Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1988, Մարտ, թիվ 7)

    Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ լույս տեսած նոր գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկությունը՝ ծառայելով որպես ընթացիկ տեղեկատու և մասնագիտական տեղեկատվության աղբյուր։ Այն նպատակ ունի մեկտեղելու տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների, գիտական և մշակութային բնույթի այլ նյութերի վերաբերյալ մատենագիտական տվյալները՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին արագ կողմնորոշվել համապատասխան գրականության մեջ։ Նյութը կարող է ընդգրկել Հայաստանի մշակութային կյանքի տարբեր ոլորտներ՝ գրականություն, կերպարվեստ, երաժշտություն, թատրոն, կինո, ճարտարապետություն, ժողովրդական արվեստ և մշակութային ժառանգություն։ Մատենագիտական նկարագրությունների միջոցով հրատարակությունը նպաստում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը, նույնականացմանը և հետագա ուսումնասիրմանը՝ հատկապես գիտաշխատողների, գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի մասնագետների և ուսանողների համար։ Ընթացիկ տեղեկատուի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն արտացոլում է տվյալ ժամանակահատվածում ոլորտին վերաբերող նոր հրատարակությունների հոսքը և հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գիտական, տեսական և տեղեկատվական գրականության զարգացմանը։ Նման ժողովածուները կարևոր դեր են ունեցել խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական մշակութային ժառանգության, գրականության և արվեստի վերաբերյալ աղբյուրների համակարգման ու տարածման գործում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև Հայաստանի մշակույթի և արվեստի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես սկզբնաղբյուրների և երկրորդային գրականության որոնման օժանդակ գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտել համապատասխան ժամանակաշրջանում ստեղծված և շրջանառված բազմաթիվ աշխատություններ։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը արժեքավոր է որպես մասնագիտացված մատենագիտական ուղեցույց, որն արտացոլում է ՀՍՍՀ մշակութային և արվեստագիտական կյանքի վերաբերյալ գրականության կազմը և զարգացման ուղղությունները։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1988, Մարտ, թիվ 7)
    Online

    Mathematics

    Распространение волн в низкоразмерных неоднородных средах

    Материал посвящён исследованию закономерностей распространения волн в низкоразмерных неоднородных средах, где волновые процессы существенно зависят от пространственного распределения физических свойств среды и её ограниченной геометрии. В центре внимания находятся математические и физические особенности распространения, отражения, преломления, рассеяния и затухания волн в системах, размеры которых по одному или нескольким направлениям значительно меньше характерного масштаба рассматриваемого процесса. Неоднородность среды может проявляться в изменении плотности, упругих характеристик, показателя преломления, электромагнитных параметров или других физических величин, вследствие чего волна распространяется не так, как в однородном пространстве. В низкоразмерных структурах дополнительное влияние оказывают границы, геометрия системы и локальные дефекты, способные изменять дисперсионные свойства и пространственное распределение волнового поля. Исследование подобных процессов предполагает построение математических моделей, основанных на дифференциальных уравнениях, описывающих соответствующий тип волн, а также применение аналитических, асимптотических и численных методов. Особый интерес представляет установление зависимости между характеристиками неоднородности и основными параметрами волнового движения, такими как скорость распространения, длина волны, частота, амплитуда и спектральный состав. В зависимости от структуры среды могут возникать локализация волн, направленное распространение, усиление или подавление отдельных мод, резонансные явления и изменение условий прохождения энергии. Существенную роль играет дисперсия, поскольку в низкоразмерных системах она может приводить к зависимости скорости распространения от частоты и формированию сложной динамики волнового пакета. Изучение взаимодействия волн с неоднородностями также позволяет анализировать процессы рассеяния и определять условия, при которых волновая энергия преимущественно проходит через структуру либо концентрируется в отдельных её областях. Подобные исследования имеют значение для физики конденсированного состояния, акустики, оптики, электродинамики, нанофизики и инженерных приложений. Полученные закономерности могут использоваться при разработке волноводов, микроструктурированных материалов, акустических и оптических устройств, сенсоров, фильтров и других систем, в которых требуется управлять распространением энергии на малых масштабах. Низкоразмерные неоднородные среды представляют особый интерес также в связи с возможностью целенаправленно изменять их свойства посредством геометрии, состава или пространственного распределения параметров, что открывает возможности для управления волновыми процессами. В целом материал рассматривает волновое распространение как результат сложного взаимодействия между динамическими свойствами среды, её неоднородностью и геометрическими ограничениями, а применение математического моделирования позволяет глубже понять механизмы формирования наблюдаемых волновых эффектов и определить условия их практического использования.

    Updated: 2026-09-16
    Распространение волн в низкоразмерных неоднородных средах
    Online

    Economics

    Արտադրության նյութական ապահովման խնդիրները շուկայական տնտեսության անցման փուլում (ՀՀ շինարարական համալիրի օրինակով)

    Աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության անցման պայմաններում արտադրության նյութական ապահովման համակարգի ձևավորման և գործունեության տնտեսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության շինարարական համալիրի օրինակով։ Հետազոտության առանցքում արտադրական գործընթացի համար անհրաժեշտ հումքի, նյութերի, սարքավորումների և այլ նյութատեխնիկական ռեսուրսների ձեռքբերման, բաշխման ու արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմների վերափոխումն է տնտեսական հարաբերությունների փոփոխության պայմաններում։ Նյութական ապահովումը դիտարկվում է որպես արտադրության շարունակականության, ծախսերի կառավարման և կազմակերպությունների մրցունակության վրա անմիջական ազդեցություն ունեցող համակարգ, որի նշանակությունն առավել ընդգծվում է կենտրոնացված մատակարարման մեխանիզմներից շուկայական հարաբերությունների անցման ժամանակ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նախկին վարչահրամայական մատակարարման համակարգի վերափոխման առանձնահատկությունները, արտադրողների և մատակարարների միջև նոր տնտեսական կապերի ձևավորումը, նյութական ռեսուրսների շուկաների զարգացումը և պայմանագրային հարաբերությունների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել շինարարական կազմակերպությունների նյութական պահանջարկի պլանավորմանը, մատակարարների ընտրությանը, պաշարների կառավարմանը, փոխադրման ու պահեստավորման ծախսերին և անհրաժեշտ ռեսուրսների ժամանակին ձեռքբերման խնդիրներին։ Շինարարության ոլորտում նյութական ապահովման արդյունավետությունը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ արտադրական գործընթացը կապված է բազմաթիվ տեսակի շինանյութերի և տեխնիկական միջոցների օգտագործման, տարբեր մատակարարների հետ համագործակցության և աշխատանքների փուլային կազմակերպման հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներքին արտադրության և ներմուծվող նյութական ռեսուրսների հարաբերակցությանը, գների փոփոխությունների ազդեցությանը շինարարության ինքնարժեքի վրա և մատակարարման շղթաների կայունության խնդիրներին։ Կարևոր ուղղություն է նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ կորուստների նվազեցման, պաշարների օպտիմալացման և շրջանառու միջոցների արդյունավետ կառավարման տեսանկյունից։ Անցումային տնտեսության պայմաններում կարող են նշանակալի լինել նաև մրցակցային միջավայրի ձևավորումը, մասնավոր ձեռնարկատիրության զարգացումը և պետական կարգավորման փոփոխվող դերը նյութատեխնիկական ապահովման ոլորտում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արտադրության տնտեսագիտության, նյութատեխնիկական ապահովման, շինարարության տնտեսագիտության և լոգիստիկ կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել շուկայական հարաբերությունների ձևավորման փուլում շինարարական համալիրի նյութական ապահովման հիմնական խնդիրներն ու դրանց արդյունավետ կազմակերպման հնարավոր ուղղությունները։

    Updated: 2026-09-28
    Արտադրության նյութական ապահովման խնդիրները շուկայական տնտեսության անցման փուլում (ՀՀ շինարարական համալիրի օրինակով)
    Online

    Other Subjects

    Բույսերի որոշ կարանտին օրգանիզմների բացահայտման և նույնականացման ուղեցույց

    Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է օրգանիզմների նույնականացման մեթոդները՝ մորֆոլոգիական նշանների ուսումնասիրություն, դաշտային դիտարկումներ, լաբորատոր ախտորոշում և համեմատական վերլուծություն՝ հնարավորություն տալով ճիշտ և արագ որոշել վտանգավոր տեսակները։ Գրքում ընդգրկված են նաև կարանտինային վերահսկման և կանխարգելման միջոցառումները՝ ներառյալ սահմանային հսկողություն, սերմացուի և տնկանյութի ստուգում, մեկուսացման միջոցներ և տարածման արգելափակման տեխնոլոգիաներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վաղ հայտնաբերման համակարգերին և մոնիթորինգի մեթոդներին, որոնք կարևոր են վնասակար օրգանիզմների տարածման կանխման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է բույսերի պաշտպանության մասնագետների, ագրոնոմների, կարանտին ծառայությունների աշխատակիցների, գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են բուսասանիտարական անվտանգության ապահովմամբ և կարանտին օրգանիզմների վերահսկմամբ։

    Updated: 2026-08-24
    Բույսերի որոշ կարանտին օրգանիզմների բացահայտման և նույնականացման ուղեցույց
    Online

    Sociology

    Յուրային-օտար. սոցիոմշակութային համատեքստ

    Այս գիրքը ուսումնասիրում է «յուրային» և «օտար» հասկացությունների ձևավորումն ու ընկալումը սոցիոմշակութային միջավայրում՝ բացահայտելով, թե ինչպես են հասարակությունները սահմանում ինքնությունը, տարբերությունը և փոխհարաբերությունները այլ խմբերի ու մշակույթների հետ։ Հեղինակը անդրադառնում է ազգային, մշակութային, լեզվական, կրոնական և սոցիալական ինքնության խնդիրներին՝ վերլուծելով այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ձևավորվում են պատկանելության և օտարման զգացումները։ Գրքում քննարկվում են պատմական ու ժամանակակից հասարակություններում առկա կարծրատիպերը, մշակութային սահմանները, փոխըմբռնման և հակասությունների պատճառները, ինչպես նաև գլոբալացման պայմաններում ինքնության փոփոխվող բնույթը։ Ուսումնասիրությունը համադրում է սոցիոլոգիական, մշակութաբանական և փիլիսոփայական մոտեցումները՝ ներկայացնելով, թե ինչպես են «յուրայինի» և «օտարի» պատկերացումները ազդում հասարակական հարաբերությունների, քաղաքական գործընթացների և մշակութային հաղորդակցության վրա։ Գիրքը նպաստում է քննադատական մտածողության զարգացմանը և ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ բազմամշակութային աշխարհի բարդ հարաբերությունները։ Այն հետաքրքիր և օգտակար կլինի հասարակագիտության, մշակութաբանության, սոցիոլոգիայի և ինքնության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

    Updated: 2026-09-23
    Յուրային-օտար. սոցիոմշակութային համատեքստ
    Online

    History

    Աշխատավորական շարժումը և դեղին արհմիությունները Հարավային Վիետնամում

    Աշխատանքը նվիրված է Հարավային Վիետնամում աշխատավորական շարժման ձևավորման, զարգացման և քաղաքական պայքարի պատմությանը, ինչպես նաև այս գործընթացում այսպես կոչված դեղին արհմիությունների առաջացմանը, գործունեությանը և ազդեցությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական առանցքը վիետնամական բանվոր դասակարգի հասարակական ու քաղաքական դիրքորոշումների, արհմիութենական կազմակերպությունների գործունեության և ազգային-ազատագրական պայքարի հետ դրանց փոխկապակցվածության բացահայտումն է։ Հեղինակը դիտարկում է աշխատավորական շարժման պատմական ակունքները՝ անդրադառնալով Վիետնամում ֆրանսիական գաղութային տիրապետության հաստատմանը, գաղութային տնտեսության զարգացմանը, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ձևավորմանը և բանվոր դասակարգի աստիճանական կայացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի առաջին կեսն ընկած ժամանակաշրջանում վիետնամական արդյունաբերական պրոլետարիատի առաջացմանը, աշխատավորների ծանր սոցիալ-տնտեսական պայմաններին, կապիտալիստական շահագործման դեմ առաջին ինքնաբուխ բողոքներին և կազմակերպված պայքարի նախադրյալներին։ Ներկայացվում է նաև աշխատավորական շարժման քաղաքական գիտակցության զարգացումը, մարքսիստական գաղափարների տարածումը, կոմունիստական շարժման ձևավորումը և արհմիությունների՝ ազգային-ազատագրական պայքարի կարևոր գործիքի վերածվելը։ Հետազոտության կենտրոնական հատվածը վերաբերում է 1954 թվականին Ժնևի համաձայնագրերի ստորագրումից հետո Հարավային Վիետնամում ստեղծված քաղաքական և տնտեսական իրադրությանը, երբ երկրի ժամանակավոր բաժանումը և ամերիկյան ազդեցության ուժեղացումը նոր պայմաններ ստեղծեցին աշխատավորական կազմակերպությունների գործունեության համար։ Քննության են առնվում ամերիկյան նեոգաղութատիրական քաղաքականության պայմաններում արդյունաբերության զարգացումը, օտարերկրյա կապիտալի գերիշխող դիրքը, աշխատավորների շահագործումը, գործազրկությունը, սոցիալական անհավասարությունը և բանվոր դասակարգի առջև ծառացած բազմաթիվ դժվարությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դեղին արհմիությունների ծագմանն ու տարածմանը, դրանց գաղափարական ուղղվածությանը, կազմակերպական կառուցվածքին և քաղաքական դերակատարությանը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես էին ամերիկյան իշխանությունները, Սայգոնի վարչակարգը և արևմտյան տարբեր արհմիութենական կենտրոններ աջակցում բարեփոխական ուղղվածություն ունեցող կազմակերպությունների ստեղծմանն ու ամրապնդմանը՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել աշխատավորական շարժման հեղափոխական ներուժը, թուլացնել բանվոր դասակարգի միասնականությունը և նրա պայքարը սահմանափակել հիմնականում տնտեսական պահանջներով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում քրիստոնեական արհմիությունների համադաշնության և այլ արհմիութենական միավորումների գործունեությանը, ինչպես նաև դրանց ղեկավարների գաղափարախոսությանը, հակակոմունիստական դիրքորոշումներին և կապերին արտաքին քաղաքական ուժերի հետ։ Ուսումնասիրության մեջ բացահայտվում են բարեփոխականության հիմնական սկզբունքները, մասնավորապես՝ դասակարգային պայքարի փոխարեն կապիտալիստների և աշխատավորների համագործակցության գաղափարի առաջադրումը, գործադուլային պայքարի սահմանափակումը, աշխատավորների քաղաքական պահանջների նեղացումը և նրանց կազմակերպական անկախության թուլացումը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես էին այդ կազմակերպությունները ձգտում արհմիությունները վերածել գործող քաղաքական ու տնտեսական համակարգի պահպանման միջոցի՝ միաժամանակ սահմանափակելով աշխատավորների մասնակցությունը ազգային-ազատագրական շարժմանը։ Մյուս կողմից, զգալի տեղ է հատկացվում Հարավային Վիետնամի բանվոր դասակարգի դիմադրությանը, կոմունիստական ընդհատակյա կազմակերպությունների գործունեությանը և առաջադեմ արհմիութենական գործիչների մասնակցությանը միասնական աշխատավորական շարժման ձևավորման գործընթացին։ Ներկայացվում են աշխատավորների գործադուլները, բողոքի գործողությունները, կազմակերպական պայքարը և արհմիությունների ներսում գաղափարական հակասությունները։ Բացահայտվում է, թե ինչպես էին աշխատավորները փորձում պաշտպանել իրենց սոցիալական ու տնտեսական իրավունքները, դիմակայել գործատուների և իշխանությունների ճնշումներին, ինչպես նաև պահպանել իրենց կազմակերպությունների ինքնուրույնությունն ու ազգային-ազատագրական պայքարի հետ կապը։ Ուսումնասիրության կարևոր գաղափարներից է այն, որ աշխատավորական շարժման զարգացումը հնարավոր չէ դիտարկել միայն տնտեսական շահերի պաշտպանության տեսանկյունից, քանի որ Հարավային Վիետնամի պատմական պայմաններում այն սերտորեն կապված էր երկրի քաղաքական ապագայի, ազգային անկախության, պետական միասնության և հասարակական վերափոխումների խնդիրների հետ։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում 1954-1975 թվականներին տեղի ունեցած գործընթացներին՝ ներկայացնելով, թե ինչպես էին արտաքին քաղաքական միջամտությունը, ներքին իշխանական համակարգը և արհմիութենական տարբեր ուղղությունների մրցակցությունը ձևավորում աշխատավորական շարժման զարգացման պայմանները։ Աշխատանքի եզրափակիչ հատվածում ամփոփվում են դեղին արհմիությունների գործունեության արդյունքները, դրանց քաղաքական ազդեցության սահմանափակումները և Հարավային Վիետնամի աշխատավորական շարժման պատմական փորձը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունն առանձնանում է սոցիալ-տնտեսական պատմության, քաղաքական գաղափարախոսության և կազմակերպված հասարակական պայքարի համադրմամբ՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Վիետնամի նորագույն պատմության կարևորագույն գործընթացներից մեկի մասին։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն վիետնամական բանվոր դասակարգի և արհմիութենական շարժման պատմությամբ հետաքրքրվողների, այլև գաղութատիրության, նեոգաղութատիրության, միջազգային արհմիութենական հարաբերությունների, բարեփոխականության և ազգային-ազատագրական շարժումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։ Ստեղծագործությունը նաև հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են արհմիութենական կազմակերպությունները տարբեր քաղաքական պայմաններում դառնալ ինչպես աշխատավորների իրավունքների պաշտպանության, այնպես էլ արտաքին ու ներքին քաղաքական շահերի սպասարկման միջոցներ։ Իր պատմական ընդգրկմամբ և թեմատիկ ուղղվածությամբ այն կարևոր ներդրում է Հարավարևելյան Ասիայի հասարակական-քաղաքական պատմության ուսումնասիրության մեջ՝ ներկայացնելով աշխատավորական պայքարի, կազմակերպական համերաշխության և ազգային ինքնորոշման փոխկապակցվածությունը Վիետնամի պատմական փորձի օրինակով։

    Updated: 2026-11-21
    Աշխատավորական շարժումը և դեղին արհմիությունները Հարավային Վիետնամում