Հայաստանի և Արցախի տարածքում աճող որոշ բուսատեսակների կենսաակտիվ միացությունների անջատում, ֆիզիկաքիմիական, կենսաբժշկական հետազոտում և հալենային պատրաստուկների ստացում

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմության ողբերգական իրադարձությունների, դրանց պատճառների, հետևանքների և պատմաքաղաքական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի բարդ փուլերը, ազգային, քաղաքական և սոցիալական զարգացումները, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք ազդեցություն են ունեցել երկրի և ժողովրդի հետագա ընթացքի վրա։ Քննարկվում են պատմական իրադարձությունների վերլուծության տարբեր մոտեցումներ, միջազգային և տարածաշրջանային գործընթացների ազդեցությունը, ինչպես նաև պատմական հիշողության, ինքնության և մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հասարակագիտական ոլորտների մասնագետների համար։

Культура

Այս հրատարակությունը գրականության հանձնարարական ցանկ է, որը կազմվել է «Որակ և արդյունավետություն» թեմատիկ ուղղությամբ և կապված է հնգամյա ժամանակահատվածի հիմնական խնդիրների ու առաջնահերթությունների հետ։ Այն ունի տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթ և նպատակ ունի ընթերցողին, մասնագետներին, ուսանողներին, գրադարանավարներին և համապատասխան ոլորտներով հետաքրքրվող անձանց կողմնորոշել տվյալ թեմային վերաբերող գրականության մեջ։ Հրատարակության հիմնական արժեքը ոչ միայն առանձին գրքերի կամ հրապարակումների թվարկումն է, այլև դրանց համակարգված ներկայացումը՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել արտադրության որակի բարձրացման, աշխատանքի արդյունավետության, կառավարման կատարելագործման, ռեսուրսների խնայողության և տնտեսական գործունեության կազմակերպման հետ կապված նյութեր։ Ցանկում ընդգրկված գրականությունը կարող է անդրադառնալ արտադրական գործընթացների կատարելագործմանը, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը, արտադրանքի որակի վերահսկողությանը, տեխնիկական առաջընթացին, կազմակերպության կառավարման արդյունավետությանը և սահմանափակ ռեսուրսների առավել նպատակային օգտագործմանը։ Խորհրդային շրջանի հնգամյա պլանավորման համատեքստում «որակ» և «արդյունավետություն» հասկացությունները սերտորեն կապված էին արտադրության տեխնիկական վերազինման, աշխատանքի արտադրողականության աճի, արտադրական ծախսերի նվազեցման և պլանային ցուցանիշների կատարման հետ։ Այդ պատճառով հրատարակությունը կարող է ծառայել նաև որպես սկզբնաղբյուր՝ ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի տնտեսական մտածողությունը, արտադրության կազմակերպման վերաբերյալ պատկերացումները և պետական տնտեսական առաջնահերթությունների արտացոլումը գրականության մեջ։ Հանձնարարական ցանկի կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս գրականությունը դիտարկել ոչ միայն որպես ընթերցանության նյութ, այլև որպես ուսումնագիտական աշխատանքների համար անհրաժեշտ տեղեկատվության որոնման գործիք։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, արտադրության կազմակերպման, աշխատանքի տնտեսագիտության, կառավարման, տեխնիկական գիտությունների և խորհրդային ժամանակաշրջանի տնտեսական քաղաքականության պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարանների և տեղեկատվական կառույցների կողմից հասարակությանը մասնագիտական գրականություն ներկայացնելու և ընթերցանության ուղղությունները համակարգելու մեթոդների մասին։

Лингвистика

Այս աշխատությունը վերաբերում է գրաբարի (դասական հայերենի) վերլուծական բայերի համակարգի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց ձևաբանական կառուցվածքին, քերականական արժեքին և լեզվական գործառույթներին։ Գրաբարում վերլուծական բայերը ձևավորվում են օժանդակ բայի և հիմնական իմաստային բայի համադրությամբ՝ արտահայտելով ժամանակ, եղանակ, տեսք և երբեմն նաև քերականական այլ կատեգորիաներ, որոնք սինթետիկ ձևերով չեն կարող լիարժեք արտահայտվել։ Այս համակարգը կարևոր դեր ունի գրաբարի բայական համակարգի զարգացման և ձևաբանական բարդության ուսումնասիրության մեջ, քանի որ ցույց է տալիս լեզվի անցումը սինթետիկ կառուցվածքներից դեպի ավելի վերլուծական արտահայտման ձևեր։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են օժանդակ բայերի գործառույթները, նրանց համակցման կանոնները, ինչպես նաև վերլուծական ձևերի կիրառությունը տարբեր տեքստային ժանրերում՝ աստվածաբանական, պատմագրական և գրական աղբյուրներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև վերլուծական բայերի իմաստային նրբություններին և նրանց դերին նախադասության ժամանակային և եղանակային հարաբերությունների արտահայտման մեջ։ Այսպիսով, գրաբարի վերլուծական բայերի համակարգի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերեն լեզվի պատմական քերականության, ձևաբանության և լեզվաբանական զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտման համար՝ ցույց տալով լեզվի կառուցվածքային հարստությունն ու պատմական զարգացումը։

Культура

Հնագիտական և արվեստաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Քերմանշահի տարածաշրջանի ժայռային պատկերների ու քանդակային հուշարձանների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով հնագույն ժամանակներից մինչև վաղ միջնադար ընկած լայն ժամանակաշրջան։ Քննության են առնվում տարբեր դարաշրջաններում ստեղծված ժայռաքանդակների պատկերագրական, ոճական և հորինվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց պատմամշակութային նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային կերպարների, իշխանության խորհրդանիշների, ծիսական տեսարանների, կենդանական պատկերների և զարդատարրերի մեկնաբանությանը։ Վերլուծվում են հուշարձանների ստեղծման տեխնիկան, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցները և դրանց փոփոխությունները պատմական տարբեր փուլերում։ Քննարկվում են նաև ժայռաքանդակների կապերը տարածաշրջանի քաղաքական, կրոնական և մշակութային միջավայրի հետ, ինչպես նաև տարբեր գեղարվեստական ավանդույթների հնարավոր փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տարածաշրջանի մոնումենտալ արվեստի զարգացման ընթացքին և բացահայտելու ժայռային հուշարձանների դերը հնագույն հասարակությունների գաղափարական ու մշակութային պատկերացումների արտահայտման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հնագիտության, Իրանի արվեստի պատմության, հին աշխարհի պատմության և պատկերագրության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Медицина

Այս թեման վերաբերում է հեմիկաստրացիոն համախտանիշին (hemicastration syndrome) և դրա կլինիկո-հորմոնալ զուգահեռներին, որտեղ ուսումնասիրվում են միակողմանի սերմնարանի հեռացումից կամ ֆունկցիայի կորստից հետո օրգանիզմում տեղի ունեցող էնդոկրին, նյութափոխանակային և կլինիկական փոփոխությունները։ Հետազոտության կենտրոնում է տեստոստերոնի արտադրության նվազման և հիպոթալամուս–հիպոֆիզ–գոնադային առանցքի կարգավորման խախտման փոխազդեցությունը, որի արդյունքում կարող են զարգանալ ինչպես տեղային, այնպես էլ համակարգային փոփոխություններ՝ ներառյալ երկրորդ սեռական հատկանիշների թուլացում, լիբիդոյի նվազում, սպերմատոգենեզի խանգարումներ և հոգե-էմոցիոնալ վիճակի փոփոխություններ։ Կլինիկորեն նման վիճակը կարող է արտահայտվել նաև նյութափոխանակության դանդաղեցմամբ, մկանային զանգվածի նվազումով և ոսկրային խտության փոփոխություններով, որոնք կախված են հորմոնալ դեֆիցիտի աստիճանից և օրգանիզմի կոմպենսատոր հնարավորություններից։ Միաժամանակ դիտարկվում են փոխհատուցման մեխանիզմները, երբ մնացած սերմնարանը կարող է մասամբ մեծացնել հորմոնալ արտադրությունը, ինչի շնորհիվ որոշ դեպքերում կլինիկական ախտանշանները կարող են լինել մեղմ կամ դանդաղ զարգացող։ Հետազոտությունը կարևոր է էնդոկրինոլոգիայի և անդրոլոգիայի համար՝ հորմոնալ հավասարակշռության խանգարումների գնահատման, վերականգնողական թերապիայի պլանավորման և հիվանդների կյանքի որակի բարելավման տեսանկյունից։

Психология

Տաղանդներն ու հանճարները մարդկային կարողությունների զարգացման բարձր աստիճաններ են, որոնք արտահայտվում են ստեղծագործական, ինտելեկտուալ կամ մասնագիտական բացառիկ ունակություններով։ Տաղանդը սովորաբար դիտարկվում է որպես բնածին կամ վաղ տարիքում դրսևորվող առանձնահատուկ ունակությունների ամբողջություն, որը թույլ է տալիս մարդուն արագ և բարձր մակարդակով յուրացնել որոշակի գործունեության ոլորտ՝ լինի դա արվեստ, գիտություն, սպորտ կամ տեխնիկա։ Տաղանդավոր մարդիկ աչքի են ընկնում արագ մտածողությամբ, ստեղծագործ մոտեցմամբ և սովորելու բարձր կարողությամբ, սակայն նրանց հաջողությունը մեծապես կախված է նաև միջավայրից, կրթությունից և զարգացման հնարավորություններից։ Հանճարը մարդկային կարողությունների ամենաբարձր մակարդակն է, որը բնութագրվում է ոչ միայն արտակարգ ինտելեկտով, այլև նոր գաղափարների ստեղծմամբ, գիտության կամ արվեստի զարգացման վրա հեղափոխական ազդեցությամբ։ Հանճարները հաճախ ձևավորում են նոր ուղղություններ, տեսություններ կամ ստեղծագործական դպրոցներ, որոնք փոխում են մարդկության մտածողությունը և զարգացումը։ Տաղանդի և հանճարի միջև հիմնական տարբերությունն այն է, որ տաղանդը կարող է դրսևորվել որոշակի ոլորտում բարձր արդյունավետությամբ, մինչդեռ հանճարը ստեղծում է նոր արժեքներ և փոխում գոյություն ունեցող համակարգերը։ Այս երևույթների ձևավորման վրա ազդում են ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական գործոնները։ Ժառանգականությունը կարող է ապահովել որոշակի նախադրյալներ, սակայն միջավայրը, կրթությունը, մշակույթը և անձի աշխատանքային փորձը վճռորոշ դեր ունեն դրանց զարգացման մեջ։ Մարդու հետաքրքրասիրությունը, համառությունը և ստեղծագործ մտածողությունը նույնպես կարևոր են տաղանդի և հանճարի զարգացման համար։ Պատմության ընթացքում բազմաթիվ տաղանդավոր և հանճարեղ անհատներ զգալի ներդրում են ունեցել մարդկային քաղաքակրթության զարգացման մեջ՝ գիտության, արվեստի, գրականության և տեխնոլոգիայի ոլորտներում։ Ժամանակակից հոգեբանությունը ուսումնասիրում է տաղանդի և հանճարի ձևավորման մեխանիզմները՝ փորձելով բացահայտել այն պայմանները, որոնք նպաստում են բացառիկ ունակությունների զարգացմանը։ Այս ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ վաղ հայտնաբերումը և նպատակային զարգացումը կարող են զգալիորեն բարձրացնել մարդու կարողությունների մակարդակը։ Այսպիսով, տաղանդներն ու հանճարները մարդկային ներուժի բարձրագույն դրսևորումներ են, որոնք կարևոր դեր ունեն հասարակության առաջընթացի, մշակույթի զարգացման և գիտական նորարարությունների ստեղծման գործում։