Հայաստանի Հանրապետության սոցիալական ապահովության պետական կառավարման մարմինների գործունեության իրավական-կազմակերպական հիմունքները (1990-1997թթ.)

Математика

Աշխատությունը նվիրված է Բերգմանի տիպի օպերատորների ուսումնասիրությանը՝ մի քանի կոմպլեքս փոփոխականի տարածություններում, մասնավորապես՝ Cn-ի միավոր գնդում սահմանված ֆունկցիաների ֆունկցիոնալ տարածությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության հիմնական առարկան այն գծային օպերատորներն են, որոնք կապված են ֆունկցիաների պրոյեկցիայի, ինտեգրալային ներկայացումների և հոլոմորֆ ենթատարածությունների առանձնացման հետ։ Նման օպերատորների հատկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում բազմակի կոմպլեքս անալիզում և ֆունկցիոնալ անալիզում, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է հետազոտել տարբեր ֆունկցիոնալ տարածությունների կառուցվածքը, հոլոմորֆ ֆունկցիաների վարքը և ինտեգրալային օպերատորների սահմանափակվածության ու կանոնավորության հարցերը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են դիտարկվել Բերգմանի տիպի միջուկներ, համապատասխան ինտեգրալային օպերատորների գործողությունը տարբեր նորմավորված տարածությունների վրա, դրանց սահմանափակվածությունը, կոմպակտությունը և այլ օպերատորական հատկություններ։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում գնդի երկրաչափական կառուցվածքը և n կոմպլեքս փոփոխականների առկայությունը, որոնք խնդիրը դարձնում են ավելի բարդ, քան մեկ կոմպլեքս փոփոխականի դեպքում։ Նյութը նախատեսված է հիմնականում մաթեմատիկոսների, հետազոտողների և առաջադեմ ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կոմպլեքս անալիզով, ֆունկցիոնալ տարածություններով, ինտեգրալային օպերատորներով և օպերատորների տեսությամբ։

География

Գրքում ընդգրկված են Ասիայի ռելիեֆի հիմնական ձևերը, կլիմայական պայմանները, ջրային համակարգերը, հողերի և հանքային ռեսուրսների բաշխումը, ինչպես նաև բուսականության և կենդանական աշխարհի առանձնահատկությունները։ Ներկայացվում են տեղական էկոհամակարգերի համապարփակ նկարագրություններ, երկրաբանական գործընթացների ազդեցությունը բնության ձևավորման վրա և կլիմայական գործոնների դերը շրջակա միջավայրի ձևավորման գործում։ Գիրքը նախատեսված է աշխարհագրության ուսանողների, դասախոսների և հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ տրամադրելով ամբողջական գիտելիքներ Ասիայի ֆիզիկական աշխարհագրության մասին և օգնելով համեմատական ուսումնասիրություններ իրականացնել աշխարհի տարբեր աշխարհամասերի բնության առանձնահատկությունների վերաբերյալ։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է 1950–2000 թվականների պոլսահայ արձակի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի գրական կյանքի կարևորագույն դրսևորումները նորագույն շրջանի համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում պոլսահայ արձակագիրների ստեղծագործական ժառանգությունն է, նրանց թեմատիկ նախասիրությունները, կերպարային համակարգը, լեզվաոճական առանձնահատկությունները և պատմամշակութային իրականության գեղարվեստական արտացոլումը։ Աշխատության մեջ արձակը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրական երևույթ, այլև որպես համայնքային հիշողության, ինքնության պահպանման և սփյուռքահայ մշակութային կյանքի արտահայտման կարևոր միջոց։ Ուսումնասիրվում են այն պատմական, հասարակական և մշակութային պայմանները, որոնք ազդել են պոլսահայ գրականության զարգացման ընթացքի վրա՝ ներառելով համայնքային կյանքի փոփոխությունները, ազգային ինքնության խնդիրները, հայրենիքի և սփյուռքի հարաբերության ընկալումները, մշակութային ժառանգության պահպանման ձգտումը և ժամանակակից աշխարհի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արձակ ստեղծագործությունների թեմատիկ բազմազանությանը՝ անդրադառնալով ընտանիքի, քաղաքի, հիշողության, կորստի, գաղթի, ազգային պատկանելության, առօրյա կյանքի և մարդու ներաշխարհի թեմաներին։ Վերլուծվում են նաև գրական լեզվի և ոճի առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով արևմտահայերենի դերը պոլսահայ գրական ինքնության ձևավորման և պահպանման գործում։ Ժամանակաշրջանի գրական գործընթացի դիտարկումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր սերունդների արձակագիրների ստեղծագործական մոտեցումների շարունակականությունն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև ավանդական և նորարարական գեղարվեստական սկզբունքների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է պոլսահայ գրականության պատմության ուսումնասիրման գործում՝ համակարգելով և արժևորելով 20-րդ դարի երկրորդ կեսի արձակ ժառանգությունը և այն ներկայացնելով հայ գրականության ավելի լայն զարգացման գործընթացի համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, հայագետներին, սփյուռքագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, արևմտահայ գրականության մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին, ուսանողներին և հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Экономика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է բանկի վարկային պորտֆելի ռիսկի գնահատման խնդրին՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով վարիացիայի գործակցի կիրառմանը որպես քանակական գնահատման գործիքի։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես կարելի է բանկի տրամադրած վարկերի պորտֆելի ռիսկայնությունը գնահատել վիճակագրական մեթոդների միջոցով և ստացված ցուցանիշների հիման վրա ավելի հիմնավորված որոշումներ ընդունել վարկային քաղաքականության, ռիսկերի կառավարման և պորտֆելի կառուցվածքի վերաբերյալ։ Վարկային պորտֆելը բանկի ակտիվների կարևորագույն բաղադրիչներից է, իսկ դրա որակը և ռիսկայնությունը անմիջականորեն ազդում են բանկի ֆինանսական կայունության, եկամտաբերության և իրացվելիության վրա։ Վարկավորման գործընթացում բանկը մշտապես բախվում է այն հավանականությանը, որ վարկառուն ամբողջությամբ կամ ժամանակին չի կատարի իր պարտավորությունները։ Այդ պատճառով վարկային ռիսկի գնահատումը բանկային կառավարման առանցքային խնդիրներից է։ Վարկային պորտֆելի ռիսկը չի սահմանափակվում մեկ առանձին վարկառուի անվճարունակության հավանականությամբ։ Պորտֆելը ներառում է տարբեր չափերի, ժամկետների, տոկոսադրույքների, ոլորտների և վարկառուների խմբերի պատկանող բազմաթիվ վարկեր, և դրանց համակցված վարքագիծը կարող է էապես տարբերվել առանձին վարկերի ռիսկայնությունից։ Հետևաբար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել պորտֆելի ամբողջական կառուցվածքը և դրա արդյունքների փոփոխականությունը։ Վարիացիայի գործակիցը վիճակագրական հարաբերական ցուցանիշ է, որը սովորաբար հաշվարկվում է ստանդարտ շեղման և միջին մեծության հարաբերությամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս գնահատել փոփոխականության աստիճանը՝ հաշվի առնելով տվյալների միջին մակարդակը։ Վարկային պորտֆելի ուսումնասիրության դեպքում այս ցուցանիշը կարող է օգտագործվել տարբեր պորտֆելների կամ դրանց առանձին հատվածների ռիսկայնությունը համեմատելու համար, հատկապես այն իրավիճակներում, երբ բացարձակ չափերը տարբեր են։ Այս մոտեցման կարևոր առավելությունն այն է, որ վարիացիայի գործակիցը հարաբերական ցուցանիշ է և այդպիսով թույլ է տալիս համեմատել տարբեր մասշտաբներ ունեցող տվյալների շարքերի փոփոխականությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր է հասկանալ վարկային պորտֆելի եկամտաբերության և ռիսկայնության փոխհարաբերությունը։ Բանկի համար բարձր եկամտաբերությամբ վարկային գործառնությունները կարող են գրավիչ լինել, սակայն դրանց հետ հաճախ կապված է նաև ավելի բարձր ռիսկ։ Հետևաբար արդյունավետ վարկային քաղաքականությունը պետք է ձգտի ոչ միայն առավելագույնի հասցնել եկամուտը, այլև պահպանել ռիսկի ընդունելի մակարդակ։ Վարիացիայի գործակցի միջոցով հնարավոր է լրացուցիչ տեղեկատվություն ստանալ եկամտաբերության կամ այլ ֆինանսական ցուցանիշների տատանողականության վերաբերյալ և համադրել այն միջին արդյունքների հետ։ Վարկային պորտֆելի ռիսկի գնահատման ժամանակ կարող են դիտարկվել վարկերի վերադարձելիության, ժամկետանց պարտավորությունների, հնարավոր կորուստների, տոկոսային եկամուտների և այլ ցուցանիշների ժամանակային շարքերը։ Դրանց վիճակագրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել փոփոխությունների միտումները և գնահատել պորտֆելի կայունությունը։ Եթե տվյալների փոփոխականությունը բարձր է, ապա դա կարող է վկայել պորտֆելի ավելի անկայուն բնույթի մասին և պահանջել ռիսկերի կառավարման լրացուցիչ միջոցառումներ։ Միաժամանակ վարիացիայի գործակիցը պետք է դիտարկել այլ ֆինանսական և վիճակագրական ցուցանիշների հետ համատեղ, քանի որ միայն մեկ գործակիցը չի կարող ամբողջությամբ արտացոլել վարկային ռիսկի բազմակողմ բնույթը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել վարկային պորտֆելի կառուցվածքային վերլուծությունը։ Պորտֆելը կարելի է բաժանել ըստ տնտեսության ոլորտների, վարկառուների տեսակների, վարկերի ժամկետների, արժույթների, ապահովվածության կամ այլ չափանիշների։ Նման դասակարգումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն հատվածները, որոնցում կենտրոնացած է ռիսկի առավել մեծ մասը։ Օրինակ՝ եթե վարկերի զգալի մասը կենտրոնացած է տնտեսության մեկ ոլորտում, տվյալ ոլորտի բացասական փոփոխությունները կարող են միաժամանակ ազդել բազմաթիվ վարկառուների վճարունակության վրա։ Այսպիսի կենտրոնացման ռիսկը կարևոր է հաշվի առնել պորտֆելի ընդհանուր գնահատման ժամանակ։ Վարիացիայի գործակցի մեթոդի կիրառումը կարող է նպաստել նաև տարբեր ժամանակահատվածների կամ պորտֆելների համեմատությանը։ Եթե հաշվարկված ցուցանիշը ժամանակի ընթացքում աճում է, դա կարող է նշանակել տվյալ ցուցանիշի հարաբերական անկայունության մեծացում, իսկ նվազումը՝ ավելի կայուն դինամիկա։ Սակայն արդյունքների մեկնաբանման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև միջին արժեքի փոփոխությունը, տվյալների բաշխումը և արտաքին տնտեսական պայմանները։ Նույն վարիացիայի գործակիցը տարբեր տնտեսական իրավիճակներում կարող է ունենալ տարբեր իմաստ, ուստի ցուցանիշը պետք է դիտարկել ընդհանուր ֆինանսական համատեքստում։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ռիսկի գնահատման արդյունքների գործնական կիրառմանը։ Ստացված ցուցանիշները կարող են օգտագործվել վարկային պորտֆելի դիվերսիֆիկացման, ռիսկային ոլորտների սահմանափակման, վարկավորման չափանիշների վերանայման և հնարավոր կորուստների նկատմամբ ավելի զգույշ մոտեցման ձևավորման համար։ Բանկի ղեկավարությունը կարող է համադրել վարիացիայի գործակցի տվյալները այլ ցուցանիշների հետ և որոշել, թե որ ուղղություններն են պահանջում առավել մանրամասն վերահսկողություն։ Դիվերսիֆիկացումը այս համատեքստում կարևոր գործիք է, քանի որ տարբեր ոլորտների և վարկառուների միջև ռիսկի բաշխումը կարող է նվազեցնել մեկ հատվածի բացասական փոփոխությունների ազդեցությունը ամբողջ պորտֆելի վրա։ Աշխատության մեթոդաբանական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ վիճակագրական գործիքները կապվում են բանկային ռիսկերի կառավարման գործնական խնդիրների հետ։ Վարիացիայի գործակիցը համեմատաբար պարզ հաշվարկվող ցուցանիշ է, սակայն ճիշտ կիրառման դեպքում այն կարող է օգտակար տեղեկատվություն տրամադրել տվյալների հարաբերական փոփոխականության վերաբերյալ։ Այն կարող է ծառայել որպես նախնական կամ լրացուցիչ վերլուծական գործիք՝ ավելի բարդ ռիսկային մոդելների կողքին։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել դրա սահմանափակումները․ այն ինքնուրույն չի չափում դեֆոլտի հավանականությունը, չի նկարագրում կորուստների ամբողջ բաշխումը և չի փոխարինում բանկային ռիսկերի համապարփակ գնահատման մեթոդներին։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ վարկային պորտֆելի ռիսկի գնահատումը պահանջում է ինչպես պորտֆելի կառուցվածքի, այնպես էլ դրա ֆինանսական արդյունքների փոփոխականության ուսումնասիրություն։ Վարիացիայի գործակիցը կարող է օգտակար լինել այդ գործընթացում՝ հնարավորություն տալով գնահատել ցուցանիշների հարաբերական տատանողականությունը և համեմատել տարբեր պորտֆելների կամ դրանց հատվածների ռիսկային բնութագրերը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բանկային գործի, ֆինանսների, տնտեսագիտության և ռիսկերի կառավարման ոլորտների ուսանողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին՝ հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են վարկային պորտֆելի կառուցվածքը, ֆինանսական ռիսկերի քանակական գնահատումը և վիճակագրական մեթոդների կիրառումը բանկային կառավարման գործընթացներում։

Политология

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ընդհանուր ժողովի քառասունհինգերորդ նիստի արձանագրությունները՝ պահպանելով ժողովի գործունեության և քննարկումների փաստագրական հետքերը։ Այն կարևոր պատմական սկզբնաղբյուր է Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի ազգային կառավարման համակարգի, ներկայացուցչական մարմինների աշխատանքի և հասարակական կյանքի կազմակերպման ուսումնասիրության համար։ Արձանագրային նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժողովի նիստերի անցկացման կարգի, օրակարգային հարցերի քննարկման և մասնակիցների դիրքորոշումների արտահայտման ձևերի մասին։ Նման փաստաթղթերը կարևոր են համայնքի առջև ծառացած խնդիրների, ազգային հաստատությունների գործառույթների և հավաքական որոշումների ընդունման գործընթացների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Դրանք նաև արտացոլում են ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունները, վարչական մտածողությունը և հայ համայնքի ինքնակազմակերպման ավանդույթները։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս անմիջական փաստաթղթային նյութի միջոցով ուսումնասիրելու ազգային ժողովի գործունեությունը և դրա նշանակությունը համայնքային կյանքում։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայության հասարակական-քաղաքական կյանքով և ազգային կառույցների պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։

Биология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էթանոլի ազդեցության պայմաններում առնետների գլխուղեղի բջջային կառուցվածքների վրա տաուրինի ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ալկոհոլային թունավորման պայմաններում գլխուղեղի հյուսվածքներում առաջացող բջջային և կենսաքիմիական փոփոխությունները և գնահատել տաուրինի հնարավոր ազդեցությունը այդ գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրությունը տեղավորվում է նեյրոկենսաբանության, բջջաբանության և թունաբանության այն ուղղությունների շրջանակում, որոնք ուսումնասիրում են արտաքին վնասակար գործոնների ազդեցությունը կենտրոնական նյարդային համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էթանոլի ազդեցությամբ գլխուղեղի տարբեր հատվածների բջիջներում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունները, բջջային թաղանթների վիճակը, նյութափոխանակային գործընթացները, օքսիդատիվ սթրեսի հետ կապված երևույթները և նյարդային հյուսվածքի բնականոն գործունեության խաթարման հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաուրինին՝ որպես օրգանիզմում բնականորեն հանդիպող միացության, որի կենսաբանական գործառույթները կապված են բջջային հոմեոստազի, թաղանթային գործընթացների և նյարդային համակարգի գործունեության կարգավորման հետ։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե արդյոք տաուրինի առկայությունը կարող է փոփոխել էթանոլի ազդեցության հետևանքով առաջացող բջջային կառուցվածքային փոփոխությունների արտահայտվածությունը։ Փորձարարական ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր խմբերի կենդանիների գլխուղեղի հյուսվածքային և բջջային ցուցանիշները՝ էթանոլի ազդեցության, տաուրինի կիրառման և դրանց համակցված ազդեցության պայմաններում։ Այդպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ուսումնասիրվող նյութի հնարավոր պաշտպանական կամ կարգավորող ազդեցությունը և բացահայտելու դրա հետ կապված կենսաբանական օրինաչափությունները։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել հյուսվածաբանական, բջջաբանական, կենսաքիմիական և մորֆոմետրիկ մեթոդներ՝ գլխուղեղի կառուցվածքային փոփոխությունները և բջջային վիճակը գնահատելու համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ստացված արդյունքների վիճակագրական մշակումը, որը հնարավորություն է տալիս տարբեր փորձարարական պայմաններում արձանագրված փոփոխությունները համեմատել և գնահատել դրանց հավաստիությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել էթանոլի նեյրոտոքսիկ ազդեցության մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը և տաուրինի հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունների ուսումնասիրմանը։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է ընդլայնել պատկերացումները ուղեղի բջջային կառուցվածքների՝ արտաքին քիմիական ազդեցությունների նկատմամբ արձագանքի վերաբերյալ և հիմք ծառայել հետագա փորձարարական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է նյարդային հյուսվածքի վրա էթանոլի ազդեցության բջջային մեխանիզմների բացահայտման և այդ ազդեցության պայմաններում կենսաբանական կարգավորիչ գործոնների դերի գնահատման տեսանկյունից։