Экономикс

Лингвистика

Այս լեզվաբանական և գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Աստվածաշնչյան կազմախոսական դարձվածքների վերլուծությանը և դրանց գեղարվեստական փոխակերպումների առանձնահատկություններին հայերեն գրական ավանդույթի շրջանակում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են աստվածաշնչյան ծագում ունեցող դարձվածքների իմաստային, կառուցվածքային և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը հայերեն լեզվի դարձվածաբանության ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է, թե ինչպես են սուրբգրային արտահայտությունները ժամանակի ընթացքում ենթարկվել իմաստային ընդլայնման, փոխաբերականացման և գեղարվեստական վերաիմաստավորման՝ դառնալով գրական լեզվի կարևոր արտահայտչամիջոցներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց կիրառությանը հայ դասական և ժամանակակից գրականության մեջ՝ որպես պատկերային մտածողության, ոճական բազմազանության և մշակութային հիշողության կրողներ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև թարգմանական գործընթացների ազդեցությունը դարձվածքների պահպանման և փոփոխման վրա՝ ընդգծելով լեզվամշակութային փոխազդեցությունների դերը։ Հետազոտությունը կարևոր ներդրում է հայոց լեզվի, դարձվածաբանության և գրականագիտության ոլորտներում՝ բացահայտելով աստվածաշնչյան լեզվական ժառանգության գեղարվեստական կենսունակությունը։

Социология

Այս գիրքը ուսումնասիրում է սոցիալական դիցաբանության երևույթը՝ բացատրելով, թե ինչպես են հասարակություններում ձևավորվում և գործում առասպելական պատկերացումները, խորհրդանիշները և պատմությունները որպես սոցիալական իրականության կազմակերպման միջոցներ։ Այն վերլուծում է, թե ինչպես են դիցաբանությունները ազդում հասարակական գիտակցության, արժեքային համակարգերի և քաղաքական գաղափարախոսությունների ձևավորման վրա՝ հաճախ ծառայելով որպես համախմբող կամ արդարացնող մեխանիզմներ տարբեր սոցիալական խմբերի համար։ Գրքում քննարկվում է նաև դիցաբանության և կրոնի, գաղափարախոսության ու մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ առասպելները ոչ միայն հին մշակույթների մաս են, այլ նաև ժամանակակից հասարակությունների մտածողության կառուցվածքային բաղադրիչ։ Հեղինակը անդրադառնում է սոցիալական առասպելների ստեղծման և տարածման մեխանիզմներին՝ ներառյալ մեդիայի, կրթության և քաղաքական խոսքի դերը։ Նյութը համադրում է մարդաբանական, սոցիոլոգիական և մշակութաբանական մոտեցումներ՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչպես է դիցաբանական մտածողությունը շարունակաբար ձևավորում հասարակական իրականությունը։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է Արարատի մարզի պայմաններում տանձենու վնասատու միջատների ուսումնասիրությանը, դրանց տեսակային կազմի, տարածվածության և վնասակարության բացահայտմանը, ինչպես նաև հատկապես տերևալվիկների դեմ արդյունավետ պայքարի միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտությունը կարևոր է Հայաստանի պտղաբուծության համար, քանի որ Արարատյան հարթավայրի բնակլիմայական պայմանները նպաստավոր են տանձենու մշակության համար, սակայն միաժամանակ ստեղծում են բարենպաստ միջավայր մի շարք վնասատուների զարգացման և տարածման համար։ Հետազոտությունների արդյունքում Արարատյան հարթավայրի տանձենու տնկարկներում արձանագրվել է վնասակար տզերի և միջատների 42 տեսակ, որոնք պատկանում են երկու դասի, ութ կարգի և 25 ընտանիքի, իսկ դրանցից առավել նշանակալի վնաս հասցնող տեսակ է համարվում տանձենու սովորական տերևալվիկը՝ Psylla pyri L. Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են տանձենու վրա հանդիպող վնասատուների կենսաբանական առանձնահատկությունները, դրանց զարգացման փուլերը, տարածման պայմանները և բույսին հասցվող վնասի բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տերևալվիկներին, որոնք կարող են վնասել տանձենու տերևները և երիտասարդ հյուսվածքները, թուլացնել ծառերը և բացասաբար անդրադառնալ բույսի բնականոն զարգացման ու բերքատվության վրա։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է վնասատուների թվաքանակի և զարգացման դինամիկայի ուսումնասիրությունը՝ կապված շրջակա միջավայրի պայմանների և ծառերի վեգետացիայի տարբեր փուլերի հետ։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս ավելի ճիշտ որոշել պայքարի միջոցառումների իրականացման ժամկետները և ընտրել առավել արդյունավետ մեթոդներ։ Աշխատության գործնական ուղղվածությունը հատկապես արտահայտվում է տերևալվիկների դեմ պայքարի տարբեր պատրաստուկների և մեթոդների արդյունավետության գնահատմամբ։ Հարակից հրապարակումներում ներկայացվել են Արարատյան հարթավայրի պայմաններում տանձենու սովորական տերևալվիկի դեմ նորագույն միջատասպանների փորձարկման արդյունքներ, ինչպես նաև տարբեր պատրաստուկների կենսաբանական և տնտեսական արդյունավետության ուսումնասիրություններ։ Պայքարի համակարգը կարող է ներառել ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական միջոցառումների համակցում՝ հաշվի առնելով վնասատուի զարգացման փուլը, պոպուլյացիայի խտությունը, ծառերի վիճակը և շրջակա միջավայրի պայմանները։ Կարևոր է նաև վնասատուների դեմ պայքարը կազմակերպել ոչ թե միայն արդեն առաջացած ուժեղ վնասի դեպքում, այլ կանխարգելիչ և դիտարկումների վրա հիմնված մոտեցմամբ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տանձենու վնասատուների և մշակաբույսի միջև փոխհարաբերությունների մասին՝ միաժամանակ ընդգծելով վնասատուների ճիշտ ճանաչման, դրանց զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության և ժամանակին իրականացվող պաշտպանական միջոցառումների նշանակությունը։ Թեմայի գործնական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ արդյունավետ պայքարի համակարգի մշակումը կարող է նպաստել տանձենու տնկարկների առողջության պահպանմանը, վնասների նվազեցմանը և բերքի քանակական ու որակական ցուցանիշների բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է Արարատի մարզի պտղատու այգիների վնասատուների ուսումնասիրման և տանձենու պաշտպանության արդյունավետ մեթոդների մշակման տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել ագրոնոմների, բուսաբույծների, էնտոմոլոգների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների, պտղաբույծների, գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների և հետազոտողների համար։

Другие предметы

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնատափաստանային գոտու էրոզիոն վտանգավոր ագրոլանդշաֆտներում հողի պաշտպանության համալիր միջոցառումների արդյունավետության գնահատմանը՝ ընդգծելով հողերի դեգրադացիայի կանխարգելման և կայուն գյուղատնտեսության զարգացման խնդիրները։ Գրքում վերլուծվում են հողի էրոզիայի առաջացման բնական և մարդածին գործոնները՝ ներառյալ ռելիեֆի առանձնահատկությունները, կլիմայական պայմանները, հողօգտագործման սխալ պրակտիկաները և բուսական ծածկույթի նվազումը, որոնք միասին նպաստում են հողի բերրիության կորստին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հակաէրոզիոն միջոցառումների համալիր համակարգերին՝ տեռասավորում, դաշտապաշտպան անտառաշերտերի ստեղծում, ցանքաշրջանառության բարելավում, հողամշակման նվազեցված տեխնոլոգիաներ և խոնավության պահպանման մեթոդներ, որոնք նպատակ ունեն նվազեցնել հողի լվացումը և քամու էրոզիան։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև դաշտային փորձարկումների և մոնիթորինգի արդյունքներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել տարբեր միջոցառումների արդյունավետությունը տարբեր ագրոկլիմայական պայմաններում։ Վերլուծվում է նաև հակաէրոզիոն քաղաքականության և գյուղատնտեսական կառավարման կապը՝ ընդգծելով պետական ծրագրերի և ֆերմերային տնտեսությունների համագործակցության կարևորությունը։ Գրքի նպատակն է ձևավորել գիտահեն մոտեցում էրոզիայի դեմ պայքարի և հողի երկարաժամկետ պահպանության համար՝ ապահովելով գյուղատնտեսական համակարգերի կայուն զարգացում։

Философия

Գիտական աշխատությունը նվիրված է 17-րդ դարի հայ նշանավոր պատմագիր Առաքել Դավրիժեցու պատմագիտական և փիլիսոփայական հայացքների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով նրա պատմական մտածողության առանձնահատկությունները, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման սկզբունքները, հասարակության զարգացման վերաբերյալ պատկերացումները և հայ միջնադարյան պատմափիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է պատմության ընթացքի, մարդկային գործունեության, աստվածային նախախնամության, բարոյական պատասխանատվության և պատմական իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերի վերաբերյալ պատմագրի ըմբռնումների բացահայտման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հայ ժողովրդի քաղաքական, հասարակական, կրոնական և մշակութային կյանքի վերաբերյալ նրա պատկերացումները, ինչպես նաև պատմական անցյալի գնահատման այն սկզբունքները, որոնց միջոցով հեղինակը մեկնաբանում է իր ժամանակաշրջանի բարդ և հակասական իրադարձությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի պատմագրի «Գիրք պատմութեանց» երկը, որը կարևոր սկզբնաղբյուր է 17-րդ դարի Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այս ստեղծագործության մեջ արտացոլված են հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի, օտար տիրապետությունների, պատերազմների, բռնագաղթերի, հասարակական դժվարությունների, եկեղեցական կյանքի և մշակութային շարունակականության վերաբերյալ բազմաբնույթ տեղեկություններ ու մեկնաբանություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պատմագրի աշխարհայացքի ձևավորման պատմական և գաղափարական նախադրյալների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով նրա ապրած ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադրությունը, հայկական հասարակության սոցիալական պայմանները և քրիստոնեական մտածողության ազդեցությունը պատմական իրականության ընկալման վրա։ Պատմափիլիսոփայական տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն պատմական իրադարձությունների պատճառների, մարդկային կամքի և աստվածային նախախնամության փոխհարաբերությունների, բարու և չարի հակադրության, արդարության և անարդարության վերաբերյալ արտահայտված պատկերացումները։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է այն հարցը, թե ինչպես է պատմագիրը համադրում պատմական փաստերի նկարագրությունը բարոյական գնահատականների և կրոնափիլիսոփայական մեկնաբանությունների հետ՝ պատմությանը հաղորդելով ոչ միայն փաստագրական, այլև գաղափարական և դաստիարակչական բովանդակություն։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում ժողովրդի պատմական ճակատագրի ընկալումը, ազգային ինքնության պահպանման հիմնախնդիրը և պատմական հիշողության նշանակությունը հասարակության հոգևոր ու մշակութային շարունակականության ապահովման գործում։ Պատմագրի մտածողության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայրենիքի, եկեղեցու, հավատքի, կրթության և մշակույթի դերը ազգային գոյության պահպանման վերաբերյալ նրա պատկերացումներում։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև պատմական ժամանակի ընկալման, անցյալի և ներկայի փոխհարաբերության, պատմական փոփոխությունների օրինաչափությունների և հասարակական կյանքի բարոյական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում պատմական անհատների գործունեության գնահատման սկզբունքները, քաղաքական իշխանության և հասարակության փոխհարաբերությունները, պետական կառավարման բարոյական պատասխանատվությունը և պատմական իրադարձությունների ընթացքի վրա մարդկային որոշումների ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվող գաղափարական համակարգը կարելի է դիտարկել հայ միջնադարյան պատմագրության ավանդույթների համատեքստում՝ համեմատելով պատմական իրականության մեկնաբանման այն մոտեցումների հետ, որոնք բնորոշ են Մովսես Խորենացու, Եղիշեի, Ղազար Փարպեցու և այլ հայ պատմագիրների ստեղծագործություններին։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պատմագրական մտածողության շարունակականությունը, կրոնական և աշխարհիկ բացատրությունների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև պատմության իմաստավորման սկզբունքների զարգացումը տարբեր դարաշրջաններում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի պատմագրի լեզվի, պատմողական ոճի, պատմական տեղեկությունների ընտրության և ներկայացման եղանակների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք արտահայտում են ոչ միայն հեղինակի գրական ու պատմագիտական կարողությունները, այլև նրա գաղափարական դիրքորոշումները և պատմության վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացումները։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակը կարող է ներառել պատմափիլիսոփայական, պատմահամեմատական, աղբյուրագիտական և տեքստաբանական վերլուծության մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել պատմական փաստի, հեղինակային մեկնաբանության և աշխարհայացքային համոզմունքների փոխազդեցությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ պատմագրության մեջ պատմափիլիսոփայական գաղափարների զարգացման, պատմական մտածողության առանձնահատկությունների և միջնադարյան աշխարհայացքից նոր ժամանակների պատմագիտական ընկալումների անցման գործընթացների ուսումնասիրությամբ։ Այն կարևոր է նաև 17-րդ դարի հայ մտավոր կյանքի, հասարակական գիտակցության, ազգային ինքնության և պատմական հիշողության ձևավորման առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, փիլիսոփաներին, հայագետներին, միջնադարագետներին, աղբյուրագետներին, մշակութաբաններին, աստվածաբաններին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև հայ պատմագրության և հայ փիլիսոփայական մտքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունն ունի պատմագիտական, փիլիսոփայական, աղբյուրագիտական և պատմամշակութային նշանակություն՝ նպաստելով Առաքել Դավրիժեցու աշխարհայացքի, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման սկզբունքների, բարոյափիլիսոփայական պատկերացումների և հայ պատմափիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ նրա ունեցած դերի առավել խորքային ըմբռնմանը։

История

Գիրքը նվիրված է Բարձր Հայքի Բաբերդ, Սպեր և Դերջան գավառների տեղանունների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով XVI դարի Օսմանյան թահրիր դավթարներում պահպանված վավերագրական նյութերի վրա։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են օսմանյան վարչական գրանցամատյաններում արձանագրված բնակավայրերի, գյուղերի և աշխարհագրական միավորների անվանումները՝ բացահայտելով դրանց պատմական, լեզվական և ժողովրդագրական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է տեղանունների ձևափոխությունները, ծագումնաբանությունը, հայկական անվանումների պահպանված հետքերը և դրանց փոփոխությունները՝ կապված տվյալ ժամանակաշրջանի վարչական ու քաղաքական գործընթացների հետ։ Հետազոտության կարևոր մասն է կազմում թահրիր դավթարների՝ որպես պատմական սկզբնաղբյուրների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել տարածաշրջանի բնակավայրային պատկերը, վարչական կառուցվածքը և տեղանվանական համակարգի զարգացման փուլերը։ Աշխատությունը նպաստում է Բարձր Հայքի պատմական աշխարհագրության, հայ բնակչության պատմության և օսմանյան ժամանակաշրջանի վարչական համակարգի առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, տեղանունագետների, արևելագետների, հայագետների, աղբյուրագետների, ինչպես նաև Հայաստանի և տարածաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։