Հայ ժողովրդական վիպերգերը և պատմական երգային բանահյուսությունը, գիրք 2․ միջնադար

Экономика

Տնտեսագիտական, մակրոտնտեսական կառավարման և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությունների կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, դրանց տնտեսամաթեմատիկական մոդելների մշակմանը և փոխհամաձայնեցման հնարավորությունների գնահատմանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում պետական տնտեսական քաղաքականության հիմնական գործիքները, մակրոտնտեսական կայունության ապահովման մեխանիզմները և դրամավարկային ու հարկաբյուջետային կարգավորման փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տոկոսադրույքների, փողի առաջարկի, պետական ծախսերի, հարկային եկամուտների և բյուջետային պակասուրդի ազդեցությանը տնտեսական աճի, գնաճի, զբաղվածության և համախառն պահանջարկի վրա։ Վերլուծվում են մակրոտնտեսական գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրման, տնտեսական ցուցանիշների փոխկապակցվածության գնահատման և կառավարման որոշումների օպտիմալացման մեթոդները։ Քննարկվում են դինամիկական մոդելների, տնտեսաչափական գնահատումների, օպտիմալ կառավարման և սցենարային վերլուծության կիրառման հնարավորությունները տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության ուսումնասիրության գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության և կառավարության հարկաբյուջետային միջոցառումների փոխազդեցությունը, պետական պարտքի կառավարման, ֆինանսական կայունության և տնտեսական հավասարակշռության ապահովման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական քաղաքականության տարբեր գործիքների համադրման, դրանց ազդեցությունների ժամանակային տարբերությունների և արտաքին տնտեսական ցնցումների պայմաններում կառավարման որոշումների հիմնավորման հարցերին։ Կարևորվում է տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կիրառումը մակրոտնտեսական կանխատեսումների ճշգրտության բարձրացման, քաղաքականությունների հնարավոր հետևանքների գնահատման և պետական կառավարման մարմինների միջև համակարգման կատարելագործման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մակրոտնտեսագիտության, տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման, դրամավարկային կարգավորման, պետական ֆինանսների և Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Ձեռնարկությունների սնանկացումը տնտեսական և իրավական գործընթաց է, որի ընթացքում ընկերությունը կորցնում է իր ֆինանսական պարտավորությունները կատարելու կարողությունը և ճանաչվում է անվճարունակ։ Սնանկացման էությունը կայանում է նրանում, որ ձեռնարկության պարտքերը գերազանցում են նրա ակտիվները կամ այն այլևս չի կարող ժամանակին վճարել իր պարտատերերին։ Այս գործընթացը կարող է լինել ինչպես տնտեսական անարդյունավետ կառավարման հետևանք, այնպես էլ արտաքին գործոնների ազդեցություն, օրինակ՝ տնտեսական ճգնաժամերի, շուկայի պահանջարկի նվազման, մրցակցության աճի կամ հարկային ծանր բեռի պատճառով։ Սնանկացման պատճառները կարող են լինել նաև սխալ բիզնես պլանավորում, անարդյունավետ ներդրումներ, վարկային պարտավորությունների սխալ կառավարում և արտադրական ծախսերի աճ։ Սնանկացման գործընթացում ձեռնարկությունը կամ դադարում է իր գործունեությունը, կամ անցնում է վերակազմավորման, որի նպատակն է վերականգնել ֆինանսական կայունությունը։ Իրավական տեսանկյունից սնանկացումը կարգավորվում է օրենքով, և գործընթացը ներառում է պարտքերի հաշվառում, ակտիվների գնահատում և դրանց բաշխում պարտատերերի միջև։ Սնանկությունը կարող է ունենալ նաև սոցիալական հետևանքներ, քանի որ այն հաճախ հանգեցնում է աշխատատեղերի կրճատման և գործազրկության աճի։ Սակայն որոշ դեպքերում այն հնարավորություն է տալիս տնտեսապես անարդյունավետ ձեռնարկություններին դուրս գալ շուկայից և ազատել տեղ նոր, ավելի արդյունավետ կազմակերպությունների համար։ Այդ պատճառով սնանկացումը համարվում է շուկայական տնտեսության բնական և երբեմն անհրաժեշտ գործընթաց, որը նպաստում է տնտեսական կառուցվածքի վերափոխմանը և արդյունավետության բարձրացմանը։

История

Այս գիրքը ներկայացնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների պատմական զարգացման հիմնական փուլերը՝ սկսած եվրոպական գաղութացման շրջանից մինչև ժամանակակից համաշխարհային գերտերության ձևավորումը։ Գրքում վերլուծվում են անկախության պատերազմի պատճառները և հետևանքները, ԱՄՆ Սահմանադրության ընդունումը և պետական համակարգի ձևավորումը, ինչպես նաև XIX դարի տարածքային ընդլայնումը և քաղաքացիական պատերազմի ազդեցությունը երկրի զարգացման վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև XX դարի կարևոր իրադարձություններին՝ ինդուստրացման արագացմանը, երկու համաշխարհային պատերազմներին, Մեծ դեպրեսիային, Սառը պատերազմի ժամանակաշրջանին և ԱՄՆ-ի միջազգային դերակատարության աճին։ Նյութում քննարկվում են նաև սոցիալական շարժումները, քաղաքացիական իրավունքների պայքարը և ժամանակակից քաղաքական ու տնտեսական գործընթացները։ Գիրքը համադրում է պատմական փաստերը և վերլուծական մոտեցումը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել ԱՄՆ պատմության և նրա գլոբալ ազդեցության մասին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային ռազմավարության և հարկային համակարգի կառավարման կազմակերպական կառուցվածքի զարգացման ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման, հարկային քաղաքականության ռազմավարական նպատակների հստակեցման և պետական եկամուտների կառավարման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման խնդիրներն են։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հարկային ռազմավարության ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրա կապը պետության տնտեսական և ֆինանսական քաղաքականության հետ, ինչպես նաև հարկային համակարգի գործունեության վրա ազդող տնտեսական, իրավական և կազմակերպական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային վարչարարության կազմակերպմանը, հարկային մարմինների կառուցվածքին, լիազորությունների բաշխմանը, կառավարման գործընթացների արդյունավետությանը և տարբեր մակարդակների միջև փոխգործակցության մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են հարկային պարտավորությունների հաշվարկման և կատարման նկատմամբ վերահսկողության, հարկային կարգապահության բարձրացման, հարկ վճարողների սպասարկման և հարկային ռիսկերի կառավարման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է ժամանակակից տեղեկատվական և թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը հարկային վարչարարության գործընթացներում, քանի որ թվայնացումը կարող է նպաստել տվյալների մշակման արագության, վերահսկողության արդյունավետության և հարկային ծառայությունների մատչելիության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են նաև հարկային համակարգի կառավարման կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով գործառույթների օպտիմալ բաշխումը, կառավարման ճկունությունը, մասնագիտական կարողությունների զարգացումը և հաշվետվողականության ու թափանցիկության ամրապնդումը։ Աշխատությունը անդրադառնում է հարկային քաղաքականության և տնտեսավարող սուբյեկտների վարքագծի փոխկապակցվածությանը՝ կարևորելով այնպիսի հարկային միջավայրի ձևավորումը, որը միաժամանակ ապահովում է պետական բյուջեի եկամուտների կայունությունը և չի խաթարում տնտեսական ակտիվության ու ներդրումների խթանները։ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա կատարված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գործող համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատել առկա կազմակերպական մեխանիզմների արդյունավետությունը և ձևակերպել դրանց զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հարկային ռազմավարության կատարելագործման, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման և հարկային համակարգի կառավարման ավելի ժամանակակից ու արդյունավետ կազմակերպական մոդելների ներդրման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, հարկային և ֆինանսական ոլորտների մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, հարկային խորհրդատուներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տնտեսագիտական ու կառավարչական ուղղությունների ուսանողներին։

История

Հրատարակությունը հաշվետվական և պատմավավերագրական բնույթի աղբյուր է, որը ներկայացնում է Բաքվում գործող հայկական բարեգործական ընկերության գործունեությունը, կազմակերպական կառուցվածքը, ֆինանսական միջոցները և հասարակական նախաձեռնությունները։ Այն արժեքավոր նյութ է հատկապես Բաքվի հայ համայնքի սոցիալական, կրթական, մշակութային և բարեգործական կյանքի ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով փաստաթղթային տվյալների միջոցով պատկերացում կազմել համայնքային ինքնակազմակերպման ձևերի և հասարակական հաստատությունների գործունեության մասին։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ընկերության նպատակների, կառավարման մարմինների, անդամակցության, եկամուտների և ծախսերի, նվիրատվությունների, բարեգործական ծրագրերի և հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված աշխատանքների ներկայացման վրա։ Կազմակերպության գործունեությունը դիտարկվում է որպես քաղաքային հայկական համայնքի սոցիալական աջակցության համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով փորձ էր արվում արձագանքել բնակչության տարբեր խմբերի կրթական և նյութական պահանջներին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ֆինանսական հաշվետվություններին, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել կազմակերպության եկամուտների աղբյուրները, անդամավճարները, անհատական նվիրատվությունները, բարեգործական միջոցառումներից ստացված միջոցները և դրանց օգտագործման հիմնական ուղղությունները։ Նման տվյալները կարևոր են ոչ միայն տվյալ կազմակերպության պատմության, այլև Բաքվի հայ համայնքի տնտեսական հնարավորությունների և բարեգործության մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Ծախսերի կառուցվածքի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե հասարակական աջակցության որ ոլորտներն էին համարվում առավել առաջնահերթ և ինչ միջոցներ էին հատկացվում դրանց իրականացման համար։ Հրատարակության մեջ արտացոլվող գործունեության կարևոր ուղղություններից է սոցիալապես անապահով անձանց և ընտանիքների աջակցությունը։ Բարեգործական համակարգը կարող էր ներառել նյութական օգնության տրամադրում, կրթական աջակցություն և հասարակական տարբեր կարիքների ֆինանսավորում։ Այդ գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե քաղաքային համայնքը սեփական կազմակերպությունների միջոցով ինչպես էր փորձում լրացնել սոցիալական պաշտպանության սահմանափակ հնարավորությունները և ձևավորել փոխօգնության մեխանիզմներ։ Առանձին նշանակություն է տրվում կրթական նախաձեռնություններին։ Հայկական բարեգործական կազմակերպությունները հաճախ աջակցում էին դպրոցներին, սովորողներին և կրթական այլ հաստատություններին՝ կրթությունը դիտարկելով համայնքի մշակութային շարունակականության կարևոր պայման։ Հաշվետվական տվյալները կարող են տեղեկություններ հաղորդել կրթական ծրագրերի ֆինանսավորման, սովորողների աջակցության, ուսումնական կարիքների և համապատասխան հաստատությունների հետ համագործակցության վերաբերյալ։ Այս նյութերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել բարեգործության և կրթության միջև ձևավորված կապը և գնահատել հասարակական կազմակերպությունների մասնակցությունը հայկական կրթական միջավայրի պահպանմանը։ Կարևորվում է նաև ընկերության կառավարման համակարգի ուսումնասիրությունը։ Անդամների ընդհանուր ժողովները, վարչական մարմինները, պատասխանատու պաշտոնյաները և ֆինանսական վերահսկողության մեխանիզմները պատկերացում են տալիս հասարակական կազմակերպությունների ներքին կառավարման մշակույթի մասին։ Ընտրությունների, հաշվետվողականության և ֆինանսական վերահսկողության վերաբերյալ տվյալները հնարավորություն են տալիս բացահայտել կազմակերպության գործունեության ինստիտուցիոնալ հիմքերը և հասարակական պատասխանատվության սկզբունքները։ Անդամների և բարերարների վերաբերյալ տեղեկությունները կարող են արժեքավոր լինել նաև Բաքվի հայ հասարակական վերնախավի, գործարարների, մտավորականների և համայնքային գործիչների ուսումնասիրության համար։ Անձնանունների, նվիրատվությունների և զբաղեցրած պաշտոնների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հասարակական կապերը և այն անձանց շրջանակը, որոնք մասնակցում էին համայնքային հաստատությունների պահպանմանն ու զարգացմանը։ Այս տեսանկյունից հրատարակությունն ունի նաև կենսագրական և սոցիալական պատմության աղբյուրի նշանակություն։ Բաքվի տնտեսական զարգացման պայմաններում ձևավորված հայկական համայնքը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ քաղաքային հասարակության բաղադրիչ, որի անդամները մասնակցում էին քաղաքի տնտեսական, կրթական և մշակութային կյանքին։ Բարեգործական կազմակերպության գործունեությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տնտեսական հաջողությունների և հասարակական պատասխանատվության փոխկապակցվածությունը, երբ մասնավոր միջոցների մի մասը ուղղվում էր համայնքային խնդիրների լուծմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կազմակերպության և այլ հայկական հաստատությունների միջև համագործակցությանը։ Եկեղեցական կառույցները, դպրոցները, մշակութային կազմակերպությունները և բարեգործական հաստատությունները կարող էին կազմել փոխկապակցված համայնքային ցանց, որի միջոցով իրականացվում էին սոցիալական, կրթական և մշակութային ծրագրեր։ Նման կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Բաքվի հայ համայնքի ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի մասին։ Հրատարակության աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է տվյալների պաշտոնական և հաշվետվական բնույթով։ Ֆինանսական թվերը, անդամների ցուցակները, վարչական որոշումները, կատարված աշխատանքների նկարագրությունները և կազմակերպության գործունեության արդյունքները կարող են ծառայել որպես փաստական հիմք համայնքի պատմության վերականգնման համար։ Միաժամանակ նման փաստաթղթերը պահանջում են քննադատական մոտեցում, քանի որ հաշվետվությունները կազմվել են կազմակերպության սեփական գործունեությունը ներկայացնելու նպատակով և կարող են առավել մանրամասն արտացոլել հաջողված նախաձեռնությունները, քան առկա դժվարությունները կամ ներքին տարաձայնությունները։ Տարբեր տարիների հաշվետվությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևել կազմակերպության գործունեության փոփոխություններին, ֆինանսական հնարավորությունների աճին կամ նվազմանը, բարեգործական ծրագրերի առաջնահերթությունների փոփոխությանը և համայնքի սոցիալական պահանջների զարգացմանը։ Երկարաժամկետ տվյալների առկայության դեպքում հնարավոր է նաև ուսումնասիրել տնտեսական ու հասարակական իրադարձությունների ազդեցությունը բարեգործական գործունեության վրա։ Առանձին նշանակություն ունի հրատարակության դերը քաղաքային հայ հասարակության առօրյա պատմության ուսումնասիրման համար։ Պաշտոնական քաղաքական պատմության աղբյուրներում հաճախ սահմանափակ ներկայացված սոցիալական խնդիրները, կրթական պահանջները, փոխօգնության ձևերը և համայնքային կազմակերպությունների աշխատանքը նման հաշվետվությունների միջոցով դառնում են ավելի տեսանելի։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատմությունը դիտարկել ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունների, այլև մարդկանց սոցիալական հարաբերությունների և հասարակական նախաձեռնությունների մակարդակում։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև Կովկասում հայկական բարեգործական շարժման պատմության ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով կազմակերպված բարեգործության ձևերը, ֆինանսավորման մեխանիզմները և համայնքային կառույցների մասնակցությունը սոցիալական խնդիրների լուծմանը։ Այն կարող է նպաստել տարբեր քաղաքներում գործող հայկական բարեգործական ընկերությունների գործունեության համեմատական ուսումնասիրությանը և XIX դարի վերջի ու XX դարի սկզբի հայկական հասարակական կազմակերպությունների զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, Բաքվի հայ համայնքի պատմության, Կովկասի սոցիալական պատմության, բարեգործական կազմակերպությունների, կրթության պատմության, աղբյուրագիտության և քաղաքային հասարակությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հայագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է առևտրային կազմակերպություններում հարկային բեռի կարգավորման արդի հիմնախնդիրների վերլուծությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով՝ ընդգծելով հարկային քաղաքականության ազդեցությունը բիզնես միջավայրի, ներդրումային ակտիվության և տնտեսական աճի վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում է հարկային բեռի կառուցվածքը որպես համալիր ցուցանիշ, որը ներառում է շահութահարկը, ավելացված արժեքի հարկը, սոցիալական վճարները և այլ պարտադիր վճարներ՝ գնահատելով դրանց համակցված ազդեցությունը ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային օրենսդրության փոփոխությունների դինամիկային և դրանց ազդեցությանը փոքր և միջին բիզնեսի գործունեության վրա՝ ներառյալ հարկային վարչարարության բարդությունները և հաշվետվությունների ներկայացման գործընթացները։ Քննարկվում են նաև հարկային բեռի օպտիմալացման հնարավորությունները՝ միջազգային փորձի համեմատական վերլուծության հիման վրա, ինչպես նաև ստվերային տնտեսության նվազեցման և հարկային դաշտի թափանցիկության բարձրացման միջոցառումները։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ արդյունավետ հարկային կարգավորումը պետք է ապահովի բյուջետային կայունություն՝ միաժամանակ չխոչընդոտելով տնտեսական ակտիվությանը և ձեռնարկատիրական նախաձեռնություններին։