Հայ մանկավարժության պատմություն

Экономика

Գիրքը ուսումնասիրում է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության կենսամակարդակի գնահատման տեսական և գործնական մոտեցումները՝ ներկայացնելով սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների համակարգը և դրանց կիրառումը բնակչության բարեկեցության չափման գործընթացում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են կենսամակարդակի հիմնական բաղադրիչները՝ եկամուտներ, սպառման մակարդակ, զբաղվածություն, կրթություն, առողջապահություն և բնակարանային պայմաններ։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է կենսամակարդակի գնահատման մեթոդներին՝ վիճակագրական ցուցանիշների համակարգ, ինդեքսային վերլուծություն, աղքատության և անհավասարության չափման մոտեցումներ։ Գրքում քննարկվում են նաև մարդկային զարգացման ցուցանիշների կիրառումը, սոցիալական քաղաքականության ազդեցությունը և պետական կարգավորման դերը բնակչության կյանքի որակի բարելավման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ տարածաշրջանային անհավասարություններին, սոցիալական շերտավորմանը և կենսամակարդակի բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում բնակչության կենսամակարդակի գնահատման վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման մասնագետների և ուսանողների համար։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է հայ հոգևոր երաժշտական մշակույթի կարևորագույն տեսական և գործնական համակարգերից մեկի՝ ութձայնի դրսևորումների ուսումնասիրությանը Նոր Ջուղայի և հնդկահայ համայնքների եկեղեցական երգեցողության ավանդույթներում։ Հետազոտության կենտրոնում հայ եկեղեցական երաժշտության ձայնեղանակային կազմակերպման սկզբունքներն են, դրանց տեղային տարբերակները, հոգևոր երգերի մեղեդիական կառուցվածքը, ձայնեղանակների գործառութային առանձնահատկությունները և տարբեր համայնքներում պահպանված երգեցողական ավանդույթների փոխհարաբերությունները։ Ութձայն համակարգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հոգևոր երգերի դասակարգման միջոց, այլև որպես պատմականորեն ձևավորված երաժշտական մտածողության համակարգ, որի միջոցով կազմակերպվում են եկեղեցական երգացանկի մեղեդիական, ծիսական և կատարողական առանձնահատկությունները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ութ հիմնական ձայնեղանակների և դրանց հետ կապված դարձվածքների, մեղեդիական բանաձևերի, հանգուցային հնչյունների, զարգացման սկզբունքների ու ավարտաձևերի ուսումնասիրության վրա։ Եկեղեցական երգեցողության մեջ յուրաքանչյուր ձայն կարող է ունենալ իրեն բնորոշ մեղեդիական շարժումներ և կայուն դարձվածքներ, որոնց ճանաչումը հնարավորություն է տալիս տարբեր հոգևոր երգերի միջև բացահայտել կառուցվածքային ընդհանրություններ։ Միաժամանակ կենդանի երգեցողական ավանդույթում այդ սկզբունքները կարող են դրսևորվել տարբեր ձևերով՝ պայմանավորված տեղական կատարողական սովորույթներով, բանավոր փոխանցման առանձնահատկություններով և պատմական զարգացման տարբեր փուլերով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Նոր Ջուղայի հայ համայնքի երաժշտական մշակույթի ձևավորման պայմաններին։ Հայկական համայնքային և եկեղեցական կյանքի շարունակականությունը նպաստել է հոգևոր երգեցողության ավանդույթների պահպանմանը և սերնդեսերունդ փոխանցմանը։ Եկեղեցին այս միջավայրում հանդես է եկել ոչ միայն որպես ծիսական կենտրոն, այլև որպես մշակութային հիշողության պահպանման կարևոր հաստատություն։ Երգեցողության միջոցով փոխանցվել են երաժշտական դարձվածքներ, ձայնեղանակային պատկերացումներ և կատարողական սկզբունքներ, որոնք ժամանակի ընթացքում կարող էին ձեռք բերել տեղային առանձնահատկություններ։ Հետազոտության համար հատկապես կարևոր է պարզել, թե այդ առանձնահատկություններից որոնք են ընդհանուր հայկական երաժշտական ավանդույթի շարունակությունը, իսկ որոնք են ձևավորվել տվյալ համայնքի պատմամշակութային միջավայրում։ Հնդկահայ եկեղեցական երգեցողության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խնդիրը դիտարկել ավելի լայն սփյուռքյան համատեքստում։ Հայկական համայնքների տեղաշարժերը և նրանց միջև պահպանվող կապերը նպաստել են ոչ միայն ձեռագրերի, գրքերի և ծիսական առարկաների, այլև երաժշտական գիտելիքի տարածմանը։ Երգեցողական ավանդույթը մեծ մասամբ փոխանցվել է անմիջական ուսուցման, հիշողության և կատարողական փորձի միջոցով, ինչի պատճառով տարբեր կենտրոններում նույն սկզբնական երաժշտական նյութը կարող էր ժամանակի ընթացքում ձեռք բերել տարբեր մեկնաբանություններ։ Այդ տարբերակների համեմատական ուսումնասիրությունը կարևոր տեղեկություններ է տալիս հոգևոր երաժշտության բանավոր փոխանցման մեխանիզմների մասին։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է ձայնեղանակային համակարգի տեսական կառուցվածքի և իրական կատարողական նյութի հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Երաժշտական տեսության մեջ նկարագրված կանոնները կենդանի երգեցողության ընթացքում միշտ չէ, որ դրսևորվում են բացարձակ նույնությամբ։ Կատարողները կարող են պահպանել հիմնական մեղեդիական հենքը՝ միաժամանակ կիրառելով տեղական զարդարանքներ, հնչյունային անցումներ, ռիթմական փոփոխություններ կամ դարձվածքային տարբերակներ։ Հետևաբար տեսական համակարգը նպատակահարմար է ուսումնասիրել ոչ միայն գրավոր աղբյուրների, այլև պահպանված երաժշտական գրառումների ու կատարողական տարբերակների համեմատության միջոցով։ Առանձին նշանակություն ունի հոգևոր երգերի մեղեդիական վերլուծությունը։ Տարբեր նմուշներում կարող են առանձնացվել սկզբնական դարձվածքները, մեղեդիական զարգացման կենտրոնները, կրկնվող բանաձևերը, բարձրակետերը և ավարտական կառուցվածքները։ Այս տարրերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել առանձին ձայնեղանակների բնորոշ հատկանիշները և պարզել, թե ինչպես են դրանք դրսևորվում տեղական երգվածքում։ Միաժամանակ հնարավոր է ուսումնասիրել նույն ձայնին պատկանող տարբեր երգերի միջև եղած հարաբերությունները՝ բացահայտելով ընդհանուր կառուցվածքային հիմքը և անհատական մեղեդիական տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հիմնական և դարձվածքային ձայների հարաբերակցության խնդիրը։ Հայ հոգևոր երաժշտության ձայնեղանակային համակարգը ներառում է ոչ միայն հիմնական դասակարգային միավորներ, այլև դրանց հետ կապված մեղեդիական տարբերակներ և դարձվածքային ձևեր։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել համակարգի ներքին ճկունության մասին։ Տեղային երգվածքներում այդ հարաբերությունները կարող են ունենալ առանձնահատուկ դրսևորումներ, որոնց բացահայտումը կարևոր է ինչպես տվյալ ավանդույթի բնութագրման, այնպես էլ հայ եկեղեցական երաժշտության ընդհանուր տեսության համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ծիսական գործառույթի և երաժշտական կառուցվածքի փոխհարաբերությանը։ Հոգևոր երգերը կատարվում են եկեղեցական տարվա, ժամերգությունների և տարբեր ծիսական արարողությունների որոշակի հատվածներում, ուստի դրանց երաժշտական կազմակերպումը կապված է նաև ծիսակարգային նշանակության հետ։ Ձայնեղանակների հերթագայությունը և համապատասխան երգերի ընտրությունը ձևավորում են եկեղեցական երաժշտական ժամանակի յուրահատուկ համակարգ։ Այս համատեքստում ութձայնը ներկայանում է ոչ միայն որպես երաժշտական կառուցվածք, այլև որպես ծիսական կարգավորման միջոց, որը կապում է երաժշտությունը եկեղեցական օրացույցի և պաշտամունքային կյանքի հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է բանավոր և գրավոր փոխանցման հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Հայ հոգևոր երաժշտությունը պատմականորեն պահպանվել է տարբեր ձևերով՝ ձեռագիր ժողովածուներում, երաժշտատեսական աշխատություններում, հետագայում նաև ձայնագրված կամ նոտագրված տարբերակներում, սակայն կատարողական բազմաթիվ առանձնահատկություններ շարունակել են փոխանցվել ուսուցչից աշակերտին։ Բանավոր փոխանցումը կարող է ապահովել ավանդույթի կենսունակությունը, բայց միաժամանակ նպաստել տարբերակների առաջացմանը։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում գրանցված նույն կամ մոտ մեղեդիների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել երաժշտական նյութի պահպանման և փոփոխման ընթացքին։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում խազային ժառանգության և ավելի ուշ երաժշտական գրառումների հետ հարաբերակցության հարցը։ Հին հայկական երաժշտական նշանագրությունը կարևոր աղբյուր է հոգևոր երաժշտության պատմության ուսումնասիրության համար, սակայն դրա և ավելի ուշ գրանցված կենդանի երգեցողական ավանդույթների միջև կապերի բացահայտումը պահանջում է զգուշավոր համեմատական մոտեցում։ Տարբեր աղբյուրների համադրումը կարող է օգնել առանձնացնել շարունակականության որոշ հատկանիշներ՝ առանց տարբեր ժամանակաշրջանների երաժշտական համակարգերը մեխանիկորեն նույնացնելու։ Այս խնդիրը կարևոր է տեղային երգվածքների պատմական շերտերը հասկանալու համար։ Հետազոտության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև կատարողական ոճի առանձնահատկությունները։ Երգեցողության տեմպը, ռիթմական ազատությունը, զարդարանքների կիրառումը, շնչառական բաժանումները, հնչյունների երկարաձգումը և երաժշտական արտահայտչականության այլ միջոցները կարող են էական դեր ունենալ տեղային ավանդույթի ինքնատիպության ձևավորման մեջ։ Նույն մեղեդիական հենքը տարբեր կատարողական միջավայրերում կարող է հնչել տարբեր կերպ՝ պահպանելով ձայնեղանակային հիմնական պատկանելությունը։ Այդ պատճառով երաժշտագիտական ուսումնասիրության համար կարևոր է տարբերակել մեղեդու կառուցվածքային և կատարողական շերտերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հոգևոր երգեցողության և համայնքային ինքնության փոխհարաբերությանը։ Սփյուռքյան միջավայրում եկեղեցական երաժշտությունը կարող է հանդես գալ որպես պատմական հիշողության և մշակութային շարունակականության պահպանման միջոց։ Ծիսական երգացանկի փոխանցումը նոր սերունդներին միաժամանակ փոխանցում է լեզվական, երաժշտական և կրոնամշակութային ժառանգություն։ Այս տեսանկյունից տեղային երգվածքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն երաժշտական առանձնահատկություններ, այլև այն մշակութային մեխանիզմները, որոնց միջոցով համայնքը պահպանել է կապը հայկական ավանդույթի հետ։ Կարևոր ուղղություն է տարբեր հայկական երգեցողական կենտրոնների համեմատությունը։ Նոր Ջուղայում և հնդկահայ միջավայրում պահպանված տարբերակների համադրումը այլ կենտրոնների նյութերի հետ կարող է բացահայտել ինչպես ընդհանուր ձայնեղանակային հիմքը, այնպես էլ տեղային առանձնահատկությունները։ Համեմատության ընթացքում կարող են դիտարկվել մեղեդիական բանաձևերը, ձայնածավալը, հանգուցային հնչյունները, կադանսային կառուցվածքները, ռիթմական կազմակերպումը և զարդարանքները։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել տեղային տարբերակների դիրքը հայ հոգևոր երաժշտության ավելի լայն համակարգում։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել ձեռագիր և տպագիր երաժշտական ժողովածուները, շարականների և այլ հոգևոր երգերի գրառումները, երաժշտատեսական աշխատությունները, արխիվային նյութերը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակներում կատարված ձայնագրությունները։ Աղբյուրների համեմատական ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ յուրաքանչյուր աղբյուր կարող է ներկայացնել ավանդույթի միայն որոշակի շերտ։ Գրավոր աղբյուրը կարող է առավել հստակ ներկայացնել մեղեդիական կառուցվածքը, մինչդեռ ձայնագրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել կատարման այնպիսի նրբություններ, որոնք սովորական նոտագրությամբ ամբողջությամբ չեն արտահայտվում։ Առանձին նշանակություն ունի երաժշտական տեքստի և բանաստեղծական կամ ծիսական տեքստի փոխհարաբերությունը։ Հայ հոգևոր երգարվեստում մեղեդին կառուցվում է բառային նյութի հետ սերտ կապով, և տեքստի շեշտադրությունը, վանկային կառուցվածքը ու իմաստային բաժանումները կարող են ազդել մեղեդիական զարգացման վրա։ Տեղային երգվածքի ուսումնասիրությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչպես են կատարողները երաժշտական միջոցներով ընդգծում տեքստի կառուցվածքը և ինչպես են ձայնեղանակային բանաձևերը հարմարեցվում տարբեր ծավալի ու կառուցվածքի տեքստերին։ Այս ուղղությունը միավորում է երաժշտագիտական, լեզվական և ծիսագիտական վերլուծությունը։ Կարևորվում է նաև երաժշտական տարբերակայնության խնդիրը։ Բանավոր ավանդույթում մեղեդու տարբերակների գոյությունը պարտադիր չէ դիտարկել որպես սկզբնական ձևի աղավաղում։ Դրանք կարող են արտահայտել կենդանի ավանդույթի բնական զարգացումը, կատարողների ստեղծագործական մասնակցությունը և տարբեր պատմական շերտերի համադրումը։ Տարբերակների համակարգված համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն տարրերը, որոնք պահպանվում են առավել կայուն կերպով և, հետևաբար, կարող են համարվել տվյալ ձայնեղանակի կամ երգվածքի հիմնական կառուցվածքային հատկանիշներ։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են համադրվել պատմական երաժշտագիտության, երաժշտական տեքստաբանության, համեմատական վերլուծության, ձայնեղանակային և մեղեդիական վերլուծության, աղբյուրագիտության և երաժշտական ազգագրության մեթոդները։ Մեղեդիների մանրամասն համեմատությունը հնարավորություն է տալիս կազմել բնորոշ դարձվածքների համակարգ, բացահայտել դրանց փոխակերպման ձևերը և որոշել տարբեր երգերի ու երգվածքների միջև առկա կապերը։ Պատմական աղբյուրների ուսումնասիրությունն իր հերթին օգնում է երաժշտական փոփոխությունները կապել համայնքների մշակութային կյանքի և փոխանցման միջավայրի հետ։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ հոգևոր երաժշտության տեղային ավանդույթների ուսումնասիրության միջոցով ընդհանուր ձայնեղանակային համակարգի պատմական զարգացման և բազմազանության բացահայտման հնարավորությամբ։ Նոր Ջուղայի և հնդկահայ երաժշտական ժառանգությունը կարող է պահպանել այնպիսի կատարողական ու մեղեդիական առանձնահատկություններ, որոնք կարևոր են հայ եկեղեցական երգեցողության պատմության տարբեր փուլերը վերականգնելու համար։ Նման նյութերի հավաքագրումը, համակարգումը և երաժշտագիտական վերլուծությունը նպաստում են նաև վտանգված կամ աստիճանաբար մոռացվող կատարողական ավանդույթների գիտական փաստագրմանը։ Գործնական նշանակությունը կապված է հոգևոր երաժշտական ժառանգության պահպանման, ուսումնասիրման և փոխանցման հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել եկեղեցական երգեցողության պատմությանը նվիրված դասընթացներում, երաժշտագիտական ուսումնասիրություններում, երաժշտական նյութերի գիտական հրատարակություններում և ավանդական երգեցողության վերականգնման աշխատանքներում։ Ձայնեղանակների և բնորոշ մեղեդիական բանաձևերի համակարգված նկարագրությունը կարող է օգտակար լինել նաև այն կատարողների համար, որոնք ուսումնասիրում են հայ հոգևոր երաժշտության տարբեր պատմական ու տեղային ավանդույթները։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է հայ եկեղեցական երգեցողության ձայնեղանակային համակարգի և դրա սփյուռքյան տեղային դրսևորումների համալիր երաժշտագիտական ուսումնասիրություն՝ միավորելով պատմական, տեսական, աղբյուրագիտական, կատարողական և համեմատական մոտեցումները։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ երաժշտության պատմությամբ, հոգևոր երաժշտությամբ, միջնադարյան երաժշտական մշակույթով, սփյուռքագիտությամբ, երաժշտական ազգագրությամբ և եկեղեցական երգեցողության տեսությամբ զբաղվող երաժշտագետների, հետազոտողների, դասախոսների, կատարողների և ուսանողների համար։

Медицина

Բժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միզածորանի վերին հատվածում տեղակայված խոշոր չափերի քարերի բուժման տարբեր նվազ ինվազիվ մեթոդների համեմատական գնահատմանը։ Քննության են առնվում ժամանակակից ուրոլոգիայում կիրառվող միջամտությունների արդյունավետությունը, անվտանգությունը և տնտեսական մատչելիությունը՝ հաշվի առնելով բուժման արդյունքների վրա ազդող կլինիկական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քարերի հեռացման կամ մասնատման հաջողությանը, կրկնակի միջամտությունների անհրաժեշտությանը, բուժման տևողությանը և հիվանդների հետագա վերականգնմանը։ Վերլուծվում են տարբեր մեթոդների կիրառման ընթացքում հնարավոր բարդությունները, դրանց կանխարգելման և վերահսկման մոտեցումները, ինչպես նաև բուժման եղանակի ընտրության կլինիկական չափանիշները։ Քննարկվում են բժշկական ռեսուրսների օգտագործման, բուժման ընդհանուր ծախսերի և տեխնոլոգիաների հասանելիության հետ կապված հարցերը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր նվազ ինվազիվ միջամտությունների առավելություններն ու սահմանափակումները՝ համապատասխան կլինիկական իրավիճակների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ուրոլոգների, վիրաբույժների, առողջապահության կազմակերպիչների և միզաքարային հիվանդության բուժման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար։

Менеджмент

Ղեկավարի դերը կառավարման համակարգում առանցքային է, քանի որ նա պատասխանատու է կազմակերպության նպատակների սահմանման, դրանց իրականացման կազմակերպման և մարդկային ու նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման համար։ Ղեկավարը հանդես է գալիս որպես կապող օղակ վերադասի և ենթակաների միջև՝ ապահովելով տեղեկատվության հոսքը, որոշումների փոխանցումը և աշխատանքների համակարգումը։ Նրա հիմնական գործառույթներից մեկը պլանավորումն է, որի ընթացքում որոշվում են կազմակերպության նպատակները և դրանց հասնելու ուղիները, ինչպես նաև անհրաժեշտ ռեսուրսները։ Մյուս կարևոր գործառույթը կազմակերպումն է, որը ներառում է աշխատանքի բաժանումը, պատասխանատվությունների բաշխումը և կառուցվածքային համակարգի ձևավորումը։ Ղեկավարը նաև իրականացնում է մոտիվացիայի գործառույթը՝ խրախուսելով աշխատակիցներին բարձր արդյունավետությամբ աշխատելու, ինչպես նաև ստեղծելով բարենպաստ աշխատանքային միջավայր։ Վերահսկողության գործառույթը ևս կարևոր է, քանի որ այն թույլ է տալիս գնահատել կատարված աշխատանքի արդյունքները, համեմատել դրանք սահմանված նպատակների հետ և անհրաժեշտության դեպքում կատարել շտկումներ։ Բացի այդ, ղեկավարը զբաղվում է որոշումների ընդունմամբ, որոնք կարող են լինել ռազմավարական կամ օպերատիվ բնույթի և անմիջական ազդեցություն ունենալ կազմակերպության գործունեության վրա։ Ժամանակակից կառավարման համակարգերում ղեկավարը պետք է նաև ունենա հաղորդակցման հմտություններ, ճկուն մտածողություն և փոփոխություններին արագ արձագանքելու կարողություն, քանի որ կազմակերպությունները գործում են արագ փոփոխվող միջավայրում։ Այսպիսով, ղեկավարի դերը բազմակողմանի է և ուղղված է կազմակերպության արդյունավետության բարձրացմանը, կայուն զարգացմանը և նպատակների իրականացմանը։

Математика

Այս աշխատանքը նվիրված է ֆունկցիոնալ անալիզի մեթոդների կիրառությանը ֆրակցիոն կարգի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությունում, որտեղ ուսումնասիրվում են ոչ ամբողջական կարգի ածանցյալներով նկարագրվող համակարգերի մաթեմատիկական հատկությունները և լուծումների գոյության ու միարժեքության պայմանները։ Հեղինակը վերլուծում է ֆրակցիոն օպերատորների կառուցվածքը, դրանց սպեկտրալ հատկությունները և բանախյան ու Հիլբերտյան տարածություններում դրանց գործողության առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով օպերատորային մոտեցման կարևորությունը նման հավասարումների ուսումնասիրության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լուծումների գոյության, եզակիության և կայունության խնդիրներին՝ կիրառելով ֆիքսված կետի թեորեմներ, կոմպակտ օպերատորների տեսություն և սեմիգրուպների մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է ֆրակցիոն դիֆերենցիալ հավասարումների կիրառությունները ֆիզիկական և տեխնիկական գործընթացների մոդելավորման մեջ՝ ներառյալ դիֆուզիայի անոմալ երևույթները, հիշողությամբ համակարգերը և ոչ տեղային դինամիկ համակարգերը։ Ներկայացվում են նաև տարբեր ֆրակցիոն ածանցյալների սահմանումներ՝ Ռիման-Լիուվիլի, Կապուտոյի և Գրյունվալդ-Լետնիկովի մոտեցումներով, և դրանց համարժեքության պայմանները։ Շեշտվում է, որ ֆունկցիոնալ անալիզի կիրառումը թույլ է տալիս ստեղծել խիստ և ընդհանուր տեսական հիմք ֆրակցիոն կարգի դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրության համար՝ ընդլայնելով դասական դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության հնարավորությունները։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է ակրիլաթթվի և ակրիլամիդի հիման վրա նոր համապոլիմերային նյութերի ստացմանն ու դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել մոնոմերների համապոլիմերացման պայմանները, ստացված պոլիմերների կառուցվածքը, մոլեկուլային բնութագրերը և հատկությունների փոփոխությունը՝ կախված բաղադրությունից ու սինթեզի պայմաններից։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ջրային միջավայրում պոլիմերների վարքագծին, ջուր կլանելու և պահելու ունակությանը, լուծելիությանը, ուռչմանը, ջերմային և մեխանիկական կայունությանը, ինչպես նաև թթվահիմնային միջավայրի նկատմամբ զգայունությանը։ Ստացված համապոլիմերների կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց կիրառական ներուժը՝ որպես ֆունկցիոնալ պոլիմերային նյութեր, ջրակլանող համակարգեր, գելեր և տարբեր տեխնոլոգիական գործընթացներում օգտագործվող նյութեր։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել նոր պոլիմերների նպատակային սինթեզի և դրանց հատկությունների կառավարման մեթոդների մշակման տեսանկյունից։