Էթնոքաղաքական տեղաշարժերը Առաջավոր Ասիայում և Հայկական լեռնաշխարհում Ք. ա. VII-VIդդ..

Медицина

Բժշկակենսաբանական և փորձարարական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լիմֆոիդ հյուսվածքի ձևաբանական և գործառութային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը հակածնային խթանման և աուտոսենսիբիլիզացիայի պայմաններում։ Քննության են առնվում իմունային համակարգի լիմֆոիդ կառուցվածքների արձագանքները տարբեր բնույթի իմունաբանական ազդեցություններին և դրանց հետ կապված բջջային ու հյուսվածքային վերափոխումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լիմֆոիդ հյուսվածքի կառուցվածքային կազմակերպմանը, բջջային կազմի փոփոխություններին, իմունային պատասխանին մասնակցող տարրերի ակտիվությանը և դրանց գործառութային փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են հակածնային ազդեցության հետևանքով առաջացող ձևաբանական փոփոխությունները և օրգանիզմի սեփական բաղադրիչների նկատմամբ զգայունության ձևավորման պայմաններում զարգացող իմունաբանական գործընթացները։ Քննարկվում են փորձարարական մոդելների կիրառման, հյուսվածաբանական և ձևաչափական հետազոտությունների միջոցով լիմֆոիդ համակարգի վիճակի գնահատման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է իմունային պատասխանի կառուցվածքային հիմքերի և աուտոսենսիբիլիզացիայի ընթացքում լիմֆոիդ հյուսվածքում տեղի ունեցող փոփոխությունների մեխանիզմների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իմունաբանության, հյուսվածաբանության, ախտաբանական անատոմիայի և փորձարարական բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Культура

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ՍՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու հրապարակումների վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է գրադարան մուտք գործած գրքերի, ինչպես նաև պարբերական մամուլում հրապարակված նյութերի մատենագիտական նկարագրություններ՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական գրականության ընթացիկ պատկերը։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով և կարող են ընդգրկել կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության և մշակութային կյանքի այլ ոլորտների վերաբերյալ աղբյուրներ։ Յուրաքանչյուր բաժնի շրջանակում մատենագիտական գրառումների համակարգված դասավորությունը նպաստում է անհրաժեշտ գրականության արագ որոնմանը և մասնագիտական օգտագործմանը։ Պարբերական թողարկումների միջոցով հնարավոր է հետևել մշակույթի և արվեստի տարբեր ոլորտների վերաբերյալ նոր գրականության համալրմանը, հետազոտական հետաքրքրությունների զարգացմանը և հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Տեղեկատուն միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և փաստագրական գործառույթ՝ նպաստելով գրադարանային ու մատենագիտական սպասարկման արդյունավետ կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների և մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է սրտանոթային հիվանդություններ ունեցող կանանց նորածինների վաղ հետծննդյան հարմարվողականության առանձնահատկությունների կլինիկական և ֆիզիոլոգիական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում նորածնի օրգանիզմի անցումն է ներարգանդային միջավայրից ինքնուրույն կենսագործունեության պայմաններին և այն գործոնների գնահատումը, որոնք կարող են ազդել այդ գործընթացի ընթացքի վրա մայրական սրտանոթային հիվանդությունների առկայության դեպքում։ Նորածնային շրջանի սկզբնական փուլը բնութագրվում է շնչառական, սրտանոթային, նյութափոխանակային և ջերմակարգավորման համակարգերի արագ վերակազմավորմամբ, ուստի հարմարվողականության ընթացքի գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի երեխայի ընդհանուր վիճակի և հետագա զարգացման հնարավոր առանձնահատկությունների հասկացման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել մայրական առողջական վիճակի վերաբերյալ կլինիկական տվյալները և նորածինների ընդհանուր ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները՝ բացահայտելու հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել հղիության ընթացքում մոր արյան շրջանառության առանձնահատկությունների, պտղի զարգացման պայմանների, հղիության ընթացքի և նորածնի վաղ հարմարվողականության միջև գոյություն ունեցող կապերին։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև նորածինների հասունության աստիճանը, մարմնի հիմնական չափանիշները, սրտանոթային և շնչառական համակարգերի ֆունկցիոնալ վիճակը, ինչպես նաև կյանքի առաջին ժամանակահատվածում օրգանիզմի ընդհանուր հարմարվողական արձագանքները։ Կարևոր խնդիր է տարբերակել մայրական հիմնական հիվանդության հնարավոր ազդեցությունը այլ գործոններից, որոնք նույնպես կարող են պայմանավորել նորածնային շրջանի ընթացքը։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու մայր–պտուղ–նորածին համակարգում ձևավորվող ֆիզիոլոգիական փոխկապակցվածությունների մասին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տարբեր խմբերի կլինիկական տվյալների համեմատական գնահատում՝ առանձնացնելու այն օրինաչափությունները, որոնք բնորոշ են սրտանոթային խնդիրներ ունեցող մայրերի երեխաների վաղ հարմարվողականությանը։ Ստացված գիտական պատկերացումները կարևոր են մանկաբարձության և նեոնատոլոգիայի համար, քանի որ նպաստում են նորածինների վիճակի գնահատման և բժշկական հսկողության գիտական հիմքերի խորացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկաբարձության, նեոնատոլոգիայի, պերինատալ բժշկության և սրտաբանության մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով մայրական սրտանոթային վիճակի և նորածնի վաղ ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսաստանի Դաշնության և Եվրոպական միության փոխհարաբերությունների համատեքստում ինտեգրացիոն քաղաքականության ձևավորման, զարգացման և իրականացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են միջազգային ինտեգրացիոն գործընթացների քաղաքական, տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, տարածաշրջանային համագործակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև Ռուսաստանի և Եվրոպական միության միջև հարաբերությունների զարգացման վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում եվրոպական ինտեգրման պատմական նախադրյալներին, Եվրոպական միության ձևավորման և ընդլայնման հիմնական փուլերին, դրա քաղաքական ու տնտեսական կառավարման համակարգին և միջազգային հարաբերություններում ունեցած դերակատարությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության եվրոպական ուղղությանը, եվրոպական կառույցների հետ համագործակցության ձևերին, փոխադարձ տնտեսական շահերին և ռազմավարական առաջնահերթություններին։ Քննարկվում են Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման տարբեր փուլերը, համագործակցության ինստիտուցիոնալ հիմքերը, քաղաքական երկխոսության առանձնահատկությունները և փոխադարձ վստահության ձևավորման ու պահպանման դժվարությունները։ Կարևորվում է ինտեգրացիոն քաղաքականության ազդեցությունը միջազգային տնտեսական հարաբերությունների, արտաքին առևտրի, ներդրումային համագործակցության, էներգետիկ անվտանգության, տրանսպորտային հաղորդակցությունների և տեխնոլոգիական փոխանակումների վրա։ Ուսումնասիրվում են եվրոպական և եվրասիական ինտեգրացիոն մոդելների առանձնահատկությունները, դրանց կազմակերպական կառուցվածքները, իրավական կարգավորման սկզբունքները և տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության զարգացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հետխորհրդային տարածքում ինտեգրացիոն գործընթացների ձևավորմանը, Ռուսաստանի նախաձեռնությամբ զարգացող տարածաշրջանային միավորումներին և դրանց փոխհարաբերություններին եվրոպական ինտեգրման նախագծերի հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Եվրոպական միության ընդլայնման, Արևելյան գործընկերության, հարևանության քաղաքականության և հետխորհրդային պետությունների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են տարբեր ինտեգրացիոն համակարգերի միջև տնտեսական և քաղաքական շահերի համընկնման ու հակասության հնարավորությունները, տարածաշրջանային մրցակցության պատճառները և համագործակցության սահմանափակումները։ Կարևորվում են միջազգային իրավունքի սկզբունքները, պետական ինքնիշխանության պահպանման հարցերը, ազգային շահերի և վերազգային կառավարման մեխանիզմների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ինտեգրացիոն կառույցների շրջանակում որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև անվտանգության քաղաքականության, միջազգային հակամարտությունների, աշխարհաքաղաքական մրցակցության և տնտեսական փոխկախվածության ազդեցությունները ռուս-եվրոպական հարաբերությունների վրա։ Ուշադրություն է հատկացվում էներգետիկ համագործակցության ռազմավարական նշանակությանը, բնական պաշարների մատակարարման և սպառման փոխկապակցվածությանը, էներգետիկ շուկաների կարգավորման խնդիրներին և տնտեսական շահերի քաղաքականացման հնարավոր հետևանքներին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քաղաքական տարաձայնությունների, տնտեսական սահմանափակումների, դիվանագիտական հակասությունների և միջազգային ճգնաժամերի պայմաններում ինտեգրացիոն քաղաքականության իրականացման դժվարություններին։ Ուսումնասիրվում են Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման հնարավոր մոդելները, համագործակցության և մրցակցության փոխհարաբերությունները, բազմակողմ դիվանագիտության նշանակությունը և միջազգային կազմակերպությունների դերը տարածաշրջանային կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գլոբալացման և տարածաշրջայնացման գործընթացների փոխազդեցությանը, տնտեսական ինտեգրման և քաղաքական ինքնուրույնության միջև հավասարակշռության որոնմանը, ինչպես նաև միջազգային հարաբերությունների համակարգում ուժային կենտրոնների փոխհարաբերությունների փոփոխություններին։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների բարդ կառուցվածքը, ինտեգրացիոն քաղաքականության իրականացման քաղաքական ու տնտեսական խոչընդոտները և տարածաշրջանային համագործակցության զարգացման վրա ազդող գործոնները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի միջազգային հարաբերությունների տեսության, քաղաքագիտության, աշխարհաքաղաքականության, եվրոպագիտության և տարածաշրջանային ինտեգրացիոն գործընթացների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, միջազգայնագետների, դիվանագետների, տնտեսագետների, եվրոպագիտության և ռուսաստանյան արտաքին քաղաքականության հետազոտողների, ուսանողների, դասախոսների, ինչպես նաև միջազգային ինտեգրման, տարածաշրջանային անվտանգության և Ռուսաստանի ու Եվրոպական միության փոխհարաբերությունների հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության՝ համաշխարհային տնտեսության մեջ ներգրավման ռազմավարական ուղղությունների և միջազգային տնտեսական ինտեգրման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ գլոբալացման պայմաններում ձևավորվող հնարավորությունների ու սահմանափակումների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ազգային տնտեսության և միջազգային տնտեսական համակարգի փոխազդեցությունն է, արտաքին առևտրային կապերի զարգացումը, կապիտալի և ներդրումների միջազգային շարժին մասնակցությունը, տնտեսական համագործակցության ընդլայնումը և երկրի մրցունակության բարձրացման նախադրյալները։ Գլոբալացումը դիտարկվում է որպես բազմակողմ գործընթաց, որը խորացնում է ապրանքների, ծառայությունների, ֆինանսական միջոցների, տեխնոլոգիաների և գիտելիքի միջազգային շարժը և միաժամանակ ազգային տնտեսություններից պահանջում է հարմարվել արտաքին շուկաների փոփոխություններին ու մրցակցային նոր պայմաններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոքր և բաց տնտեսության համար տնտեսական ինտեգրման առանձնահատկություններին, քանի որ ներքին շուկայի սահմանափակ ծավալը մեծացնում է արտաքին շուկաների հասանելիության, արտահանման ընդլայնման և միջազգային տնտեսական համագործակցության նշանակությունը։ Քննվում են արտաքին առևտրի կառուցվածքի կատարելագործման, արտահանման ապրանքային և աշխարհագրական դիվերսիֆիկացման, օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման, ներդրումային միջավայրի բարելավման և տեղական կազմակերպությունների միջազգային մրցունակության բարձրացման խնդիրները։ Կարևոր ուղղություն է տնտեսական ինտեգրման տարբեր ձևաչափերի և միջազգային տնտեսական կառույցների հետ համագործակցության հնարավոր ազդեցությունների գնահատումը՝ հաշվի առնելով ազգային տնտեսական շահերի պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև տեխնոլոգիական զարգացումը, նորարարությունները, մարդկային կապիտալը և ենթակառուցվածքների որակը՝ որպես միջազգային տնտեսական հարաբերություններում երկրի դիրքերի ամրապնդման գործոններ։ Առանձին նշանակություն ունի արտաքին տնտեսական կախվածությունից և համաշխարհային շուկաների տատանումներից բխող ռիսկերի ուսումնասիրությունը, քանի որ ինտեգրման խորացումը կարող է նոր հնարավորությունների հետ մեկտեղ մեծացնել արտաքին տնտեսական ցնցումների փոխանցման հավանականությունը։ Այս համատեքստում ռազմավարական մոտեցումը ենթադրում է արտաքին տնտեսական կապերի բազմազանեցման, ներքին տնտեսական ներուժի զարգացման և միջազգային համագործակցության հնարավորությունների հավասարակշռված համադրում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է միջազգային տնտեսագիտության, տնտեսական ինտեգրման, արտաքին առևտրի և զարգացման տնտեսագիտության մոտեցումները՝ բացահայտելով գլոբալ տնտեսական միջավայրում Հայաստանի երկարաժամկետ ինտեգրման ռազմավարության ձևավորման հիմնական տնտեսական գործոններն ու մարտահրավերները։

География

Աշխատությունը նվիրված է նավթամթերքով աղտոտված ջրերի մաքրման նոր կլանիչների ուսումնասիրմանը և դրանց կիրառման արդյունավետության գնահատմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ջրային միջավայրի նավթային աղտոտման նվազեցման կարևոր խնդիրը, քանի որ նավթամթերքները կարող են բացասաբար ազդել ջրային էկոհամակարգերի, կենդանի օրգանիզմների և ջրային ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են տարբեր կլանիչ նյութերի ստացման, հատկությունների և կիրառման սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը ջրում առկա նավթային աղտոտիչների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր կլանիչների կառուցվածքին, մակերևութային հատկություններին, կլանման կարողությանը, ընտրողականությանը և օգտագործման արդյունավետությանը։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև այնպիսի գործոնների ազդեցությունները, ինչպիսիք են ջերմաստիճանը, աղտոտիչների խտությունը, կլանիչի քանակը, մաքրման տևողությունը և ջրի քիմիական կազմը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է կլանման գործընթացի օրինաչափությունների բացահայտումը և տարբեր պայմաններում մաքրման արդյունավետության համեմատական գնահատումը։ Աշխատանքը կարող է ներառել լաբորատոր փորձերի արդյունքներ, որոնց միջոցով գնահատվում է նավթամթերքների հեռացման աստիճանը և կլանիչների վերականգնման կամ կրկնակի օգտագործման հնարավորությունը։ Նման մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն մաքրման բարձր արդյունավետության, այլև կիրառվող նյութերի տնտեսական և բնապահպանական նպատակահարմարության տեսանկյունից։ Նոր կլանիչների մշակումը կարող է նպաստել ջրի մաքրման ավելի արդյունավետ, մատչելի և էկոլոգիապես անվտանգ տեխնոլոգիաների ստեղծմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ արդյունաբերական և կենցաղային աղտոտված ջրերի մաքրման, նավթային աղտոտումների հետևանքների վերացման և ջրային ռեսուրսների պահպանության ոլորտներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բնապահպանության, քիմիական տեխնոլոգիայի, ջրամաքրման, նյութագիտության և շրջակա միջավայրի պաշտպանության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։