Геолого-структурные особенности и генетическая модель формирования Тухманукского золото-полиметаллического месторождения

Другие предметы

Գրքում ներկայացվում են բարձր ճշգրտության չափումների մեթոդները, երկրաչափական և տրիգոնոմետրիկ հաշվարկները, ինչպես նաև գեոդեզիական ցանցերի կառուցման սկզբունքները։ Քննարկվում են նաև ժամանակակից սարքավորումների և տեխնոլոգիաների կիրառությունը՝ տարածքների չափագրման և քարտեզագրման գործընթացներում։ Առանձին բաժիններ նվիրված են ինժեներական գեոդեզիային, որը կարևոր դեր ունի շինարարության, ճանապարհաշինության և այլ ինժեներական նախագծերում։ Ներկայացվում են նաև տվյալների մշակման և վերլուծության մեթոդները, որոնք կիրառվում են ճշգրիտ տեղագրական աշխատանքների ժամանակ։ Գիրքը կարևոր է մասնագիտական պատրաստվածության համար, քանի որ այն համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական կիրառությունները՝ օգնելով ուսանողներին և մասնագետներին զարգացնել գեոդեզիական հմտությունները։

Культура

Մարտիրոս Սարյանը հայ կերպարվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից և գեղանկարչության խոշոր վարպետներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները մեծապես նպաստել են հայ ազգային գեղանկարչության ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Նա ծնվել է Նոր Նախիջևանում և վաղ տարիքից հետաքրքրվել է արվեստով՝ հետագայում ուսանելով Մոսկվայի գեղարվեստական ուսումնարանում, որտեղ ստացել է բարձր մասնագիտական կրթություն։ Սարյանի արվեստը առանձնանում է վառ գույներով, արևային լուսավորությամբ և բնության հանդեպ առանձնահատուկ սիրով, որի միջոցով նա կարողացել է ստեղծել իր ուրույն գեղարվեստական աշխարհը։ Նրա նկարներում հաճախ պատկերված են Հայաստանի բնաշխարհը, լեռները, գյուղերը, ինչպես նաև արևելյան կոլորիտը, որը նրան առանձնացնում է եվրոպական գեղանկարչական դպրոցներից։ Սարյանի ստեղծագործությունները համադրում են իրականությունն ու հուզական ընկալումը՝ ստեղծելով կենսախինդ և դրական տրամադրությամբ լի պատկերներ։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայաստան», «Արարատյան դաշտ», «Ծաղկած լեռներ», ինչպես նաև բազմաթիվ դիմանկարներ և բնանկարներ, որոնք համարվում են հայ գեղանկարչության դասական նմուշներ։ Սարյանը մեծ դեր է ունեցել նաև հայկական արվեստի կազմակերպման և զարգացման գործում՝ մասնակցելով արվեստի հաստատությունների ստեղծմանը և նոր սերնդի նկարիչների կրթությանը։ Նրա արվեստը գնահատվել է ոչ միայն Հայաստանում, այլև միջազգային ցուցահանդեսներում, որտեղ նա ստացել է բարձր պարգևներ և ճանաչում։ Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործական ժառանգությունը համարվում է հայ մշակույթի անգնահատելի հարստություն, իսկ նրա նկարները պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում։ Նրա անունը այսօր խորհրդանշում է հայկական գեղանկարչության պայծառությունը, ազգային ինքնությունը և ստեղծագործական ազատությունը։

Психология

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է հուզական ինտելեկտի և անձնային առանձնահատկությունների ազդեցությունը ուսանողների ակադեմիական առաջադիմության վրա՝ ընդգծելով ճանաչողական, հուզական և վարքային գործոնների փոխկապակցվածությունը ուսումնական գործընթացում։ Նշվում է, որ հուզական ինտելեկտը, ներառյալ սեփական և ուրիշների հույզերի ճանաչումը, կառավարումը և կառուցողական արտահայտումը, կարևոր դեր ունի ուսման ընթացքում ինքնակարգավորման, սթրեսի հաղթահարման և մոտիվացիայի պահպանման մեջ։ Բարձր հուզական ինտելեկտ ունեցող ուսանողները սովորաբար ավելի արդյունավետ են հարմարվում ուսումնական պահանջներին, կարողանում են հաղթահարել քննաշրջանային լարվածությունը և կառուցել համագործակցային հարաբերություններ դասընկերների ու դասախոսների հետ։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ անձնային առանձնահատկությունները՝ ինչպիսիք են պատասխանատվության զգացումը, համառությունը, ինքնավստահությունը, բացվածությունը փորձի նկատմամբ և նպատակասլացությունը, էական ազդեցություն ունեն ուսումնական հաջողությունների վրա։ Վերլուծվում է նաև, որ ներքին մոտիվացիան և ինքնարդյունավետության զգացումը կարող են ուժեղացնել հուզական ինտելեկտի դրական ազդեցությունը, ստեղծելով կայուն հիմք բարձր առաջադիմության համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ուսանողների ակադեմիական հաջողությունը պայմանավորված է ոչ միայն ինտելեկտուալ կարողություններով, այլ նաև հուզական և անձնային գործոնների համալիր փոխազդեցությամբ, որոնք միասին ձևավորում են ուսումնական վարքի արդյունավետությունը։

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է երկարմատ կամ միարմատ բառերի ներկայացմանն ու բառարանագիտական մշակմանը երկլեզու բառարաններում՝ հայերեն-ռուսերեն և ռուսերեն-հայերեն բառարանների նյութի հիման վրա։ Աշխատության կենտրոնում արմատակից բառերի բառարանային ներկայացման առանձնահատկություններն են, դրանց փոխկապակցվածության բացահայտումը և այն մեթոդների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է նման բառերը համակարգված ու օգտակար ձևով ներկայացնել երկլեզու բառարաններում։ Թեման միավորում է ընդհանուր լեզվաբանության, բառարանագիտության և թարգմանական լեզվաբանության խնդիրները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հայերենի և ռուսերենի միջև բառային համապատասխանությունների ու տարբերությունների բացահայտմանը։ Արմատակից բառերը բառապաշարի այն միավորներն են, որոնք կապված են ընդհանուր արմատով կամ ընդհանուր բառաստեղծական հիմքով և ձևավորում են բառային ընտանիքներ։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր է բառապաշարի կառուցվածքը հասկանալու համար, քանի որ առանձին բառերը հաճախ գոյություն ունեն ոչ թե մեկուսացված, այլ իմաստային, ձևաբանական և բառակազմական կապերի ամբողջ համակարգում։ Երկլեզու բառարանում այդ հարաբերությունների ճիշտ ներկայացումը կարող է էապես բարձրացնել բառարանի տեղեկատվական արժեքը և օգտվողին հնարավորություն տալ ավելի լավ հասկանալու բառերի միջև առկա կապերը։ Հայերեն և ռուսերեն լեզուների համեմատական դիտարկումն այս առումով առանձնահատուկ հետաքրքրություն ունի։ Երկու լեզուները տարբեր են իրենց քերականական կառուցվածքով, բառակազմական միջոցներով և բառապաշարի կազմակերպման առանձնահատկություններով, ուստի նույն արմատային կամ իմաստային կապը երկու լեզուներում կարող է արտահայտվել տարբեր ձևերով։ Որոշ դեպքերում հնարավոր է գտնել ուղղակի արմատակից համապատասխանություններ, իսկ այլ դեպքերում նույն իմաստային դաշտը ձևավորվում է տարբեր արմատներով կամ տարբեր բառակազմական մոդելներով։ Այս հանգամանքը երկլեզու բառարանագրության մեջ պահանջում է ոչ միայն բառերի թարգմանական համարժեքների մեխանիկական ներկայացում, այլև դրանց կառուցվածքային ու իմաստային հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե ինչպես են արմատակից բառերը ներկայացված գործող հայերեն-ռուսերեն և ռուսերեն-հայերեն բառարաններում։ Դրա համար կարող են ուսումնասիրվել բառարանային հոդվածների կառուցվածքը, գլխաբառերի ընտրությունը, ածանցյալների և բարդությունների ներկայացման եղանակները, հղումային համակարգերը, թարգմանական համարժեքների դասավորությունը և բառերի միջև ներքին կապերի արտահայտման միջոցները։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես բառարանների առավելությունները, այնպես էլ այն դեպքերը, երբ բառային ընտանիքի անդամները ներկայացված են միմյանցից առանձնացված և օգտագործողը դժվարությամբ կարող է վերականգնել դրանց ընդհանուր բառակազմական կամ արմատային կապը։ Երկլեզու բառարանի հիմնական նպատակը սովորաբար մեկ լեզվի բառային միավորները մյուս լեզվով համարժեքներով ներկայացնելն է, սակայն ժամանակակից բառարանագրական մոտեցումները պահանջում են ավելի լայն տեղեկատվություն։ Օգտվողի համար կարևոր է ոչ միայն իմանալ բառի թարգմանությունը, այլև հասկանալ դրա իմաստային տարբերությունները, ոճական կիրառությունը, բառակազմական հնարավորությունները և կապը նույն ընտանիքի այլ բառերի հետ։ Այդ տեսանկյունից արմատակից բառերի համակարգված ներկայացումը կարող է բառարանը դարձնել ոչ միայն թարգմանական, այլև լեզվի ուսուցման և բառապաշարի յուրացման արդյունավետ գործիք։ Հատուկ նշանակություն ունի բառային ընտանիքի հասկացությունը։ Միևնույն արմատից կազմված բառերը կարող են ունենալ տարբեր քերականական կարգեր, տարբեր իմաստային նրբերանգներ և տարբեր գործածական սահմաններ։ Դրանց միջև կապը կարող է լինել անմիջական կամ ավելի հեռավոր, իսկ որոշ դեպքերում պատմականորեն ընդհանուր ծագում ունեցող բառերը ժամանակի ընթացքում կարող են իմաստային զգալի տարբերություններ ձեռք բերել։ Հետևաբար բառարանագիրը պետք է տարբերակի զուտ ձևական արմատային ընդհանրությունը և իրական բառային-իմաստային կապը։ Այս խնդիրը հատկապես կարևոր է երկլեզու բառարաններում, որտեղ մեկ լեզվի բառային ընտանիքի կառուցվածքը կարող է ամբողջությամբ չհամընկնել մյուս լեզվի համապատասխան ընտանիքի հետ։ Ռուսերենում բառաստեղծական հարաբերությունները հաճախ արտահայտվում են արմատի և ածանցների միջոցով, մինչդեռ հայերենում կարող են գործել այլ բառակազմական մոդելներ և ձևաբանական միջոցներ։ Այդ պատճառով նույն բառային ընտանիքի անդամների թարգմանական համապատասխանությունները կարող են ունենալ տարբեր կառուցվածքներ։ Որոշ հայերեն բառերի համար ռուսերենում կարող են լինել միարմատ համարժեքներ, մինչդեռ այլ դեպքերում համապատասխան իմաստը կարող է արտահայտվել նկարագրական ձևով, այլ արմատով կամ այլ բառակազմական կառուցվածքով։ Այսպիսի տարբերությունների բացահայտումը կարևոր է ինչպես բառարանագրության տեսության, այնպես էլ գործնական բառարանների կազմման համար։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև բառարանային հոդվածի ներսում արմատակից բառերի փոխկապակցման խնդիրը։ Հնարավոր մեթոդներից են հղումները, բառային ընտանիքների խմբավորումը, ածանցյալների ներկայացումը հիմնական բառի ներքո կամ համապատասխան նշումների կիրառումը։ Յուրաքանչյուր մեթոդ ունի իր առավելություններն ու սահմանափակումները։ Լավ մշակված համակարգը պետք է միաժամանակ ապահովի տեղեկատվության ամբողջականությունը և բառարանի օգտագործման հարմարավետությունը՝ չծանրաբեռնելով բառարանային հոդվածը ավելորդ նյութով։ Աշխատությունը կարևոր է նաև թարգմանական պրակտիկայի տեսանկյունից։ Արմատակից բառերի ճիշտ տարբերակումը կարող է օգնել թարգմանչին խուսափել կեղծ կամ մասնակի համարժեքներից, ինչպես նաև ճիշտ ընտրել տվյալ համատեքստին համապատասխան բառը։ Հատկապես կարևոր է այն դեպքը, երբ երկու լեզուներում արմատային ընդհանրությունը կարող է ստեղծել իմաստային սխալ նույնացման վտանգ։ Բառարանի կառուցվածքային և իմաստային հստակ ներկայացումը կարող է նվազեցնել նման սխալների հավանականությունը։ Լեզու սովորողների համար նույնպես արմատակից բառերի համակարգային ներկայացումը կարող է զգալի առավելություն ունենալ։ Եթե սովորողը տեսնում է, թե ինչպես են մեկ արմատից կազմվում տարբեր բառեր և ինչպես են դրանք համապատասխանեցվում մյուս լեզվի բառապաշարին, նա կարող է ավելի հեշտ ընդլայնել իր բառապաշարը և հասկանալ բառակազմական օրինաչափությունները։ Այսպիսով, բառարանը վերածվում է ոչ միայն բառի թարգմանությունը գտնելու միջոցի, այլև լեզվի կառուցվածքն ինքնուրույն ուսումնասիրելու գործիքի։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արմատակից բառերի խնդիրը երկլեզու բառարանագրության մեջ ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն։ Հայերեն-ռուսերեն և ռուսերեն-հայերեն բառարանների նյութի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր լեզուների բառային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պարզել բառային ընտանիքների ներկայացման արդյունավետ եղանակները և կատարելագործել երկլեզու բառարանների կազմման սկզբունքները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բառարանագիրներին, թարգմանիչներին, հայերեն և ռուսերեն լեզուների մասնագետներին, ինչպես նաև լեզվաբանական և թարգմանական ֆակուլտետների ուսանողներին՝ հատկապես երկլեզու բառարանների կառուցվածքի, բառային-բառակազմական կապերի և հայերեն-ռուսերեն լեզվական համապատասխանությունների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Медицина

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հղիության բարձր ռիսկի պայմաններում հայ բնակչության կանանց շրջանում ժառանգական և ձեռքբերովի թրոմբոֆիլիաների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են արյան մակարդելիության համակարգի խանգարումները, դրանց առաջացման հնարավոր գենետիկական և ձեռքբերովի գործոնները, ինչպես նաև հղիության ընթացքում թրոմբոզային բարդությունների զարգացման հավանականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժառանգական նախատրամադրվածության ուսումնասիրությանը, գենետիկական առանձնահատկությունների բացահայտմանը և դրանց հնարավոր կապին հղիության անբարենպաստ ելքերի հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև ձեռքբերովի թրոմբոֆիլիկ վիճակները, դրանց ախտորոշման հնարավորությունները և հղիության ընթացքի վրա դրանց ազդեցության առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում բարձր ռիսկի հղիությունների ժամանակ թրոմբոֆիլիաների հայտնաբերման, գնահատման և կլինիկական նշանակության խնդիրները, ինչպես նաև մայրական և պտղային բարդությունների կանխարգելման մոտեցումները։ Կարևորվում է լաբորատոր, կլինիկական և գենետիկական տվյալների համադրումը՝ ռիսկի գործոնների ավելի ամբողջական գնահատման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հղիության ընթացքում թրոմբոֆիլիկ վիճակների վաղ հայտնաբերման և ռիսկի անհատական գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը, ինչպես նաև բժշկական հսկողության և կանխարգելիչ ռազմավարությունների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մանկաբարձ-գինեկոլոգներին, հեմատոլոգներին, բժշկական գենետիկներին, պերինատոլոգներին, լաբորատոր բժշկության մասնագետներին, գիտաշխատողներին և բարձր ռիսկի հղիության խնդիրներով զբաղվող բժշկական հանրությանը։

Литература

Հուզական և հոգեբանական շերտերով հարուստ գեղարվեստական ստեղծագործություն է, որտեղ հեղինակը անդրադառնում է մարդու ներաշխարհին, սիրո, կորստի, հիշողությունների և երջանկության փխրունության թեմաներին։ Գրքում ներկայացված են մարդկային ապրումներ, որոնք հաճախ հակասական են՝ ցավի ու ուրախության, հույսի ու հիասթափության, միայնության ու սիրո միջև։ Վերնագիրը խորհրդանշում է այն հազվագյուտ և խոր զգացողությունը, երբ երջանկությունը դառնում է այնքան ուժեղ, որ վերածվում է արցունքի, իսկ մարդկային հոգին բացահայտում է իր ամենանուրբ շերտերը։ Ջուլիետտա Մնացականյանը պատկերավոր և զգայական լեզվով ստեղծում է պատմություններ ու մտորումներ, որոնք ընթերցողին մղում են ինքնավերլուծության և սեփական զգացմունքների վերաիմաստավորման։ Ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ ունեն հիշողությունները, մարդկային հարաբերությունների բարդությունը, ներքին պայքարը և հոգևոր վերածննդի գաղափարը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են նույնիսկ ամենադժվար փորձությունները մարդուն բերել ներքին լույսի, սիրո և կյանքի արժեքի ավելի խոր գիտակցման։ Գիրքը առանձնանում է անկեղծ հուզականությամբ, քնարական շնչով և հոգեբանական նրբությամբ, ինչը այն դարձնում է ազդեցիկ ընթերցում զգայական և մտածող ընթերցողների համար։