Адаптация новорожденных у женщин, страдающих сердечно-сосудистыми заболеваниями

Religion

Այս աշխատությունը քրիստոնեական աստվածաշնչյան մեկնողական գրականության կարևոր երկերից է, որը նվիրված է սուրբ Պողոս առաքյալի թղթերում ամփոփված աստվածաբանական, դավանաբանական, բարոյական և եկեղեցական ուսմունքի բացահայտմանը։ Այն կազմում է առաքյալի տասնչորս թղթերի մեկնությանը նվիրված բազմահատոր աշխատության երկրորդ հատորը և շարունակում է Նոր Կտակարանի այս հիմնարար գրությունների բովանդակության ու գաղափարական նշանակության ուսումնասիրությունը։ Սուրբ Պողոս առաքյալի թղթերը քրիստոնեական վարդապետության ձևավորման, տարածման և համակարգման գործում բացառիկ նշանակություն ունեն։ Դրանցում արտահայտված են մարդկության փրկության, աստվածային շնորհի, հավատի, արդարացման, մեղքի, ապաշխարության, Քրիստոսի հետ հոգևոր միության, եկեղեցու բնույթի և քրիստոնեական կյանքի վերաբերյալ հիմնարար գաղափարներ։ Մեկնության հիմնական նպատակն է բացահայտել առաքելական խոսքի խորքային իմաստը, պարզաբանել աստվածաբանական հասկացությունները և ցույց տալ դրանց նշանակությունը քրիստոնեական հավատքի ու բարոյական կյանքի համար։ Աշխատության գաղափարական առանցքը Հիսուս Քրիստոսի փրկագործական առաքելությունն է և դրա միջոցով մարդու հոգևոր վերափոխման հնարավորությունը։ Պողոս առաքյալի ուսմունքում Քրիստոսը ներկայացվում է որպես մարդկության փրկության կենտրոնական դեմք, որի մահվան և հարության միջոցով մարդուն ընձեռվում է մեղքից ազատագրվելու, Աստծո հետ հաշտվելու և նոր հոգևոր կյանքով ապրելու հնարավորություն։ Այս համատեքստում կարևորագույն տեղ է զբաղեցնում հավատի և աստվածային շնորհի փոխհարաբերությունը։ Փրկությունը դիտարկվում է որպես Աստծո անարժան պարգև, որն ընդունվում է հավատքի միջոցով և մարդու կյանքում դրսևորվում է բարոյական նորոգմամբ, առաքինություններով ու բարի գործերով։ Մեկնության կարևոր թեմաներից է նաև արդարացման և սրբագործման գաղափարների բացահայտումը։ Արդարացումը ներկայացնում է մարդու և Աստծո միջև հարաբերության վերականգնումը, իսկ սրբագործումը՝ հավատացյալի շարունակական հոգևոր կատարելագործումը և քրիստոնեական սկզբունքներին համապատասխան կյանքի ձևավորումը։ Այս երկու գաղափարները փոխկապակցված են և արտահայտում են քրիստոնեական փրկության ինչպես աստվածային, այնպես էլ մարդկային կողմերը։ Մարդը կոչված է ոչ միայն ընդունելու աստվածային շնորհը, այլև իր ամբողջ կյանքով վկայելու հավատքի ճշմարտությունը՝ հրաժարվելով մեղավոր սովորություններից և ձգտելով հոգևոր մաքրության։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է մեղքի և մարդկային բնության խնդիրը։ Պողոս առաքյալի թղթերում մեղքը ներկայացվում է որպես մարդու հոգևոր կյանքի խաթարման և Աստծուց հեռացման հիմնական պատճառ։ Դրա հաղթահարումը հնարավոր է Քրիստոսի միջոցով, իսկ քրիստոնեական կյանքը ենթադրում է մշտական պայքար մեղավոր հակումների դեմ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մարմնական և հոգևոր կյանքի հակադրության մեկնությունը։ Այս հակադրությունը բացահայտում է մարդու ներքին պայքարը, նրա ցանկությունների ու կամքի հարաբերությունը և աստվածային կամքին հետևելու անհրաժեշտությունը։ Հավատացյալը կոչված է հաղթահարելու եսասիրությունը, հպարտությունը, ագահությունը և այլ արատներ՝ զարգացնելով խոնարհություն, ինքնատիրապետում, համբերություն և սեր։ Այսպիսով, առաքելական ուսմունքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես դավանաբանական համակարգ, այլև որպես բարոյական կյանքի գործնական ուղեցույց։ Մեկնության մեջ կարևոր գաղափարական նշանակություն ունի նաև եկեղեցու միասնության և քրիստոնեական համայնքի կազմակերպման հարցը։ Պողոս առաքյալը եկեղեցին ներկայացնում է որպես Քրիստոսի խորհրդավոր մարմին, որի անդամները տարբեր շնորհներով ու ծառայություններով հանդերձ միավորված են մեկ հավատի և մեկ հոգևոր նպատակի շուրջ։ Այս պատկերացումը կարևորում է համայնքի յուրաքանչյուր անդամի դերը, փոխադարձ պատասխանատվությունը, եղբայրական սերը և հոգևոր համերաշխությունը։ Եկեղեցական կյանքի բնականոն ընթացքի համար անհրաժեշտ են կարգապահություն, վարդապետական ճշմարտության պահպանում, փոխադարձ հարգանք և ընդհանուր բարօրությանը ծառայելու պատրաստակամություն։ Առաքելական թղթերի մեկնությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև վաղ քրիստոնեական համայնքների առջև ծառացած խնդիրները, նորաստեղծ եկեղեցիների կազմակերպման առանձնահատկությունները և քրիստոնեական ինքնության պահպանման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի Պողոս առաքյալի բարոյական ուսմունքը, որի հիմքում ընկած են սերը, արդարությունը, ներողամտությունը, ճշմարտախոսությունը, խոնարհությունը և մերձավորի հանդեպ հոգատարությունը։ Քրիստոնեական հավատը, ըստ առաքելական ընկալման, չի կարող սահմանափակվել միայն դավանաբանական համոզմունքներով կամ արտաքին կրոնական ծեսերով, այլ պետք է արտահայտվի մարդու գործերում և հարաբերություններում։ Սերը ներկայացվում է որպես քրիստոնեական կյանքի բարձրագույն առաքինություն, որը միավորում է հավատացյալներին և նրանց մղում դեպի փոխադարձ ծառայություն։ Նույնքան կարևոր են համբերության, փորձությունների դիմակայման, հույսի պահպանման և աստվածային նախախնամության հանդեպ վստահության գաղափարները։ Այս սկզբունքները քրիստոնեական բարոյագիտությունը կապում են մարդու առօրյա կյանքի հետ՝ դարձնելով այն ոչ միայն տեսական ուսմունք, այլև գործնական վարքականոն։ Գրական և գիտական առումով աշխատությունը պատկանում է աստվածաշնչյան մեկնողական և հայրաբանական գրականության ժանրին։ Դրան բնորոշ են Սուրբ Գրքի հատվածների բացատրությունը, աստվածաբանական հասկացությունների վերլուծությունը, դավանաբանական դրույթների պարզաբանումը և հոգևոր-բարոյական հետևությունների ներկայացումը։ Մեկնողական այս ավանդույթը ձգտում է բացահայտել աստվածաշնչյան խոսքի տարբեր իմաստային շերտերը՝ համադրելով բառացի բովանդակությունը, պատմական միջավայրը, խորհրդաբանական նշանակությունը և եկեղեցական մեկնության սկզբունքները։ Նման աշխատությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել քրիստոնեական ուսմունքի համակարգման, հոգևորականների կրթության և աստվածաշնչյան գիտելիքների տարածման գործում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր վկայություն է 19-րդ դարի սկզբի հայ հոգևոր և գիտական գրահրատարակչության զարգացման մասին։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում գործող Մխիթարյան միաբանությունը նշանակալի աշխատանք էր կատարում հայերեն կրոնական, գիտական և գրական ժառանգության պահպանման, մշակման ու տարածման ուղղությամբ։ Աստվածաշնչյան մեկնողական աշխատությունների հրատարակումը միաբանության գործունեության կարևոր ուղղություններից էր։ Դրանք նպաստում էին հայերեն աստվածաբանական գրականության հարստացմանը, կրոնական կրթության խորացմանը և քրիստոնեական վարդապետության մատչելի ու համակարգված ներկայացմանը։ Առաքելական թղթերի մեկնությանը նվիրված բազմահատոր հրատարակությունը նաև վկայում է հայ ընթերցողական միջավայրում Սուրբ Գրքի խորքային ուսումնասիրության և մեկնողական գիտելիքների նկատմամբ առկա հետաքրքրության մասին։ Գիրքը արժեքավոր է հայ աստվածաբանական մտքի, Նոր Կտակարանի մեկնողական ավանդության, Պողոս առաքյալի վարդապետության, քրիստոնեական դավանաբանության և Մխիթարյան միաբանության մատենագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարևոր նյութ է աստվածաբանների, աստվածաշնչագետների, եկեղեցու պատմաբանների, հայագետների և կրոնական գրականության հետազոտողների համար։ Ընթերցողական տեսանկյունից աշխատության նշանակությունը պայմանավորված է քրիստոնեական հավատի հիմնարար գաղափարների խորքային ներկայացմամբ և դրանց կապը մարդու հոգևոր ու բարոյական կյանքի հետ բացահայտելու հնարավորությամբ։ Այն ընթերցողին առաջնորդում է հավատի, աստվածային շնորհի, փրկության, եկեղեցական միասնության և բարոյական պատասխանատվության վերաբերյալ ամբողջական խորհրդածության՝ ընդգծելով, որ քրիստոնեական կյանքը մշտական հոգևոր նորոգման, սիրո, առաքինության և աստվածային ճշմարտությանը հավատարիմ մնալու ուղի է։

Social Work

Этика социальной работы աշխատությունը սոցիալական աշխատանքի մասնագիտական էթիկային նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է սոցիալական աշխատողի գործունեության բարոյական սկզբունքները, արժեքային համակարգը և պատասխանատվության սահմանները, այն անդրադառնում է հաճախորդի իրավունքների պաշտպանության, գաղտնիության պահպանման, մասնագիտական ազնվության և սոցիալական արդարության ապահովման խնդիրներին, գիրքը վերլուծում է էթիկական դիլեմաները, որոնք առաջանում են սոցիալական աշխատանքի տարբեր իրավիճակներում՝ ներառյալ խոցելի խմբերի հետ աշխատանքը, ընտանեկան խնդիրների միջամտությունը և պետական սոցիալական ծրագրերի իրականացումը, միաժամանակ ներկայացնում է միջազգային էթիկական կոդեքսները և մասնագիտական վարքականոնները, ընդգծելով սոցիալական աշխատողի դերը որպես մարդու իրավունքների և սոցիալական հավասարության պաշտպան, ինչպես նաև օգնում է զարգացնել քննադատական մտածողություն և բարոյական հիմնավորված որոշումների կայացման հմտություններ։

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է աշնանացան գարու տարբեր ծագում ունեցող սորտանմուշների կենսաբանական, գյուղատնտեսական և տնտեսական հատկանիշների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ Արարատյան հարթավայրի նախալեռնային գոտու բնակլիմայական պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում է համաշխարհային գենետիկական հավաքածուում ընդգրկված սորտանմուշների աճը, զարգացումը, բերքատվությունը և տեղական պայմաններին հարմարվողականությունը՝ նպատակ ունենալով առանձնացնել սելեկցիոն և արտադրական տեսանկյունից առավել արժեքավոր ձևերը։ Ուսումնասիրվում են բույսերի զարգացման հիմնական փուլերը՝ ծլումը, թփակալումը, ցողունավորումը, հասկակալումը և հասունացումը, ինչպես նաև դրանց տևողության տարբերությունները՝ կախված սորտային առանձնահատկություններից և շրջակա միջավայրի պայմաններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձմեռադիմացկունությանը, երաշտադիմացկունությանը, բարձր և ցածր ջերմաստիճանների նկատմամբ կայունությանը, քանի որ այդ հատկանիշները կարևոր նշանակություն ունեն նախալեռնային գոտում աշնանացան մշակաբույսերի արդյունավետ մշակության համար։ Համեմատական գնահատման ընթացքում դիտարկվում են բույսերի բարձրությունը, արդյունավետ թփակալումը, հասկի կառուցվածքը, հատիկների քանակը և զանգվածը, հազար հատիկի զանգվածը, ինչպես նաև միավոր տարածքից ստացվող բերքը։ Ուսումնասիրվում է նաև սորտանմուշների դիմադրողականությունը տարածված հիվանդությունների և անբարենպաստ միջավայրային գործոնների նկատմամբ։ Տարբեր տարիների եղանակային պայմանների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բերքատվության կայունությունը և բացահայտելու այն գենոտիպերը, որոնք կարողանում են պահպանել բարձր արտադրողականություն փոփոխվող պայմաններում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում վաղահասության, հատիկի որակի և այլ տնտեսապես արժեքավոր հատկանիշների ուսումնասիրությանը։ Համաշխարհային հավաքածուի բազմազան նյութի գնահատումը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերելու արժեքավոր գենետիկական աղբյուրներ, որոնք կարող են հետագայում օգտագործվել տեղական սելեկցիոն ծրագրերում՝ նոր, բարձր բերքատու և շրջակա միջավայրի սթրեսային պայմաններին ավելի հարմարված սորտերի ստեղծման համար։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև աշնանացան գարու մշակության համար առավել նպատակահարմար սորտերի ընտրության, գենետիկական բազմազանության արդյունավետ օգտագործման և տարածաշրջանի հողակլիմայական պայմաններին համապատասխան բուսաբուծական արտադրության զարգացման տեսանկյունից։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայ կոմպոզիտորների կողմից կլառնետի համար գրված մենանվագ և անսամբլային ստեղծագործությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց գեղարվեստական, ոճական և կատարողական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հայ երաժշտական ստեղծագործական դպրոցի զարգացումը կլառնետի ռեպերտուարում՝ դիտարկելով ինչպես մենակատարային պիեսները, այնպես էլ կամերային անսամբլների կազմում կլառնետի կիրառումը։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտական լեզվի առանձնահատկություններին՝ մեղեդայնություն, ռիթմիկ կառուցվածք, ազգային-ֆոլկլորային տարրերի ներմուծում և ժամանակակից կոմպոզիտորական տեխնիկաների կիրառություն։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև կատարողական խնդիրները՝ շնչառության վերահսկում, արտահայտչական հնարավորություններ, տեխնիկական բարդություններ և դրանց հաղթահարման մեթոդներ։ Գրքում ներկայացվում է նաև ստեղծագործությունների պատմական և գեղարվեստական համատեքստը՝ ցույց տալով կլառնետի դերի ընդլայնումը հայ երաժշտական մշակույթում XX–XXI դարերում։ Աշխատությունը օգտակար է երաժշտագետների, կատարողների, կոնսերվատորիայի ուսանողների և հայ ժամանակակից երաժշտության հետազոտողների համար՝ որպես համակարգված ուսումնասիրություն կլառնետի ռեպերտուարի վերաբերյալ։

History

Պատմագիտական և էթնոսոցիոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսին արևելյան Այսրկովկասի մահմեդական բնակչության շրջանում թյուրքալեզու գրավոր մշակույթի զարգացման և էթնիկական ինքնագիտակցության ձևավորման միջև կապերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գրական լեզվի, տպագիր գրականության, մամուլի և կրթական գործունեության տարածման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տարբեր տեղական ու խմբային ինքնությունների աստիճանական վերափոխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մտավորականության գործունեությանը և թյուրքալեզու մամուլի ձևավորմանը, որը XIX դարի վերջին դարձավ լեզվի, մշակույթի և ինքնության վերաբերյալ գաղափարների քննարկման կարևոր հարթակ։ Վերլուծվում է, թե ինչպես էին կրոնական, տեղային և լեզվական ինքնանվանումները փոխազդում նոր ձևավորվող էթնիկական պատկերացումների հետ, ինչպես նաև ինչ դեր ունեին կրթությունը, գրականությունը և հասարակական հաղորդակցությունը այդ գործընթացում։ Ժամանակաշրջանի աղբյուրները ցույց են տալիս, որ բնակչության անվանման և ինքնության հարցերը միանշանակ չէին, իսկ XIX դարի վերջում մտավորական շրջանակներում շրջանառվում էին տարբեր էթնիկական ու լեզվական բնորոշումներ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գրավոր մշակույթը դիտարկել ոչ միայն որպես լեզվական և գրական երևույթ, այլև որպես հասարակական հաղորդակցության ու խմբային ինքնության ձևավորման գործոն։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Կովկասի պատմության, էթնոլոգիայի, ազգայնականության պատմության, մշակութաբանության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների մասնագետների ու ուսանողների համար։

Literature

«Հեղինե կամ գաղտնիք մը ի Կոստանդնուպոլիս» վերնագրով ստեղծագործությունը, դատելով անվանումից, պատկանում է պատմողական գեղարվեստական գրականությանը և հավանաբար կառուցված է գաղտնիքի, անհայտ հանգամանքների կամ մարդկային հարաբերությունների շուրջ ծավալվող պատմության հիման վրա։ Վերնագրում հիշատակված Հեղինե անունը կարող է մատնանշել ստեղծագործության գլխավոր հերոսուհուն, իսկ Կոստանդնուպոլսի հիշատակությունը գործողությունների հավանական միջավայրն է դարձնում Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաքը՝ իր բազմազգ հասարակությամբ, աշխույժ քաղաքային կյանքով և սոցիալական բազմազան հարաբերություններով։ «Գաղտնիք մը» ձևակերպումը բնորոշ է այնպիսի վիպական պատմություններին, որոնց սյուժեն զարգանում է թաքնված իրադարձությունների, չբացահայտված հանգամանքների կամ հերոսների անձնական կյանքի շուրջ։ Այդպիսի ստեղծագործություններում գաղտնիքի բացահայտումը հաճախ դառնում է պատմության առաջընթացի հիմնական շարժիչը՝ ընթերցողի հետաքրքրությունը պահպանելով հաջորդական իրադարձությունների և կերպարների փոխհարաբերությունների միջոցով։ Վեպը կարող է անդրադառնալ սիրային հարաբերություններին, ընտանեկան կապերին, հասարակական կարծիքին, պատվի ու բարոյականության պատկերացումներին կամ անհատի՝ միջավայրի սահմանափակումների հետ ունեցած բախմանը։ Սակայն այս թեմաները հնարավոր մեկնաբանություններ են՝ հիմնված վերնագրի վրա, և առանց ամբողջական բնագրի հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործության իրական սյուժեն կամ գլխավոր գաղափարները։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Կոստանդնուպոլիսը հայ գրական և հրատարակչական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր։ Այստեղ ձևավորվում և զարգանում էր արևմտահայ գրականությունը, հրատարակվում էին վեպեր, թարգմանություններ, պարբերականներ և ընթերցանության համար նախատեսված այլ գործեր։ Քաղաքային միջավայրում ծավալվող վիպական պատմությունները հնարավորություն էին տալիս գրականության միջոցով ներկայացնելու հասարակական հարաբերությունները, տարբեր խավերի կենսակերպը և ժամանակաշրջանի բարոյական ու մշակութային հարցերը։ Ռուբեն Քյուրքչյանի տպարանում հրատարակված այս գիրքը արևմտահայ գրքի պատմության ուսումնասիրության համար հետաքրքրություն ներկայացնող նյութ է։ Առաջին հատորի առկայությունը ցույց է տալիս, որ ստեղծագործությունը նախատեսված էր որպես բազմահատոր հրատարակություն կամ շարունակություն ունեցող պատմություն, թեև հետագա հատորների գոյությունն ու հրատարակման տվյալները միայն այս գրառումից հաստատել հնարավոր չէ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել արևմտահայ վեպի զարգացման, 19-րդ դարի հայ ընթերցողական մշակույթի և Կոստանդնուպոլսի գրական կյանքի պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողներին։ Հեղինակի, սյուժեի և ստեղծագործության գրական աղբյուրների վերաբերյալ ավելի հստակ եզրակացություններ անելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գրքի տիտղոսաթերթը և բնագիրը։