դերը։ Մասնավորապես ուշադրություն է դարձվում միկրոօրգանիզմների, կաթնագեղձի պաշտպանական մեխանիզմների, կենդանու ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի, կերակրման պայմանների, պահվածքի, կթման տեխնոլոգիայի և շրջակա միջավայրի հիգիենիկ վիճակի փոխազդեցությանը։ Ախտածնության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հարուցիչները ներթափանցում կաթնագեղձ, ինչ պայմաններում են բազմանում և ինչպես է կենդանու օրգանիզմի իմունային պատասխանը ձևավորում բորբոքային գործընթացը։ Հիվանդության զարգացման վրա կարող են ազդել նաև կովի լակտացիայի փուլը, կթման հաճախականությունը, կաթնագեղձի անատոմիական առանձնահատկությունները և նախկինում ունեցած հիվանդությունները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է մաստիտների տարբեր ձևերի և ծանրության աստիճանների տարբերակումը, քանի որ հիվանդության կլինիկական արտահայտությունները կարող են զգալիորեն տարբերվել՝ սկսած թաքնված կամ ենթակլինիկական ընթացքից մինչև արտահայտված բորբոքային վիճակներ։ Ենթակլինիկական ձևերի ժամանակ հատկապես կարևոր է ժամանակին հայտնաբերումը, քանի որ արտաքին ակնհայտ ախտանշանների բացակայության պայմաններում կարող են պահպանվել կաթի որակի և արտադրողականության վրա բացասական ազդեցությունները։ Հետազոտության կանխարգելիչ ուղղությունը ներառում է կթման հիգիենայի, կթման սարքավորումների պատշաճ շահագործման, կենդանիների պահման պայմանների բարելավման, կաթնագեղձի վնասվածքների կանխարգելման և կենդանիների առողջական վիճակի պարբերական վերահսկման հարցերը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև հիվանդության վաղ հայտնաբերումը, որի համար կարող են կիրառվել կաթի և կաթնագեղձի վիճակի գնահատման կլինիկական, լաբորատոր և այլ ախտորոշիչ մեթոդներ։ Կանխարգելման համակարգված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել հիվանդության տարածվածությունը, սահմանափակել արտադրական կորուստները և բարելավել ստացվող կաթի անվտանգությունն ու որակը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսության կառավարման այնպիսի միջոցառումներին, որոնք ուղղված են հիվանդության ռիսկի նվազեցմանը՝ կենդանիների ճիշտ խմբավորմանը, կթման գործընթացի կազմակերպմանը, ախտահանման միջոցների կիրառմանը և հիվանդ կամ կասկածելի կենդանիների նկատմամբ համապատասխան վերահսկողության իրականացմանը։ Թեմայի գործնական նշանակությունը մեծ է, քանի որ մաստիտների կանխարգելումը սովորաբար ավելի արդյունավետ և տնտեսապես շահավետ է, քան արդեն զարգացած հիվանդության բուժման և դրա հետևանքների վերացման փորձերը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել անասնաբույժներին, անասնաբուժական ախտաբաններին, կաթնատու անասնապահության մասնագետներին, ֆերմերներին, կենդանիների առողջության կառավարման մասնագետներին, ինչպես նաև անասնաբուժական և գյուղատնտեսական կրթություն ստացող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է կովերի կաթնագեղձի հիվանդությունների առաջացման մեխանիզմների ըմբռնման և տնտեսություններում մաստիտների կանխարգելման համալիր միջոցառումների մշակման տեսանկյունից։

Другие предметы

Հրատարակությունը մասնագիտական վերլուծական և մեթոդական բնույթի աշխատանք է, որը ներկայացնում է Հայաստանում 1980 թվականին գործող գրադարանային կենտրոնացված համակարգերի գործունեության ընդհանուր պատկերը, աշխատանքի հիմնական ուղղությունները, ձեռքբերումները, առկա դժվարությունները և դրանց կատարելագործման վերաբերյալ առաջարկությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կենտրոնացված գրադարանային սպասարկման կազմակերպումն է՝ մասնաճյուղային գրադարանների և կենտրոնական գրադարանների միջև աշխատանքի բաշխման, միասնական կառավարման, գրքային ֆոնդերի համալրման ու օգտագործման, ընթերցողների սպասարկման և մեթոդական ղեկավարման տեսանկյունից։ Վերլուծվում են հաշվետու ժամանակաշրջանի գործունեության հիմնական ցուցանիշները՝ հնարավորություն տալով համեմատել առանձին համակարգերի աշխատանքը, բացահայտել զարգացման ընդհանուր միտումները և առանձնացնել կազմակերպական այն խնդիրները, որոնք ազդել են գրադարանային ծառայությունների արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրքային ֆոնդերի նպատակային համալրմանը, գրականության մշակման և բաշխման կազմակերպմանը, կատալոգների ու տեղեկատու-մատենագիտական ապարատի կատարելագործմանը, ընթերցանության ղեկավարմանը և տարբեր խմբերի տեղեկատվական պահանջների սպասարկմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կենտրոնական գրադարանների մեթոդական գործունեությունը՝ մասնաճյուղերին մասնագիտական օգնություն տրամադրելու, աշխատակիցների որակավորումը բարձրացնելու, առաջավոր փորձը տարածելու և աշխատանքի միասնական սկզբունքներ ձևավորելու տեսանկյունից։ Դիտարկվում են նաև զանգվածային միջոցառումների, գրքի քարոզչության, ընթերցողական հետաքրքրությունների ուսումնասիրության և բնակչության տարբեր խմբերի ներգրավման կազմակերպական ձևերը։ Վերլուծական մասը հնարավորություն է տալիս գնահատել կենտրոնացման ազդեցությունը գրադարանային ռեսուրսների առավել համակարգված օգտագործման և սպասարկման միասնական ցանցի ձևավորման վրա։ Մեթոդական հանձնարարականներն ուղղված են հայտնաբերված թերությունների վերացմանը, աշխատանքային գործընթացների կազմակերպման բարելավմանը և գրադարանների միջև համագործակցության ամրապնդմանը։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմական աղբյուրի արժեք, քանի որ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային ցանցի կառավարման սկզբունքները, մասնագիտական առաջնահերթությունները և գործունեության գնահատման չափանիշները։ Ընդհանուր առմամբ այն օգտակար նյութ է գրադարանագիտության պատմության, գրադարանային կառավարման և կենտրոնացված սպասարկման համակարգերի զարգացման ուսումնասիրության համար։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդավարական անցման պայմաններում քաղաքական ընտրանու ձևավորման, վերարտադրության և վերափոխման գործընթացների քաղաքագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում անկախ պետականության հաստատումից հետո քաղաքական իշխանության համակարգում առանցքային դեր ստանձնած խմբերի կառուցվածքը, նրանց ձևավորման աղբյուրները, քաղաքական որոշումների ընդունման գործընթացում ունեցած դերակատարությունը և ժողովրդավարական ինստիտուտների կայացման հետ փոխհարաբերություններն են։ Հետխորհրդային Հայաստանի քաղաքական զարգացումը ձևավորվել է խորհրդային կառավարման համակարգից անկախ պետական և բազմակուսակցական քաղաքական համակարգի անցման պայմաններում, ինչի հետևանքով քաղաքական ընտրանու փոփոխությունը սերտորեն կապված է եղել ինչպես նախկին կառավարչական շրջանակների ժառանգության, այնպես էլ նոր քաղաքական դերակատարների առաջացման հետ։ Հետխորհրդային ժողովրդավարական անցումների վերաբերյալ ուսումնասիրություններում քաղաքական ընտրանու շրջանառությունը դիտարկվում է ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների կարևոր բաղադրիչ, իսկ Հայաստանի վերաբերյալ գիտական աշխատանքներում առանձնացվում է նաև «հին» և «նոր» ընտրանիների փոխհարաբերության խնդիրը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել քաղաքական ընտրանու հավաքագրման մեխանիզմները, կուսակցությունների և պետական կառավարման մարմինների դերը, քաղաքական ու տնտեսական ազդեցության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև իշխանական և ընդդիմադիր խմբերի հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ընտրական գործընթացներին, քաղաքական մրցակցությանը, իշխանության փոխանցման մեխանիզմներին և քաղաքական հաշվետվողականությանը՝ որպես ժողովրդավարական անցման ընթացքը բնութագրող գործոնների։ Հայաստանի հետխորհրդային զարգացման տարբեր փուլերում միջազգային դիտորդական և վերլուծական աղբյուրները արձանագրել են քաղաքական ու տնտեսական շահերի սերտ կապի, ընտրական գործընթացների նկատմամբ վստահության և քաղաքական ինստիտուտների գործունեության հետ կապված խնդիրներ, մինչդեռ 2018 թվականի զանգվածային բողոքներից և արտահերթ ընտրություններից հետո քաղաքական ընտրանու կառուցվածքում տեղի ունեցավ նշանակալի փոփոխություն։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս քաղաքական ընտրանու փոփոխությունները դիտարկել ոչ միայն անձերի կամ քաղաքական խմբերի հերթափոխի, այլև ինստիտուցիոնալ շարունակականության ու վերափոխման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է նաև այն հարցը, թե ընտրանու շրջանառությունը որքանով է ուղեկցվում քաղաքական ինստիտուտների, որոշումների ընդունման մշակույթի և հասարակության հետ իշխանության փոխհարաբերությունների փոփոխությամբ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքական ընտրանու տեսության, ժողովրդավարական անցման ուսումնասիրությունների և հետխորհրդային քաղաքական գործընթացների վերլուծության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայաստանի քաղաքական համակարգի վերափոխման ընթացքում ընտրանու ձևավորման և փոփոխության հիմնական օրինաչափությունները։

Медицина

Գիտական աշխատությունը նվիրված է խոզերի սալմոնելյոզի ժամանակ առաջացող ախտաբանաանատոմիական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով խառն վարակների պայմաններում հիվանդության զարգացման, ընթացքի և օրգանիզմում առաջացող կառուցվածքային ու գործառական խանգարումների առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում սալմոնելյոզի հարուցիչների ախտածին հատկությունները, վարակի առաջացման և տարածման գործոնները, հիվանդության զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև տարբեր վարակիչ գործոնների միաժամանակյա ազդեցության հետևանքով ձևավորվող ախտաբանական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոզերի օրգանիզմում սալմոնելային վարակի ազդեցությամբ առաջացող փոփոխություններին, մարսողական համակարգի, լյարդի, փայծաղի, ավշային հանգույցների և այլ ներքին օրգանների ախտահարման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են բորբոքային, դիստրոֆիկ և նեկրոտիկ գործընթացների զարգացման օրինաչափությունները, օրգանների հյուսվածքային կառուցվածքի փոփոխությունները և դրանց կապը հիվանդության կլինիկական ընթացքի ու ծանրության աստիճանի հետ։ Քննարկվում են խառն վարակների դեպքում տարբեր մանրէային և այլ վարակիչ հարուցիչների փոխազդեցության հնարավորությունները, դրանց ազդեցությունը կենդանիների իմունային համակարգի վրա և հիվանդության ախտաբանական դրսևորումների փոփոխման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում սալմոնելյոզի սուր, ենթասուր և քրոնիկական ընթացքի առանձնահատկություններին, ախտաբանական փոփոխությունների արտահայտվածության տարբերություններին և համակցված վարակների պայմաններում դրանց ախտորոշիչ նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ախտաբանաանատոմիական և հյուսվածաբանական հետազոտությունների միջոցով հիվանդության բնորոշ փոփոխությունների բացահայտումը, ինչպես նաև սալմոնելյոզի և այլ վարակիչ հիվանդությունների միջև տարբերակիչ ախտորոշման չափանիշների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են կենդանիների ընդհանուր վիճակի, տարիքային առանձնահատկությունների, պահվածքի պայմանների, կերակրման և օրգանիզմի դիմադրողականության ազդեցությունը վարակային գործընթացի զարգացման ու ախտաբանական փոփոխությունների ձևավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում համակցված վարակների հետևանքով հիվանդության կլինիկական պատկերի բարդացմանը, օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմների փոփոխություններին և տարբեր օրգան-համակարգերում առաջացող ախտահարումների փոխկապակցվածությանը։ Քննության են առնվում անասնաբուժական ախտորոշման մեթոդների կատարելագործման, ախտաբանաանատոմիական տվյալների և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքների համադրման, ինչպես նաև հիվանդության առաջացման պատճառների առավել ճշգրիտ բացահայտման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են խոզաբուծական տնտեսություններում վարակիչ հիվանդությունների տարածման կանխարգելման, անասնաբուժասանիտարական վերահսկողության, կենդանիների առողջության պահպանման և տնտեսական կորուստների նվազեցման հիմնախնդիրները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել խոզերի վարակիչ հիվանդությունների ախտածագման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, համակցված վարակների ախտորոշման մեթոդների կատարելագործմանը և անասնաբուժական պրակտիկայում ախտաբանաանատոմիական հետազոտությունների արդյունավետ կիրառմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, անասնաբուժական ախտաբանների, մանրէաբանների, համաճարակաբանների, խոզաբուծության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և անասնաբուժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների, ինչպես նաև գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների ախտորոշման և կանխարգելման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Медицина

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սրտի իշեմիկ հիվանդության տարբեր ընթացք ունեցող հիվանդների երկարաժամկետ կլինիկական արդյունքների ուսումնասիրությանը՝ կորոնար անոթների անգիոպլաստիկայից հետո։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում են հիվանդների ապրելիության ցուցանիշները և սրտանոթային հիմնական անբարենպաստ դեպքերի առաջացման հետ կապված կլինիկական ու գործիքային գործոնները։ Ուսումնասիրվում են հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունների առկայությունը, սրտանոթային համակարգի գործառական վիճակը, կորոնար անոթների ախտահարման բնույթը և կատարված միջամտության արդյունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ցուցանիշների բացահայտմանը, որոնք կարող են կապված լինել հետագա սրտանոթային բարդությունների բարձր հավանականության հետ և ունենալ կանխատեսողական նշանակություն հիվանդների հետագա հսկողության ընթացքում։ Վերլուծվում են անգիոպլաստիկայից հետո տարբեր կլինիկական խմբերում դիտվող արդյունքները, հիվանդության հնարավոր առաջընթացը և կրկնակի սրտանոթային դեպքերի առաջացման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է կլինիկական, լաբորատոր և գործիքային տվյալների համակցված գնահատման նշանակությունը հիվանդների ռիսկային խմբերի տարբերակման և երկարաժամկետ կանխատեսման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել անգիոպլաստիկայից հետո հիվանդների վերահսկման և հետագա բուժման մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սրտաբանների, ինտերվենցիոն սրտաբանության մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Сельское хозяйство

Աշխատանքը նվիրված է Վայոց ձորի մարզի պայմաններում հողի էրոզիայի կանխարգելման և դրա հետևանքների նվազեցման նպատակով հակաէրոզիոն միջոցառումների համակարգի մշակմանը և այդ միջոցառումների արդյունավետ կազմակերպման հողաշինարարական ուղիների հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմքում հողային ռեսուրսների պահպանության, արդյունավետ օգտագործման և դրանց արտադրական ներուժի երկարաժամկետ ապահովման խնդիրն է։ Հայաստանի հողաշինարարական օրենսդրության համաձայն՝ հողաշինարարությունը ներառում է հողերի արդյունավետ օգտագործման և պահպանության ծրագրավորումը, գյուղատնտեսական հողերի պահպանության ծրագրերի մշակումը և հողերի մոնիթորինգը, ուստի հակաէրոզիոն միջոցառումների կազմակերպումը դրա կարևոր բաղադրիչներից է։ Վայոց ձորի մարզի համար խնդիրը առանձնահատուկ նշանակություն ունի լեռնային ռելիեֆի, լանջերի զգալի թեքությունների, տեղումների սեզոնային բնույթի, մակերևութային հոսքերի և հողօգտագործման տարբեր ձևերի պայմաններում։ Այս գործոնների համակցությունը կարող է նպաստել հողի վերին՝ օրգանական նյութերով և սննդատարրերով հարուստ շերտի աստիճանական հեռացմանը, ինչի հետևանքով նվազում է հողի բերրիությունը, վատանում են դրա ջրաֆիզիկական հատկությունները և սահմանափակվում գյուղատնտեսական արտադրողականությունը։ Էրոզիան հատկապես վտանգավոր է լանջային գյուղատնտեսական տարածքներում, որտեղ սխալ ընտրված մշակման ուղղությունը կամ հողի պաշտպանական միջոցառումների բացակայությունը կարող են արագացնել մակերևութային ջրահոսքի ձևավորումը և հողանյութի տեղափոխումը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է Վայոց ձորի տարածքի բնական և տնտեսական պայմանների համալիր գնահատումը։ Դրա համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ռելիեֆը, լանջերի թեքությունն ու երկարությունը, հողերի տիպերը և մեխանիկական կազմը, բուսածածկույթը, տեղումների և մակերևութային հոսքերի բնույթը, գյուղատնտեսական հողերի օգտագործման ձևերը և էրոզիայի տարածվածության աստիճանը։ Այս տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս տարածքը բաժանել էրոզիոն վտանգի տարբեր մակարդակ ունեցող հատվածների և յուրաքանչյուր հատվածի համար ընտրել համապատասխան հակաէրոզիոն միջոցառումների համալիր։ Աշխատանքի առանցքային ուղղություններից է հողերի էրոզիոն վիճակի քարտեզագրումը և հողաշինարարական գոտիավորումը։ Ժամանակակից հողաշինարարական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն արձանագրել արդեն էրոզացված տարածքները, այլև առանձնացնել այն հողամասերը, որտեղ առկա են էրոզիայի զարգացման բարձր նախադրյալներ։ Այդպիսի տարածքային վերլուծությունը կարևոր է, քանի որ նույն հակաէրոզիոն միջոցը բոլոր հողամասերում չի կարող ունենալ նույն արդյունավետությունը։ Միջոցառումների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի տեղանքի ռելիեֆով, հողի հատկություններով, մշակաբույսերի կառուցվածքով և ջրային հոսքի առանձնահատկություններով։ Հակաէրոզիոն հողաշինարարության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել գյուղատնտեսական հողերի տարածքային վերակազմակերպումը։ Խնդիրը ներառում է հողամասերի ճիշտ տեղաբաշխում, դրանց չափերի և սահմանների նպատակահարմար կազմակերպում, ճանապարհների և դաշտամիջյան ուղիների տեղադրման համապատասխանություն ռելիեֆին, ինչպես նաև մշակաբույսերի այնպիսի տարածական կազմակերպում, որը կնվազեցնի մակերևութային հոսքի արագությունն ու հողի լվացումը։ Հատկապես կարևոր է խուսափել լանջի թեքությամբ ուղղված վարից և հնարավորության դեպքում կիրառել հողի մշակման հորիզոնական կամ ուրվագծային կազմակերպում։ Հակաէրոզիոն համալիրում կարող են ներառվել ագրոտեխնիկական միջոցառումներ։ Դրանց թվում են հողի մշակման համապատասխան ուղղության ընտրությունը, նվազագույն կամ հողապաշտպան մշակությունը, բազմամյա խոտաբույսերի օգտագործումը, ցանքաշրջանառության կատարելագործումը և այնպիսի մշակաբույսերի տեղաբաշխումը, որոնք ապահովում են հողի մակերեսի ավելի լավ պաշտպանություն։ Նպատակն է նվազեցնել անձրևների և ձնհալի ջրերի անմիջական ազդեցությունը հողի վրա, մեծացնել ջրի ներթափանցումը հողի մեջ և սահմանափակել մակերևութային հոսքի առաջացումը։ Վայոց ձորի պայմաններում կարևոր նշանակություն կարող են ունենալ նաև անտառմելիորատիվ միջոցառումները։ Լանջերի համապատասխան հատվածներում պաշտպանիչ անտառաշերտերի, թփուտային կամ խոտածածկ բուսականության ստեղծումը կարող է նվազեցնել մակերևութային հոսքի էներգիան, ամրացնել հողը արմատային համակարգի միջոցով և նպաստել խոնավության պահպանմանը։ Բուսածածկույթի վերականգնումը հատկապես կարևոր է էրոզիայի արդեն ենթարկված տարածքներում, որտեղ բնական բուսական ծածկի խախտումը կարող է արագացնել հողատարումը։ Հակաէրոզիոն միջոցառումների շարքում կարող են կիրառվել նաև հիդրոտեխնիկական լուծումներ։ Դրանք անհրաժեշտ են այն դեպքերում, երբ կազմակերպատնտեսական, ագրոտեխնիկական և անտառմելիորատիվ միջոցառումները բավարար չեն էրոզիոն գործընթացը կանխելու համար։ Մասնագիտական ուսումնասիրություններում որպես նման միջոցներ դիտարկվում են լայն հիմքով թումբ-սանդղավանդակները, աստիճանավոր դարավանդները, ջրաորսիչ առուները և այլ կառուցվածքներ, որոնք կարգավորում են մակերևութային հոսքը և սահմանափակում հողի լվացումը։ Հետազոտության մեջ կարող է հիմնավորվել նաև հողերի հակաէրոզիոն կազմակերպման և ջրային ռեսուրսների կառավարման փոխկապակցվածությունը։ Ջրի արագ և անկառավարելի հոսքը լանջային տարածքներում հողի էրոզիայի հիմնական շարժիչ գործոններից է, ուստի ջրահեռացման և ջրակարգավորման համակարգերի ճիշտ տեղադրումը կարող է էապես նվազեցնել հողատարումը։ Դրենաժային առուների, ջրաորսիչ կառույցների և այլ ինժեներական միջոցների տեղադրումը պետք է իրականացվի տեղանքի ռելիեֆի և ջրհավաք ավազանների առանձնահատկություններին համապատասխան։ Հողերի պահպանության կարևոր ուղղություն է նաև արդեն դեգրադացված հողերի վերականգնումը։ Վերականգնման ընթացքում անհրաժեշտ է ապահովել մակերևույթի կայունացում, բերրի հողաշերտի պահպանում կամ վերականգնում, օրգանական նյութերով հարստացում և համապատասխան բուսածածկույթի ձևավորում։ ՀՀ գործող պահանջներում գյուղատնտեսական նպատակներով հողերի վերականգնման համար նախատեսվում է նաև ագրոքիմիական, ագրոտեխնիկական, ինժեներական և հակաէրոզիոն միջոցառումների համատեղ կիրառում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել հակաէրոզիոն հողաշինարարական նախագծերի տնտեսական արդյունավետության գնահատումը։ Յուրաքանչյուր միջոցառման համար անհրաժեշտ է համադրել դրա իրականացման ծախսերը, պահպանման պահանջները և ակնկալվող արդյունքները՝ հողի բերրիության պահպանման, բերքատվության կայունացման, ջրային հոսքերի կարգավորման և հողի կորստի նվազեցման տեսանկյունից։ Այս մոտեցումը հնարավորություն կտա առանձնացնելու այն միջոցառումները, որոնք առավել նպատակահարմար են մարզի տարբեր գյուղատնտեսական գոտիների համար։ Մոնիթորինգի համակարգի ստեղծումը ևս կարևոր է երկարաժամկետ արդյունքների գնահատման համար։ Հողերի պարբերական դիտարկումը կարող է ներառել էրոզիայի խորության և տարածքի փոփոխության, հողի բերրիության ցուցանիշների, բուսածածկույթի վիճակի, մակերևութային հոսքի և կիրառված հակաէրոզիոն միջոցառումների արդյունավետության վերահսկում։ Հողերի մոնիթորինգը Հայաստանի հողաշինարարական համակարգի պաշտոնական գործառույթներից է, ինչը հիմք է ստեղծում նման ուսումնասիրությունների արդյունքները տարածքային կառավարման և հողերի պահպանության ծրագրերում կիրառելու համար։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է Վայոց ձորի համար հակաէրոզիոն միջոցառումների տարածքայինորեն հիմնավորված համակարգի մշակման հնարավորության մեջ։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են կիրառվել համայնքային և ներտնտեսային հողաշինարարական ծրագրերի կազմման, գյուղատնտեսական հողերի արդյունավետ օգտագործման, դեգրադացված տարածքների վերականգնման և էրոզիոն վտանգի նվազեցման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հողի էրոզիայի դեմ պայքարը դիտարկում է ոչ թե առանձին ագրոտեխնիկական գործողությունների, այլ փոխկապակցված հողաշինարարական, ագրոտեխնիկական, անտառմելիորատիվ և անհրաժեշտության դեպքում հիդրոտեխնիկական միջոցառումների համալիրի տեսանկյունից։ Վայոց ձորի մարզի բնական պայմանների և հողօգտագործման առանձնահատկությունների հաշվառմամբ նման համակարգի մշակումը կարող է նպաստել հողային ռեսուրսների պահպանմանը, գյուղատնտեսական հողերի արտադրողականության կայունացմանը և մարզի հողային ֆոնդի երկարաժամկետ արդյունավետ կառավարմանը։