Հայաստանր Հանրապետություն - Միացյալ Նահանգներ հարաբերությունները 1991-2000 թթ.

Религия

Աստվածաշունչը քրիստոնեական հավատքի գլխավոր սուրբ գիրքն է, որը միավորում է Հին և Նոր Կտակարանները՝ ներկայացնելով Աստծո և մարդու հարաբերությունների, աշխարհի արարման, հավատքի, մեղքի, փրկության և հոգևոր կյանքի վերաբերյալ քրիստոնեական ուսմունքը։ Հին Կտակարանում ընդգրկված են արարչագործության մասին պատմությունները, նահապետների և Իսրայելի ժողովրդի պատմությունը, կրոնական օրենքները, մարգարեական գրությունները, իմաստասիրական երկերն ու սաղմոսները։ Նոր Կտակարանը ներկայացնում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքն ու քարոզչությունը, նրա ուսմունքը, խաչելությունն ու հարությունը, ինչպես նաև առաքյալների գործունեությունը և վաղ քրիստոնեական համայնքների ձևավորումը։ Գրքի տարբեր հատվածներում համադրվում են պատմական պատումները, աղոթքները, առակները, օրհներգերը, մարգարեությունները և բարոյական խրատները։ Այն ընթերցողին ծանոթացնում է քրիստոնեական հիմնական գաղափարներին՝ սեր, ներողամտություն, արդարություն, խոնարհություն, հավատարմություն և հոգևոր պատասխանատվություն։ Աստվածաշունչը ոչ միայն պաշտամունքային և հոգևոր ընթերցանության հիմնարար աղբյուր է, այլև համաշխարհային մշակույթի, գրականության, արվեստի և փիլիսոփայական մտքի վրա խոր ազդեցություն ունեցած ստեղծագործությունների ամբողջություն։ Հայ ժողովրդի կյանքում այն կարևոր դեր ունի հոգևոր ինքնության, գրավոր մշակույթի և կրթական ավանդույթների ձևավորման ու պահպանման գործում։

Религия

Գիրքը պատկանում է աղոթական գրականության այն տեսակին, որի անվանումը կապված է Կիպրիանոսի անվան հետ։ Կիպրիանոսի կերպարը տարբեր քրիստոնեական և ժողովրդական կրոնական ավանդույթներում հանդես է գալիս տարբեր մեկնաբանություններով, իսկ նրա անվան հետ կապվող աղոթքներն ու գրավոր նյութերը տեղ են գտել կրոնական ընթերցանության և ժողովրդական հավատալիքների շրջանակում։ Աղոթագրական գրականությունը նպատակ ունի ընթերցողին տրամադրելու Աստծուն ուղղված խոսքեր, հոգևոր խորհրդածության նյութեր և հավատքի արտահայտման ձևեր՝ նպաստելով աղոթական կյանքի կազմակերպմանը։ Նման գրքերը կարող էին օգտագործվել անհատական ընթերցանության ժամանակ՝ որպես հոգևոր մխիթարության, հույսի և հավատքի ամրապնդման միջոց։ Աղոթքների լեզուն և կառուցվածքը սովորաբար արտահայտում են մարդու՝ աստվածային օգնությանը դիմելու, պաշտպանություն հայցելու և դժվարությունների հաղթահարման համար հոգևոր զորություն որոնելու ձգտումը։ Կիպրիանոսի անվան հետ կապված կրոնական նյութերը հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև ժողովրդական քրիստոնեության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ցույց են տալիս, թե ինչպես են սրբերի և կրոնական կերպարների մասին պատկերացումները փոխանցվել գրավոր ավանդությամբ և ներառվել հավատացյալների հոգևոր կյանքում։ Աշխատությունը կարևոր է հայերեն կրոնական գրքի պատմության, աղոթագրական ժառանգության և ժողովրդական կրոնական մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, կրոնի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայ գրքի պատմության ուսումնասիրողներին և ժողովրդական հավատալիքների գրավոր աղբյուրներով հետաքրքրվող մասնագետներին։ Գրքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու աղոթագրքերի տարածման ավանդույթին, կրոնական ընթերցանության մշակույթին և քրիստոնեական պատկերացումների ու ժողովրդական հոգևոր պրակտիկաների փոխհարաբերություններին։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի մի շարք գետերի ջրերի գենոտոքսիկության գնահատմանը և դրանցում հնարավոր գենետիկորեն վնասակար գործոնների հայտնաբերմանը։ Աշխատանքի առանցքում ջրային միջավայրի որակի ուսումնասիրությունն է՝ հատկապես այն տեսանկյունից, թե տարբեր գետերից վերցված ջրային նմուշները կարող են արդյոք առաջացնել կենդանի օրգանիզմների բջիջներում գենետիկական նյութի վնասում կամ այլ անցանկալի փոփոխություններ։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի համար, քանի որ գետային ջրերը ոչ միայն բնական էկոհամակարգերի կարևոր բաղադրիչ են, այլև օգտագործվում են գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, կենցաղային և այլ նպատակներով, իսկ ջրային միջավայրում կուտակվող աղտոտիչները կարող են բացասաբար անդրադառնալ ինչպես ջրային օրգանիզմների, այնպես էլ ամբողջ էկոհամակարգի կենսաբանական հավասարակշռության վրա։ Աշխատանքում գենոտոքսիկության մոնիթորինգը դիտարկվում է որպես ջրի որակի գնահատման լրացուցիչ և տեղեկատվական մեթոդ, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այնպիսի ազդեցություններ, որոնք միշտ չէ, որ կարելի է արձանագրել միայն ջրի սովորական քիմիական կամ ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում տարբեր ջրային տարածքներից ստացված նմուշների համեմատությանը, դրանց հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունների բացահայտմանը և շրջակա միջավայրի աղտոտվածության մակարդակի գնահատմանը։ Գենոտոքսիկության ուսումնասիրությունը կարող է ներառել բջջային կամ գենետիկական թեստավորման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է արձանագրել քրոմոսոմային փոփոխություններ, ԴՆԹ-ի վնասում, մուտացիոն գործընթացների ակտիվացում կամ բջջային բաժանման խանգարումներ։ Նման մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն դեպքերում, երբ ջրում առկա են տարբեր ծագման բազմաթիվ աղտոտիչներ, որոնց համակցված ազդեցությունը կարող է դժվարությամբ գնահատվել միայն առանձին քիմիական նյութերի կոնցենտրացիաների ուսումնասիրությամբ։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև բնապահպանական մոնիթորինգի տեսանկյունից, քանի որ նման հետազոտությունների արդյունքները կարող են օգտագործվել գետերի էկոլոգիական վիճակի համապարփակ գնահատման, աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտման և հետագա վերահսկողական միջոցառումների մշակման համար։ Ուսումնասիրությունը միավորում է հիդրոէկոլոգիայի, բնապահպանական թունաբանության, գենետիկայի և շրջակա միջավայրի պաշտպանության գիտական ուղղությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են կենսաբանական թեստավորման մեթոդները լրացնել ջրային ռեսուրսների ավանդական վերահսկման համակարգերը։ Այն հատկապես հետաքրքիր կարող է լինել շրջակա միջավայրի պահպանությամբ, ջրային ռեսուրսների կառավարմամբ, էկոլոգիական անվտանգությամբ, գենետիկական թունաբանությամբ և կենսամոնիթորինգով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է մտավոր զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող կրտսեր դպրոցականների ինքնասպասարկման հմտությունների ձևավորման և զարգացման համար անհրաժեշտ մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխաների առօրյա ինքնուրույնության աստիճանական բարձրացումն է՝ հաշվի առնելով նրանց անհատական հնարավորությունները, զարգացման տեմպը, կրթական կարիքները և արդեն ձևավորված կարողությունները։ Քննվում է ինքնասպասարկումը որպես երեխայի սոցիալականացման, ինքնուրույնության և առօրյա կյանքին մասնակցության կարևոր բաղադրիչ, որը ներառում է անձնական խնամքի, հագնվելու, սնվելու, սեփական իրերը կազմակերպելու, ուսումնական և կենցաղային միջավայրում համապատասխան գործողություններ կատարելու կարողությունների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսուցման հետևողականությանը, գործողությունների հասկանալի և փոքր փուլերի բաժանմանը, պարբերական կրկնությանը, տեսողական ու գործնական աջակցության կիրառմանը և ձեռք բերված հմտությունների ամրապնդմանը տարբեր առօրյա իրավիճակներում։ Ուսումնասիրվում է մանկավարժի դերը երեխայի ակտիվ մասնակցությունը խթանելու, անհրաժեշտ աջակցությունը աստիճանաբար նվազեցնելու և ինքնուրույն գործողությունների նկատմամբ դրական վերաբերմունք ձևավորելու գործընթացում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում անհատականացված մոտեցումը, քանի որ նույն տարիքի երեխաների ճանաչողական, շարժողական, հաղորդակցական և սոցիալական հնարավորությունները կարող են էապես տարբեր լինել։ Դիտարկվում են խաղային, գործնական և իրավիճակային առաջադրանքների կիրառման հնարավորությունները, որոնց միջոցով առօրյա գործողությունների յուրացումը կարող է դառնալ կրթական գործընթացի բնական մասը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել ինքնասպասարկման սկզբնական և հետագա կարողությունները՝ պարզելու կիրառված մանկավարժական պայմանների արդյունավետությունը և յուրաքանչյուր երեխայի առաջընթացը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դպրոցի և ընտանիքի համագործակցության նշանակությանը, քանի որ տարբեր միջավայրերում միասնական և հետևողական աջակցությունը նպաստում է սովորած հմտությունների ամրապնդմանն ու իրական կյանք տեղափոխմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հատուկ մանկավարժության, տարրական կրթության, զարգացման հոգեբանության և սոցիալական հարմարման մոտեցումները՝ երեխաների հնարավորինս ինքնուրույն և ակտիվ առօրյա գործունեությունը խթանող կրթական միջավայրի ձևավորման սկզբունքները ներկայացնելու նպատակով։

Технология

Տեխնիկական և ինժեներական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հանքաքարի մանրացման տեխնոլոգիական գործընթացն ապահովող էլեկտրամեխանիկական համակարգերի ուսումնասիրությանը և դրանց աշխատանքի օպտիմալացման գիտատեխնիկական հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հանքաքարի մանրացման գործընթացի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, մանրացնող սարքավորումների կառուցվածքային և շահագործական բնութագրերը, ինչպես նաև էլեկտրական շարժաբերների դերը հանքահարստացման արտադրական համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանրացման սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմներին, էլեկտրաշարժիչների բեռնվածությանը, պտտման արագության կարգավորմանը և էներգիայի սպառման արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են հանքաքարի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, մասնիկների չափերի, սարքավորումների արտադրողականության և տեխնոլոգիական բեռնվածության փոփոխությունների ազդեցությունները էլեկտրամեխանիկական համակարգի աշխատանքի վրա։ Քննարկվում են ավտոմատ կառավարման, մաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման ալգորիթմների և տեխնոլոգիական պարամետրերի վերահսկման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են էլեկտրական էներգիայի կորուստների նվազեցման, սարքավորումների հուսալիության բարձրացման, անցումային գործընթացների կարգավորման և տեխնիկական շահագործման արդյունավետության ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում մանրացման գործընթացի կայունության, արտադրանքի պահանջվող հատիկաչափական կազմի ապահովման և արտադրական ծախսերի նվազեցման համար էլեկտրամեխանիկական համակարգերի օպտիմալ կառավարման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանքարդյունաբերության, հանքահարստացման տեխնոլոգիաների, էլեկտրամեխանիկայի, ավտոմատ կառավարման և արդյունաբերական էներգաարդյունավետության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Культура

«Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ. մատենագիտական տեղեկատվություն և ընթացիկ տեղեկատու» բնույթի աշխատանքները ներկայացնում են համակարգված տեղեկատվական աղբյուրների հավաքածու, որը նպատակ ունի արձանագրել և նկարագրել Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի, արվեստի և արվեստագիտության վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականությունը, հոդվածները, ուսումնասիրությունները և տեղեկատու նյութերը։ Այսպիսի մատենագիտական տեղեկատուները սովորաբար ներառում են գրքերի, գիտական ժողովածուների, ամսագրային հոդվածների և զեկույցների նկարագրություններ՝ դասակարգված ըստ թեմատիկ բաժինների, ինչպիսիք են կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը, կինոն, գրականագիտությունը և մշակութային քաղաքականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հրատարակությունների բիբլիոգրաֆիկ տվյալների ճշգրիտ արձանագրմանը՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և էջերի քանակ, ինչը հնարավորություն է տալիս օգտագործողներին հեշտությամբ կողմնորոշվել տեղեկատվական հոսքի մեջ։ Այս տեսակի ընթացիկ տեղեկատուները կարևոր դեր են խաղացել գիտական և մշակութային հետազոտությունների համակարգման մեջ՝ ապահովելով նոր նյութերի արագ հասանելիություն և նպաստելով ոլորտային ուսումնասիրությունների զարգացմանը։ Բացի այդ, դրանք ծառայել են որպես տեղեկատվական հենք գիտնականների, արվեստաբանների և ուսանողների համար՝ օգնելով հետևել ժամանակակից մշակութային գործընթացներին և դրանց վերաբերյալ գիտական քննարկումներին։ Ընդհանուր առմամբ, նման մատենագիտական աշխատանքները համարվում են կարևոր տեղեկատվական ռեսուրսներ, որոնք ապահովում են մշակութային և արվեստագիտական գրականության շարունակական հաշվառում և համակարգված ներկայացում ՀՍՍՀ գիտական դաշտում։