Հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման հիմնական ուղիները (ՀՀ նյութերով)

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է դատական նախադեպի՝ որպես իրավունքի աղբյուրի տեսական և գործնական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության և տարբեր երկրների իրավական համակարգերի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել դատական որոշումների իրավաստեղծ և իրավամեկնաբանման նշանակությունը, պարզել դրանց տեղը իրավունքի աղբյուրների համակարգում և համեմատել տարբեր իրավական ավանդույթներում նախադեպի ձևավորման ու կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում անգլո-ամերիկյան և ռոմանագերմանական իրավական համակարգերի տարբերություններին, քանի որ առաջինում դատական նախադեպը պատմականորեն հանդես է գալիս որպես իրավունքի կարևոր աղբյուր, մինչդեռ երկրորդում առաջնային նշանակությունը սովորաբար տրվում է օրենքին և այլ նորմատիվ իրավական ակտերին։ ՀՀ-ի պարագայում հարցը հատկապես հետաքրքիր է դատական իշխանության զարգացման և դատական պրակտիկայի միատեսակության ապահովման տեսանկյունից։ Ատենախոսությանը նվիրված մատենագիտական աղբյուրը նշում է, որ 2005 թվականի սահմանադրական փոփոխություններով Վճռաբեկ դատարանին վերապահվել էր օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու առաքելությունը, ինչը կարևոր փուլ էր հայկական իրավական համակարգում դատական նախադեպի դերի վերաիմաստավորման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել Վճռաբեկ դատարանի որոշումների իրավական նշանակությունը, դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների ազդեցությունը ստորադաս դատարանների գործունեության վրա և դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման մեխանիզմները։ Առանձին և կարևոր տեղ է զբաղեցնում Սահմանադրական դատարանի որոշումների ուսումնասիրությունը։ ՀՀ Սահմանադրական դատարանը նշում է, որ իր ըստ էության կայացված որոշումները պարտադիր են պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների, պաշտոնատար անձանց, ինչպես նաև ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց համար ամբողջ Հանրապետության տարածքում։ Միաժամանակ Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերաբերյալ իր որոշումներում ընդգծվում է դրանց պաշտոնական բնույթը, համընդհանուր իրավական հետևանքները, իրավական անորոշության վերացման նշանակությունը և նախադեպային բնույթը։ Այս հանգամանքը ցույց է տալիս, որ հայկական իրավական համակարգում դատական նախադեպի հարցը չի սահմանափակվում դասական անգլիական stare decisis մոդելի մեխանիկական կիրառմամբ, այլ ունի յուրահատուկ սահմանադրաիրավական դրսևորումներ։ Աշխատությունում կարող են համեմատվել նաև տարբեր երկրների մոտեցումները՝ ուսումնասիրվելով այն հարցը, թե ինչ պայմաններում է բարձրագույն դատարանի որոշումը դառնում պարտադիր կամ ազդեցիկ հետագա դատական գործերի համար, ինչ սահմաններում կարող է դատարանը զարգացնել իրավական նորմի մեկնաբանությունը և որտեղ է անցնում դատական մեկնաբանության ու դատական իրավաստեղծ գործունեության սահմանը։ Կարևոր թեմա է նաև դատական նախադեպի հարաբերակցությունը օրենքի, իրավական սովորույթի, իրավական դոկտրինի և այլ իրավական աղբյուրների հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ այն առավելություններին, որոնք նախադեպային մոտեցումը կարող է ապահովել՝ իրավունքի կիրառման միասնականություն, իրավական անորոշության նվազեցում, նոր իրավահարաբերությունների արագ կարգավորում և օրենքի գործնական մեկնաբանության զարգացում։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել հնարավոր խնդիրները՝ դատական իշխանության կողմից իրավաստեղծ գործունեության ընդլայնման, դատավորների հայեցողության սահմանների, տարբեր դատարանների մոտեցումների անհամապատասխանության և իրավական կանխատեսելիության ապահովման հետ կապված հարցերը։ Իրավահամեմատական մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատել Հայաստանի մոդելի առանձնահատկությունները այլ երկրների փորձի համատեքստում և պարզել, թե որ մեխանիզմները կարող են նպաստել դատական պրակտիկայի արդյունավետության ու միասնականության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նաև անդրադառնալ իրավական համակարգերի զարգացման պատմական առանձնահատկություններին, քանի որ նախադեպի դերը մեծապես պայմանավորված է տվյալ երկրի իրավական ավանդույթներով, սահմանադրական կառուցվածքով և դատարանների ինստիտուցիոնալ դիրքով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, դատավորներին, փաստաբաններին, իրավունքի տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, սահմանադրագետներին և իրավաբանական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, այն հնարավորություն է տալիս դատական նախադեպը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին դատական որոշում, այլև որպես իրավական համակարգի զարգացման, օրենքի միասնական կիրառման և իրավական նորմերի մեկնաբանման կարևոր գործիք՝ միաժամանակ բացահայտելով ՀՀ իրավական համակարգի և այլ երկրների նախադեպային մոդելների միջև առկա նմանություններն ու տարբերությունները։

Экономика

Հեղինակ Սարգսյան Ա.Հ.-ն գրքում մանրամասն քննարկում է այն գործընթացներն ու մեթոդները, որոնց միջոցով ընկերություններն ու ձեռնարկությունները պետք է հաշվետու լինեն իրենց գործունեության էթիկական, սոցիալական և բնապահպանական հետևանքների համար։ Աշխատությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում բիզնեսի սոցիալական պատասխանատվության նշանակությանը, որը ենթադրում է ոչ միայն տնտեսական շահույթի ձեռքբերում, այլև հանրության և շրջակա միջավայրի բարօրության ապահովում։ Գրքում ներկայացվում են բարոյական և իրավական սկզբունքները, որոնց վրա պետք է հիմնվի ընկերությունների վարքագիծը՝ սոցիալական պատասխանատվության շրջանակներում։ Բացի դրանից, աշխատությունում արտացոլվում են հայաստանյան իրականությունը, տեղական տնտեսական պայմանները և գործնական օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես է սոցիալական պատասխանատվությունը տարածվում հայկական բիզնեսի վրա և ինչպիսի ազդեցություն է ունենում հասարակության բարեկեցության ու զարգացման վրա։ Հեղինակը ընդգծում է, որ բիզնեսի բարոյականությունն ու սոցիալական պատասխանատվությունը կարևոր են ոչ միայն ընկերությունների համբավի համար, այլև ամբողջ հասարակության համար, քանի որ դրանց ազդեցությունը ուղղակիորեն կապված է տնտեսական կայունության, սպառողների վստահության և ընկերությունների երկարաժամկետ զարգացման հետ։ Գրքում նաև քննարկվում են միջազգային չափանիշները և դրանց կիրառությունը Հայաստանի իրականությունում, ինչպես նաև վերլուծվում են սոցիալական պատասխանատվության ծրագրերի արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կհամարվի օգտակար թե՛ տնտեսագետների, թե՛ բիզնեսի սեփականատերերի, թե՛ պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների համար։

История

Գիրքը ներկայացնում է 2012 թվականի ընթացքում նշվող կարևոր և հիշարժան տարեթվերի, պատմական իրադարձությունների, նշանակալի անձանց և հասարակական-մշակութային երևույթների համակարգված ամբողջություն։ Այն կարող է ծառայել որպես տեղեկատու և ճանաչողական աղբյուր՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով մեկտեղված ձևով ծանոթանալ տարբեր ժամանակաշրջանների ու ոլորտների հետ կապված կարևոր ամսաթվերին և դրանց պատմական նշանակությանը։ Նյութը ներառում է պետական ու ազգային նշանակության իրադարձություններ, պատմական տարեդարձեր, մշակույթի, գիտության, գրականության և հասարակական կյանքի նշանավոր գործիչների ծննդյան ու մահվան տարելիցներ, ինչպես նաև տարբեր կառույցների, կազմակերպությունների և կարևոր իրադարձությունների հոբելյանական տարեթվեր։ Յուրաքանչյուր ամսաթվի կամ հիշարժան իրադարձության ներկայացումը նպաստում է պատմական փաստերի և անձանց գործունեության վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացման ձևավորմանը՝ ընդգծելով դրանց կապը տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, սոցիալական և մշակութային զարգացումների հետ։ Հատկապես օգտակար է նման ժողովածուն այն ընթերցողների համար, ովքեր զբաղվում են կրթական, մշակութային կամ տեղեկատվական աշխատանքով և անհրաժեշտություն ունեն արագ գտնելու տարվա ընթացքում նշվող կարևոր տարեթվերը։ Այն կարող է կիրառվել դպրոցներում, գրադարաններում, մշակութային և կրթական հաստատություններում՝ ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, դասախոսությունների, գրական-հիշատակի երեկոների և այլ նախաձեռնությունների կազմակերպման համար։ Հավաքված նյութը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս ամբողջ տարվա ընթացքում հետևողականորեն անդրադառնալ պատմական հիշողության պահպանմանն ու տարբեր սերունդների համար կարևոր իրադարձությունների և անհատների արժևորմանը։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես գործնական տեղեկատու, որը մեկտեղում է տարվա կարևորագույն հիշարժան ամսաթվերը և դրանք կապում պատմության ու մշակութային ժառանգության հետ՝ ընթերցողին առաջարկելով հակիրճ, կիրառական և ճանաչողական տեղեկատվության ամբողջություն։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկական անալիզում Շաուֆլերյան տիպի թեորեմների ուսումնասիրությանը, դրանց ընդհանրացումներին և ֆունկցիաների ու համապատասխան անալիտիկ կառուցվածքների հատկությունների բացահայտման գործում ունեցած նշանակությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն պայմանների վերլուծությունն է, որոնց դեպքում որոշակի դասերի պատկանող ֆունկցիաների կամ դրանց հետ կապված մաթեմատիկական օբյեկտների համար հնարավոր է հաստատել կառուցվածքային և սահմանային բնույթի օրինաչափություններ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում դասական արդյունքների նախադրյալների ճշգրտումը, դրանց կիրառելիության սահմանների որոշումը և ավելի ընդհանուր պայմաններում համանման պնդումների ստացման հնարավորությունների քննությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆունկցիաների վարքի, զրոների բաշխման, աճի բնութագրերի, սահմանային հատկությունների և տարբեր անալիտիկ պայմանների միջև գոյություն ունեցող կապերի ուսումնասիրությանը։ Նման թեորեմների նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրանք հնարավորություն են տալիս առանձին տեղային կամ քանակական բնութագրերից անցնելու ուսումնասիրվող մաթեմատիկական օբյեկտի ավելի ընդհանուր հատկությունների նկարագրմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր ձևակերպումներ, ուսումնասիրվել անհրաժեշտ և բավարար պայմանների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև պարզաբանվել այն դեպքերը, երբ դասական արդյունքների ուղղակի կիրառումը սահմանափակ է և անհրաժեշտ են լրացուցիչ գնահատումներ կամ ընդհանրացված մոտեցումներ։ Կարևոր բաղադրիչ է ապացուցման մեթոդների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց կառուցվածքը հաճախ հնարավորություն է տալիս նույն գաղափարները տարածել ֆունկցիաների ավելի լայն դասերի կամ հարակից մաթեմատիկական խնդիրների վրա։ Ուշադրություն կարող է հատկացվել նաև Շաուֆլերյան տիպի արդյունքների փոխկապակցվածությանը մաթեմատիկական անալիզի այլ թեորեմների հետ՝ բացահայտելով դրանց տեղը համապատասխան տեսական համակարգում։ Աշխատանքի տեսական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս համակարգելու տվյալ ոլորտում հայտնի մոտեցումները, համեմատելու տարբեր պայմաններով ստացված արդյունքները և ձևակերպելու հետագա ընդհանրացումների հնարավոր ուղղություններ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է մաթեմատիկական անալիզի, ֆունկցիաների տեսության և տեսական ապացուցման մեթոդների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով խորացնել Շաուֆլերյան տիպի թեորեմների կառուցվածքի, կիրառելիության պայմանների և դրանց մաթեմատիկական նշանակության վերաբերյալ պատկերացումները։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է միկրոպոլյար առաձգական օրթոտրոպ ձողերի ստատիկ վիճակների կիրառական մոդելների կառուցման և դրանց համեմատական վերլուծության խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ժամանակակից կառուցվածքային մեխանիկայի տեսական հիմքերը։ Վերլուծվում են միկրոպոլյար միջավայրերի առանձնահատկությունները, ներքին մոմենտների և պտտական դեֆորմացիաների ազդեցությունը լարվածային-դեֆորմացիոն վիճակների վրա, ինչպես նաև օրթոտրոպ նյութերի անիզոտրոպ հատկությունների դերը մեխանիկական վարքագծում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր սահմանային պայմանների դեպքում ստատիկ հավասարակշռության մոդելավորմանը, հաշվարկային մեթոդների կիրառմանը և ստացված արդյունքների ճշգրտության գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև իրականացնում է տարբեր մոդելների համեմատական վերլուծություն՝ գնահատելով դասական և միկրոպոլյար տեսությունների միջև տարբերությունները և դրանց կիրառելիությունը ինժեներական խնդիրներում։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական արդյունքներ և թվային մոտեցումներ, որոնք կարող են օգտագործվել նոր սերնդի թեթև և բարձր դիմացկուն կառուցվածքների նախագծման մեջ։

География

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Մարցիգետի հանքավայրային դաշտի մագմատիզմի առանձնահատկություններին՝ ընդգրկելով տարածաշրջանի մագմատիկ ապարների կազմը, ձևավորման փուլերը և դրանց կապը հանքայնացման գործընթացների հետ։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են մագմատիկ ներխուժումները, տեկտոնական ակտիվությունը և երկրաբանական էվոլյուցիայի փուլերը ձևավորել հանքային մարմինների տարածական կառուցվածքը և օգտակար հանածոների կուտակման պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտրուզիվ և էքստրուզիվ ապարների հարաբերակցությանը, միներալոգիական կազմին և մագմայի էվոլյուցիոն փոփոխություններին՝ տարբեր ջերմաստիճանային և ճնշման պայմաններում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է հիդրոթերմալ գործընթացների դերը հանքայնացման մեջ՝ ցույց տալով, թե ինչպես են մագմատիկ հեղուկները նպաստում մետաղների տեղափոխմանը և կոնցենտրացմանը։ Միաժամանակ ներկայացվում է տարածաշրջանի կառուցվածքա-տեկտոնական առանձնահատկությունների ազդեցությունը մագմատիկ գործընթացների զարգացման վրա՝ ապահովելով հանքավայրի գեոլոգիական մոդելի ամբողջական պատկերացում։