Համառոտ նոր քերականություն

История

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է 1945–1990 թվականներին Խորհրդային Հայաստանում մշակույթի նկատմամբ պետական իշխանության իրականացրած քաղաքականության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով մշակութային կյանքի կազմակերպման սկզբունքները, պետական կառավարման մեխանիզմները, գաղափարական վերահսկողության ձևերը և մշակույթի տարբեր ոլորտների զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատության հիմքում այն հարցադրումն է, թե ինչպես էր խորհրդային պետությունը ձևավորում, ուղղորդում և վերահսկում մշակութային գործընթացները, ինչ նպատակներ էին հետապնդում իշխանական կառույցները և ինչպես էին այդ քաղաքականության պայմաններում զարգանում կրթությունը, գիտությունը, գրականությունը, արվեստը, թատրոնը, երաժշտությունը, կինոն և մշակութային այլ ոլորտներ։ 1945 թվականից հետո Հայաստանի մշակութային կյանքը մտավ զարգացման նոր փուլ․ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո հանրապետությունում ընդլայնվեցին կրթական և գիտական հաստատությունները, ակտիվացավ մշակութային շինարարությունը, զարգացան արվեստի տարբեր ճյուղերը, իսկ Երևանը աստիճանաբար վերածվեց ոչ միայն հանրապետական, այլև համահայկական մշակութային կենտրոնի։ Միաժամանակ մշակույթի զարգացումը տեղի էր ունենում խորհրդային գաղափարախոսության և կուսակցական վերահսկողության պայմաններում։ Խորհրդային իշխանությունը մշակույթը դիտարկում էր որպես հասարակության գաղափարական դաստիարակության կարևոր միջոց, ուստի գրականության, արվեստի և գիտության զարգացումը սերտորեն կապված էր պետական քաղաքականության հետ։ Այդ համակարգում ստեղծագործական ազատությունը սահմանափակվում էր ընդունված գաղափարական չափանիշներով, իսկ սոցիալիստական ռեալիզմը երկար ժամանակ հանդես էր գալիս որպես գրականության և արվեստի հիմնական պաշտոնական գեղագիտական սկզբունք։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը պետական իշխանության և մշակութային հաստատությունների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունն է։ Մշակույթի նախարարությունը, կուսակցական մարմինները, տեղական իշխանությունները և մասնագիտացված կառույցները մասնակցում էին մշակութային կյանքի կազմակերպմանը, ֆինանսավորմանը, կադրային քաղաքականությանը և բովանդակային վերահսկողությանը։ Այդ համակարգի միջոցով պետությունը կարողանում էր որոշակի ուղղություն տալ մշակութային քաղաքականությանը՝ միաժամանակ խրախուսելով այնպիսի ստեղծագործություններ և նախաձեռնություններ, որոնք համապատասխանում էին պաշտոնական գաղափարախոսությանը։ Խորհրդային մշակութային քաղաքականության կարևոր բաղադրիչ էր կրթությունը։ Հետպատերազմյան շրջանում ընդլայնվեց դպրոցների և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ցանցը, զարգացավ մասնագիտական կրթությունը, իսկ գիտական հաստատությունների գործունեությունը դարձավ հանրապետության մշակութային և մտավոր կյանքի կարևոր մասը։ Հայաստանի գիտական ներուժի զարգացման մեջ առանձնահատուկ դեր ունեցավ գիտահետազոտական հաստատությունների համակարգը, որի ընդլայնումը նպաստեց բնական, տեխնիկական և հումանիտար գիտությունների առաջընթացին։ Մշակութային քաղաքականության մեկ այլ առանցքային ոլորտը գրականությունն էր։ Պետական կառույցները և գրական կազմակերպությունները մասնակցում էին հրատարակչական գործունեության կազմակերպմանը, գրողների միությունների աշխատանքին, գրական մամուլի և գրքերի տարածմանը։ Միաժամանակ գրական ստեղծագործությունը ենթարկվում էր գաղափարական չափանիշների․ քաղաքական կամ գաղափարական առումով անցանկալի մոտեցումները կարող էին քննադատության արժանանալ, իսկ հեղինակների ստեղծագործական գործունեությունը՝ սահմանափակվել։ Սակայն խորհրդային համակարգի ներսում անգամ ձևավորվեցին այնպիսի գրական և գեղարվեստական արժեքներ, որոնք հետագայում դարձան հայ մշակույթի նշանակալի ձեռքբերումներ։ Արվեստի բնագավառում պետական քաղաքականությունը դրսևորվում էր թատրոնի, կինոյի, կերպարվեստի, երաժշտության և ճարտարապետության կազմակերպման ու ֆինանսավորման միջոցով։ Պետական աջակցությունը հնարավորություն էր տալիս ստեղծել խոշոր մշակութային հաստատություններ, կազմակերպել համերգներ, ցուցահանդեսներ, թատերական ներկայացումներ և կինոարտադրություն, սակայն միաժամանակ պահպանվում էր բովանդակային վերահսկողությունը։ Այս հակասությունը՝ մշակույթի նյութական և ինստիտուցիոնալ զարգացման մի կողմից և գաղափարական սահմանափակումների մյուս կողմից, թեմայի ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է։ Հատուկ ուշադրության է արժանի ազգային մշակույթի և խորհրդային գաղափարախոսության փոխհարաբերությունը։ Հայկական պատմությունը, գրականությունը, լեզուն, ժողովրդական արվեստը և ազգային մշակութային ժառանգությունը շարունակեցին զարգանալ, սակայն դրանց ներկայացումը հաճախ պետք է տեղավորվեր խորհրդային գաղափարական շրջանակներում։ Միաժամանակ հայ մշակույթի որոշ ոլորտներ կարողացան ձեռք բերել լայն ճանաչում նաև ԽՍՀՄ սահմաններից դուրս։ Հայկական երաժշտությունը, կերպարվեստը, գրականությունը, կինոն և ճարտարապետությունը ներկայացվեցին միութենական և միջազգային մշակութային հարթակներում՝ նպաստելով Հայաստանի մշակութային հեղինակության բարձրացմանը։ Հետազոտության համար կարևոր ժամանակահատված է 1960-ական թվականներից սկսվող մշակութային վերելքը։ Այս շրջանը կապված էր հասարակական և մշակութային կյանքի որոշակի աշխուժացման, նոր սերնդի մտավորականների և արվեստագետների ակտիվացման, պատմական հիշողության նկատմամբ հետաքրքրության աճի և ազգային մշակութային թեմաների ավելի լայն շրջանառության հետ։ Մշակույթի տարբեր բնագավառներում ի հայտ եկան նոր գեղարվեստական որոնումներ, որոնք երբեմն դուրս էին գալիս պաշտոնական չափորոշիչների նեղ շրջանակից։ Հետագա տասնամյակներում այդ գործընթացներն ավելի խորացան՝ հատկապես 1980-ականների երկրորդ կեսին, երբ վերակառուցման և հրապարակայնության քաղաքականությունը թուլացրեց նախկին գաղափարական սահմանափակումների մի մասը։ 1988 թվականից հետո Հայաստանում մշակութային կյանքը սերտորեն միահյուսվեց հասարակական և ազգային-քաղաքական շարժումների հետ։ Այդ ժամանակ մշակութային գործիչները, գրողները, արվեստագետները և գիտական հանրությունը սկսեցին ավելի ակտիվորեն արտահայտվել հասարակական խնդիրների շուրջ, իսկ ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և Արցախի հարցի թեմաները դարձան հանրային քննարկումների կարևոր բաղադրիչներ։ ՀՀ կրթական ծրագրերում նույնպես խորհրդահայ մշակույթի ուսումնասիրությունը ներկայացվում է որպես Խորհրդային Հայաստանի պատմության կարևոր բաղադրիչ՝ ընդգծելով մշակույթի զարգացման պայմանները, ձեռքբերումները և Երևանի՝ համահայկական կրթամշակութային կենտրոն դառնալու նշանակությունը։ Աշխատության մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ Գագիկ Եթիմյանի այս ուսումնասիրությունը հրատարակվել է Վանաձորում 2012 թվականին և ընդգրկված է Վանաձորի պետական համալսարանի պատմության ամբիոնի հրապարակումների ցանկում։ Հեղինակը նույն թեմային անդրադարձել է նաև «Հայաստանի մշակույթը 1945–1990 թվականներին / Քաղաքականություն և իրականություն» և «Մշակութային քաղաքականությունը Խորհրդային Հայաստանում (1945–1990 թթ.)» աշխատություններում, ինչը վկայում է թեմայի նրա երկարատև և համակարգված ուսումնասիրության մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր է խորհրդային շրջանի հայկական մշակույթի պատմությունը ոչ միայն ստեղծագործությունների և մշակութային ձեռքբերումների, այլև դրանց ձևավորման քաղաքական ու ինստիտուցիոնալ պայմանների տեսանկյունից հասկանալու համար։ Այն հնարավորություն է տալիս համադրելու պետական վերահսկողությունն ու մշակութային զարգացումը, գաղափարախոսական սահմանափակումներն ու ստեղծագործական որոնումները, ինչպես նաև գնահատելու այն ձեռքբերումները, որոնք ձևավորվեցին խորհրդային համակարգի պայմաններում և հետագայում դարձան ժամանակակից հայ մշակույթի կարևոր ժառանգություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, խորհրդային շրջանի պատմությամբ, մշակույթի պատմությամբ, քաղաքականության և մշակույթի փոխհարաբերություններով, գրականության, արվեստի և կրթության պատմությամբ զբաղվող պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Математика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է հանրահաշվական կորերի և օ-անկախ բազմությունների տեսությանը՝ ընդգծելով դրանց կառուցվածքային, կոմբինատորիկ և ալգեբրական հատկությունները։ Աշխատությունը վերլուծում է հանրահաշվական կորերի ձևավորումը, դրանց տարրերի միջև հարաբերությունները և հաշվողական մեթոդները, ինչպես նաև օ-անկախ բազմությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և կիրառական նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմությունների անկախության պայմաններին, դրանց բազմակողմանի ներկայացման ձևերին, կոմբինատորիկ ձևակերպումներին և ծրագրային ալգորիթմների միջոցով վերլուծության հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը ընդգրկում է ինչպես տեսական հիմնարար մոտեցումներ, այնպես էլ խնդիրների լուծման օրինակներ, որոնք կիրառելի են մաթեմատիկական և կիրառական գիտությունների ոլորտներում՝ մասնավորապես հաշվարկային մեթոդների, դիսկրետ մաթեմատիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համար։ Աշխատությունը կարևոր է մաթեմատիկոսների, ուսուցիչների, գիտնականների և բարձրագույն կրթության ուսանողների համար՝ նպաստելով հանրահաշվական կորերի և օ-անկախ բազմությունների տեսության խորքային ուսումնասիրմանը և կիրառմանը։

Лингвистика

Մանկական ընթերցանության և կրթության զարգացմանը նվիրված այս ժողովածուն նախատեսված է հայ երեխաների ընթերցողական հմտությունների ձևավորման, լեզվական կարողությունների զարգացման և նրանց ընդհանուր մտավոր ու բարոյական դաստիարակության համար։ Այն պատկանում է հայ մանկավարժական և ուսումնական գրականության այն կարևոր ուղղությանը, որի նպատակն էր մատաղ սերնդին հասանելի գրավոր նյութերի միջոցով սովորեցնել ճիշտ, գիտակցված և իմաստալից ընթերցանություն, հարստացնել բառապաշարը, զարգացնել խոսքը և խթանել հետաքրքրությունը գիտելիքի նկատմամբ։ Ընթերցարանի՝ որպես ուսումնական գրքի բնույթը ենթադրում է տարբեր բնույթի ընթերցանության նյութերի համակարգված ներկայացում՝ հաշվի առնելով մանկական լսարանի ընկալման առանձնահատկությունները և կրթական պահանջները։ Նման հրատարակություններում ընթերցանությունը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես տառաճանաչության և լեզվական հմտությունների յուրացման միջոց, այլև որպես երեխայի աշխարհայացքի ընդլայնման, մտածողության զարգացման և հասարակական կյանքի վերաբերյալ նախնական պատկերացումների ձևավորման կարևոր ճանապարհ։ Գրքում ընդգրկված նյութերի միջոցով ընթերցող երեխան կարող է հաղորդակցվել գրական խոսքին, ծանոթանալ հայերենի արտահայտչական հնարավորություններին, սովորել հասկանալ տեքստի իմաստը և տարբերակել հիմնական միտքը երկրորդական տեղեկություններից։ Մանկական ընթերցարանների կարևոր առանձնահատկություններից է լեզվի ուսուցման և դաստիարակչական նպատակների համադրումը. ընթերցանության գործընթացը նպաստում է ոչ միայն բառապաշարի հարստացմանն ու շարահյուսական կառուցվածքների յուրացմանը, այլև ուշադրության, հիշողության, տրամաբանական մտածողության և ինքնուրույն դատողության զարգացմանը։ Այդպիսի գրքերը կարևոր դեր են ունեցել նաև երեխաների մեջ գրքի նկատմամբ հետաքրքրություն ձևավորելու, ընթերցանությունը սովորական կրթական պարտականությունից վերածելու մտավոր զարգացման միջոցի և դպրոցական ուսուցման արդյունավետությունը բարձրացնելու գործում։ Հրատարակության մշակութային նշանակությունը հատկապես ընդգծվում է 19-րդ դարի հայ կրթական կյանքի համատեքստում, երբ հայալեզու ուսումնական գրականության ստեղծումն ու տարածումը կարևոր պայման էին ազգային կրթության ամրապնդման, գրագիտության տարածման և մայրենի լեզվով կրթության հնարավորությունների ընդլայնման համար։ Թիֆլիսը տվյալ ժամանակաշրջանում հայ մշակութային, կրթական և տպագրական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ ստեղծվում ու տարածվում էին դպրոցական գործին, լեզվին, գրականությանը և ազգային ինքնագիտակցության զարգացմանը ծառայող բազմաթիվ հրատարակություններ։ Այս միջավայրում լույս տեսած մանկական ընթերցարանները նպաստում էին կրթական նյութերի հասանելիությանը և ձևավորում էին հայերեն ընթերցանության մշակույթը՝ կապ ստեղծելով դպրոցական ուսուցման, ընտանեկան դաստիարակության և ավելի լայն գրական միջավայրի միջև։ Հեղինակի անվան սկզբնատառերով ներկայացված լինելը ևս մատենագիտական առումով բնորոշ առանձնահատկություն է, որը կարևոր է հրատարակության նույնականացման և հայ հին տպագիր գրքերի նկարագրության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկական գրականության, մանկավարժության և ուսումնական գրքի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս դիտարկելու երեխաների ընթերցանության կազմակերպման սկզբունքները, մայրենի լեզվի ուսուցման պատմական մոտեցումները և կրթական նպատակներով ստեղծված տեքստերի մշակութային դերը։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ գրատպության պատմությամբ, 19-րդ դարի կրթական շարժումներով, մանկական ընթերցանության ավանդույթներով և հայալեզու ուսումնական գրականության զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։ Որպես պատմական մանկավարժական հրատարակություն՝ այն կարևորում է այն գաղափարը, որ մայրենի լեզվով ընթերցանությունը երեխայի կրթության, մտածողության ձևավորման և ազգային մշակութային ժառանգության հետ հաղորդակցվելու հիմնարար միջոցներից է։ Do you like this personality?

Социология

Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանների համար որպես մեթոդական ուղեցույց՝ նվիրված կանանց դերի, իրավունքների և հասարակական նշանակության լուսաբանմանը։ Այն ներառում է առաջարկություններ թեմատիկ գրքային ցուցահանդեսների, գրական միջոցառումների, ընթերցողական քննարկումների, դասախոսությունների և տեղեկատվական ծրագրերի կազմակերպման վերաբերյալ՝ նպաստելով կանանց ձեռքբերումների, հասարակական ակտիվության և հավասար իրավունքների գաղափարների տարածմանը։ Նյութում ներկայացվում են թեմային առնչվող գրականության մատենագիտական ցանկեր, աշխատանքի կազմակերպման մեթոդական ցուցումներ և մշակութային-լուսավորչական նախաձեռնությունների օրինակներ, որոնք կարող են կիրառվել տարբեր տեսակի գրադարաններում։ Հրատարակությունն արժեքավոր գործնական ձեռնարկ է գրադարանավարների և մշակութային ոլորտի մասնագետների համար՝ աջակցելով ընթերցողների շրջանում գենդերային հավասարության, կրթության և հասարակական մասնակցության վերաբերյալ իրազեկության բարձրացմանը։

Информатика

Այս գիրքը ներկայացնում է Qt 4 ֆրեյմվորկի միջոցով գրաֆիկական ինտերֆեյսների (GUI) ծրագրավորման հիմունքները C++ լեզվով՝ բացատրելով բազմահարթակ հավելվածների մշակման հիմնական սկզբունքները։ Գրքում քննարկվում են Qt-ի հիմնական բաղադրիչները՝ վիջեթներ (widgets), ազդանշաններ և սլոթներ (signals and slots), դասավորությունների կառավարում, պատուհանների ստեղծում և իրադարձությունների մշակման մեխանիզմները։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև մոդել–տեսք (model–view) ճարտարապետությունը, տվյալների ցուցադրման և մշակման մոտեցումները, ինչպես նաև ֆայլերի, ցանցային և տվյալների բազաների հետ աշխատանքի հիմունքները։ Նյութը ուղեկցվում է գործնական օրինակներով, որոնք օգնում են ընթերցողին աստիճանաբար կառուցել իրական GUI հավելվածներ և հասկանալ Qt-ի ծրագրավորման տրամաբանությունը։ Գիրքը նախատեսված է C++ ծրագրավորողների համար, ովքեր ցանկանում են յուրացնել գրաֆիկական ինտերֆեյսների մշակումը Qt 4 միջավայրում։