Հայաստանի տարածքում աճող առավել տարածված վայրի բանջարաբույսերը և դրանց օգտագործման հնարավորությունները

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ՀՀ Շիրակի մարզում դաբաղի կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի միջոցառումների ուսումնասիրությանը և կատարելագործման ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է գյուղատնտեսական կենդանիների շրջանում տարածվող այս վարակիչ հիվանդության համաճարակաբանական առանձնահատկությունների գնահատումը, դրա տարածմանը նպաստող գործոնների վերլուծությունը և արդյունավետ հակահամաճարակային միջոցառումների մշակումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հիվանդության տարածման հնարավոր ուղիները, ռիսկային գործոնները, կենդանիների տեղաշարժի և տնտեսությունների միջև կապերի նշանակությունը, ինչպես նաև անասնապահական տնտեսություններում կենսաանվտանգության պահպանման կարևորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության վաղ հայտնաբերմանը, անասնաբուժական հսկողությանը, ախտորոշման արդյունավետության բարձրացմանը և վարակի տարածումը սահմանափակող միջոցառումների կազմակերպմանը։ Աշխատությունը կարևորում է նաև կանխարգելիչ պատվաստումների, կենդանիների առողջական վիճակի մշտադիտարկման, կարանտինային և սահմանափակող միջոցառումների, ախտահանման ու սանիտարահիգիենիկ պահանջների պահպանման դերը դաբաղի դեմ պայքարում։ Շիրակի մարզի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հաշվի առնելու տարածաշրջանի անասնապահության կառուցվածքը, բնակլիմայական պայմանները, տնտեսությունների առանձնահատկությունները և կենդանիների տեղաշարժի հետ կապված հնարավոր ռիսկերը։ Հեղինակը դիտարկում է ոչ միայն առանձին կանխարգելիչ միջոցների արդյունավետությունը, այլև դրանց համակցված կիրառման անհրաժեշտությունը՝ ընդգծելով անասնաբուժական ծառայությունների, ֆերմերների և համապատասխան պետական կառույցների համագործակցության նշանակությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հիվանդության բռնկումների կանխարգելման, տնտեսական վնասների նվազեցման և տարածաշրջանում անասնապահության կայունության ապահովման ուղղությամբ ավելի արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել անասնաբույժներին, անասնահամաճարակաբաններին, գյուղատնտեսության մասնագետներին, անասնապահական տնտեսությունների պատասխանատուներին, ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է Շիրակի մարզում դաբաղի դեմ պայքարի և կանխարգելման համակարգի համալիր ուսումնասիրություն՝ շեշտադրելով հիվանդության վաղ հայտնաբերման, մշտադիտարկման, կենսաանվտանգության, պատվաստման և արագ հակահամաճարակային արձագանքի կատարելագործման կարևորությունը։

Economics

Գիրքը ուսումնասիրում է օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների էությունը, ձևերը և դրանց ազդեցությունը ազգային տնտեսությունների զարգացման վրա՝ ներկայացնելով կապիտալի միջազգային շարժի հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ուղղակի ներդրումների տեսակները՝ նոր ձեռնարկությունների ստեղծում, գործող ընկերությունների ձեռքբերում, համատեղ ձեռնարկություններ, ինչպես նաև դրանց իրականացման պայմանները և շարժիչ գործոնները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է ներդրումային միջավայրի ձևավորմանը՝ քաղաքական կայունություն, իրավական կարգավորում, հարկային քաղաքականություն, շուկայի չափ և աշխատուժի որակ։ Գրքում քննարկվում են նաև օտարերկրյա ներդրումների տնտեսական ազդեցությունները՝ տեխնոլոգիաների փոխանցում, զբաղվածության աճ, արտադրողականության բարձրացում և արտաքին առևտրի զարգացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զարգացող երկրների, այդ թվում՝ Հայաստանի, ներդրումային գրավչության խնդիրներին և մրցակցային առավելությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական քաղաքականություն մշակողների և ուսանողների համար։

Mathematics

Այս գիտամաթեմատիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է դիսկրետ էքստրեմալ խնդիրների տեսական և կիրառական հետազոտությանը՝ կոմբինատոր օպտիմալացման և դիսկրետ մաթեմատիկայի շրջանակում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են էքստրեմալ կառուցվածքների հիմնական սկզբունքները, օպտիմալացման խնդիրների դասակարգումը և դրանց լուծման ալգորիթմական մոտեցումները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է գրաֆների տեսության, կոմբինատոր բազմությունների և ամբողջ թվային ծրագրավորման խնդիրներ՝ ընդգծելով առավելագույն և նվազագույն արժեքների որոնման մեթոդները սահմանափակումներով համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դինամիկ ծրագրավորման, ագահ ալգորիթմների, ճյուղավորում-սահմանափակման մեթոդների և մոտարկման ալգորիթմների կիրառությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև էքստրեմալ կոմբինատոր խնդիրների կառուցվածքային հատկությունները, լուծելիության պայմանները և հաշվարկային բարդության գնահատումը։ Հետազոտությունը կարևոր է կիրառական մաթեմատիկայի, ինֆորմատիկայի և օպտիմալացման տեսության ոլորտների համար՝ նպաստելով արդյունավետ ալգորիթմների մշակմանը և բարդ դիսկրետ համակարգերի լուծման մեթոդների կատարելագործմանը։

History

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ տարածքում իրականացված դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական զեկուցումների թեզիսները։ Այն ամփոփում է տարբեր հնագիտական ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղություններն ու արդյունքները՝ ընդգրկելով Հայաստանի պատմական անցյալի տարբեր ժամանակաշրջաններին վերաբերող նյութեր։ Դաշտային հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն հնավայրերի հայտնաբերման, հնագիտական շերտերի ուսումնասիրման, պեղումների ընթացքում հայտնաբերված առարկաների փաստագրման և պատմական միջավայրի վերակազմության համար։ Դրանց միջոցով հետազոտողները տեղեկություններ են ստանում հին բնակավայրերի կառուցվածքի, բնակչության կենցաղի, տնտեսական գործունեության, արհեստների, թաղման սովորույթների և մշակութային կապերի մասին։ Զեկուցումների թեզիսների ձևաչափը հնարավորություն է տալիս համառոտ ներկայացնելու կատարված աշխատանքների հիմնական դիտարկումները, հետազոտական խնդիրներն ու գիտական եզրակացությունները՝ միաժամանակ պատկերացում կազմելով տվյալ ժամանակաշրջանում Հայաստանի հնագիտական ուսումնասիրությունների ընթացքի մասին։ Ժողովածուն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հնագիտական հետազոտությունների պատմությամբ, Հայաստանի հնագույն և միջնադարյան անցյալով, հուշարձանների ուսումնասիրությամբ ու նյութական մշակույթի պահպանությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, գիտաշխատողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Medicine

Այս բժշկական գիտական աշխատությունը նվիրված է քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքային հիվանդությունների դեպքում աջ փորոքի և թոքային շրջանառության կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունների վաղ հայտնաբերման և դեղորայքային շտկման նոր մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն վաղ փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ թոքերի քրոնիկ հիվանդությունների զարգացման ընթացքում և հետագայում հանգեցնել թոքային շրջանառության ճնշման բարձրացման, աջ փորոքի ծանրաբեռնվածության և սրտի աջ հատվածների ֆունկցիայի խանգարման։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել շնչառական համակարգի խանգարումների և սրտանոթային համակարգի փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, թոքային անոթների դիմադրության փոփոխությունները, աջ փորոքի կառուցվածքային վերափոխումները և դրա կծկողական ֆունկցիայի ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վաղ ախտորոշման մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս հայտնաբերել սրտի և թոքային շրջանառության ախտաբանական փոփոխությունները դեռևս արտահայտված կլինիկական բարդությունների առաջացումից առաջ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև դեղորայքային բուժման ազդեցության գնահատումը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե համապատասխան թերապիան որքանով կարող է դանդաղեցնել կամ նվազեցնել աջ փորոքի և թոքային շրջանառության կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ խանգարումների զարգացումը։ Կարող են վերլուծվել հիվանդների կլինիկական տվյալները, սրտի և թոքերի ֆունկցիոնալ հետազոտությունների արդյունքները, ինչպես նաև բուժումից առաջ և հետո ստացված ցուցանիշների փոփոխությունները։ Աշխատությունը կարևոր է քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքային հիվանդությունների բարդությունների վաղ կանխարգելման տեսանկյունից, քանի որ թոքային և սրտանոթային համակարգերի փոխկապակցված փոփոխությունների ժամանակին հայտնաբերումը կարող է նպաստել հիվանդության ընթացքի ավելի արդյունավետ վերահսկմանը և բուժական մարտավարության ճիշտ ընտրությանը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել թոքաբաններին, սրտաբաններին, ընտանեկան բժիշկներին, ֆունկցիոնալ ախտորոշման մասնագետներին, բժշկական հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է մտավոր զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող նախադպրոցական երեխաների շրջանում փոխօգնության կարողությունների ձևավորմանը, դրանց զարգացման համար կիրառվող միջոցներին և մանկավարժական մեթոդներին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում երեխայի սոցիալական վարքի, համագործակցելու ունակության, դիմացինին աջակցելու և ընդհանուր գործունեության մեջ ներգրավվելու հմտությունների զարգացումն է։ Փոխօգնությունը նախադպրոցական տարիքում կարևոր սոցիալական կարողություն է, քանի որ այն նպաստում է երեխաների միջև դրական հարաբերությունների ձևավորմանը, հաղորդակցման զարգացմանը, խմբային գործունեությանը մասնակցելուն և սեփական ու ուրիշների կարիքները հասկանալուն։ Հատուկ կրթական կարիքներ ունեցող երեխաների դեպքում այդ կարողությունների ձևավորումը կարող է պահանջել ավելի նպատակային, հետևողական և երեխայի անհատական հնարավորություններին համապատասխան կազմակերպված աշխատանք։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել խաղային գործունեությունը, համատեղ առաջադրանքները, զույգերով և փոքր խմբերով աշխատանքը, մեծահասակի օրինակով սովորելը, խրախուսումը, իրավիճակային վարժությունները և սոցիալական փոխազդեցությունը զարգացնող տարբեր մանկավարժական միջոցներ։ Կարևոր նշանակություն է տրվում այնպիսի միջավայրի ստեղծմանը, որտեղ երեխան կարող է աստիճանաբար սովորել օգնություն առաջարկել, ընդունել ուրիշի օգնությունը, կիսվել նյութերով, հերթով կատարել գործողություններ, համագործակցել ընդհանուր նպատակի հասնելու համար և արձագանքել ընկերոջ դժվարություններին։ Մեթոդների արդյունավետ կիրառումը ենթադրում է առաջադրանքների աստիճանական բարդացում, կրկնություն, տեսանելի և հասանելի ցուցումներ, դրական ամրապնդում և յուրաքանչյուր երեխայի անհատական առաջընթացի մշտական դիտարկում։ Այս գործընթացում կարևոր է նաև մանկավարժի և ընտանիքի համագործակցությունը, քանի որ փոխօգնության վարքային հմտությունները առավել արդյունավետ են ամրապնդվում այն դեպքում, երբ դրանք կիրառվում են ոչ միայն կրթական միջավայրում, այլև առօրյա իրավիճակներում։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունն այն է, որ ներկայացվող մոտեցումները կարող են նպաստել երեխաների սոցիալական ներառմանը, ինքնուրույնության և հաղորդակցական ակտիվության բարձրացմանը, ինչպես նաև հասակակիցների հետ ավելի դրական և համագործակցային հարաբերությունների ձևավորմանը։ Արդյունքում փոխօգնության կարողությունների նպատակային զարգացումը դիտարկվում է որպես երեխայի սոցիալական և անձնային զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը կարող է ձևավորվել համակարգված մանկավարժական աշխատանքի, համապատասխան խաղերի, վարժությունների և աջակցող միջավայրի միջոցով։