Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1988, Մարտ, թիվ 7)
Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ լույս տեսած նոր գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկությունը՝ ծառայելով որպես ընթացիկ տեղեկատու և մասնագիտական տեղեկատվության աղբյուր։ Այն նպատակ ունի մեկտեղելու տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների, գիտական և մշակութային բնույթի այլ նյութերի վերաբերյալ մատենագիտական տվյալները՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին արագ կողմնորոշվել համապատասխան գրականության մեջ։ Նյութը կարող է ընդգրկել Հայաստանի մշակութային կյանքի տարբեր ոլորտներ՝ գրականություն, կերպարվեստ, երաժշտություն, թատրոն, կինո, ճարտարապետություն, ժողովրդական արվեստ և մշակութային ժառանգություն։ Մատենագիտական նկարագրությունների միջոցով հրատարակությունը նպաստում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը, նույնականացմանը և հետագա ուսումնասիրմանը՝ հատկապես գիտաշխատողների, գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի մասնագետների և ուսանողների համար։ Ընթացիկ տեղեկատուի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն արտացոլում է տվյալ ժամանակահատվածում ոլորտին վերաբերող նոր հրատարակությունների հոսքը և հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գիտական, տեսական և տեղեկատվական գրականության զարգացմանը։ Նման ժողովածուները կարևոր դեր են ունեցել խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական մշակութային ժառանգության, գրականության և արվեստի վերաբերյալ աղբյուրների համակարգման ու տարածման գործում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև Հայաստանի մշակույթի և արվեստի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես սկզբնաղբյուրների և երկրորդային գրականության որոնման օժանդակ գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտել համապատասխան ժամանակաշրջանում ստեղծված և շրջանառված բազմաթիվ աշխատություններ։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը արժեքավոր է որպես մասնագիտացված մատենագիտական ուղեցույց, որն արտացոլում է ՀՍՍՀ մշակութային և արվեստագիտական կյանքի վերաբերյալ գրականության կազմը և զարգացման ուղղությունները։
Updated: 2026-11-02
Mathematics
Распространение волн в низкоразмерных неоднородных средах
Материал посвящён исследованию закономерностей распространения волн в низкоразмерных неоднородных средах, где волновые процессы существенно зависят от пространственного распределения физических свойств среды и её ограниченной геометрии. В центре внимания находятся математические и физические особенности распространения, отражения, преломления, рассеяния и затухания волн в системах, размеры которых по одному или нескольким направлениям значительно меньше характерного масштаба рассматриваемого процесса. Неоднородность среды может проявляться в изменении плотности, упругих характеристик, показателя преломления, электромагнитных параметров или других физических величин, вследствие чего волна распространяется не так, как в однородном пространстве. В низкоразмерных структурах дополнительное влияние оказывают границы, геометрия системы и локальные дефекты, способные изменять дисперсионные свойства и пространственное распределение волнового поля. Исследование подобных процессов предполагает построение математических моделей, основанных на дифференциальных уравнениях, описывающих соответствующий тип волн, а также применение аналитических, асимптотических и численных методов. Особый интерес представляет установление зависимости между характеристиками неоднородности и основными параметрами волнового движения, такими как скорость распространения, длина волны, частота, амплитуда и спектральный состав. В зависимости от структуры среды могут возникать локализация волн, направленное распространение, усиление или подавление отдельных мод, резонансные явления и изменение условий прохождения энергии. Существенную роль играет дисперсия, поскольку в низкоразмерных системах она может приводить к зависимости скорости распространения от частоты и формированию сложной динамики волнового пакета. Изучение взаимодействия волн с неоднородностями также позволяет анализировать процессы рассеяния и определять условия, при которых волновая энергия преимущественно проходит через структуру либо концентрируется в отдельных её областях. Подобные исследования имеют значение для физики конденсированного состояния, акустики, оптики, электродинамики, нанофизики и инженерных приложений. Полученные закономерности могут использоваться при разработке волноводов, микроструктурированных материалов, акустических и оптических устройств, сенсоров, фильтров и других систем, в которых требуется управлять распространением энергии на малых масштабах. Низкоразмерные неоднородные среды представляют особый интерес также в связи с возможностью целенаправленно изменять их свойства посредством геометрии, состава или пространственного распределения параметров, что открывает возможности для управления волновыми процессами. В целом материал рассматривает волновое распространение как результат сложного взаимодействия между динамическими свойствами среды, её неоднородностью и геометрическими ограничениями, а применение математического моделирования позволяет глубже понять механизмы формирования наблюдаемых волновых эффектов и определить условия их практического использования.
Updated: 2026-09-16
Economics
Արտադրության նյութական ապահովման խնդիրները շուկայական տնտեսության անցման փուլում (ՀՀ շինարարական համալիրի օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության անցման պայմաններում արտադրության նյութական ապահովման համակարգի ձևավորման և գործունեության տնտեսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության շինարարական համալիրի օրինակով։ Հետազոտության առանցքում արտադրական գործընթացի համար անհրաժեշտ հումքի, նյութերի, սարքավորումների և այլ նյութատեխնիկական ռեսուրսների ձեռքբերման, բաշխման ու արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմների վերափոխումն է տնտեսական հարաբերությունների փոփոխության պայմաններում։ Նյութական ապահովումը դիտարկվում է որպես արտադրության շարունակականության, ծախսերի կառավարման և կազմակերպությունների մրցունակության վրա անմիջական ազդեցություն ունեցող համակարգ, որի նշանակությունն առավել ընդգծվում է կենտրոնացված մատակարարման մեխանիզմներից շուկայական հարաբերությունների անցման ժամանակ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նախկին վարչահրամայական մատակարարման համակարգի վերափոխման առանձնահատկությունները, արտադրողների և մատակարարների միջև նոր տնտեսական կապերի ձևավորումը, նյութական ռեսուրսների շուկաների զարգացումը և պայմանագրային հարաբերությունների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել շինարարական կազմակերպությունների նյութական պահանջարկի պլանավորմանը, մատակարարների ընտրությանը, պաշարների կառավարմանը, փոխադրման ու պահեստավորման ծախսերին և անհրաժեշտ ռեսուրսների ժամանակին ձեռքբերման խնդիրներին։ Շինարարության ոլորտում նյութական ապահովման արդյունավետությունը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ արտադրական գործընթացը կապված է բազմաթիվ տեսակի շինանյութերի և տեխնիկական միջոցների օգտագործման, տարբեր մատակարարների հետ համագործակցության և աշխատանքների փուլային կազմակերպման հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներքին արտադրության և ներմուծվող նյութական ռեսուրսների հարաբերակցությանը, գների փոփոխությունների ազդեցությանը շինարարության ինքնարժեքի վրա և մատակարարման շղթաների կայունության խնդիրներին։ Կարևոր ուղղություն է նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ կորուստների նվազեցման, պաշարների օպտիմալացման և շրջանառու միջոցների արդյունավետ կառավարման տեսանկյունից։ Անցումային տնտեսության պայմաններում կարող են նշանակալի լինել նաև մրցակցային միջավայրի ձևավորումը, մասնավոր ձեռնարկատիրության զարգացումը և պետական կարգավորման փոփոխվող դերը նյութատեխնիկական ապահովման ոլորտում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արտադրության տնտեսագիտության, նյութատեխնիկական ապահովման, շինարարության տնտեսագիտության և լոգիստիկ կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել շուկայական հարաբերությունների ձևավորման փուլում շինարարական համալիրի նյութական ապահովման հիմնական խնդիրներն ու դրանց արդյունավետ կազմակերպման հնարավոր ուղղությունները։
Updated: 2026-09-28
Other Subjects
Բույսերի որոշ կարանտին օրգանիզմների բացահայտման և նույնականացման ուղեցույց
Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է օրգանիզմների նույնականացման մեթոդները՝ մորֆոլոգիական նշանների ուսումնասիրություն, դաշտային դիտարկումներ, լաբորատոր ախտորոշում և համեմատական վերլուծություն՝ հնարավորություն տալով ճիշտ և արագ որոշել վտանգավոր տեսակները։ Գրքում ընդգրկված են նաև կարանտինային վերահսկման և կանխարգելման միջոցառումները՝ ներառյալ սահմանային հսկողություն, սերմացուի և տնկանյութի ստուգում, մեկուսացման միջոցներ և տարածման արգելափակման տեխնոլոգիաներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վաղ հայտնաբերման համակարգերին և մոնիթորինգի մեթոդներին, որոնք կարևոր են վնասակար օրգանիզմների տարածման կանխման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է բույսերի պաշտպանության մասնագետների, ագրոնոմների, կարանտին ծառայությունների աշխատակիցների, գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են բուսասանիտարական անվտանգության ապահովմամբ և կարանտին օրգանիզմների վերահսկմամբ։
Updated: 2026-08-24
Sociology
Յուրային-օտար. սոցիոմշակութային համատեքստ
Այս գիրքը ուսումնասիրում է «յուրային» և «օտար» հասկացությունների ձևավորումն ու ընկալումը սոցիոմշակութային միջավայրում՝ բացահայտելով, թե ինչպես են հասարակությունները սահմանում ինքնությունը, տարբերությունը և փոխհարաբերությունները այլ խմբերի ու մշակույթների հետ։ Հեղինակը անդրադառնում է ազգային, մշակութային, լեզվական, կրոնական և սոցիալական ինքնության խնդիրներին՝ վերլուծելով այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ձևավորվում են պատկանելության և օտարման զգացումները։ Գրքում քննարկվում են պատմական ու ժամանակակից հասարակություններում առկա կարծրատիպերը, մշակութային սահմանները, փոխըմբռնման և հակասությունների պատճառները, ինչպես նաև գլոբալացման պայմաններում ինքնության փոփոխվող բնույթը։ Ուսումնասիրությունը համադրում է սոցիոլոգիական, մշակութաբանական և փիլիսոփայական մոտեցումները՝ ներկայացնելով, թե ինչպես են «յուրայինի» և «օտարի» պատկերացումները ազդում հասարակական հարաբերությունների, քաղաքական գործընթացների և մշակութային հաղորդակցության վրա։ Գիրքը նպաստում է քննադատական մտածողության զարգացմանը և ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ բազմամշակութային աշխարհի բարդ հարաբերությունները։ Այն հետաքրքիր և օգտակար կլինի հասարակագիտության, մշակութաբանության, սոցիոլոգիայի և ինքնության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-09-23
History
Աշխատավորական շարժումը և դեղին արհմիությունները Հարավային Վիետնամում
Աշխատանքը նվիրված է Հարավային Վիետնամում աշխատավորական շարժման ձևավորման, զարգացման և քաղաքական պայքարի պատմությանը, ինչպես նաև այս գործընթացում այսպես կոչված դեղին արհմիությունների առաջացմանը, գործունեությանը և ազդեցությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական առանցքը վիետնամական բանվոր դասակարգի հասարակական ու քաղաքական դիրքորոշումների, արհմիութենական կազմակերպությունների գործունեության և ազգային-ազատագրական պայքարի հետ դրանց փոխկապակցվածության բացահայտումն է։ Հեղինակը դիտարկում է աշխատավորական շարժման պատմական ակունքները՝ անդրադառնալով Վիետնամում ֆրանսիական գաղութային տիրապետության հաստատմանը, գաղութային տնտեսության զարգացմանը, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ձևավորմանը և բանվոր դասակարգի աստիճանական կայացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի առաջին կեսն ընկած ժամանակաշրջանում վիետնամական արդյունաբերական պրոլետարիատի առաջացմանը, աշխատավորների ծանր սոցիալ-տնտեսական պայմաններին, կապիտալիստական շահագործման դեմ առաջին ինքնաբուխ բողոքներին և կազմակերպված պայքարի նախադրյալներին։ Ներկայացվում է նաև աշխատավորական շարժման քաղաքական գիտակցության զարգացումը, մարքսիստական գաղափարների տարածումը, կոմունիստական շարժման ձևավորումը և արհմիությունների՝ ազգային-ազատագրական պայքարի կարևոր գործիքի վերածվելը։ Հետազոտության կենտրոնական հատվածը վերաբերում է 1954 թվականին Ժնևի համաձայնագրերի ստորագրումից հետո Հարավային Վիետնամում ստեղծված քաղաքական և տնտեսական իրադրությանը, երբ երկրի ժամանակավոր բաժանումը և ամերիկյան ազդեցության ուժեղացումը նոր պայմաններ ստեղծեցին աշխատավորական կազմակերպությունների գործունեության համար։ Քննության են առնվում ամերիկյան նեոգաղութատիրական քաղաքականության պայմաններում արդյունաբերության զարգացումը, օտարերկրյա կապիտալի գերիշխող դիրքը, աշխատավորների շահագործումը, գործազրկությունը, սոցիալական անհավասարությունը և բանվոր դասակարգի առջև ծառացած բազմաթիվ դժվարությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դեղին արհմիությունների ծագմանն ու տարածմանը, դրանց գաղափարական ուղղվածությանը, կազմակերպական կառուցվածքին և քաղաքական դերակատարությանը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես էին ամերիկյան իշխանությունները, Սայգոնի վարչակարգը և արևմտյան տարբեր արհմիութենական կենտրոններ աջակցում բարեփոխական ուղղվածություն ունեցող կազմակերպությունների ստեղծմանն ու ամրապնդմանը՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել աշխատավորական շարժման հեղափոխական ներուժը, թուլացնել բանվոր դասակարգի միասնականությունը և նրա պայքարը սահմանափակել հիմնականում տնտեսական պահանջներով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում քրիստոնեական արհմիությունների համադաշնության և այլ արհմիութենական միավորումների գործունեությանը, ինչպես նաև դրանց ղեկավարների գաղափարախոսությանը, հակակոմունիստական դիրքորոշումներին և կապերին արտաքին քաղաքական ուժերի հետ։ Ուսումնասիրության մեջ բացահայտվում են բարեփոխականության հիմնական սկզբունքները, մասնավորապես՝ դասակարգային պայքարի փոխարեն կապիտալիստների և աշխատավորների համագործակցության գաղափարի առաջադրումը, գործադուլային պայքարի սահմանափակումը, աշխատավորների քաղաքական պահանջների նեղացումը և նրանց կազմակերպական անկախության թուլացումը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես էին այդ կազմակերպությունները ձգտում արհմիությունները վերածել գործող քաղաքական ու տնտեսական համակարգի պահպանման միջոցի՝ միաժամանակ սահմանափակելով աշխատավորների մասնակցությունը ազգային-ազատագրական շարժմանը։ Մյուս կողմից, զգալի տեղ է հատկացվում Հարավային Վիետնամի բանվոր դասակարգի դիմադրությանը, կոմունիստական ընդհատակյա կազմակերպությունների գործունեությանը և առաջադեմ արհմիութենական գործիչների մասնակցությանը միասնական աշխատավորական շարժման ձևավորման գործընթացին։ Ներկայացվում են աշխատավորների գործադուլները, բողոքի գործողությունները, կազմակերպական պայքարը և արհմիությունների ներսում գաղափարական հակասությունները։ Բացահայտվում է, թե ինչպես էին աշխատավորները փորձում պաշտպանել իրենց սոցիալական ու տնտեսական իրավունքները, դիմակայել գործատուների և իշխանությունների ճնշումներին, ինչպես նաև պահպանել իրենց կազմակերպությունների ինքնուրույնությունն ու ազգային-ազատագրական պայքարի հետ կապը։ Ուսումնասիրության կարևոր գաղափարներից է այն, որ աշխատավորական շարժման զարգացումը հնարավոր չէ դիտարկել միայն տնտեսական շահերի պաշտպանության տեսանկյունից, քանի որ Հարավային Վիետնամի պատմական պայմաններում այն սերտորեն կապված էր երկրի քաղաքական ապագայի, ազգային անկախության, պետական միասնության և հասարակական վերափոխումների խնդիրների հետ։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում 1954-1975 թվականներին տեղի ունեցած գործընթացներին՝ ներկայացնելով, թե ինչպես էին արտաքին քաղաքական միջամտությունը, ներքին իշխանական համակարգը և արհմիութենական տարբեր ուղղությունների մրցակցությունը ձևավորում աշխատավորական շարժման զարգացման պայմանները։ Աշխատանքի եզրափակիչ հատվածում ամփոփվում են դեղին արհմիությունների գործունեության արդյունքները, դրանց քաղաքական ազդեցության սահմանափակումները և Հարավային Վիետնամի աշխատավորական շարժման պատմական փորձը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունն առանձնանում է սոցիալ-տնտեսական պատմության, քաղաքական գաղափարախոսության և կազմակերպված հասարակական պայքարի համադրմամբ՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Վիետնամի նորագույն պատմության կարևորագույն գործընթացներից մեկի մասին։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն վիետնամական բանվոր դասակարգի և արհմիութենական շարժման պատմությամբ հետաքրքրվողների, այլև գաղութատիրության, նեոգաղութատիրության, միջազգային արհմիութենական հարաբերությունների, բարեփոխականության և ազգային-ազատագրական շարժումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։ Ստեղծագործությունը նաև հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են արհմիութենական կազմակերպությունները տարբեր քաղաքական պայմաններում դառնալ ինչպես աշխատավորների իրավունքների պաշտպանության, այնպես էլ արտաքին ու ներքին քաղաքական շահերի սպասարկման միջոցներ։ Իր պատմական ընդգրկմամբ և թեմատիկ ուղղվածությամբ այն կարևոր ներդրում է Հարավարևելյան Ասիայի հասարակական-քաղաքական պատմության ուսումնասիրության մեջ՝ ներկայացնելով աշխատավորական պայքարի, կազմակերպական համերաշխության և ազգային ինքնորոշման փոխկապակցվածությունը Վիետնամի պատմական փորձի օրինակով։
Updated: 2026-11-21