Գիտական և հրապարակախոսական աշխատություններ-Վարազդատ Տերոյան

Medicine

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հիպոկինեզիայի՝ կենդանիների շարժողական ակտիվության սահմանափակման, ազդեցությանը նյութափոխանակության որոշ գործընթացների և օրգանիզմի բնական դիմադրողականության վրա։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են շարժողական ակտիվության նվազեցման պայմաններում կենդանիների օրգանիզմում տեղի ունեցող ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական փոփոխությունները, մասնավորապես՝ նյութափոխանակության տարբեր օղակների գործունեության հնարավոր խանգարումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե երկարատև կամ արտահայտված շարժողական սահմանափակումը ինչպես կարող է անդրադառնալ օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի, էներգետիկ փոխանակության և ներքին հավասարակշռության պահպանման մեխանիզմների վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է բնական դիմադրողականությունը՝ որպես օրգանիզմի արտաքին անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ պաշտպանական կարողությունների կարևոր բաղադրիչ, և դրա փոփոխությունները հիպոկինեզիայի պայմաններում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու շարժողական ակտիվության և օրգանիզմի նյութափոխանակային ու պաշտպանական համակարգերի միջև փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև գնահատելու երկարատև անշարժության հնարավոր հետևանքները կենդանիների ֆիզիոլոգիական վիճակի վրա։ Ստացված տվյալները կարող են նշանակություն ունենալ կենդանիների պահվածքի և պահման պայմանների, ֆիզիոլոգիական հետազոտությունների, անասնաբուժության և կենդանիների առողջության պահպանման հետ կապված խնդիրների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգներին, կենսաբաններին, անասնաբույժներին, կենսաքիմիկոսներին, գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության դրամաշրջանառության կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական աճի ապահովման գործընթացի համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են դրամաշրջանառության էությունը, դրա հիմնական բաղադրիչները և տնտեսության բնականոն գործունեության մեջ ունեցած նշանակությունը, ինչպես նաև դրամական զանգվածի, փողի պահանջարկի և առաջարկի, վարկավորման ու ֆինանսական միջնորդության փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամաշրջանառության կարգավորման և մակրոտնտեսական կայունության միջև առկա կապին՝ հաշվի առնելով գնաճի, տոկոսադրույքների, փոխարժեքի, տնտեսական ակտիվության և ֆինանսական շուկայի զարգացման ազդեցությունը։ Քննարկվում են ՀՀ դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքներն ու դրանց կիրառման առանձնահատկությունները, կենտրոնական բանկի դերը դրամական առաջարկի կարգավորման, գների կայունության պահպանման և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովման գործում։ Վերլուծվում են նաև դրամաշրջանառության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ տնտեսական ցիկլերը, բնակչության և ձեռնարկությունների ֆինանսական վարքագիծը, արտաքին առևտուրը, կապիտալի հոսքերը և միջազգային տնտեսական զարգացումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դրամաշրջանառության արդյունավետ կարգավորման և տնտեսական աճի միջև օպտիմալ հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ չափազանց ընդլայնված կամ սահմանափակված դրամական առաջարկը կարող է տարբեր ազդեցություններ ունենալ արտադրության, սպառման, ներդրումների և գների մակարդակի վրա։ Ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու ՀՀ դրամաշրջանառության կարգավորման առկա խնդիրները, գնահատելու կիրառվող մեխանիզմների արդյունավետությունը և ներկայացնելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են ներառել դրամավարկային քաղաքականության գործիքների արդյունավետ համադրումը, ֆինանսական շուկաների խորացումը, վարկավորման հասանելիության բարելավումը, դրամական հոսքերի առավել արդյունավետ կառավարումը և տնտեսական աճին նպաստող ֆինանսական պայմանների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ՀՀ մակրոտնտեսական քաղաքականության, դրամավարկային կարգավորման և կայուն տնտեսական աճի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Ազիզ Տեր Կոմիտաս քահանային և նրա անվան հետ կապված հրաշագործությունների մասին պատմություններին։ Վերնագրում գործածված «մյուճյուզե» բառը թուրքերենում նշանակում է հրաշք, ուստի գիրքը կարելի է դասել կրոնական հրաշապատում և սրբախոսական գրականության շարքին։ Նման ստեղծագործություններում հոգևորականի կերպարը ներկայացվում է հավատքի, բարեպաշտության և աստվածային զորության հետ ունեցած կապի միջոցով, իսկ հրաշքների մասին պատումները ծառայում են հավատացյալների հոգևոր ներշնչմանը և կրոնական համոզմունքների ամրապնդմանը։ Դրանք հաճախ արտահայտում են մարդկանց ակնկալիքները՝ կապված աղոթքի զորության, աստվածային միջամտության, բժշկության, օգնության և դժվարությունների հաղթահարման հետ։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են հրաշքների մասին ավանդությունները ձևավորվել և տարածվել հայ համայնքներում, ինչ դեր են ունեցել հոգևորականների հեղինակության պահպանման և հավատացյալների կրոնական կյանքի մեջ։ Այն նաև հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայատառ թուրքերեն գրականության և Կոստանդնուպոլսի բազմալեզու հրատարակչական միջավայրի ուսումնասիրության համար՝ որպես կրոնական բովանդակության փոխանցման ու տարածման յուրահատուկ օրինակ։

Religion

Հրատարակությունը ներառում է քրիստոնեական Սուրբ Գրքի Նոր Կտակարանի հիմնարար գրությունները՝ կենտրոնանալով Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, ուսմունքի և առաքյալների գործունեության վրա։ Ավետարանական հատվածներում ներկայացվում են Քրիստոսի ծննդյան, երկրային կյանքի, հրաշքների, առակների, քարոզների, չարչարանքների, խաչելության և հարության մասին պատմությունները։ Չորս Ավետարանների միջոցով ընթերցողին են փոխանցվում Քրիստոսի հոգևոր պատգամները, նրա վերաբերմունքը մարդկանց, հասարակության տարբեր խավերի և մարդկային բարոյական խնդիրների նկատմամբ։ Դրանց առանցքային գաղափարներն են հավատը, սերը, ողորմությունը, ներողամտությունը, խոնարհությունը, ապաշխարությունը, արդարությունն ու փրկության հույսը։ Առաքյալների գործերը շարունակում են ավետարանական պատումը՝ ներկայացնելով Սուրբ Հոգու իջնելը, քրիստոնեական առաջին համայնքների կազմավորումը, առաքյալների քարոզչական առաքելությունը և նոր հավատքի տարածումը տարբեր ժողովուրդների ու երկրամասերի շրջանում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Պետրոս և Պողոս առաքյալների գործունեության մասին վկայությունները, որոնք բացահայտում են վաղ եկեղեցու կազմակերպման, քարոզչության, հավատքի տարածման և համայնքային կյանքի ձևավորման ընթացքը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ընկալելու Ավետարանների և առաքելական պատմության փոխկապակցվածությունը՝ Քրիստոսի ուսմունքից մինչև դրա տարածումն ու հաստատումը քրիստոնեական աշխարհում։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության, անձնական ընթերցանության, եկեղեցական կյանքի և աստվածաբանական ուսումնասիրությունների համար։ Միաժամանակ հրատարակությունը արժեքավոր է հայերեն աստվածաշնչյան լեզվի, կրոնական թարգմանական ավանդույթի և հայ տպագիր սրբազան գրականության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Ներսես Շնորհալու բանաստեղծական ժառանգության գեղարվեստական և գաղափարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ միջնադարյան հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում հեղինակի ստեղծագործական աշխարհընկալումն է, բանաստեղծական մտածողությունը, լեզվաոճական համակարգը և այն գեղարվեստական միջոցները, որոնց շնորհիվ նրա երկերը դարձել են հայ միջնադարյան գրականության կարևորագույն ձեռքբերումներից։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նրա հոգևոր և աշխարհիկ թեմատիկ ուղղությունները, կրոնական ու բարոյախրատական գաղափարները, մարդու ներաշխարհի, մեղքի, ապաշխարության, հավատքի, սիրո և աստվածայինի հետ մարդու հարաբերության գեղարվեստական արտահայտությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բանաստեղծական ձևի և բովանդակության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ հեղինակի ստեղծագործություններում գաղափարական ասելիքը հաճախ միահյուսվում է մշակված տաղաչափական կառուցվածքի, հնչերանգային բազմազանության և երաժշտականության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տաղերի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, հանգավորման ու ռիթմի կիրառությանը, կրկնությունների, զուգահեռ կառույցների, հակադրությունների, դիմելաձևերի և այլ գեղարվեստական հնարների գործածությանը։ Նրա ստեղծագործական ոճի կարևոր կողմերից է խոսքի պարզության և գեղարվեստական հարստության համադրումը․ բարդ աստվածաբանական և բարոյական գաղափարները հաճախ արտահայտվում են մատչելի, պատկերավոր և հուզական լեզվով։ Հետազոտության առանձին ուղղություն կարող է լինել բնության և առօրյա կյանքի պատկերների կիրառությունը, որոնք հոգևոր բովանդակության հետ համադրվելով՝ ընդլայնում են բանաստեղծական պատկերների համակարգը։ Կարևոր է նաև ժողովրդական-բանահյուսական մտածողության և միջնադարյան գրական ավանդույթի փոխազդեցությունը, քանի որ այդ համադրությունը նպաստում է ստեղծագործությունների արտահայտչականությանը և ընթերցողի հետ անմիջական հաղորդակցությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև հեղինակի ստեղծագործությունների լեզվական առանձնահատկությունները՝ բառապաշարի ընտրությունը, պատկերավոր արտահայտությունները, դարձվածքները, հռետորական կառույցները և գրաբարյան լեզվի գեղարվեստական հնարավորությունների օգտագործումը։ Ներսես Շնորհալու բանաստեղծական արվեստի կարևոր առանձնահատկություններից է նաև երաժշտականության նկատմամբ հատուկ զգայունությունը․ նրա բազմաթիվ ստեղծագործություններ կապված են հոգևոր երգարվեստի և ծիսական մշակույթի հետ, ինչի շնորհիվ բանաստեղծական խոսքն ու երաժշտական կառուցվածքը փոխլրացնում են միմյանց։ Աշխատությունը կարող է ընդգծել նաև հեղինակի ստեղծագործության մարդասիրական և բարոյական ուղղվածությունը՝ ցույց տալով, որ նրա պոեզիան սահմանափակված չէ միայն կրոնական քարոզչությամբ, այլ անդրադառնում է մարդու հոգեբանական ապրումներին, բարոյական ընտրությանը և հասարակական հարաբերություններին։ Նրա բանաստեղծական ժառանգությունը կարևոր է նաև հայ գրականության հետագա զարգացման տեսանկյունից, քանի որ ձևի, լեզվի, թեմատիկայի և երաժշտականության բնագավառներում ստեղծված ավանդույթները ազդեցություն են ունեցել հետագա հոգևոր ու աշխարհիկ բանաստեղծության վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հետաքրքրել հայ գրականության պատմաբաններին, միջնադարագետներին, բանասերներին, լեզվաբաններին և հայ մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Ներսես Շնորհալու բանաստեղծական արվեստը որպես թեմատիկ, գաղափարական, լեզվական, տաղաչափական և երաժշտական բաղադրիչների ամբողջություն՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործական ինքնատիպությունը և նշանակալի ներդրումը հայ միջնադարյան գեղարվեստական մշակույթի զարգացման գործում։

Religion

Գրքում ուսումնասիրվում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու բարենորոգության հիմնահարցը 1901–1906 թվականներին՝ դիտարկելով այդ շրջանի կրոնական, հասարակական և քաղաքական պայմանները, որոնք ազդել են եկեղեցական բարեփոխումների պահանջների ձևավորման վրա, վերլուծվում են եկեղեցու կառավարման համակարգի, հոգևոր կրթության, ծխական կյանքի կազմակերպման և վարչական կառուցվածքի բարելավման նախաձեռնությունները, ներկայացվում են եկեղեցու ներսում ձևավորված տարբեր ուղղությունների և մոտեցումների հակասությունները, ինչպես նաև աշխարհիկ իշխանությունների և եկեղեցական կառույցների փոխհարաբերությունները, քննարկվում են բարենորոգչական շարժման գաղափարական հիմքերը և դրանց կապը ազգային ինքնագիտակցության ու հասարակական զարգացման գործընթացների հետ, աշխատանքը հիմնված է պատմական աղբյուրների և կրոնագիտական վերլուծության վրա՝ բացահայտելով բարեփոխումների իրականացման դժվարությունները և դրանց ազդեցությունը եկեղեցու հետագա զարգացման վրա, գիրքը նախատեսված է հայ եկեղեցու պատմությամբ, կրոնագիտությամբ և ազգային շարժումների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրված ընթերցողների համար։