Երկքաղաքացիությունը սահմանադրական իրավունքում հասարակական զարգացման արդի փուլում

Технология

Այս աշխատությունը նվիրված է գլանական արևային ջրատաքացուցիչի կառուցվածքի մշակմանը, դրա աշխատանքի տեսական և գործնական հաշվարկներին, նախագծման առանձնահատկություններին ու փորձնական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել արևային էներգիայի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները ջրի տաքացման գործընթացում և առաջարկել տեխնիկական լուծում, որը կարող է ապահովել արևային ճառագայթման էներգիայի հնարավորինս արդյունավետ փոխակերպումը ջերմային էներգիայի։ Ներկայացվում են արևային ջրատաքացուցիչների աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, ջերմափոխանակության գործընթացները, արևային ճառագայթման ազդեցությունը համակարգի արդյունավետության վրա և սարքի հիմնական կառուցվածքային տարրերի փոխկապակցվածությունը։ Մանրամասն ուշադրություն է դարձվում գլանական կառուցվածքի ընտրությանը, դրա երկրաչափական և ջերմատեխնիկական պարամետրերի որոշմանը, ջերմակլանիչի, ջերմափոխանակիչի, ջրի շրջանառության և ջերմամեկուսացման համակարգերի նախագծմանը։ Հաշվարկային մեթոդաբանության միջոցով գնահատվում են սարքի ջերմային արտադրողականությունը, ջրի տաքացման արագությունը, ջերմային կորուստները և օգտակար գործողության արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով արևային ճառագայթման ինտենսիվությունը, շրջակա միջավայրի պայմանները և համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է նախագծված համակարգի փորձարկումը, որի միջոցով տեսական հաշվարկների արդյունքները համեմատվում են իրական աշխատանքի ընթացքում ստացված տվյալների հետ։ Փորձնական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառուցվածքի առավելություններն ու սահմանափակումները, գնահատելու դրա աշխատանքի կայունությունը և որոշելու այն գործոնները, որոնք առավել էական ազդեցություն ունեն ջրատաքացուցիչի արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքում ձևավորվում է արևային ջրատաքացման համակարգի նախագծման և հաշվարկի գործնական մոտեցում, որը կարող է կիրառվել նմանատիպ սարքերի հետագա կատարելագործման և նախագծման համար։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է արևային էներգիայի կիրառման, էներգախնայողության և վերականգնվող էներգետիկ համակարգերի զարգացման տեսանկյունից և կարող է հետաքրքրել ջերմատեխնիկայի, էներգետիկայի, մեքենաշինության և ինժեներական նախագծման ոլորտների մասնագետներին ու ուսանողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական ինովացիոն քաղաքականության ձևավորման, իրականացման և կատարելագործման տնտեսական, կազմակերպական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են նորարարությունների դերը ազգային տնտեսության զարգացման, արտադրողականության բարձրացման, տեխնոլոգիական առաջընթացի և երկրի միջազգային մրցունակության ամրապնդման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտության, կրթության, արտադրության և ձեռնարկատիրության փոխգործակցության մեխանիզմներին, գիտահետազոտական արդյունքների առևտրայնացման հնարավորություններին և նորարարական գործունեության պետական աջակցության գործիքներին։ Ուսումնասիրվում են ինովացիոն համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, գիտատեխնիկական ներուժի օգտագործման արդյունավետությունը, նորարարական նախագծերի ֆինանսավորման աղբյուրները և ներդրումային միջավայրի զարգացման պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական ֆինանսավորման, հարկային խթանների, դրամաշնորհային ծրագրերի, տեխնոլոգիական կենտրոնների, բիզնես-ինկուբատորների և գիտատեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների նշանակությանը։ Կարևորվում են մտավոր սեփականության իրավունքների պաշտպանությունը, բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստումը, գիտական հետազոտությունների արդյունքների գործնական կիրառումը և մասնավոր հատվածի մասնակցության ընդլայնումը։ Դիտարկվում են միջազգային փորձի ուսումնասիրության, տեխնոլոգիաների փոխանցման, նորարարական ձեռնարկատիրության խթանման և պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև նորարարական զարգացման տարածաշրջանային անհամաչափություններին, տնտեսության գիտատար ճյուղերի ընդլայնմանը և երկարաժամկետ ռազմավարական առաջնահերթությունների ձևավորմանը։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի գիտատեխնոլոգիական ներուժի զարգացման և գիտելիքահենք տնտեսության ձևավորման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, նորարարությունների կառավարման մասնագետների, պետական քաղաքականության մշակողների, ձեռնարկատերերի, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Культура

Գիտական աշխատանքը նվիրված է 1901-1910 թվականներին Անդրկովկասում հայ երաժշտական կյանքի ուսումնասիրությանը՝ այդ ժամանակաշրջանի մշակութային, հասարակական և ազգային գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայ երաժշտական մշակույթի զարգացման հիմնական ուղղություններն են, երաժշտական կրթության և կատարողական արվեստի կազմակերպումը, համերգային կյանքը, երգչախմբային շարժումը, երաժշտական խմբերի գործունեությունը, մամուլի և մշակութային կազմակերպությունների դերը, ինչպես նաև հայ երաժիշտների ստեղծագործական և հասարակական գործունեությունը։ XX դարի սկզբին Անդրկովկասը, հատկապես Թիֆլիսը և Բաքուն, հայ մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից էին։ Այս քաղաքներում գործող դպրոցները, մշակութային ընկերությունները, թատրոնները, երաժշտական խմբերը և պարբերականները նպաստում էին հայկական երաժշտական մշակույթի տարածմանն ու մասնագիտական զարգացմանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել այդ միջավայրի ազդեցությունը հայ երաժշտական կյանքի կազմակերպման և ազգային երաժշտական ինքնագիտակցության ձևավորման վրա։ Կարևոր ուղղություններից է երաժշտական կրթության զարգացումը։ Դարասկզբին երաժշտական գիտելիքների տարածման, երգեցողության և գործիքային կատարողականության ուսուցման, ինչպես նաև մասնագիտական պատրաստության ընդլայնման գործընթացները նպաստում էին երաժշտական մշակույթի հանրայնացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ երաժշտական դպրոցների, ուսումնական խմբակների, մասնավոր դասավանդման և այլ կրթական նախաձեռնությունների գործունեությանը՝ գնահատելով դրանց դերը երիտասարդ երաժիշտների և կատարողների ձևավորման գործում։ Առանձին կարևորություն ունի երգչախմբային մշակույթի զարգացումը։ Հայ երգչախմբերը ոչ միայն կատարողական կոլեկտիվներ էին, այլև ազգային մշակույթի տարածման կարևոր միջոց։ Ժողովրդական և հոգևոր երգերի, ինչպես նաև հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունների կատարումը նպաստում էր ազգային երաժշտական ժառանգության պահպանմանը և նոր սերնդին փոխանցմանը։ Երգչախմբային գործունեությունը նաև հնարավորություն էր տալիս տարբեր սոցիալական խմբերի ներգրավվել մշակութային կյանքում։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է համերգային կյանքի վերլուծությունը։ Համերգները, երաժշտական երեկոները և մշակութային այլ միջոցառումները ձևավորում էին երաժշտական հաղորդակցության միջավայր, որտեղ ներկայացվում էին ինչպես հայ հեղինակների ստեղծագործություններ, այնպես էլ եվրոպական և ռուսական երաժշտության նմուշներ։ Այդ գործընթացը նպաստում էր հայ երաժշտական մշակույթի՝ համաշխարհային երաժշտական գործընթացների հետ կապերի ընդլայնմանը և կատարողական չափանիշների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև թատրոնի և երաժշտության փոխհարաբերությանը։ Անդրկովկասի հայ թատերական կյանքում երաժշտությունը կարևոր դեր ուներ՝ ուղեկցելով բեմական ներկայացումները և ձևավորելով դրանց գեղարվեստական մթնոլորտը։ Թատրոնի, օպերային և երաժշտական ներկայացումների զարգացումը նպաստում էր ինչպես կատարողական արվեստի, այնպես էլ երաժշտական լսարանի ձևավորմանը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի հայ կոմպոզիտորների և երաժիշտների գործունեությունը։ Այդ ժամանակաշրջանում ազգային երաժշտական լեզվի զարգացման, ժողովրդական երաժշտության հավաքագրման ու մշակման և մասնագիտական կոմպոզիտորական ավանդույթի ձևավորման գործընթացները ձեռք էին բերում առանձնահատուկ նշանակություն։ Հայ երաժշտական մշակույթի ներկայացուցիչները միաժամանակ ձգտում էին պահպանել ազգային ինքնատիպությունը և այն ներգրավել ժամանակակից մասնագիտական երաժշտության զարգացման ընդհանուր ընթացքի մեջ։ Կարևոր աղբյուր կարող են լինել ժամանակաշրջանի հայկական պարբերականները, որոնք լուսաբանում էին համերգները, երաժշտական իրադարձությունները, կատարողների գործունեությունը և մշակութային կյանքի խնդիրները։ Մամուլի նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել ոչ միայն կոնկրետ երաժշտական իրադարձությունների ժամանակագրությունը, այլև հասկանալ հասարակության վերաբերմունքը երաժշտության, կատարողական արվեստի և ազգային մշակույթի նկատմամբ։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև երաժշտական կազմակերպությունների և մշակութային ընկերությունների գործունեությունը։ Դրանք կարևոր դեր էին կատարում համերգների կազմակերպման, երաժշտական կրթության, երգչախմբերի ստեղծման, ստեղծագործությունների տարածման և մշակութային կապերի ընդլայնման գործում։ Նման կազմակերպությունների գործունեությունը վկայում է, որ երաժշտական կյանքը աստիճանաբար դառնում էր ավելի կազմակերպված և ինստիտուցիոնալացված։ Ուսումնասիրության մեկ այլ կարևոր կողմը հայ երաժշտական կյանքի և ազգային ինքնության փոխհարաբերությունն է։ Երաժշտությունը տվյալ ժամանակաշրջանում հաճախ ընկալվում էր ոչ միայն որպես գեղարվեստական արտահայտության ձև, այլև որպես ազգային մշակույթի պահպանման և հասարակական համախմբման միջոց։ Ժողովրդական երգի հավաքագրումն ու մշակումը, հոգևոր երաժշտության պահպանումը և ազգային թեմատիկայով ստեղծագործությունների տարածումը նպաստում էին մշակութային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է 1901-1910 թվականների Անդրկովկասի հայ երաժշտական կյանքը որպես բազմաշերտ մշակութային գործընթաց, որի մեջ փոխկապակցված էին երաժշտական կրթությունը, կատարողական արվեստը, ստեղծագործական գործունեությունը, երգչախմբային շարժումը, թատրոնը, մամուլը և հասարակական-մշակութային կազմակերպությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու XX դարի սկզբի հայ երաժշտական մշակույթի զարգացման առանձնահատկությունները և գնահատելու այդ ժամանակաշրջանի նշանակությունը հետագա ազգային մասնագիտական երաժշտության ձևավորման ու զարգացման գործում։

Другие предметы

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է մենաշնորհների գործունեության կարգավորման և վերահսկման համակարգերին ժամանակակից շուկայական տնտեսությունում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ են մենաշնորհները, ինչպես են դրանք ձևավորվում և ինչ ազդեցություն ունեն շուկայի մրցակցության, գների ձևավորման և սպառողների շահերի վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է մենաշնորհների հիմնական տեսակներին՝ բնական, օրենսդրական և տնտեսական մենաշնորհներ, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառներին՝ տեխնոլոգիական առավելություններ, շուկայի կենտրոնացում և մասշտաբի տնտեսություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետության հակամենաշնորհային քաղաքականությանը՝ շուկայի կարգավորման, անարդար մրցակցության կանխարգելման և սպառողների պաշտպանության մեխանիզմներին։ Գրքում քննարկվում են վերահսկողության հիմնական գործիքները՝ կարգավորող մարմինների գործունեություն, տուգանքներ, սահմանափակումներ, շուկայի ազատականացման միջոցառումներ և իրավական պատասխանատվություն։ Վերլուծվում է նաև մենաշնորհների կարգավորման ազդեցությունը տնտեսական արդյունավետության, նորարարության խթանման և շուկայի հավասարակշռության վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների և ուսանողների համար։

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիրի տարածքի բարձր կալիումական ռիոլիտ-դացիտային տուֆերի երկրաբանական, երկրաքիմիական և ագրոնոմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք որպես արդյունավետ ագրոպարարտանյութ կիրառելու հնարավորության գնահատմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են տուֆերի հանքաբանական և քիմիական կազմը, կալիումի պարունակությունն ու դրա հնարավոր մատչելիությունը բույսերի համար, ինչպես նաև ապարների և հողային միջավայրի փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց միջոցով տուֆային նյութում պարունակվող հանքային բաղադրիչները կարող են աստիճանաբար ազատվել և հարստացնել հողը բույսերի աճի համար անհրաժեշտ սննդատարրերով։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է տուֆերի՝ որպես բնական հումքի կիրառման արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, հողի բերրիության վրա հնարավոր ազդեցությունը և գյուղատնտեսական մշակաբույսերի սնուցման գործընթացում ունեցած դերը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր հողային պայմաններում տուֆային նյութի օգտագործման հնարավորություններին, դրա ազդեցությանը հողի քիմիական հատկությունների, սննդատարրերի հասանելիության և բույսերի աճի ցուցանիշների վրա։ Բնական հանքային հումքի օգտագործումը որպես պարարտանյութ դիտարկվում է նաև ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսության մեջ տեղական հումքի կիրառման տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Տաշիրի տուֆերի կիրառական ներուժի բացահայտմանը և դրանց հիման վրա հողի բերրիության բարձրացմանն ուղղված մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել երկրաբաններին, հողագետներին, երկրաքիմիկոսներին, ագրոնոմներին, գյուղատնտեսության և շրջակա միջավայրի մասնագետներին, ինչպես նաև բնական հանքային հումքի կիրառական նշանակությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին ու ուսանողներին։