Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1989, Մարտ, թիվ 12)

Մանկավարժություն

Կրթագիտական և մանկավարժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հեռավար կրթության կազմակերպման առանձնահատկությունների, զարգացման հիմնախնդիրների և Հայաստանի Հանրապետությունում դրա ընդլայնման հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեռավար կրթության տեսական հիմքերը, ձևավորման պատմական նախադրյալները, ուսուցման կազմակերպման հիմնական մոդելները և տեղեկատվական ու հաղորդակցական տեխնոլոգիաների դերը ժամանակակից կրթական համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առցանց ուսուցման հարթակների, էլեկտրոնային կրթական ռեսուրսների, տեսադասերի, թվային գնահատման գործիքների և ուսուցիչ-սովորող փոխգործակցության մեխանիզմների կիրառմանը։ Վերլուծվում են Հայաստանում հեռավար կրթության զարգացման տեխնիկական, կազմակերպական, մանկավարժական և սոցիալ-տնտեսական պայմանները, ինչպես նաև կրթական ծառայությունների հասանելիության ապահովման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են նաև ինտերնետային կապի և տեխնիկական սարքավորումների հասանելիության, մանկավարժների թվային կարողությունների զարգացման, սովորողների ինքնուրույն ուսումնառության և կրթության որակի վերահսկման հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են միջազգային փորձի կիրառման, խառը ուսուցման մոդելների ներդրման, էլեկտրոնային կրթական միջավայրերի կատարելագործման և հեռավար կրթության իրավական ու մեթոդական կարգավորման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հեռավար կրթության նշանակությանը կրթական հնարավորությունների ընդլայնման, մարզային և սոցիալական անհավասարությունների նվազեցման, շարունակական կրթության զարգացման և ուսումնական գործընթացի ճկունության ապահովման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժության, կրթության կառավարման, կրթական տեխնոլոգիաների և Հայաստանի կրթական համակարգի թվային զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Արցախի գյուղատնտեսական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ Տիգրանակերտի հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութերի հիման վրա։ Քննության են առնվում միջնադարյան բնակչության երկրագործական գործունեությունը, մշակաբույսերի օգտագործման առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպումը և տնտեսության մեջ դրա ունեցած նշանակությունը։ Հնագիտական նյութերի վերլուծության միջոցով դիտարկվում են հողագործության, բերքի մշակման, պահպանման և սպառման հետ կապված տնտեսական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պեղումներից հայտնաբերված աշխատանքային գործիքներին, բուսական մնացորդներին, հացահատիկի մշակման ու աղացման հետ կապված առարկաներին, պահեստավորման կառույցներին և գյուղատնտեսական գործունեության մասին տեղեկություններ հաղորդող այլ նյութական վկայություններին։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու բնակչության տնտեսական կենցաղի և սննդային մշակույթի առանձին կողմերը։ Քննարկվում են բնական միջավայրի, հողային ու կլիմայական պայմանների և բնակավայրի աշխարհագրական դիրքի հնարավոր ազդեցությունները գյուղատնտեսական գործունեության ձևավորման վրա։ Դիտարկվում է նաև երկրագործության կապը անասնապահության, արհեստների, առևտրի և բնակավայրի ընդհանուր տնտեսական համակարգի հետ։ Հնագիտական տվյալների համադրումը պատմական և բնագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի միջնադարյան տնտեսության մասին։ Կարևորվում է նյութական մշակույթի ուսումնասիրությունը որպես գյուղատնտեսական ավանդույթների, արտադրական հմտությունների և բնակչության առօրյա կյանքի վերականգնման կարևոր աղբյուր։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Արցախի միջնադարյան տնտեսական պատմության, հնագիտության, բնակավայրային մշակույթի և տարածաշրջանի գյուղատնտեսական զարգացման առանձնահատկությունների առավել խոր ուսումնասիրությանը։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը հայկական օրացուցային գրականության օրինակ է, որը նախատեսված է որոշակի տարվա օրերի, ամիսների և տոնական ու հիշատակի ամսաթվերի վերաբերյալ տեղեկություններ ներկայացնելու համար։ Օրացուցային հիմնական նյութի հետ մեկտեղ այն ներառում է կանխատեսումների և ժողովրդական պատկերացումների վրա հիմնված տեղեկություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի կենցաղային մշակույթի, հավատալիքների և ժամանցային ընթերցանության առանձնահատկությունները։ Նման հրատարակություններում օրացուցային տվյալները կարող են զուգակցվել տարվա եղանակների, բնության երևույթների, գյուղատնտեսական աշխատանքների, ընտանեկան և հասարակական կյանքի հետ կապված տարբեր խորհուրդների ու կանխատեսումների հետ։ Առանձին նշանակություն ունեն հայկական ավանդույթներին, եկեղեցական և ժողովրդական տոներին, հիշարժան օրերին ու սովորույթներին վերաբերող նյութերը, որոնց միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել ժամանակաշրջանի հասարակության առօրյա կյանքի մասին։ Կանխատեսումները ներկայացվում են որպես ժողովրդական հավատալիքների և ժամանակի մշակութային պատկերացումների արտահայտություն, այլ ոչ թե գիտականորեն հաստատված տեղեկություններ։ Հրատարակությունն այս առումով կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես գործնական օրացույց, այլև որպես պատմամշակութային աղբյուր, որն արտացոլում է ընթերցողական հետաքրքրությունները, ավանդական պատկերացումները և օրացուցային մշակույթի առանձնահատկությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել ազգագրագետների, պատմաբանների, բանագետների, մշակութաբանների, գրադարանային և մատենագիտական ոլորտների մասնագետների, ինչպես նաև հայկական կենցաղային մշակույթով և հին օրացուցային հրատարակություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է միլիմետրային տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքների ազդեցության ուսումնասիրությանը ցորենի ծլող սերմերի կենսաբանական, ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական գործընթացների վրա։ Քննարկվում են էլեկտրամագնիսական ճառագայթման և բուսական օրգանիզմների փոխազդեցության առանձնահատկությունները, սերմերի ծլման ընթացքում տեղի ունեցող նյութափոխանակային փոփոխությունները և արտաքին ֆիզիկական գործոնների ազդեցությամբ առաջացող հնարավոր հարմարվողական արձագանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճառագայթման հաճախականության, ինտենսիվության և ազդեցության տևողության նշանակությանը սերմերի ծլունակության, արմատային համակարգի ձևավորման և սկզբնական աճի ցուցանիշների փոփոխության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են բջջային և մոլեկուլային մակարդակներում ընթացող գործընթացները, ֆերմենտային ակտիվության, ջրային փոխանակության և կենսաքիմիական կարգավորման հնարավոր փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում փորձարարական հետազոտությունների կազմակերպման, վերահսկվող պայմաններում սերմերի զարգացման ցուցանիշների գնահատման և ստացված արդյունքների համեմատական վերլուծության մեթոդներին։ Կարևորվում են էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների կենսաբանական մեխանիզմների բացահայտման, բույսերի աճի կարգավորման հնարավորությունների գնահատման և գյուղատնտեսական մշակաբույսերի սերմնաբանական հետազոտությունների զարգացման հարցերը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, բույսերի ֆիզիոլոգների, կենսաֆիզիկոսների, ագրոնոմների, գյուղատնտեսական կենսատեխնոլոգիաների մասնագետների, գիտաշխատողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է խոզի սրտի կենսաբանորեն ակտիվ ատրիոպեպտիդների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ բնութագրմանը, որոնք հանդիսանում են պեպտիդային հորմոնների խումբ և կարևոր դեր ունեն օրգանիզմի ջրաղ-աղային հավասարակշռության, արյան ճնշման կարգավորման և սրտանոթային համակարգի հոմեոստազի պահպանման գործընթացներում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է ատրիոպեպտիդների մոլեկուլային կառուցվածքը, ամինաթթվային կազմը, կենսասինթեզի առանձնահատկությունները և դրանց ակտիվ կենսաբանական ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց ֆիզիոլոգիական ազդեցություններին՝ ներառյալ նատրիուրեզի խթանումը, վազոդիլատացիան և ռենին-անգիոտենզին-ալդոստերոնային համակարգի կարգավորումը։ Վերլուծվում են նաև տարբեր փորձարարական մոդելներում դրանց գործողության մեխանիզմները և ընկալիչների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Այս ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն սրտանոթային հիվանդությունների պաթոֆիզիոլոգիայի հասկացման և նոր բուժական մոտեցումների մշակման համար, քանի որ ատրիոպեպտիդային համակարգը դիտարկվում է որպես պոտենցիալ թիրախ հիպերտոնիայի և սրտային անբավարարության բուժման մեջ։

Աշխարհագրություն

Գիրքը՝ «Աշխարհամասերի ֆիզիկական աշխարհագրություն. Պր. 2. Ասիա», հեղինակը Օհանյան Կ.Օ., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Ասիայի բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ երկրաբանական կառուցվածքը, ռելիեֆի բազմազան ձևերը, լեռնային համակարգերը (օրինակ՝ Հիմալայներ, Տյան Շան, Ալթայ), հարթավայրերը և բարձրավանդակները, ինչպես նաև դրանց ձևավորման երկրաբանական գործընթացները։ Գրքում մանրամասն բացատրվում են կլիմայական գոտիները և դրանց առանձնահատկությունները՝ մուսսոնային, մայրցամաքային, մերձարևադարձային և արկտիկական ազդեցություններով, ինչպես նաև ջրագրական համակարգերը՝ խոշոր գետերը, լճերը և ջրային ավազանները։ Ներառված են նաև հողերի և բուսականության գոտիականությունը, անապատային և արևադարձային անտառային տարածքների բնութագրերը, ինչպես նաև բնական ռեսուրսների տարածքային բաշխվածությունը և դրանց նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված բնական գործընթացներին՝ երկրաշարժերին, հրաբխային ակտիվությանը, մթնոլորտային շրջանառությանը և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանային բնության վրա։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների, ուսուցիչների և աշխարհագրության մասնագետների համար՝ նպաստելով Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության գիտական և համակարգված ընկալմանը։