Գիտական իմացության հիմնական մեթոդների կիրառումը ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է բժշկական գաղտնիքի պահպանման, բժշկի մասնագիտական պարտականությունների և ամուսնությունից առաջ բժշկական զննության կազմակերպման հետ կապված բարոյագիտական, իրավական ու հասարակական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայոց եկեղեցու Սինոդի համապատասխան հրամանագրի պատմական համատեքստում։ Հրատարակության հիմնական թեման բժշկական տեղեկությունների գաղտնիության և եկեղեցական կարգադրությունների փոխհարաբերությունն է, որը կարևոր նշանակություն ունի բժշկության պատմության, բժշկական էթիկայի, եկեղեցական իրավունքի և հասարակական հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բժշկական գաղտնիքի հասկացությանը, հիվանդի առողջական վիճակի վերաբերյալ տեղեկությունների պահպանման անհրաժեշտությանը, բժշկի մասնագիտական պատասխանատվությանը և բժշկական գործունեության ընթացքում առաջացող բարոյական պարտավորություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում է այն հիմնախնդիրը, թե որքանով կարող էր ամուսնությունից առաջ իրականացվող բժշկական զննությունը համատեղելի լինել անձնական կյանքի գաղտնիության, անհատի արժանապատվության և բժշկի մասնագիտական պարտականությունների հետ։ Կարևորվում է պատմական ժամանակաշրջանի հասարակական պատկերացումների ուսումնասիրությունը, երբ ամուսնությունը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես երկու անձանց միություն, այլև որպես ընտանիքի, համայնքի, եկեղեցու և հասարակության համար կարևոր հաստատություն։ Այդ պայմաններում ամուսնության նախապատրաստման հետ կապված բժշկական պահանջները կարող էին առաջացնել իրավական և բարոյական հարցեր՝ կապված առողջական տեղեկությունների բացահայտման, ամուսնացող անձանց փոխադարձ տեղեկացվածության և բժշկական եզրակացությունների օգտագործման հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հայոց եկեղեցու կառավարման մարմինների և բժշկական մասնագիտական շրջանակների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև եկեղեցական կարգադրությունների ազդեցությանը հասարակական կյանքի և ընտանեկան հարաբերությունների կազմակերպման վրա։ Հրատարակության թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին պատմական պայմաններում սահմանվում բժշկի պատասխանատվության շրջանակները, ինչպիսի պատկերացումներ կային հիվանդի անձնական տեղեկությունների պաշտպանության վերաբերյալ և ինչ հակասություններ կարող էին առաջանալ հասարակական շահի ու անհատական իրավունքների միջև։ Անդրադարձ է կատարվում նախաամուսնական բժշկական զննության նպատակների պատմական ընկալմանը, առողջական վիճակի գնահատման անհրաժեշտության հիմնավորումներին և այդպիսի զննությունների կազմակերպման հնարավոր իրավական ու բարոյագիտական հետևանքներին։ Կարևորվում է բժշկական գաղտնիքի պահպանման սկզբունքը՝ որպես բժշկի և հիվանդի միջև վստահության ձևավորման կարևոր պայման, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչ հանգամանքներում և ինչ իրավական հիմքերով կարող էր քննարկվել բժշկական տեղեկությունների փոխանցումը երրորդ անձանց։ Աշխատության շրջանակներում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում եկեղեցական և աշխարհիկ իրավակարգավորումների փոխհարաբերությունը, քանի որ ամուսնության վերաբերյալ կրոնական կանոնները պատմականորեն առնչվել են ընտանեկան իրավունքի, հասարակական բարոյականության և անձնական կյանքի տարբեր ոլորտներին։ Քննարկման առարկա կարող են լինել նաև բժշկական զննության կամավորության, համաձայնության, անձնական տեղեկությունների հրապարակման սահմանների և բժշկական եզրակացությունների նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի հարցերը։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև բժշկական մասնագիտական էթիկայի պատմական զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գաղտնիության, մասնագիտական պարտքի և հասարակական պատասխանատվության վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորումն ու փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ պատմական բժշկական և եկեղեցական մոտեցումները անհրաժեշտ է գնահատել իրենց ժամանակաշրջանի գիտական գիտելիքների, իրավական կարգավորումների և հասարակական արժեքների համատեքստում՝ դրանք չնույնացնելով ժամանակակից բժշկական էթիկայի չափանիշների հետ։ Ժամանակակից տեսանկյունից թեման առնչվում է տեղեկացված համաձայնության, բժշկական տվյալների պաշտպանության, անձնական կյանքի անձեռնմխելիության և բժշկական միջամտությունների իրավաչափության սկզբունքներին։ Միաժամանակ պատմական աղբյուրի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե ինչպես էին ձևավորվում այդ սկզբունքների վերաբերյալ քննարկումները և ինչ դեր էին կատարում կրոնական հաստատությունները բժշկական ու ընտանեկան հարաբերությունների կարգավորման գործընթացներում։ Հետազոտական հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև բժշկության և կրոնի փոխազդեցությունը, մասնագիտական ինքնավարության սահմանները, հասարակական առողջության պահպանման վերաբերյալ պատմական պատկերացումները և բժշկական որոշումների վրա ոչ բժշկական հաստատությունների ազդեցության հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարող է օգտագործվել հայկական հասարակության պատմության, եկեղեցական կառավարման, բժշկական իրավունքի և բարոյագիտական մտքի զարգացման համեմատական ուսումնասիրություններում։ Հատուկ արժեք ունի նաև հրատարակության լեզվական և պատմամատենագիտական առանձնահատկությունը, քանի որ ռուսերենի նախահեղափոխական ուղղագրությամբ ներկայացված վերնագիրը վկայում է դրա պատմական բնույթի մասին և հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու համապատասխան ժամանակաշրջանի հասարակական ու մասնագիտական բանավեճերի շրջանակներում։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել բժշկական գաղտնիքի վերաբերյալ իրավական պատկերացումների պատմական զարգացման, ամուսնության ինստիտուտի կարգավորման առանձնահատկությունների և Հայոց եկեղեցու ու բժշկական հանրության փոխհարաբերությունների ավելի խորքային ընկալմանը։ Այն ունի պատմագիտական, իրավագիտական, բժշկագիտական և մշակութաբանական նշանակություն՝ որպես բժշկական մասնագիտական էթիկայի և եկեղեցական կարգավորումների հատման կետում առաջացող խնդիրների ուսումնասիրության աղբյուր։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բժշկության պատմաբանների, բժիշկների, բժշկական էթիկայի մասնագետների, իրավաբանների, եկեղեցական իրավունքի հետազոտողների, պատմաբանների, աստվածաբանների, մշակութաբանների, դասախոսների, ուսանողների և հայկական հասարակության բժշկական ու իրավական մտքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր հրատարակված գրքերի տեղեկատվական ցանկ՝ նպատակ ունենալով համակարգել և ընթերցողներին հասանելի դարձնել տվյալ ժամանակահատվածում լույս տեսած գիտական, արտադրական և ուսումնամեթոդական գրականությունը։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծության, անասնաբուծության, հողագիտության, ագրոտեխնիկայի, բույսերի պաշտպանության, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և մեքենայացման ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են գյուղատնտեսական գիտության և պրակտիկայի արդի զարգացումները։ Նյութը ներկայացված է տեղեկատվական-մատենագիտական սկզբունքով՝ ապահովելով գրքերի հիմնական տվյալների համակարգված շարադրանք, ինչը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ կողմնորոշվել մասնագիտական գրականության հոսքի մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները գիտական կամ կիրառական նպատակներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, հողի արդյունավետ օգտագործման և ագրարային ոլորտի կայուն զարգացման խնդիրներին անդրադարձող հրատարակություններին։ Այս տեղեկատուն ծառայում է որպես օգտակար գործիք գիտաշխատողների, գյուղատնտեսների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գիտական տեղեկատվության տարածմանը և գյուղատնտեսական գիտելիքների արդիականացմանը։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է շերտավոր շերտաձև մարմինների և սալերի խառը եզրային խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շերտերի միջև ոչ լրիվ կոնտակտի պայմաններում։ Քննարկվում են առաձգականության տեսության և դեֆորմացվող պինդ մարմնի մեխանիկայի հիմնական դրույթները, բազմաշերտ կառուցվածքների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի որոշման մեթոդները և տարբեր մեխանիկական հատկություններ ունեցող շերտերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շերտերի սահմանային մակերևույթներում առաջացող լարումների, տեղաշարժերի և դեֆորմացիաների բաշխմանը, ինչպես նաև դրանց վրա ոչ լրիվ մեխանիկական կոնտակտի ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են շերտերի մասնակի միացման, սահմանային մակերևույթների սահքի, տեղային անջատման և կոնտակտային փոխազդեցության տարբեր պայմանների մաթեմատիկական նկարագրման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են խառը եզրային պայմաններով խնդիրների ձևակերպման առանձնահատկությունները, երբ մարմնի սահմանների տարբեր հատվածներում տրվում են տեղաշարժերի, լարումների կամ արտաքին բեռնվածքների համապատասխան պայմաններ։ Կարևորվում են դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումների կիրառումը, սահմանային պայմանների համաձայնեցումը և բազմաշերտ համակարգերի մեխանիկական վարքագծի վերլուծության մաթեմատիկական մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել վերլուծական և թվային լուծման եղանակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշելու լարվածադեֆորմացիոն վիճակի բնութագրերը տարբեր երկրաչափական, նյութական և կոնտակտային պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում շերտերի առաձգական հատկությունների, հաստությունների հարաբերակցության, արտաքին բեռնվածքների և կոնտակտային գոտիների չափերի ազդեցությանը կառուցվածքի մեխանիկական վիճակի վրա։ Առանձնացվում են լարումների կենտրոնացման, շերտերի միջև փոխազդեցության անհամասեռության և հնարավոր կառուցվածքային վնասվածքների առաջացման հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում են նաև ստացված լուծումների ճշգրտության գնահատումը, սահմանային դեպքերի ուսումնասիրությունը և տարբեր մաթեմատիկական մոտեցումների համեմատական վերլուծությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բազմաշերտ կառուցվածքների ամրության, կայունության և հուսալիության գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը։ Ուսումնասիրությունը նշանակություն ունի կիրառական մաթեմատիկայի, առաձգականության տեսության, կոնտակտային մեխանիկայի և շերտավոր կառուցվածքների հաշվարկման տեսության զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մեխանիկոսների, կիրառական մաթեմատիկոսների, կառուցվածքային ինժեներների, նյութագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Другие предметы

Հրատարակությունը տեղեկատվական և մատենագիտական բնույթի ամենամյա տեղեկատու է, որը նախատեսված է տվյալ տարվա ընթացքում նշվող կարևոր հոբելյանների, պատմական իրադարձությունների, մշակութային տարելիցների և նշանավոր անձանց հիշատակի օրերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն Հայաստանի ազգային գրադարանի երկարամյա պարբերական հրատարակություններից է և ծառայում է որպես օժանդակ աղբյուր գրադարանների, կրթական ու մշակութային հաստատությունների, զանգվածային լրատվամիջոցների և տարբեր կազմակերպությունների համար՝ հոբելյանական միջոցառումների, ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, թեմատիկ հանդիպումների և այլ նախաձեռնությունների կազմակերպման ընթացքում։ Տեղեկատուի կառուցվածքը սովորաբար հիմնված է օրացուցային սկզբունքի վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս տարվա ամիսների և համապատասխան ամսաթվերի հաջորդականությամբ ներկայացնել հիշարժան իրադարձություններն ու տարելիցները։ Նյութերում կարող են ընդգրկվել հայ և համաշխարհային մշակույթի, գրականության, արվեստի, գիտության, կրթության և հասարակական կյանքի ներկայացուցիչների ծննդյան կամ գործունեության նշանակալի տարեդարձերը, ինչպես նաև պատմական ու մշակութային կարևոր իրադարձությունների տարելիցները։ Անձանց և իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարող է ուղեկցվել համառոտ կենսագրական, պատմական կամ տեղեկատու տվյալներով, որոնք ընթերցողին հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ հոբելյանի նշանակության մասին։ Մատենագիտական բաղադրիչը կարևոր նշանակություն ունի թեմայի հետագա ուսումնասիրման համար՝ ուղղորդելով համապատասխան գրականության և տեղեկատվական աղբյուրների որոնումը։ Հրատարակությունն առանձնապես օգտակար է գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման տեսանկյունից, քանի որ դրա հիման վրա հնարավոր է նախապես ծրագրել տարվա մշակութային և կրթական միջոցառումները, ձևավորել թեմատիկ ցուցադրություններ ու գրքային ցուցահանդեսներ և պատրաստել տեղեկատվական նյութեր։ Միաժամանակ այն նպաստում է ազգային և համաշխարհային մշակութային ժառանգության հանրահռչակմանը, պատմական հիշողության պահպանմանը և նշանակալի գործիչների գործունեության վերաբերյալ հանրային իրազեկվածության բարձրացմանը։ Տարբեր տարիների թողարկումների համադրական ուսումնասիրությունը կարող է նաև ցույց տալ, թե ժամանակի ընթացքում ինչպիսի պատմական ու մշակութային տարելիցներ են ընդգրկվել գրադարանային տեղեկատվական աշխատանքի շրջանակում։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համատեղում է օրացուցային, տեղեկատվական, մատենագիտական և մշակութային-լուսավորչական գործառույթները՝ ծառայելով որպես գործնական տեղեկատու տարվա հիշարժան իրադարձությունների ներկայացման և դրանց նվիրված աշխատանքների կազմակերպման համար։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Դվինի և Անիի հնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերված ներկազարդված, բայց լաքապատ չհանդիսացող կերամիկայի ուսումնասիրությանը։ Նյութում ներկայացվում են հնագիտական շերտերի ստուգված տվյալները, կերամիկական նմուշների ֆիզիկամետաղական առանձնահատկությունները, ձևերը, դեկորատիվ տարրերը և արտադրության տեխնիկայի առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը վերլուծում է կերամիկայի դեկորատիվ համակարգը՝ համեմատական ուսումնասիրություններ կատարելով ժամանակակից և հին ժամանակաշրջանների օրինակների հետ, ինչպես նաև անդրադառնում սոցիալական և տնտեսական կոնտեքստին՝ կերամիկայի օգտագործման ու նշանակության տեսանկյունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Դվինի և Անիի կերամիկայի մշակութային և պատմական նշանակությանը՝ տարածաշրջանի առևտրային, արվեստի և արտադրական ավանդույթները հասկանալու համար։ Նյութը արժեքավոր է հնագիտական, արվեստաբանության և մշակութաբանության ոլորտների մասնագետների համար՝ տրամադրելով նոր տվյալներ միջնադարյան հայ քաղաքի և բնակավայրերի նյութական մշակույթի մասին։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում բնական պայմաններում աճող առավել տարածված վայրի բանջարաբույսերի բազմազանության, կենսաբանական առանձնահատկությունների, տարածվածության և օգտագործման հնարավորությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են սննդային նշանակություն ունեցող վայրի բուսատեսակները, դրանց աճելավայրերը, էկոլոգիական պահանջները, սեզոնային զարգացումը և բնական պաշարների վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դաշտային բուսաբանական ուսումնասիրություններին, որոնց միջոցով հնարավոր է իրականացնել տեսակների հայտնաբերում, հավաքում, տարածման վայրերի գրանցում և պոպուլյացիաների ընդհանուր վիճակի գնահատում։ Տեսակների ճշգրտման և համակարգման համար կիրառվում են կարգաբանական ու համեմատական-մորֆոլոգիական մեթոդներ՝ ուսումնասիրելով բույսերի արտաքին կառուցվածքային հատկանիշները և դրանց տարբերակիչ առանձնահատկությունները։ Կարող են իրականացվել նաև աշխարհագրական և էկոլոգիական դիտարկումներ՝ պարզելու տարբեր տեսակների տարածվածության կապը բարձրության, կլիմայական պայմանների, հողի առանձնահատկությունների և բնական միջավայրի այլ գործոնների հետ։ Սննդային արժեքի գնահատման նպատակով կարևոր նշանակություն ունեն լաբորատոր և կենսաքիմիական հետազոտությունները, որոնց միջոցով ուսումնասիրվում են բուսական հումքի հիմնական սննդային բաղադրիչները, վիտամինները, հանքային նյութերը և կենսաբանական ակտիվ միացությունները։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տարբեր վայրի բանջարաբույսերը գնահատել ըստ սննդային արժեքի, օգտագործվող մասերի, հասանելիության և մշակության հնարավորությունների։ Ուսումնասիրվում են նաև դրանց օգտագործման ավանդական եղանակները՝ համադրելով ազգաբուսաբանական տվյալները ժամանակակից սննդային և գյուղատնտեսական մոտեցումների հետ։ Փորձարարական մշակության մեթոդների կիրառմամբ հնարավոր է գնահատել ընտրված տեսակների ընտելացման, բազմացման և գյուղատնտեսական արտադրության մեջ ներգրավման հնարավորությունները։ Կարևոր ուղղություն է բնական պաշարների կայուն օգտագործման գնահատումը, քանի որ վայրի բույսերի ինտենսիվ հավաքը կարող է ազդել առանձին պոպուլյացիաների պահպանության վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել նոր կամ քիչ օգտագործվող սննդային բուսական ռեսուրսների բացահայտման, սննդակարգի բազմազանեցման, գյուղատնտեսական մշակաբույսերի տեսականու ընդլայնման և տեղական բուսական գենետիկական ռեսուրսների պահպանության նպատակներով։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն բուսաբանության, բանջարաբուծության, սննդագիտության, ազգաբուսաբանության և կենսաբազմազանության պահպանության համար՝ նպաստելով Հայաստանի վայրի ուտելի բուսական ռեսուրսների ճանաչմանը և դրանց արդյունավետ ու կայուն օգտագործման հնարավորությունների գնահատմանը։