Հայաստանյայց Սուրբ եկեղեցու եկեղեցական գրքերից հավաքված հոգևոր երգեր

Педагогика

՝ Մանկավարժությունը որպես գիտություն ուսումնասիրում է մարդու զարգացման և կրթության գործընթացները, նրանց տեսական հիմքերը, կրթական մեթոդներն ու համակարգերը, ինչպես նաև դաստիարակչական միջավայրի կազմակերպումը։ Այն առարկա է ստեղծվել աստիճանականորեն՝ համադրելով հոգեբանության, սոցիոլոգիայի, փիլիսոփայության և գիտության այլ ճյուղերի հետազոտություններն ու փորձառությունը՝ մարդու ուսուցման և դաստիարակության արդյունավետ մեթոդների հայտնաբերման համար։ Մանկավարժությունը համարվում է համապարփակ գիտական ոլորտ, որն ուսումնասիրում է ուսուցման նպատակները, կանոնները, մեթոդները, կրթական միջավայրը, ուսուցիչ-ուսանող հարաբերությունները և կրթական արդյունքների գնահատումը։ Այն բացահայտում է ինչպես տարիքային, հոգեբանական և սոցիալական առանձնահատկությունները, այնպես էլ կրթական գործընթացներում անհատական մոտեցումների կիրառման անհրաժեշտությունը։ Մանկավարժական գիտությունը նաև զարգացնում է տեսական և փորձագիտական հիմքեր՝ արդյունավետ ուսուցման տեխնոլոգիաների, ծրագրերի և համակարգերի ստեղծման համար, նպաստելով կրթության որակի բարձրացմանը և հասարակության սոցիալական ու մշակութային զարգացմանը։ Այսպիսով, մանկավարժությունը որպես գիտություն ապահովում է գիտական մոտեցում և հիմնավորում կրթական գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման, ուսուցման և դաստիարակության համար՝ ձևավորելով ուսուցման մեթոդաբանության և կրթական քաղաքականության հիմքերը։

Информатика

Աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերում կիրառելի տեղեկատվության պաշտպանության արդյունավետ ալգորիթմների ուսումնասիրությանը և մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գտնել այնպիսի հաշվարկային մեթոդներ և ալգորիթմական լուծումներ, որոնք կարող են ապահովել տվյալների գաղտնիությունը, ամբողջականությունը, իսկության ստուգումը և պաշտպանված փոխանակումը՝ միաժամանակ պահպանելով համակարգի աշխատանքի բավարար արագությունն ու արդյունավետությունը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տեղեկատվության պաշտպանության հիմնական սպառնալիքները, դրանց դեմ կիրառվող մաթեմատիկական և ծրագրային մեթոդները, ինչպես նաև տարբեր պաշտպանական մեխանիզմների առավելություններն ու սահմանափակումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել գաղտնագրման ալգորիթմներին, բանալիների կառավարմանը, հեշավորման մեխանիզմներին, թվային ստորագրություններին, նույնականացման և մուտքի վերահսկման միջոցներին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ալգորիթմների արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով հաշվարկային բարդությունը, հիշողության պահանջները, մշակման արագությունը, պաշտպանվածության մակարդակը և տարբեր տեխնիկական միջավայրերում կիրառելիությունը։ Ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերում անվտանգության ալգորիթմները հաճախ պետք է աշխատեն մեծածավալ տվյալների, սահմանափակ հաշվողական ռեսուրսների և արագ փոխվող սպառնալիքների պայմաններում, ուստի արդյունավետության և անվտանգության միջև հավասարակշռության ապահովումը դառնում է կարևոր խնդիր։ Աշխատանքը կարող է ներառել գոյություն ունեցող ալգորիթմների համեմատական վերլուծություն, դրանց աշխատանքի մոդելավորում, փորձարարական իրականացում և տարբեր մուտքային տվյալների ու աշխատանքային ռեժիմների պայմաններում կատարողականության գնահատում։ Կարևոր ուղղություն է նաև որոշակի խնդիրների համար ալգորիթմների կատարելագործումը՝ ավելորդ հաշվարկների կրճատման, տվյալների մշակման արագացման կամ ռեսուրսների օգտագործման օպտիմալացման միջոցով։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել ինչպես դասական, այնպես էլ ժամանակակից մոտեցումներ, այդ թվում՝ սիմետրիկ և ասիմետրիկ գաղտնագրական մեթոդներ, պաշտպանված հաղորդակցության ալգորիթմներ և տեղեկատվության ամբողջականության ապահովման տեխնոլոգիաներ։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը կապված է տարբեր տեղեկատվական համակարգերում մշակված լուծումների օգտագործման հնարավորության հետ՝ ներառյալ համակարգչային ցանցերը, տվյալների պահպանման համակարգերը, ծրագրային հավելվածները և թվային հաղորդակցական միջավայրերը։ Արդյունավետ ալգորիթմների մշակումը կարող է նպաստել տեղեկատվական համակարգերի դիմակայունության բարձրացմանը, տվյալների չարտոնված հասանելիության ռիսկերի նվազեցմանը և պաշտպանական մեխանիզմների ընդհանուր արդյունավետության բարելավմանը։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է ընդգծել այն հանգամանքը, որ տեղեկատվության պաշտպանությունը միայն առանձին գաղտնագրական ալգորիթմի ընտրության խնդիր չէ․ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբողջ համակարգի ճարտարապետությունը, բանալիների անվտանգ կառավարումը, ծրագրային իրականացումը և հնարավոր հարձակման սցենարները։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է տեսական ալգորիթմական մոտեցումները և դրանց գործնական կիրառման խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերի պահանջներին համապատասխան արդյունավետ և հուսալի պաշտպանական լուծումներ։ Այն կարող է հետաքրքրել կիբերանվտանգության մասնագետներին, ծրագրավորողներին, գաղտնագրագետներին, համակարգչային գիտության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հետազոտողներին, ինչպես նաև տեղեկատվական անվտանգության ոլորտի ուսանողներին։

История

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Բյուզանդական կայսրության և Եվրոպայի միջև ձևավորված քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և կրոնական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության շրջանակում Բյուզանդիան դիտարկվում է ոչ միայն որպես միջնադարյան հզոր պետություն, այլև որպես այնպիսի քաղաքակրթական կենտրոն, որը կարևոր դեր է ունեցել Եվրոպայի քաղաքական և մշակութային զարգացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում են կայսրության հարաբերությունները եվրոպական տարբեր պետությունների և ժողովուրդների հետ, դիվանագիտական կապերը, ռազմական փոխազդեցությունները, առևտրական հարաբերությունները և քաղաքական ազդեցության տարածման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրիստոնեական աշխարհի ձևավորման և զարգացման գործընթացներին, Արևելյան և Արևմտյան քրիստոնեական ավանդույթների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև կրոնական և մշակութային կապերի ազդեցությանը եվրոպական հասարակությունների զարգացման վրա։ Աշխատության մեջ կարող են քննության առնվել Բյուզանդիայի ազդեցությունը եվրոպական պետական կառավարման, իրավական մշակույթի, կրթության, արվեստի, ճարտարապետության և գրավոր մշակույթի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև միջնադարյան առևտրային ուղիներին և այն տնտեսական կապերին, որոնց միջոցով Բյուզանդական կայսրությունը կապված էր եվրոպական տարածքների հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Խաչակրաց արշավանքներին, դրանց հետևանքով ձևավորված հարաբերություններին և այն քաղաքական ու մշակութային փոփոխություններին, որոնք ազդեցություն ունեցան ինչպես Բյուզանդիայի, այնպես էլ Եվրոպայի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Բյուզանդիայի և եվրոպական աշխարհի փոխադարձ ընկալումների ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ հարաբերությունները ձևավորվում էին ոչ միայն քաղաքական շահերի, այլև քաղաքակրթական ինքնության, կրոնի և մշակույթի տարբեր պատկերացումների ազդեցությամբ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու այն բազմաշերտ կապերի մասին, որոնց միջոցով Բյուզանդական ավանդույթները փոխանցվել և վերաիմաստավորվել են Եվրոպայում։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, բյուզանդագետների, միջնադարի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, քաղաքագետների, մշակութաբանների, միջազգային հարաբերությունների պատմության մասնագետների, ուսանողների և եվրոպական ու բյուզանդական քաղաքակրթությունների փոխազդեցությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Պարկինսոնի հիվանդության փորձարարական մոդելի պայմաններում ողնուղեղի և սև նյութի նեյրոններում ընթացող սինապտիկ գործընթացների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև գալարմինի կիրառման պայմաններում դիտվող պաշտպանական ազդեցությունների գնահատմանը։ Դիտարկվում են նյարդային բջիջների միջև ազդակների փոխանցման առանձնահատկությունները, սինապտիկ ակտիվության փոփոխությունները և նեյրոնային համակարգերի ֆունկցիոնալ վիճակը հիվանդությանը բնորոշ նյարդաբանական խանգարումների պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սև նյութի նեյրոնների գործունեությանը՝ հաշվի առնելով տվյալ ուղեղային կառուցվածքի կարևոր դերը շարժողական գործընթացների կարգավորման և Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման մեխանիզմներում։ Վերլուծվում են նաև ողնուղեղային նեյրոններում առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները և դրանց հնարավոր կապը շարժողական համակարգի խանգարումների հետ։ Քննարկվում են սինապտիկ փոխանցման ցուցանիշները, նեյրոնների գրգռելիության առանձնահատկությունները և փորձարարական պայմաններում գրանցվող նյարդաֆիզիոլոգիական փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գալարմինի հնարավոր նյարդապաշտպան ազդեցությանը և դրա պայմաններում նեյրոնային ու սինապտիկ գործընթացների փոփոխությունների բնույթին։ Համեմատական գնահատման միջոցով ուսումնասիրվում է, թե որքանով կարող է տվյալ նյութի կիրառումը նպաստել փորձարարական մոդելում առաջացած ֆունկցիոնալ խանգարումների նվազեցմանը կամ փոփոխմանը։ Հետազոտությունը նպաստում է նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների բջջային և ֆունկցիոնալ մեխանիզմների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը և կարող է օգտակար լինել նյարդաֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, նյարդագիտության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և բժշկական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Математика

Այս աշխատությունը վերաբերում է ոչ-գծային երկմակարդակ (bi-level) օպտիմալացման խնդիրների անալիտիկ մոդելների մշակմանը՝ կիրառական մաթեմատիկայի և օպտիմալացման տեսության շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել այն կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք բնորոշ են երկմակարդակ խնդիրներին, որտեղ վերին մակարդակի որոշումները կախված են ստորին մակարդակի օպտիմալ արձագանքից, և հակառակը՝ ստորին մակարդակի խնդիրն իր հերթին ենթարկվում է վերին մակարդակի սահմանափակումներին։ Ուսումնասիրվում են ոչ-գծային ֆունկցիաներով նկարագրվող նման համակարգերի լուծման գոյության և միարժեքության պայմանները, ինչպես նաև Կարուշ–Կուն–Թաքերի (KKT) պայմանների կիրառումը որպես փոխակերպման գործիք երկմակարդակ խնդիրները միամակարդակ համարժեք ձևերի բերելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անալիտիկ մոտեցումներին՝ որոնք թույլ են տալիս ստանալ լուծումների կառուցվածքային նկարագրություն առանց ամբողջական թվային սիմուլյացիայի, ինչպես նաև սենսիտիվության վերլուծությանը և կայունության գնահատմանը պարամետրերի փոփոխության նկատմամբ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է նման մոդելների կիրառությունները տնտեսագիտության, ինժեներական համակարգերի օպտիմալ նախագծման, էներգետիկայի և կառավարման խնդիրներում, որտեղ հաճախ հանդիպում են հիերարխիկ որոշումների կայացման իրավիճակներ։ Միաժամանակ վերլուծվում են հաշվարկային բարդության խնդիրները և հնարավոր մոտարկման մեթոդները բարձր չափայնության ոչ-գծային համակարգերի համար։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է օպտիմալացման տեսության զարգացման մեջ՝ նպաստելով ոչ-գծային երկմակարդակ խնդիրների ավելի խորը տեսական ընկալմանը և կիրառական լուծումների մշակմանը։

Экономика

ՉՀ ձեռնարկատիրությունը (ոչ ֆորմալ կամ ոչ պետական ձեռնարկատիրություն) վերաբերում է տնտեսական գործունեության այն ձևերին, որոնք իրականացվում են առանց պետական գրանցման կամ ամբողջական իրավական կարգավիճակի։ Այն կարող է ընդգրկել փոքրածավալ առևտուր, ծառայությունների մատուցում, արտադրական փոքր գործունեություն և անհատական աշխատանքներ, որոնք հաճախ չեն անցնում հարկային կամ իրավական լիարժեք վերահսկողության տակ։ Այս երևույթը սովորաբար առաջանում է տնտեսական դժվարությունների, գործազրկության, վարչական բարդությունների կամ հարկային բարձր բեռի պատճառով։ ՉՀ ձեռնարկատիրության հիմնական առանձնահատկություններից է արագ կազմակերպվելու հնարավորությունը, ցածր ծախսերը և ճկունությունը, սակայն միևնույն ժամանակ այն կապված է մի շարք ռիսկերի հետ, ինչպիսիք են իրավական անպաշտպանվածությունը, եկամուտների անկայունությունը և պետական վերահսկողության բացակայությունը։ Այս ոլորտում աշխատող անձինք հաճախ չունեն սոցիալական ապահովագրություն, կենսաթոշակային երաշխիքներ և աշխատանքային իրավունքների լիարժեք պաշտպանություն։ Պետությունների համար նման գործունեությունը խնդիր է ստեղծում հարկային եկամուտների նվազման և տնտեսության ստվերային հատվածի ընդլայնման տեսանկյունից։ Սակայն որոշ դեպքերում ՉՀ ձեռնարկատիրությունը նաև դրական դեր կարող է ունենալ՝ ապահովելով զբաղվածություն և եկամուտների աղբյուր բնակչության համար, հատկապես զարգացման ցածր մակարդակ ունեցող շրջաններում։ Ժամանակակից տնտեսական քաղաքականության կարևոր նպատակներից է նման գործունեության աստիճանական օրինականացումը, փոքր և միջին բիզնեսի զարգացման խթանումը և հարկային համակարգի պարզեցումը։ Այսպիսով, ՉՀ ձեռնարկատիրությունը բարդ սոցիալ-տնտեսական երևույթ է, որը միաժամանակ ունի թե՛ դրական, թե՛ բացասական կողմեր և պահանջում է պետական արդյունավետ կարգավորում ու աջակցություն։